Lajmet

Në shënime të Mehmet Krajës: Një Letërsi, Një Gjuhë – Shqipja si fuqia e bashkimit letrar

Published

on

Letërsia e Shqipërisë dhe Kosovës në këndvështrimin e Mehmet Krajës është një. Dy letërsitë burojnë nga përvojat e ndryshme, Shqipëria për 50 vite krijoi nën diktaturë, kurse Kosova u has me përvojën si gjuhë e dytë që la shenjën e saj deri në vitin 1999. Letërsia e Shqipërisë dhe letërsia e Kosovës janë dy letërsi me përvoja dhe zhvillime të ndryshme. Ato i bashkon shqipja, gjuha e tyre e njëjtë. Ky ishte thelbi i një ligjërate që akademik Mehmet Kraja ka mbajtur sot në qendrën Sotir Kolea. Me një qasje analitike, Kraja theksoi rrënjët e përbashkëta të kulturës letrare shqipe, ndërkohë që zbuloi dallimet në përvojën dhe zhvillimin e tyre.

Përballë audiencës të mbushur me intelektualë dhe dashamirës të letërsisë, Kraja u shpreh: “Letërsia shqipe eshte një dhe e pandarë ashtu siç është dhe gjuha shqipe, një dhe e pandarë. Letërsinë e përcakton gjuha dhe identiteti i saj. Nëse kemi përvoja të ndryshme letrare, prapë se prapë ato gjuhën e kanë të përbashkët dhe e tillë funksionon. Gjuha shqipe ka variantet e saj. Letërsia shqipe ka përvojat e saj”.

Në rrafshin e gjuhës dhe letërsisë, akademiku Mehmet Kraja bëri një deklaratë për unifikimin dhe pasurimin e gjuhës së shkruar shqipe. Ai u ndal në sfidat që përjeton letërsia shqipe, veçanërisht në lidhje me përdorimin e variantit gegërisht. Kraja shpreh qartazi se ndarja gjuhësore nuk është vetëm një pengesë, por edhe një shqetësim për të ardhmen e gjuhës dhe letërsisë shqipe.

Në një akt të guximshëm, Kraja shpreh qartë se pengesa në shkrim nuk është vetëm mungesa e një standardi të përcaktuar, por mungesa e njohjes dhe zotërimi të kësaj gjuhe nga ata që thjesht e përdorin atë për qëllime propagandistike. Sipas Krajës, ndarja gjuhësore është dashakeqësi, ai i cili njeh gjuhën di të shkruaj edhe në standard edhe në gegërisht.

“Pengesë në shkrim nuk është standardi, por mos zotërimi i tij, as i gegërishtes, prej atyre që thjeshtë e përdorin gegërishten si propagandë”, theksoi akademiku.

Mehmet Kraja shprehu rezervat e tij në lidhje me idenë se problemet e shkrimtarëve kosovarë rrjedhin nga bazat e standardit të gjuhës së përdorur, duke e cilësuar atë si një përmbajtje e gabuar. Ai theksoi se autorët që hasin vështirësi në krijimin letrar nuk kanë sfida me bazën e gjuhës, por mungojnë në njohjen dhe përdorimin e gegërishtes. Kraja vuri në dukje se shumica e atyre që preferojnë variantin gegërisht jashtë standardit nuk e zbatojnë atë me nivel të duhur, tregues se nuk janë të njohur mjaftueshëm me këtë variant dialektik dhe ky është gabimi i tyre.

“Nuk më pëlqen asnjëherë ajo ideja që ne kosovarët kemi probleme sepse në bazën e standardit është toskërishtja. Kjo nuk është e vërtetë. Ata autorë që kanë problem, kanë probleme me gjuhën shqipe. Një pjesë e madhe e atyre që vajtojnë gegërishten që nuk është e përfshirë brenda standardit, të jeni të bindur që nuk e shkruajnë mirë, nuk e njohin mirë as gegërishten e as toskërishten dhe ky është gabimi i tyre”, kumton Kraja.

Duke e shprehur bindjen e tij për rëndësinë e një gjuhe të përbashkët letrare dhe kulturore, Kraja bën thirrje për një përkushtim të përbashkët për zhvillimin dhe pasurimin e gjuhës dhe letërsisë shqipe, duke e shpallur këtë si një sfidë e rëndësishme për të gjithë shkrimtarët dhe intelektualët që e duan dhe e respektojnë kulturën dhe identitetin kombëtar.

Sipas analizës së Mehmet Krajës, letërsia e Kosovës ka pasur një rrugë të veçantë të zhvillimit krahasuar me letërsinë shqipe, e cila ka një trashëgimi më të gjatë historike. Në një kontekst ku Kosova nuk kishte statusin e gjuhës shqipe si gjuhë të parë deri në vitet ’90, letërsia e saj filloi të zhvillohej më vonë, kryesisht pas Luftës së Dytë Botërore.  Kjo situatë e vonuar e Kosovës në zhvillim letar buron nga proceset historike dhe kulturore që shënuan botën shqiptare përpara luftës.

Megjithatë edhe përkundër këtyre dallimeve historike dhe kulturore, Kraja thekson një realitet thelbësor: vendi ynë është shumë i vogël për të mbështetur dy kultura letrare të ndara. Kjo sugjeron se, pavarësisht dallimeve të përceptueshme, letërsia shqipe është një e tëra, e pasuruar nga përvojat e ndryshme letrare që dalin nga e njëjta gjuhë dhe trashëgimi kulturore./UBTNews/

© Dionesa Ebibi

Lajmet

NATO publikon deklaratën përfundimtare të Samitit: Rusia mbetet kërcënimi kryesor, riafirmohet mbështetja për Ukrainën

Published

on

NATO ka publikuar deklaratën përfundimtare të Samitit të mbajtur në Ankara, në të cilën liderët e vendeve anëtare riafirmojnë angazhimin e tyre për mbrojtjen kolektive, forcimin e Aleancës dhe mbështetjen afatgjatë për Ukrainën.

Në komunikatë, krerët e shteteve dhe qeverive ritheksuan përkushtimin ndaj Nenit 5 të Traktatit të Uashingtonit, duke përsëritur se “një sulm ndaj njërit është sulm ndaj të gjithëve”.

Rusia përshkruhet si “kërcënimi afatgjatë” për sigurinë dhe stabilitetin euroatlantik, ndërsa liderët theksuan se Aleanca do të vazhdojë të forcojë aftësitë e saj mbrojtëse përballë sfidave të sigurisë dhe kërcënimit të terrorizmit.

Në deklaratë thuhet se gjatë vitit 2025, aleatët evropianë dhe Kanadaja kanë rritur investimet në mbrojtje me më shumë se 139 miliardë dollarë, ndërsa në Samitin e Ankarasë u shpallën mbi 50 miliardë dollarë prokurime të reja ushtarake dhe angazhime për zgjerimin e kapaciteteve të industrisë së mbrojtjes.

Liderët theksuan gjithashtu synimin për të ndërtuar “një Evropë më të fortë brenda një NATO-je më të fortë”, duke investuar në kapacitete moderne, përfshirë mbrojtjen ajrore dhe raketore, sistemet pa ekuipazh, teknologjitë e avancuara, si dhe aftësitë në hapësirë dhe fushën kibernetike.

Një pjesë e rëndësishme e deklaratës i kushtohet Ukrainës. NATO thekson se Kievi kontribuon në sigurinë transatlantike dhe se aleatët mbeten të bashkuar në mbështetjen për mbrojtjen e lirisë, sovranitetit dhe integritetit territorial të saj.

Për vitin 2026, vendet anëtare janë zotuar të ofrojnë 70 miliardë euro ndihmë ushtarake, pajisje dhe trajnim për Ukrainën, ndërsa kanë konfirmuar se mbështetja do të vazhdojë në të paktën të njëjtin nivel edhe gjatë vitit 2027.

Në deklaratën përfundimtare, NATO trajton edhe sfidat më të gjera të sigurisë globale, duke ritheksuar se Irani nuk duhet të zotërojë armë bërthamore dhe duke i bërë thirrje Teheranit të respektojë plotësisht lirinë e lundrimit në Ngushticën e Hormuzit./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Haxhiu: Seanca konstituive e Kuvendit do të thirret brenda afatit kushtetues

Published

on

Kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, ka bërë të ditur se pas certifikimit të rezultateve të zgjedhjeve të 7 qershorit, seanca konstituive e Kuvendit të Kosovës do të thirret brenda afatit të përcaktuar me Kushtetutë, duke i hapur rrugë themelimit të institucioneve të reja.

Përmes një postimi në Facebook, Haxhiu shprehu mirënjohje për të gjitha institucionet zgjedhore që kontribuan në mbarëvajtjen e procesit zgjedhor.

“Në përputhje me përgjegjësitë kushtetuese, seanca konstituive e Kuvendit të Republikës do të thirret brenda afatit të përcaktuar me Kushtetutë, duke hapur rrugën për themelimin e institucioneve të reja të dala nga vullneti i qytetarëve. Besimi i dhënë nga qytetarët është një përgjegjësi e madhe. Çdo mandat duhet të ushtrohet me integritet, llogaridhënie dhe përkushtim të palëkundur në shërbim të interesit publik, demokracisë dhe të ardhmes së Republikës sonë”, ka shkruar Haxhiu.

Sipas Kushtetutës së Kosovës, seanca konstituive e Kuvendit duhet të mbahet brenda 30 ditëve nga certifikimi i rezultateve të zgjedhjeve. Në këtë seancë pritet të zgjidhen kryetari dhe nënkryetarët e Kuvendit, për t’i hapur më pas rrugë procedurave për formimin e Qeverisë së re dhe zgjedhjen e presidentit./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Rama: Samiti i ardhshëm i NATO-s do të mbahet në Tiranë

Published

on

By

Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, ka konfirmuar zyrtarisht se samiti i radhës i NATO-s do të zhvillohet në Tiranë, duke hedhur poshtë të gjitha zërat dhe raportimet e fundit që ngrinin dyshime mbi këtë organizim.

Përmes një videoje të shpërndarë në rrjetet sociale nga Ankaraja, ku po mbahet samiti i sivjetmë i aleancës veriatlantike, Rama ka ironizuar me skeptikët dhe ka theksuar se ka perënduar koha kur të tjerët vendosnin për vendin. “Po si thanë që samiti nuk do të bëhet në Shqipëri? Kështu thanë, ë? Epo, ka ikur ajo kohë kur të tjerë bënin ç’të donin me Shqipërinë. Tash, Shqipëria bën atë që thotë dhe thotë atë që bën… kështu që samiti i ardhshëm do të jetë në Tiranë”, deklaroi Rama.

Përveç kreut të qeverisë shqiptare, mbajtjen e samitit në Shqipëri e ka konfirmuar edhe Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte.

Ky reagim i prerë vjen pasi një javë më parë agjencia e lajmeve “Reuters” raportoi se organizimi i kësaj ngjarjeje të madhe në Tiranë ishte në pikëpyetje. Sipas asaj periudhe, dyshimet lidheshin me shpenzimet e ulëta për mbrojtjen nga disa vende anëtare dhe synimin e aleancës për të shmangur një përplasje të mundshme me presidentin amerikan, Donald Trump. Sidoqoftë, me konfirmimet e fundit nga samiti i Ankarasë, Tirana mbetet zyrtarisht nikoqirja e radhës e liderëve të NATO-s. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Kurti pret komandantin e KFOR-it, Özkan Ulutaş

Published

on

By

Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, ka pritur sot në një takim zyrtar komandantin e misionit të KFOR-it, gjeneralmajor Özkan Ulutaş.

Ky takim ka rastisur pikërisht në ditën e certifikimit të rezultateve përfundimtare të zgjedhjeve të parakohshme parlamentare të 7 qershorit. Me këtë rast, në nisje të bashkëbisedimit, gjeneralmajor Ulutaş ka uruar kryeministrin Kurti për fitoren e arritur në këto zgjedhje.

Sipas komunikatës zyrtare, gjatë takimit u diskutua gjerësisht për zhvillimet aktuale politike në vend, si dhe për situatën e përgjithshme të sigurisë në Kosovë dhe rajon.

Krahas zotimit të përbashkët për ruajtjen e paqes, sigurisë dhe stabilitetit, Kurti dhe Ulutaş vlerësuan bashkëpunimin e shkëlqyer ndërmjet institucioneve vendore dhe KFOR-it, si dhe shprehën gatishmërinë për zgjerimin dhe thellimin e mëtutjeshëm të këtij partneriteti. /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara