Lajmet

Udhëtimi në kohë: Nga mitologjia e lashtë te shkenca moderne

Shkencëtarët kanë shqyrtuar nëse një ditë mund të bëhet realitet kjo gjë.

Published

on

Udhëtimi në kohë dhe “makinat e udhëtimit në kohë”, kanë qenë prej dekadash një temë e fantashkencës dhe e shumë filmave. Në fakt, duket se mundësia për të udhëtuar në kohë, qoftë në të ardhmen apo në të kaluarën, e ka ngacmuar për shekuj me radhë imagjinatën e njerëzimit.

Ndërsa shumë njerëz mund të mendojnë se është absurde të besohet që ne mund të udhëtojmë mbrapa ose përpara në kohë, disa nga shkencëtarët më të shkëlqyer në botë, kanë shqyrtuar nëse një ditë mund të bëhet realitet kjo gjë.

Për shembull Albert Ajnshtajni, arriti në përfundimin se e kaluara, e tashmja dhe e ardhmja ekzistojnë të gjitha njëkohësisht, dhe shumica e dinë konceptin e tij të njohur të relativitetit. Kjo do të thotë se koha është relative dhe jo absolute siç pretendonte Njutoni.

Me teknologjinë e duhur, siç është një anije kozmike shumë e shpejtë, një person është në gjendje të përjetojë disa ditë, ndërsa një person tjetër përjeton njëkohësisht vetëm disa orë ose minuta. Megjithatë, teoritë e Ajnshtajnit patën shumë pak ndikim në kozmologji apo shkencë në përgjithësi.

Shumica e fizikanëve, kanë hequr shumë ngadaltë dorë nga supozimet e zakonshme që ne bëjmë për kohën. Megjithatë, nëse udhëtimi në kohë do të ishte vërtet i mundur, vështirë se mund të mendohet se çfarë do të thotë kjo për njerëzimin.

Kushdo që do të ishte fuqinë për t’u zhvendosur nëpër kohë, do të kishte fuqinë për ta modifikuar historinë. Edhe pse kjo gjë mund të tingëllojë tërheqëse, do të ishte e pamundur të dihen pasojat e çdo ndryshimi të ngjarjeve të së kaluarës, dhe se si do të ndikojë kjo gjë në të ardhmen.

Udhëtimi në kohë në mitologjinë e lashtë

Nëse shohim tekstet e lashta, gjejmë një sërë referencash për udhëtimin në kohë. Në mitologjinë hindu, ekziston historia e mbretit Raivata Kakudmi, i cili udhëton për të takuar krijuesin Brahma. Kur Kakudmi u rikthye në Tokë, në Tokë kishin kaluar 108 juga, dhe mendohet se çdo juga përfaqëson rreth 4 milionë vjet.

Shpjegimi që Brahma i dha Kakudmit, është se koha ecën ndryshe në plane të ndryshme të ekzistencës. Po ashtu, ne kemi referenca në Kuran për shpellën e Al-Kehf. Historia i referohet një grupi të rinjsh të krishterë, të cilët në vitin 250 Pas Krishtit u përpoqën t’i shpëtonin persekutimit dhe u tërhoqën nën drejtimin e Zotit në një shpellë, ku Zoti i vuri në gjumë.

Ata u zgjuan 309 vjet më vonë. Kjo histori përkon me historinë e krishterë të Shtatë të Fjeturve, por me disa dallime.

Një histori tjetër na vjen nga legjenda japoneze e Urashima Taro, një njeri që thuhej se vizitonte pallatin nënujor të Zotit të Dragoit Rujin. Ai qëndroi atje për 3 ditë, por kur u kthye në sipërfaqe, kishin kaluar 300 vjet.

Në tekstin budist, Pali Kanon, shkruhet se në qiellin e tridhjetë Devave (vendi i perëndive), koha kalon me një ritëm të ndryshëm, ku 100 vjet në Tokë llogariten si një ditë e vetme për ta. Brenda mitologjisë antike, ka shumë referenca të tjera për udhëtimin në kohë.

Kërkimi shkencor mbi udhëtimin në kohë

Ndoshta historia më e njohur e udhëtimit aksidental në kohë, është Eksperimenti i Filadelfias,

i cili supozohet se ndodhi në vitin 1943, me synim mbulimin e një anije me valë elektromagnetike, për ta bërë atë të padukshme për radarët e armikut.

Por ai eksperimenti shkoi jashtëzakonisht keq. Anija jo vetëm që u zhduk plotësisht nga Filadelfia, por u tele-transportua në Norfolk, dhe u kthye në kohë për 10 sekonda. Kur anija u rishfaq sërish, disa anëtarë të ekuipazhit zhvilluan çrregullime mendore, disa u zhdukën plotësisht, dhe disa të tjrë raportuan se kishin udhëtuar para në të ardhmen dhe pas në të shkuarën.

Dyshohet se Nikola Tesla, që në atë kohë ishte drejtor i Inxhinierisë dhe Kërkimeve në “Radio Company of America”, ishte i përfshirë në eksperiment, duke bërë të gjitha llogaritjet dhe vizatimet e nevojshme, dhe gjithashtu duke siguruar gjeneratorët.

Në vitin 1960, kemi një tjetër raport interesant rasti të shkencëtarit Pelegrino Erneti, që pohoi se kishte ndërtuar “Chronivisor”, një makineri që i mundësonte dikujt të shihte në të kaluarën. Teoria e tij ishte se çdo gjë që ndodh, lë një shenjë energjie që nuk mund të shkatërrohet kurrë (diçka si regjistrimet mistike Akashik). Erneti dyshohet se ka zhvilluar një pajisje që mund të zbulojë, zmadhojë dhe konvertojë këtë energji në një imazh, si një lloj televizioni që tregon atë që ka ndodhur në të kaluarën.

Eksperimente të diskutueshme në lidhje me udhëtimin në kohë

Në vitet 1980, ka pasur raporte për një tjetër eksperiment të diskutueshëm të udhëtimit në kohë, Projekti Montauk. Nëse eksperimentet e Filadelfias dhe Montauk u zhvilluan vërtet, kjo debatohet ende sot. Gjithsesi, është e arsyeshme të supozohet se ushtria amerikane ishte shumë e interesuar mbi mundësinë e udhëtimit në kohë, dhe do të angazhohej në kërkime të gjera mbi këtë çështje.

Në vitin 2004, Marlin Polman, shkencëtar, inxhinier dhe anëtar i MENSA-s, aplikoi për një patentë për një metodë të shtrembërimit të gravitetit dhe zhvendosjes së kohës. Në vitin 2013, Vasfi Alshdaifat paraqiti një patentë tjetër, për një makineri që bën ngjeshjen e hapësirës dhe zgjerimin e kohës, që mund të përdoret për udhëtimin në kohë.

Sipas PHYS.ORG, fizikani Ronald Malett i Universitetit të Konektikatit në SHBA, po punonte në vitin 2006 mbi konceptin e udhëtimit në kohë, bazuar në teorinë e relativitetit të Ajnshtajnit. Në atë kohë, Malet ishte absolutisht i bindur se udhëtimi në kohë ishte i mundur.

Ai parashikoi se udhëtimi i njeriut në kohë do të jetë i mundur brenda shekullit XXI.

Edhe fizikani i grimcave Brajan Koks, deklaroi në vitin 2013 se udhëtimi në kohë është i mundur, por vetëm në një drejtim. Por ashtu kemi gjithashtu historinë misterioze të Ali Razekit, drejtor i Qendrës Iraniane për Shpikjet Strategjike, që raportoi për “Daily Mail” se kishte zhvilluar një pajisje që mund të shihte ngjarjet e 3-5 viteve në të ardhmen.

Në teori, udhëtimi në kohë është i mundur, edhe nëse është i vështirë për t’u kuptuar. A na kanë afruar hulumtimet e përmendur më sipër drejt realizimit të udhëtimit në kohë? Nëse po, na mbetet vetëm të shpresojmë që teknologjia të mos bjerë në duar të gabuara./Ancient Origins – Bota.al

Continue Reading

Lajmet

Shtyhet për në orën 19:00 seanca për zgjedhjen e presidentit

Published

on

By

Pas dështimit të radhës për të siguruar kuorumin e nevojshëm, Kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, ka konfirmuar se seanca për zgjedhjen e presidentit shtyhet për në orën 19:00. Ky vendim vjen pas mungesës së vazhdueshme të deputetëve të opozitës në sallë, gjë që ka pamundësuar fillimin e procesit të votimit.

Në tentativën e dytë, pas asaj të orës 11:00, Haxhiu u kishte bërë sërish thirrje deputetëve opozitarë që të reflektojnë dhe të marrin pjesë në votim. Ajo rikujtoi se pjesëmarrja në punimet e Kuvendit është një detyrim ligjor që rrjedh nga aktgjykimet e Gjykatës Kushtetuese dhe Ligji për Deputetët, i cili obligon përfaqësuesit e popullit të njoftojnë për çdo mungesë.

Deri më tani, e vetmja mungesë e arsyetuar zyrtarisht është ajo e deputetes Afërdita Hajrizi nga Lëvizja Vetëvendosje, e cila mungon për arsye shëndetësore. Seanca e orës 19:00 shihet si tentativa e radhës për të zhbllokuar procesin e zgjedhjes së kreut të shtetit.

Tentativa e dytë për presidentin: Haxhiu thirrje opozitës të kthehet në sallë

Në tentativën e dytë, pas asaj të orës 11:00, ka nisur seanca për zgjedhjen e presidentit. Kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, u ka bërë sërish thirrje deputetëve të opozitës që të jenë të pranishëm në sallë dhe të marrin pjesë në votim.

Haxhiu u kërkoi deputetëve të reflektojnë mbi detyrimet e tyre ligjore për pjesëmarrje në punimet e Kuvendit, duke u bazuar në Ligjin për Deputetët. Sipas këtij ligji, përfaqësuesit e popullit janë të obliguar të marrin pjesë në seanca dhe të njoftojnë paraprakisht për çdo mungesë të tyre.

Gjatë hapjes, ajo bëri të ditur se e vetmja deputete që ka marrë leje zyrtare për të mos qenë e pranishme në këtë seancë është Afërdita Hajrizi nga Lëvizja Vetëvendosje, e cila mungon për arsye shëndetësore.

Continue Reading

Lajmet

IKSHPK alarmon: Ndotja enorme nga Obiliqi rrezikon shëndetin publik

Published

on

By

Ekspertët e Institutit Kombëtar të Shëndetësisë Publike të Kosovës kanë lëshuar një alarm urgjent për rreziqet shëndetësore që po vijnë nga termocentralet A dhe B në Obiliq.

Sipas IKSHPK-së, ditëve të fundit është regjistruar një ndotje enorme, e cila nëse nuk parandalohet, do të çojë në rritjen e vdekshmërisë, sidomos nga sëmundjet kardiovaskulare dhe respiratore.

Duke qenë se sektori i energjetikës është përgjegjës për 40% të emisioneve ndotëse, Instituti ka propozuar këto masa urgjente:

  1. Monitorimi në kohë reale i ndotjes dhe publikimi transparent i të dhënave për qytetarët nga ana e KEK-ut.
  2. Kontrolli i vazhdueshëm teknik i filtrave të termocentraleve dhe sanksione të rrepta në rast të mosfunksionimit të tyre.
  3. Inspektime të shpeshta mjedisore dhe gjoba të larta për çdo tejkalim të normave të lejuara të emetimit.
  4. Instalimi i teknologjive të reja për desulfurizim dhe reduktimin e gazrave të dëmshëm.
  5. Modernizimi i pajisjeve ekzistuese për të minimizuar lirimin e tymit dhe pluhurit në ambient.

Ekspertët paralajmërojnë se grimcat ndotëse absorbohen lehtësisht nga sistemi respirator, duke rritur ndjeshëm infeksionet te fëmijët, të moshuarit dhe personat me sëmundje kronike. Pa këto ndërhyrje të menjëhershme, efektet në shëndetin e popullatës do të jenë shqetësuese.

 

Continue Reading

Lajmet

Gjeneral Jashari pret krerët e komiteteve të NATO-s dhe BE-së

Published

on

By

Komandanti i Forcës së Sigurisë së Kosovës, Gjenerallejtënant Bashkim Jashari, ka pritur sot në një takim të rëndësishëm zyrtar Kryetarin e Komitetit Ushtarak të NATO-s, Admiralin Giuseppe Cavo Dragone, dhe Kryetarin e Komitetit Ushtarak të Bashkimit Evropian, Gjeneralin Seán Clancy.

Gjatë këtij takimi, Gjeneral Jashari i njoftoi mysafirët e lartë me arritjet e fundit të FSK-së dhe procesin e saj të zhvillimit, duke vënë theksin te gatishmëria dhe kontributi i forcës në operacionet ndërkombëtare. Diskutimi u fokusua në nevojën për të avancuar bashkëpunimin në aktivitete të përbashkëta mes FSK-së dhe organizatave të NATO-s e BE-së.

Përfaqësuesit e lartë ushtarakë vlerësuan lart progresin e FSK-së dhe kontributin e saj profesional, ndërsa u rikonfirmua rëndësia e mbështetjes që ofrojnë KFOR-i dhe Ekipi Këshillues e Ndërlidhës i NATO-s (NALT).

Në mbyllje të vizitës, palët u zotuan për forcimin e marrëdhënieve profesionale dhe rritjen e bashkëpunimit në sferat me interes të përbashkët, me qëllim ruajtjen e stabilitetit dhe sigurisë.

Continue Reading

Lajmet

Gjendet pa shenja jete një person në Prizren

Published

on

By

Një burrë në Prizren është gjetur pa shenja jete. Sipas raportit 24 orësh te Policisë se Kosovës , rasti ka ndodhur më 27 prill 2026, në rrethana që ende pritet të sqarohen.

Menjëherë pas marrjes së informatës, në vendin e ngjarjes kanë dalë njësitë policore dhe ekipi mjekësor, i cili ka konstatuar vdekjen e viktimës. Deri më tani, shkaqet e vdekjes mbeten të panjohura, duke bërë që autoritetet të nisin hetimet nën cilësimin “hetim i vdekjes”.

Me vendim të prokurorit kompetent, trupi i pajetë i viktimës është dërguar në Institutin e Mjekësisë Ligjore (IML) për obduksion.

 

Continue Reading

Të kërkuara