Lajmet

Rreth 2 mijë raste të dhunës te të miturit për një vit në Kosovë

Psikologët tregojnë mbi arsyet e mundshme të dhunës dhe masat urgjente.

Published

on

Të miturit e moshës 14-18 vjeç po vazhdojnë të përfshihen në vepra të ndryshme të dhunshme si rrahje, aksidente në komunikacion, madje edhe në vrasje e armëmbajtje pa leje. Derisa ata mund të dënohen deri me 10 vjet burg, po kërkohet të ndryshohet ligji, pasi po konsiderohet si jo i ashpër kur bëhet fjalë për raste të tilla. Psikologët ndërkaq tregojnë mbi arsyet e mundshme të dhunës dhe masat urgjente që duhet ndërmarrë për parandalimin e tyre.

Policia e Kosovës ka bërë të ditur se vetëm vitin e kaluar nga të gjitha rastet, 1 mijë e 992 prej tyre janë evidentuar se janë kryer nga personat nën moshën 18-vjeçare.

“Gjatë vitit 2023, nga të gjitha rastet e evidentuara në Policinë e Kosovës, 1 mijë e 992 raste janë me të dyshuar të mitur në moshën e përgjegjësisë penale 14-18 vjeç. Nga numri i përgjithshëm dominojnë rastet si lëndim i lehtë trupor gjithsej 438 raste, aksidente në komunikacion 303 dhe mbajtje në pronësi, kontroll ose posedim i paautorizuar i armëve 193 raste”, thuhet në përgjigjen e policisë me shkrim.

Rasti tragjik i vrasjes së të riut Lulzim Fejzullahu në Podujevë ka ngritur debate nëse ligji ndaj të miturve që kryejnë vepra të ndryshme është i duhur.

Avokati Tomë Gashi thotë se të gjitha institucionet duhen të punojnë së bashku në edukimin e fëmijëve, në mënyrë që të parandalohet dhuna në mesin e tyre.

“Dënimi maksimal është i paraparë me 10 vjet burg dhe atë burg për të mitur… Dhe ne besojmë që do të duhej të mos ketë dënime të ashpra të tilla në kuptimin që të miturit nuk do të duhej të kryejnë asnjë vepër penale, posaçërisht kaq të rëndë, por në prizmin tim është paksa e rëndë, por duket se po i imitojnë të rriturit dhe duke pas parasysh çështjen e edukimit të fëmijëve tanë e cila është jashtëzakonisht i nivelit të ulët, shkollimi nuk është adekuat. Janë një mori çështjesh që ndikojnë që të miturit të kriminalizohen, po aq sa edhe të rriturit, duke pasur parasysh që nuk ka kontrolle shpeshta të policisë. Do të duheshin të punonin të gjithë së bashku, shkollat dhe qendrat për punë sociale. Janë çështje të edukimit që duhet të merren me fëmijë të gjitha institucionet dhe më së pakti do të duhej në një situatë ideale të merret policia, prokuroria dhe gjykata”, tha Gashi.

Avokati Gashi shtron nevojën e ndryshimit të kodit penal për të miturit, pasi qëvepra penale është e pariparueshme dhe dënimet do të duhej të ishin në proporcion me rrezikshmërinë që ato krijojnë.

“Ky ligj është jashtëzakonisht i vjetruar, kemi më tepër se ndoshta gjysmë shekulli që përdoret ligji i njëjtë apo kodi penal për të mitur… Duhet të ketë ndryshime të kodit penal për të mitur dhe duhet të kemi ndryshime ndoshta të të gjithë legjislacionit, të parashihen dënime krejtësisht të tjera kur dikush kryen një vepër penale me qëllim dhe posaçërisht kur ia merr jetën dikujt duke pretenduar se është i mitur dhe ndoshta nuk do të dënohet dhe aq shumë… Dallimi prej disa viteve apo disa muaj nuk do të duhej të konsiderohej që është një rrethanë jashtëzakonisht lehtësuese për shkak se vepra apo dëmi është i pariparueshëm dhe do të duhej të ishin dënimet në përpjesëtim me rrezikshmërinë që e krijojnë dhe me veprat penale të rënda që dikush eventualisht i kryen”, tha ai.

Psikologu Petrit Thaçi thotë se duhet hulumtuar zanafilla e të miturve në familjet në të cilat ata janë rritur dhe edukuar, për të parë se cilat janë arsyet e vërteta që i shtyjnë ata të bëhen të dhunshëm. Ai tregon edhe arsyet e mundshme, të cilat mund të ndikojnë në krijimin e një natyre të dhunshme te personat e mitur.

“Te të rinjtë padyshim që ne së pari do të hulumtojmë zanafillën në strukturat e tyre të familjes. Zakonisht, nëse jemi rritur duke parë skena dhune, duke konceptuar që të drejtat tona po na mohohen, po na denigrohet apo cenohet një pjesë e personalitetit, atëherë ne mbushemi me energji të mllefit, gatishmërisë për hakmarrje në një formë apo për t’u zbrazur diku apo në diçka. Nganjëherë nuk zbrazemi në objektivat ose në personat që na kanë shkaktuar traumën fillestare, por aty ku është më e lehtë dhe më e mundshme. Megjithatë, nuk është gjithmonë kjo si arsye. Nganjëherë krijojmë në rrethet sociale dhe familjarë disa koncepte të një imazhi apo vetë imazhi të lakmuar, një lloj autoritarizmi si shkak se ashtu sillet familja jonë, prindi jonë, rrethi jonë i ngushtë social dhe ne i krijojmë një emërtim që ne jemi “dikush”, ne jemi të fuqishëm dhe pozicionin tonë duhet ta njohë dhe pranojë të tjerët. Ne mundohemi me imponim të mbajmë atë lloj pozicioni…02:08 Kemi modele që marrim nga filmat, këngët, pjesë të ndryshme të medias njëfarë forme, kemi ndonjëherë shthurje që burojnë si shkak i abuzimeve të narkotikëve, alkoolit apo sjelljeve tjera me natyrë delikuente. Të gjitha këto mund të shpërthejnë në një moment të caktuar”, shprehet Thaçi.

Psikologu Thaçi potencon rëndësinë e arsimit dhe edukimit që nga fëmijëria, pasi kjo ndikon në zhvillimin e mëvonshëm të personalitetit në moshë të pjekur dhe se për këtë një rol të madh duhet ta kenë edhe institucionet përkatëse së bashku me vetë prindërit.

“Vlera e edukatës që i japim qysh në fëmijëri të hershme, vlera të instalimit të konceptit të dashurisë, drejtësisë, barazisë, jo nevoja që ta glorifikojmë detyrën që ne të jemi patjetër të ngritur dhe konkurrent ose mbi të tjerët në një fushë, dhe me arrogancë të përfitojmë atë. Aspekti i arsimimit, profesionalizmi në arsim, gjatë atyre objektivave që kanë karakter edukativ dhe kulturor në përgjithësi, bashkëpunimi me institucione tjera profesionale që njohin zhvillimin e personalitetit dhe objektivave shëndetësore ose mentale, të gjitha të ndërthura duhet të krijojnë një klimë të përshtatshme ku i riu është i orientuar më shumë në përvetësimin e vlerave të rëndësishme arsimore, konform të nevojave të tij fizike, shëndetësore, intelektuale dhe jo shthurje dhe jo në këto përcaktime për të përmbushur një pjesë të egos, pasi kjo ego shumë shpesh është një ego imagjinare dhe nuk kryen asnjë lloj funksioni praktik në jetën e tyre të përditshme”, tha Thaçi.

Ndryshe mbi 176 mijë vrasje ndodhin çdo vit mes të rinjve 15-29 vjeç ose 37 për qind të totalit të vrasjeve në botë, sipas një raporti të OBSH-së në tetor 2023.

Lajmet

Trepça rikthen në menaxhim lokalin në Sheshin e Mitrovicës së Veriut pas 27 vjetësh

Published

on

Trepça ka rikthyer në menaxhim një lokal në Sheshin e Mitrovicës së Veriut, për të cilin ndërmarrja thotë se kishte qenë jashtë menaxhimit të saj për 27 vjet.

Rikthimit të pronës i ka paraprirë njoftimi zyrtar i 27 gushtit 2026, përmes të cilit Trepça, duke u bazuar në të dhënat e Certifikatës së Pronësisë, kishte kërkuar lirimin e pronës dhe paraqitjen e dokumentacionit që dëshmon të drejtën e shfrytëzimit.

Sipas ndërmarrjes, pas përfundimit të procedurave, lokali është rikthyer nën menaxhimin e Trepçës./A.K/

Continue Reading

Lajmet

“Liria Ka Emër” para EULEX-it: “Shpalleni të pafajshëm!”

Published

on

Aktivistë të platformës qytetare “Liria Ka Emër” kanë zhvilluar të martën një aktivitet simbolik para objektit të EULEX-it në Prishtinë, ku ndodhet edhe Zyra e Dhomave të Specializuara.

Gjatë aktivitetit është vendosur pankarta me mesazhin “Në emër të popullit, shpalleni të pafajshëm!”, ndërsa platforma ka kërkuar drejtësi dhe liri për Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Jakup Krasniqin dhe Rexhep Selimin.

Para mediave foli Flaka Fazlija, vajzë dëshmori, e cila tha se kërkesa e tyre nuk është për hakmarrje, por për drejtësi, duke theksuar se procesi në Hagë nuk duhet të shkëputet nga konteksti historik i luftës së Kosovës.

“Ne nuk kërkojmë hakmarrje. Ne kërkojmë drejtësi. Ama drejtësia nuk mundet me qenë e drejtë nëse e harron historinë”, deklaroi Fazlija.

Ajo tha se më 16 shtator, kur pritet vendimi për ish-krerët e UÇK-së, nuk pritet vetëm një aktgjykim, por edhe një përgjigje që, sipas saj, ka rëndësi për mënyrën se si trajtohet historia e Kosovës.

Fazlija iu bëri thirrje institucioneve ndërkombëtare që të mos harrojnë sakrificën mbi të cilën është ndërtuar Republika e Kosovës.

Ndërkohë, platforma “Liria Ka Emër” ka paralajmëruar vazhdimin e aktiviteteve në prag të Marshit për Liri, i cili do të mbahet më 12 shtator, nga ora 14:00, në sheshin “Skënderbeu” në Prishtinë./A.K/

Continue Reading

Lajmet

PISA 2025: Rënie në matematikë, Kosova mbetet nën OECD

Published

on

Sipas rezultateve, Kosova ka marrë mesatarisht 357 pikë në shkencë, 340 pikë në lexim dhe 350 pikë në matematikë. Krahasuar me vitin 2022, rezultati në shkencë ka mbetur i njëjtë, leximi ka rënë nga 342 në 340 pikë, ndërsa matematika nga 355 në 350 pikë.

Rezultati më i lartë është shënuar në fushën e zgjidhjeve kompjuterike, me 359 pikë. Megjithatë, rezultatet e Kosovës në të gjithë treguesit kryesorë mbeten nën mesataren e vendeve të OECD-së.

Raporti tregon gjithashtu performancë më të lartë të vajzave, veçanërisht në shkencë dhe lexim. Në shkencë vajzat kanë marrë 366 pikë, ndërsa djemtë 347, kurse në lexim diferenca është edhe më e madhe, 358 pikë për vajzat dhe 322 për djemtë. Në matematikë rezultatet janë pothuajse të barabarta.

Vetëm rreth 21 për qind e nxënësve në Kosovë kanë arritur të paktën Nivelin 2 në shkencë, ndërsa në matematikë kjo përqindje është 15 për qind dhe në lexim rreth 16 për qind.

Raporti rekomandon përmirësimin e cilësisë së të nxënit, si dhe përdorimin më efektiv të teknologjisë dhe Inteligjencës Artificiale për kërkim, analizë, verifikim dhe krijim të pavarur të njohurive.

Ministria e Arsimit ka bërë të ditur se rezultatet do të analizohen në detaje dhe do të shërbejnë si bazë për ndërhyrjet dhe përmirësimet në Strategjinë e re të Arsimit.

Në PISA 2025, në krye të renditjes u pozicionuan Kina dhe Singapori./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 8 shtator 1993-1998

Published

on

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

 

Ilustrim: Adem Demaçi

 

 

8 shtator 1994

 

Adem Demaçi kandidat për Çmimin Nobel për Paqe

 

Numri i kandidatëve për Çmimin Nobel për Paqe për këtë vit arriti në 130 – informon drejtori i fondit të këtij çmimi. Në mesin e kandidatëve të mundshëm për pmimin më të lartë për paqe në botë është edhe shkrimtari i njohur nga Kosova, Adem Demaçi, njofton gazeta e sotme “Bujku”, duke iu referuar “Zërit të Amerikës”.

 

 

8 shtator 1995

 

Adnan Merovci u mor në sigurimin shtetëror serb

 

Më 7 shtator, në orën 8.00, një inspektor i sigurimit serb në Prishtinë, kërkoi nga Adnan Merovci, sekretar teknik në Zyrën e kryetarit Rugova, që të paraqitet në sigurimin shtetëror serb në Prishtinë.

Zoti Merovci u paraqit në orën 10:00 dhe nuk u lirua ende.

Atij nuk i ishte dhënë asnjë shpjegim se përse po thirrej në sigurimin serb.

Sigurimi serb nuk dha asnjë shpjegim as më vonë. Mirëpo njoftohet se ai po mbahet në paraburgim prej 3 ditësh me vendim të policisë serbe.

Zoti Merovci e ka përcjellë vazhdimisht kryetarin e Republikës së Kosovës gjatë udhëtimeve diplomatike nëpër vendet e ndryshme të botës.

 

Policia arrestoi Milazim Krasniqin dhe ndërpreu punën e redaksisë së gazetës “Bota sot”

 

Policia serbe ndërpreu sot rreth orës 11:00 punën e redaksisë së Pishtinës të gazetës së përditshme “Bota sot” që botohet në disa shtete të Evropës dhe arrestoi redaktorin e saj në Prishtinë, Milazim Krasniqin.

Milazim Koci, anëtar i kësaj redaksie, tha se në orën 11:00 në lokalet e redaksisë hynë pesë inspektorë të sigurimit shtetëror serbë dhe legjitimuan e morën në pyetje anëtarët e redaksisë e bashkëpunëtorët tjerë e qytetarë që rastësisht qëlluan në lokalet e redaksisë.

Pas kontrollit dhe bastisjes, policët urdhëruan largimin e gazetarëve nga lokali, arrestuan redaktorin Milazim Krasniqi dhe morën pajisjen komplete tenknike të redaksisë: 2 telefonë, 1 faks, tre kompjuterë, 1 printer, si edhe tekstet e përgatitura për numrin e nesërm të gazetës.

Me këtë ndërhyrje policia praktikisht pamundësoi punën e kësaj redaksie.

Me gjithë insistimin e anëtarëve të redaksisë, inspektorët serbë nuk e justifikuan me asgjë ndërhyrjen e tyre.

Redaksia njofton se është në procedurë e sipër që nga 15 gushti kërkesa për regjistrimin e kësaj redaksie.

 

 

8 shtator 1997

 

Ditë zie në Kosovë në nderim të Nënës Tereze

 

Prishtinë, 8 shtator (QIK)

Sot në Republikën e Kosovës në shenjë pikëllimi e nderimi për vdekjen e Nënë Terezes ishte ditë zie.

Në zyrat e Kosovës nëpër vende të ndryshme të botës sot janë hapur librat e zisë, të cilët do të qëndrojnë të hapur deri të shtunën e ardhshme.

Që nga dita e sotme, me urdhërin e presidentit Rugova në lokalet e Zyrës së Republikës së Kosovës për Beneluks dhe Bashkim Evropian u hap libri i homazheve në të cilin bashkëatdhetarët tanë po shprehin dhembjen e thellë me këtë rast. Aktualisht në librin e homazheve u shënuan dhjetëra bashkëkombasë tanë.

Gani Azemi i tha QIK-ut se janë duke u bërë përpjekje maksimale që në Bruksel, në njërën prej kishave të shumta, të organizohet një meshë, në shenjë nderimi dhe respekti për Nënë Terezën.

Libri i zisë u hap sot edhe në Presidencën e Kosovës. Edhe këtu libri do të jetë i hapur deri të shtunën nga ora 10 deri në orën

Dita e zisë në Kosovë, për shkak të gjendjes së okupimit në Kosovë, u shënua në mënyrë specifike. Faqja e parë e gazetës së përditshme “Bujku” doli sot me shirit të zi. Edhe gazeta tjetër e përditshme, që botohet në perëndim “Bota sot” doli me shirit të zi. Gazeta “Koha Ditore” doli sot si rëndom, në dy ngjyra, pa shenjën e zisë në faqen e parë.

Në vendet publike ndjehet kudo atmosfera e zisë. Në restorante e kafenetë e Prishtinës, si edhe në qendrat tjera komunale, sot nuk kishte muzikë. Vendimin e kryetarit Rugova për ditë zie nuk e respektoi radiostacioni Selavi, një program shqip i radios së një pronari serb, në të cilin edhe sot transmetohej vazhdimisht muzikë e hareshme shqipe.

 

 

8 shtator 1998

 

Prizren: Policia serbe ekzekutoi edhe dy shqiptarë

 

Mbrëmë rreth orës 20:00, në lagjen “Tusus” të Prizrenit, forcat e policisë serbe kanë vrarë Arsim Ramadan Ponikun (18), njofton KI i Degës së LDK-së në Prizren.

Njoftohet se policia serbe menjëherë pas vrasjes së Arsim Ponikut, ka arrestuar edhe axhën e tij Hasret Sylejman Ponikun (36), të cilin me një veturë me regjistrim të Pejës e kanë dërguar deri në afërsi të varrezave në Prizren dhe e kanë ekzekutuar.

Vrasjet e këtilla të shqiptarëve nga forcat serbe qoftë edhe në oborret e shtëpive të tyre dhe masakrimet e ditëve të fundit e kanë tensionuar edhe më shumë gjendjen në Prizren e rrethinë.

 

Në Struzhe të Prizrenit u gjetën tre shqiptarë të masakruar

 

Mbrëmë në malet e fshatit Struzhe u gjetën trupat e pajetë dhe të masakruar të tre të rinjëve shqiptarë, Muhamet Shemsedinit (23), Zymri Shemsedinit (21) që të dy nga Zaplluxha e Opojës dhe mikut të tyre Sabri Maliqit (18) nga Kuklibegu, njofton KI i Degës së LDK-së në Prizren.

Njoftohet se këta tre të rinj më 1 shtator të këtij viti kanë shkuar për të prerë dru dhe nuk janë kthyer më.

Trupat e pajetë të Muhamet e Zymri Shemsedinit u varrosën sot në Zaplluxhë, ndërsa në Kuklibeg pritet të varroset trupi i pajetë i Sabri Maliqit.

Continue Reading

Të kërkuara