Lajmet

Si u shndërrua presidenti i Shri Lankës nga hero i luftës në një të arratisur?

Ditët e fundit të dinastisë Rajapaksa të Shri Lankës sollën një tregim ndryshe.

Published

on

Ata konsideroheshin heronj të vendit, liderët pothuaj mitikë luftëtarë-mbret që mundën separatistët në një luftë të përgjakshme civile. Por ditët e fundit të dinastisë Rajapaksa të Shri Lankës sollën një tregim ndryshe.

Në orët e hershme të së mërkurës, presidenti Gotabaya Rajapaksa u largua nga kombi i Azisë Jugore, vetëm disa ditë pasi mijëra protestues të zemëruar thyen rezidencën e tij, duke i kërkuar që të largohet nga vendi. Ai pritej të jepte dorëheqjen gjatë asaj dite, por Gotabaya Rajapaksa nuk priti për ta zyrtarizuar. Në vend të kësaj, para agimit, të mërkurën ai hipi në një aeroplan ushtarak duke u larguar nga Colombo, kryeqyteti tregtar i vendit të goditur nga kriza, dhe iku në Maldive.

Largimi i tij është një moment historik për kombin ishullor prej 22 milionë banorësh, të cilin dinastia Rajapaksa-s e ka sunduar qe gati dy dekada para se qytetarët ta humbnin besimin ndaj tij.

“Pamja e Gotabaya Rajapaksa duke ikur nga Shri Lanka me një avion ushtarak tregon rënien e familjes”, deklaroi Ganeshan Wignaraja, bashkëpunëtor i lartë në ODI Global.

“Trashëgimia e tyre nuk mendoj se është pozitive. Por shpresojmë se Shri Lanka do të zhvendoset në një drejtim të ri”, shtoi ai tutje.

Ngritja e dinastisë Rajapaksa

Ndërsa vendi po bën hapat e tij të parë në epokën e guximshme, ekspertët thonë se duhet të analizohet se çfarë shkoi keq në fund. Ata sugjerojnë se duhet të trajtohet periudha e ngritjes dhe rënies së dinastisë Rajapaksas. Gotabaya Rajapaksa nuk është anëtari i vetëm i familjes që ka qenë president. Vëllai i tij, Mahinda Rajapaksa, i cili sikurse Gotabaya njihet gjerësisht si “hero lufte” në mesin e popullsisë, u zgjodh president më 2005 dhe arriti statusin pothuajse legjendar në vitin 2009 kur shpalli fitoren në luftën civile 26-vjeçare kundër rebelëve të Tigrave Çlirimtar të Tamil Eelam.

Kjo fitore i dha Mahinda Rajapaksa-s një burim pothuajse të pashtershëm kapitali politik. Ai gëzoi një kontroll 10-vjeçar mbi pushtetin gjatë të cilit ai u nderua nga shumica budiste sinhaleze e Shri Lankës. Ai njihej gjerësisht si “appachchi” – babai i kombit – dhe njerëzit shpesh përkuleshin kur kalonte pranë dhe frikësoheshin kur ai s’ishte mirë.

Në pjesën më të madhe të mandatit të tij, Mahinda Rajapaksa drejtoi Shri Lankën si një biznes familjar, duke emëruar vëllezërit e tij në poste kyçe; Gotabaya si Sekretar i Mbrojtjes, Basil si Ministër i Zhvillimit Ekonomik dhe Chamal – kryeparlamentar.

Pavarësisht grindjeve për nepotizëm – vëllëzerit Rajapaksa ishin të njohur. Vendi përjetoi rritje ekonomike. Kjo erdhi si rrjedhojë e huamarrjes nga jashtë për të financuar shërbimet publike.

Pushim i shkurtër dhe rikthim

Lufta civile përveç që ndikoi për të krijuar legjendën e Mahinda Rajapaksa-s, solli edhe shenjat e para të rënies së tij. Sipas një raporti të Kombeve të Bashkuara të vitit 2011, trupat qeveritare ishin përgjegjëse për abuzime, granatime të qëllimshme të civilëve, ekzekutime, përdhunime dhe bllokimin e ushqimit dhe ilaçeve për të arritur në komunitetet e prekura. Raporti i OKB-së tha se “një numër burimesh të besueshme kanë vlerësuar se mund të ketë pasur deri në 40 mijë vdekje civile”. Qeveria e Mahinda Rajapaksa-s vazhdimisht ka mohuar akuzat e tilla. Megjithatë problemet filluan të rriten.

Shqetësimet për të drejtat e njeriut shkuan përtej luftës. Kundërshtarët politikë akuzuan Mahinda Rajapaksa-n për miratimin e heshtur të grupeve budiste të ekstremit të djathtë dhe pakicat myslimane dhe tamile të Shri Lankës kishin frikë nga një goditje më e gjerë ndaj komuniteteve të tyre.

Deri në vitin 2015, Shri Lanka i detyrohej Kinës 8 miliardë dollarë dhe zyrtarët e qeverisë së Shri Lankës parashikuan se borxhi i jashtëm i akumuluar – si borxh ndaj Kinës ashtu edhe vendeve të tjera – do të hante 94% të PBB-së së vendit. Atë vit, Mahinda Rajapaksa humbi një zgjedhje të ngushtë presidenciale ndaj ministrit të tij të shëndetësisë.

Në prill të vitit 2019, militantët islamikë vranë të paktën 290 njerëz në një varg sulmesh me bomba në kisha dhe hotele luksoze. Në nëntor të atij viti, Gotabaya Rajapaksa u zgjodh president i ri i vendit. Dhe si vëllai i tij, ai e shihte qeverisjen si një çështje familjare. Ai e emëroi Mahinda Rajapaksa-n menjëherë në post.

Humbja e përkrahjes

Megjithatë, siç i kishte ndodhur vëllait të tij, në presidencën e Gotabaya Rajapaksa filluan të shfaqen probleme, si dhe pyetjet mbi menaxhimin ekonomik të qeverisë së tij vazhduan të rriteshin. Ekspertët thonë se problemet ekonomike të Shri Lankës nuk erdhën tërësisht për fajin e Qeverisë, por situata u përkeqësua nga një sërë vendimesh të këqija.

Murtaza Jafferjee, kryetari i Institutit Advocata me qendër në Kolombo tha se huamarrja e jashtme e Shri Lankës solli edhe një seri goditjesh në ekonominë e vendit, që nga fatkeqësitë natyrore deri te musonët, e situata të tjera. Në përballje me deficit, Rajapaksa uli taksat në përpjekje për ta stimuluar ekonominë. Por masa rezultoi e pasuksesshme, duke goditur në vend të ardhurat e qeverisë. Agjencitë e vlerësimit më pas e ulën Shri Lankën në nivele afër standardit, që do të thotë se vendi humbi qasjen në tregjet jashtë shtetit. Më pas, Shri Lanka duhej të përdorte rezervat e saj valutore për të shlyer borxhin e qeverisë. Kjo ndikoi në importet e karburanteve dhe lëndëve të tjera thelbësore, të cilat çuan drejt rritjes së çmimeve.

Tani popullsia e Shri Lankës po përballet me kushte të vështira. Njerëzit duhet të presin me orë të tëra për karburant, shpesh duke u përplasur me policinë dhe ushtrinë. Raftet e supermarketeve janë të thata. Furnizimet me ilaçe po mbarojnë. Dhe ata fajësojnë Rajapaksët. Për muaj të tërë, Shri Lankasit e zemëruar kanë dalë në rrugë, duke akuzuar vëllezërit Gotabaya dhe Mahinda Rajapaksa për keqmenaxhim të ekonomisë.

Protestat filluan paqësisht, por u shndërruan në protesta të dhunshme në muajin maj, duke e detyruar Mahinda Rajapaksa të japë dorëheqje si kryeministër. As vendimi i tij s’ishte i mjaftueshëm për të shuar zhgënjimin e popullsisë – sepse vëllai i tij mbeti në pushtet si president. Për javë të tëra ai qëndroi në pushtet, por dikur nuk i bëri ballë presionit të popullsisë./UBTNews/

Vendi

Gjeneral Jashari pret krerët e komiteteve të NATO-s dhe BE-së

Published

on

By

Komandanti i Forcës së Sigurisë së Kosovës, Gjenerallejtënant Bashkim Jashari, ka pritur sot në një takim të rëndësishëm zyrtar Kryetarin e Komitetit Ushtarak të NATO-s, Admiralin Giuseppe Cavo Dragone, dhe Kryetarin e Komitetit Ushtarak të Bashkimit Evropian, Gjeneralin Seán Clancy.

Gjatë këtij takimi, Gjeneral Jashari i njoftoi mysafirët e lartë me arritjet e fundit të FSK-së dhe procesin e saj të zhvillimit, duke vënë theksin te gatishmëria dhe kontributi i forcës në operacionet ndërkombëtare. Diskutimi u fokusua në nevojën për të avancuar bashkëpunimin në aktivitete të përbashkëta mes FSK-së dhe organizatave të NATO-s e BE-së.

Përfaqësuesit e lartë ushtarakë vlerësuan lart progresin e FSK-së dhe kontributin e saj profesional, ndërsa u rikonfirmua rëndësia e mbështetjes që ofrojnë KFOR-i dhe Ekipi Këshillues e Ndërlidhës i NATO-s (NALT).

Në mbyllje të vizitës, palët u zotuan për forcimin e marrëdhënieve profesionale dhe rritjen e bashkëpunimit në sferat me interes të përbashkët, me qëllim ruajtjen e stabilitetit dhe sigurisë.

Continue Reading

Lajmet

Gjendet pa shenja jete një person në Prizren

Published

on

By

Një burrë në Prizren është gjetur pa shenja jete. Sipas raportit 24 orësh te Policisë se Kosovës , rasti ka ndodhur më 27 prill 2026, në rrethana që ende pritet të sqarohen.

Menjëherë pas marrjes së informatës, në vendin e ngjarjes kanë dalë njësitë policore dhe ekipi mjekësor, i cili ka konstatuar vdekjen e viktimës. Deri më tani, shkaqet e vdekjes mbeten të panjohura, duke bërë që autoritetet të nisin hetimet nën cilësimin “hetim i vdekjes”.

Me vendim të prokurorit kompetent, trupi i pajetë i viktimës është dërguar në Institutin e Mjekësisë Ligjore (IML) për obduksion.

 

Continue Reading

Vendi

Prishtinë: Një i arrestuar për kanosje dhe dy armë të sekuestruara

Published

on

By

Brenda 24 orëve të fundit, Policia e Kosovës ka ndërhyrë në dy raste të ndara të kanosjes në rajonin e Prishtinës, të cilat kanë rezultuar me arrestimin e një personi dhe konfiskimin e armatimit.

Në rastin e parë të regjistruar në Prishtinë, policia ka arrestuar një person, i cili dyshohet se ka përdorur rrjetet sociale për të kërcënuar një burrë kosovar. Pas denoncimit të viktimës dhe mbledhjes së provave fillestare, prokurori ka lëshuar vendim që i dyshuari të dërgohet në mbajtje për procedime të mëtejshme.

Ndërkohë, një tjetër incident ka ndodhur në fshatin Besi, pas një mosmarrëveshje mes dy personave. Policia ka intervistuar palët e përfshira dhe, me qëllim parandalimin e eskalimit të situatës, ka sekuestruar dy armë (për të cilat i dyshuari posedonte leje) së bashku me 60 fishekë. Pas intervistimit, me urdhër të prokurorit, ky rast ka kaluar në procedurë të rregullt hetimore.

 

Continue Reading

Lajmet

Shtyhet seanca për presidentin në orën 14:00

Published

on

By

Pas një ore vonese, ka nisur seanca në Kuvendin e Kosovës, ku kryetarja Albulena Haxhiu u ka kërkuar deputetëve të pranishëm të zënë vendet e tyre për të filluar procedurat për zgjedhjen e presidentit të vendit.

Haxhiu u ka bërë thirrje publike edhe deputetëve të opozitës që t’i bashkohen procesit dhe të marrin pjesë në seancë, mirëpo vendet e opozites në sallën e Kuvendit vazhdojnë të mbesin bosh.

Megjithatë, procesi ka pësuar një ngecje të menjëhershme. Vetëm pak minuta pas fillimit, seanca për zgjedhjen e presidentit është shtyrë. Kryetarja Albulena Haxhiu njoftoi se punimet e Kuvendit do të ndërpriten përkohësisht për të vazhduar sërish nga ora 14:00.

Zgjedhja e Presidentit: Prapaskenat e një dite me dy seanca dhe dështimi i votimit në rundin e parë

Zhvillimet e fundit në Kuvendin e Kosovës rreth zgjedhjes së Presidentit të ri janë shoqëruar me tensione të larta, akuza për shkelje të Kushtetutës dhe një bllokadë totale nga ana e partive opozitare.

Gjithçka nisi me një seancë të thirrur të hënën në orën 17:00, e cila ishte paraparë si një hapësirë për diskutim lidhur me procesin e zgjedhjes së kreut të shtetit. Gjatë këtij takimi, kandidatët e mëparshëm, Glauk Konjufca dhe Fatmire Mulhaxha-Kollçaku, u tërhoqën zyrtarisht nga gara për t’i hapur rrugë një procesi të ri, por kjo nuk mjaftoi për të bindur opozitën.

Partitë opozitare si PDK, LDK dhe AAK e bojkotuan këtë seancë, duke e cilësuar atë si një performancë të brendshme të partisë në pushtet dhe jo si një përpjekje serioze për konsensus kombëtar.

Në vazhdën e kësaj situate, një tjetër seancë e jashtëzakonshme u thirr në orën 20:30, ku në procedurë votimi u futën dy kandidatet e reja të propozuara nga Lëvizja Vetëvendosje, Feride Rushiti dhe Hatixhe Hoxha.

Megjithëse procesi nisi, ai dështoi që në rundin e parë, pasi në sallë nuk ishin të pranishëm 80 deputetë, siç kërkohet me rregullat kushtetuese. Kandidatja Feride Rushiti mori 63 vota, ndërsa Hatixhe Hoxha nuk mori asnjë, duke bërë që kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, ta ndërpresë seancën për ta shtyrë atë për të martën.

Gjatë kësaj kohe, Haxhiu u bëri thirrje vazhdimisht deputetëve të tjerë që të hyjnë në sallë, duke pretenduar se ata ndodheshin në zyrat e tyre brenda ndërtesës së Kuvendit, por thirrjet e saj ranë në vesh të shurdhër.

Nga ana tjetër, kryeministri Albin Kurti e akuzoi opozitën për mosrespektim të vullnetit të popullit dhe për bllokadë të qëllimshme. Ai u shpreh se qeveria ishte e gatshme për bashkëpunim, madje duke ofruar edhe pozitën e kryeparlamentarit apo propozimin e emrave konsensualë, por sipas tij, opozita ka preferenca për koalicione të padeklaruara që synojnë vetëm dëmtimin e subjektit fitues.

Kjo qasje u kundërshtua ashpër nga krerët e opozitës. Bedri Hamza nga PDK dhe Besnik Tahiri nga AAK e cilësuan nisjen e votimit pa kuorumin e nevojshëm si një “puç kushtetues” dhe një goditje të rëndë ndaj demokracisë. Ata kritikuan edhe joseriozitetin e thirrjes së seancave brenda pak minutave, duke e konsideruar këtë si një përpjekje për të detyruar institucionet në rrugë antikushtetuese.

Edhe Lidhja Demokratike e Kosovës, përmes kryetarit Lumir Abdixhiku, shprehu pakënaqësinë e saj, duke bërë të ditur se kishin mbledhur 15 nënshkrime për të mbështetur një kandidaturë, por akuzuan Lëvizjen Vetëvendosje se e refuzoi dialogun e mirëfilltë.

Ndërkohë, Instituti Demokratik i Kosovës (KDI) paralajmëroi se çdo tentativë për të zgjedhur presidentin pa praninë e dy të tretave të deputetëve në dy rundet e para është një shkelje e hapur e ligjit dhe krijon precedentë të rrezikshëm për stabilitetin e vendit. Me afrimin e datës 28 prill, që është edhe afati i fundit ligjor për zgjedhjen e presidentit, vendi mbetet në një pritje të tensionuar mes nevojës për institucione të qëndrueshme dhe krizës së thellë politike.

 

Continue Reading

Të kërkuara