Lajmet

Harresa, përse ndodh?

Published

on

Harresa apo humbja e ruajtjes është pjesa e të mësuarit fillestar që nuk mund të riprodhohet e përdoret. Sipas ekspertëve dhe studiuesve kujtimet tona përbëhen nga tre lloje të dallueshme: informacioni personal, i përgjithshëm dhe shprehitë.

Kur psikologët studiojnë kujtesën ata janë të interesuar për nivelin e ruajtjes së informacionit, që është thjesht sasia e informacionit që depozitohet me përpikëri pasi është kryer procesi i të mësuarit. Ruajtja matet duke i kërkuar individit të përdorë informacionin e mësuar më përpara.

Harresa apo humbja e ruajtjes është pjesa e të mësuarit fillestar që nuk mund të riprodhohet e përdoret.

Sipas ekspertëve dhe studiuesve kujtimet tona përbëhen nga tre lloje të dallueshme: informacioni personal, i përgjithshëm dhe shprehitë.

Informacioni i përgjithshëm përfshin njohuri të përgjithshme që i kemi fituar jashtë përvojave të veçanta, si p.sh. qëndrimi ynë ndaj shkollës, njohuritë tona për muzikën apo fjalori ynë. Kurse informacioni i shprehive përfshin aftësitë e sjelljes dhe ato të njohjes si dhënia e biçikletës apo zgjidhja e një fjalëkryqi.

Tre janë përbërësit bazë të sistemit tonë të kujtesës: kodimi, depozitimi dhe riprodhimi. Hapi i parë është kodimi, procesi i futjes se informacionit në sistemin tonë të kujtesës. Pasi informacioni është koduar, ose futur në kujtesën tonë, neve na duhet ta depozitojmë atë. Në qoftë se nuk e depozitojmë ajo harrohet.

Hapi i dytë, depozitimi është proces që e mban informacionin e kujtesës për një farë kohe. Hapi i tretë në procesin e kujtesës është riprodhimi, nxjerrja e informacionit nga sistemi i kujtesës.

Kujtesa

Kujtesa ndahet në atë afatshkurtër dhe atë afatgjatë. Kujtesa afatshkurtër është vendi ku mbajmë informacionin për të cilin jemi të ndërgjegjshëm në një moment të caktuar. Kujtesa afatshkurtër përdoret kur duam të mbajmë mend diçka të momentit. Kujtesa afatshkurtër ka kapacitet shumë të kufizuar, kurse kohëzgjatja është rreth 30 sekonda para se ky informacion të humbasë.

Probleme me kujtesën

Me kalimin e moshës shfaqen simptoma të ndryshme të cilat tregojnë se një person ka probleme me kujtesën. Këto simptoma nuk janë të qarta sepse mund të duken krejt normale në disa situatat ose duke u bazuar në faktin se ka të bëjë mosha. Rreth 85 për qind e gjashtëdhjetëvjeçarëve në të gjithë botën vuan nga humbja e kujtesës. Kjo përbën një nivel epidemiologjik shumë të lartë.

Ka raste kur sëmundja e kujtesës e njohur si sindroma Alzheimer lind edhe para moshës 65-vjeçare, por këto raste janë të rralla dhe karakterizohen nga histori të veçanta. Sistemet shëndetësore të vendeve perëndimore kanë humbje shumë të mëdha prej kësaj sëmundjeje. Ndërkohë që sipas specialistëve rreth moshës 40-vjeçare nisin të shfaqen simptomat e para të humbjes së kujtesës.

Simptomat vijnë si rezultat i dëmtimit të qelizave nervore, të cilat ngadalësojnë përcjelljen e sinjalit për në tru dhe anasjelltas. Për këtë shkak këta persona harrojnë dhe me kalimin e kohës kjo simptomë bëhet edhe më e theksuar. Një simptomë tjetër është anomia, mosgjetja e emrave dhe fjalëve gjatë diskutimeve.

Femrat më të prekura

Femrat janë më të prekura nga kjo sindromë dhe kohët e fundit vihet re një rritje e numrit të të prekurve nga kjo sëmundje. Shumica e njerëzve mund të mbajnë në mend rreth 7 elemente informacioni për një kohë të shkurtër. Kurse në sajë të kujtesës afatgjatë, përmes përsëritjes përpunuese, njeriu është në gjendje të kodojë informacione në mënyrë që ai të hyjë në kujtesën afatgjatë.

Kohëzgjatja e kujtesës afatgjatë është e përhershme. Metoda e ruajtjes së informacionit duhet të bëhet me përsëritjen dhe përpunimin e organizimit të informacionit.

E kundërta e kujtesës është harresa. Në qoftë se njohuritë e mësuara nuk përsëriten vazhdimisht atëherë ato zbehen apo harrohen tërësisht. Por nëse ajo që është mësuar përsëritet vazhdimisht, harresa nuk shkaktohet. Te harresa ndodh inhibicionin retroaktiv ose parafrenimi i cili mund të jetë i madh ose i vogël, në varësi nga ngjashmëria.

Lajmet

10 seriale të reja që nuk duhet t’i humbisni në korrik

Published

on

Muaji korrik sjell një sërë premierash të reja televizive, nga komeditë dhe dramat kriminale deri te adaptimet e romaneve të njohura dhe rikthimet e personazheve të dashur.

“Elle” hap listën me një parathënie të filmit kult Legally Blonde. Seriali ndjek jetën e Elle Woods gjatë viteve të shkollës së mesme, para se të nisej drejt Harvardit. Premiera vjen më 1 korrik në Prime Video.

“Little House on the Prairie” rikthen në ekran historinë e famshme të familjes Ingalls, bazuar në romanet autobiografike të Laura Ingalls Wilder. Seriali nis më 9 korrik në Netflix.

“The Five Star Weekend”, me Jennifer Garner në rolin kryesor, sjell historinë e një autoreje që përballet me humbjen e bashkëshortit dhe organizon një fundjavë me miq nga periudha të ndryshme të jetës së saj.

Në zhanrin kriminal vjen “The Westies”, ku aktori JK Simmons interpreton liderin e një grupi kriminal irlandez në Nju Jorkun e viteve 1980.

“Ride or Die” bashkon Octavia Spencer dhe Hannah Waddingham në një komedi aksioni për dy shoqe që përfshihen në një arrati të rrezikshme nëpër Evropë.

Ndërkohë, “The Hawk” sjell Will Ferrell në rolin e një kampioni golfi që tenton rikthimin në sport pas shumë vitesh.

Fansat e “Heartstopper” do të kenë mundësinë të shohin fundin e historisë së Nick dhe Charlie në episodin final me metrazh të gjatë, “Heartstopper Forever”, që publikohet më 17 korrik.

“Lucky”, me Anya Taylor-Joy, rrëfen historinë e një mashtrueseje që përpiqet t’i shpëtojë mafias pas një grabitjeje të dështuar.

Universi i “The Big Bang Theory” zgjerohet me serialin “Stuart Fails to Save the Universe”, i cili ndjek aventurat fantastiko-shkencore të Stuartit pas një aksidenti që ndryshon realitetin.

Listën e mbyll “Furious”, një thriller me Emmy Rossum në rolin e një agjenteje të FBI-së që ndjek një vrasëse seriale me të cilën ndan një të kaluar të ngjashme.

Këto prodhime pritet të jenë ndër serialet më të ndjekura të muajit korrik në platformat kryesore të transmetimit./A.K/

Burimi: BBC

Continue Reading

Lajmet

15 të arrestuar në Lipjan pas një përleshjeje për pronë, 11 të lënduar

Published

on

By

Plot 15 persona janë arrestuar nga Policia e Kosovës në Lipjan, pasi të njëjtit dyshohet se janë rrahur mes vete pas një mosmarrëveshjeje të ashpër lidhur me një pronë.

Sipas raportit 24-orësh të Policisë, rasti ka ndodhur pasditen e së mërkurës, rreth orës 18:20. Si pasojë e kësaj përleshjeje masive, lëndime trupore kanë pësuar 11 persona, të cilët janë detyruar të pranojnë tretman mjekësor.

Pas ndërhyrjes së forcave të rendit dhe arrestimit të të gjithë të përfshirëve, rasti ka kaluar në duart e prokurorisë.

Me vendim të prokurorit të shtetit, 10 nga të dyshuarit janë dërguar menjëherë në mbajtje, ndërsa ngjarja po hetohet nën cilësimin e veprës penale “lëndim i rëndë trupor”. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Shakira shpreh dëshirën për bashkëpunim me Dua Lipën

Published

on

Këngëtarja kolumbiane Shakira ka zbuluar se do të dëshironte të realizonte një bashkëpunim muzikor me artisten shqiptare me famë botërore, Dua Lipa.

Këtë deklaratë ajo e bëri gjatë një bisede në podcastin e vlogeres së njohur Lele Pons, ku u pyet se me cilin artist do të dëshironte të bashkëpunonte në të ardhmen.

“Do të më pëlqente të bashkëpunoja me Dua Lipën. Dua Lipa, a po më dëgjon? A e dini që ajo flet spanjisht?”, u shpreh Shakira.

Gjatë bisedës, Lele Pons e cilësoi Dua Lipën si një artiste të mrekullueshme, ndërsa Shakira shprehu vlerësimin e saj duke thënë se ajo është “e jashtëzakonshme”.

Shakira vazhdon të mbetet një nga emrat më të suksesshëm të muzikës botërore, ndërsa një bashkëpunim i mundshëm me Dua Lipën do të ishte një nga projektet më të komentuara në skenën ndërkombëtare të muzikës./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Galeria Kombëtare rihapet më 9 korrik me ekspozitën “Jo gjithë njerëzit ekzistojnë në të Tashmen e njëjtë”

Published

on

Galeria Kombëtare e Kosovës ka njoftuar se më 9 korrik 2026, në orën 19:00, do të rihapë dyert për publikun pas rinovimit dhe rikonfigurimit të plotë të hapësirave ekspozuese.

Rihapja do të shënohet me ekspozitën grupore “Jo gjithë njerëzit ekzistojnë në të Tashmen e njëjtë”, e cila përuron një fazë të re në zhvillimin institucional dhe infrastrukturor të Galerisë.

Sipas njoftimit, projekti përfshin edhe krijimin e hapësirës së parë për ruajtjen e koleksionit të Galerisë, me synim konservimin, studimin dhe riinterpretimin e veprave artistike.

Ekspozita do të sjellë një përzgjedhje të gjerë artistësh nga breza të ndryshëm të artit në Kosovë dhe rajon, duke krijuar dialog ndërmjet praktikave dhe qasjeve të ndryshme artistike.

Në kuadër të ceremonisë së rihapjes do të prezantohet edhe një performancë artistike nga Oda Haliti, ndërsa dizajni grafik i projektit është realizuar nga Studio Permanentis./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara