Kombet e Bashkuara kanë ngritur shqetësimin për rreziqet që mund të sjellë zhvillimi i shpejtë i inteligjencës artificiale, ndërsa thirrje për më shumë kontroll dhe bashkëpunim ndërkombëtar po vijnë edhe nga qeveri dhe figura të industrisë teknologjike.

Çështja pritet të diskutohet në Këshillin e Sigurimit të OKB-së gjatë javës së ardhshme, në kuadër të një mbledhjeje të dedikuar inteligjencës artificiale dhe sigurisë. Franca, si presidente e radhës e Këshillit, ka bërë të ditur se AI do të jetë ndër çështjet kryesore në agjendë, përfshirë edhe diskutimin mbi rreziqet që mund të paraqesë për njerëzimin.

Komisioneri i Lartë i OKB-së për të Drejtat e Njeriut, Volker Türk, u ka bërë thirrje shteteve dhe kompanive që të ndërmarrin “veprim urgjent” për të qeverisur sistemet më të avancuara të inteligjencës artificiale.

Sipas tij, sistemet autonome të AI-së mund të kryejnë vetë një sërë operacionesh dhe, në skenarë të caktuar, të ndikojnë në komunikime, shërbime thelbësore dhe infrastrukturë kritike, si dhe të përshpejtojnë sulmet kibernetike. OKB-ja ka ngritur gjithashtu shqetësime për përdorimin e AI-së në fushën ushtarake.

Nga Kanadaja, kryeministri Mark Carney ka propozuar krijimin e një “Këshilli për Stabilitetin Teknologjik”, i cili do të shërbente si një mekanizëm i përhershëm për bashkëpunim ndërkombëtar në fushën e sigurisë teknologjike.

Në Kinë, ministri i Sigurisë së Shtetit, Chen Yixin, ka argumentuar se inteligjenca artificiale është njëkohësisht pjesë e rëndësishme e konkurrencës teknologjike globale dhe burim i ri rreziqesh për sigurinë kombëtare. Ai ka kërkuar forcimin e masave të sigurisë, duke kundërshtuar edhe kufizimet që, sipas tij, disa shtete vendosin ndaj qasjes në çipa dhe kapacitete llogaritëse.

Në anën tjetër, presidenti amerikan Donald Trump ka kundërshtuar idenë e kufizimeve të reja ndaj zhvillimit të inteligjencës artificiale, duke argumentuar se ngadalësimi i sektorit amerikan do t’i jepte avantazh Kinës në garën teknologjike.

Debati ndërkombëtar po zhvillohet në një kohë kur SHBA-ja dhe Kina po konkurrojnë fuqishëm për zhvillimin e modeleve të avancuara të AI-së, ndërsa organizatat ndërkombëtare kërkojnë mekanizma më të koordinuar për menaxhimin e rreziqeve të kësaj teknologjie./A.K/

Gjykata Speciale në Hagë shpall sot aktgjykimin e shkallës së parë ndaj ish-drejtuesve të Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës: Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit. Ky vendim shënon fundin e procesit më të madh gjyqësor të zhvilluar deri më tani nga Dhomat e Specializuara. Seanca transmetohet në Kosovë pas orës 10:00, derisa interesi i publikut dhe mediave është i jashtëzakonshëm, me vende të kufizuara në galerinë e gjykatës që u janë rezervuar kryesisht familjarëve të të akuzuarve.

Katër ish-drejtuesit e UÇK-së përballen me akuza për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit, të cilat pretendohet se janë kryer gjatë dhe pas luftës në Kosovë. Zyra e Prokurorit të Specializuar ka kërkuar nga 45 vjet burgim për secilin prej tyre, ndërsa ekipet mbrojtëse kanë kërkuar pafajësi dhe lirim të plotë. Zëdhënësi i Speciales, Michael Doyle, sqaroi se seanca përbëhet kryesisht nga leximi i përmbledhjes së vendimit. Ai po ashtu specifikoi se në rast pafajësie, Hashim Thaçi nuk do të lirohej menjëherë, pasi ndaj tij ka një masë tjetër paraburgimi lidhur me procedurën për pengim të administrimit të drejtësisë, e cila do të kërkonte rishikim të veçantë nga gjyqtari i asaj çështjeje.

Ngjarja ka nxitur mobilizim të madh në Kosovë, ku seanca do të ndiqet drejtpërdrejt në ekranet e mëdha të vendosura në sheshet kryesore. Në Prishtinë dhe qytete të tjera janë paralajmëruar tubime, ndërsa Policia e Kosovës ka marrë masat e nevojshme për ruajtjen e rendit. Si rrjedhojë e këtyre organizimeve, ambasadat e SHBA-së, Britanisë së Madhe dhe Francës u kanë bërë thirrje shtetasve të tyre për kujdes dhe shmangie të vendeve ku ka grumbullime masive.

Në rrafshin politik, Partia Demokratike e Kosovës ka shprehur pritjen për një verdikt lirues për të gjithë të akuzuarit, duke kërkuar që kjo ditë të kthehet në festë. Ndërkohë, përfaqësues të kësaj partie kanë bërë të ditur se në rast të një vendimi dënues, do ta kundërshtojnë atë dhe presin reagim qytetar për mbrojtjen e të vërtetës së luftës së UÇK-së.

Nesër, më 16 shtator, Gjykata Speciale në Hagë pritet të shpallë aktgjykimin ndaj ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi.

Me këtë aktgjykim pritet të përmbyllet procesi gjyqësor ndaj katër ish-krerëve të UÇK-së, i cili ka zgjatur për gati gjashtë vjet, që nga nisja e procedurave ndaj tyre.

Procesi gjyqësor është zhvilluar në Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë, ku gjatë këtyre viteve janë dëgjuar dëshmitarë dhe janë shqyrtuar dëshmi e materiale të paraqitura nga Prokuroria dhe mbrojtja.

Thaçi, Veseli, Krasniqi dhe Selimi janë përballur me akuza për krime lufte të cilat ata i kanë mohuar.

Seanca për shpalljen e aktgjykimit është caktuar të nisë në orën 10:00, ndërsa vendimi pritet të përcaktojë përfundimin e shkallës së parë të këtij procesi të gjatë gjyqësor.

Vendimi pritet të ndiqet me vëmendje të madhe në Kosovë dhe nga familjarët, mbështetësit dhe institucionet e vendit./A.K/

Deputeti i Partisë Demokratike të Kosovës, Përparim Gruda, u ka bërë thirrje të gjithë akterëve publikë që të ruajnë qetësinë dhe të shmangin krijimin e panikut te qytetarët, një ditë para shpalljes së aktgjykimit ndaj ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi.

Në një konferencë për media të martën, Gruda tha se reagimet e ditëve të fundit për mundësinë e trazirave në rast të një vendimi dënues kanë krijuar, sipas tij, ankth të panevojshëm te qytetarët.

“Si PDK, kemi përcjellë me shqetësim disa reagime publike të ditëve të fundit, të cilat kanë krijuar ankth të panevojshëm te qytetarët. Në momente të tilla, të gjithë akterët publikë kanë përgjegjësi të tregojnë maturi dhe kujdes. Kosova ka dëshmuar se di t’i përballojë momentet e mëdha me dinjitet”, tha Gruda.

Ai deklaroi se PDK pret që Thaçi, Veseli, Krasniqi dhe Selimi të shpallen të pafajshëm, duke argumentuar se lufta e UÇK-së nuk mund të vendoset në të njëjtin plan me, siç tha ai, politikën shtetërore të agresionit, represionit dhe spastrimit etnik të regjimit serb.

“Ne e themi sot me shpresë dhe besim: nesër duam të festojmë. Duam t’i shohim Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Jakup Krasniqin dhe Rexhep Selimin të lirë dhe në rrugën e kthimit në Kosovë”, tha ai.

Gruda paralajmëroi se në rast të një vendimi ndryshe, ai do të kundërshtohet me vendosmëri, argumente dhe me të gjitha mjetet juridike e demokratike në dispozicion.

“Partnerëve tanë ndërkombëtarë u kërkojmë të njëjtën gjë që kemi kërkuar gjithmonë: drejtësi të bazuar në prova, standarde të barabarta dhe respekt për të vërtetën historike të Kosovës”, tha deputeti i PDK-së.

Duke iu referuar represionit, dhunës, dëbimeve dhe vrasjeve gjatë luftës në Kosovë, Gruda tha se historia nuk duhet të rishkruhet.

“Në vitin 1999, UÇK-ja dhe demokracitë perëndimore u gjendën bashkë në anën e drejtë të historisë. Ky partneritet dhe kjo mbështetje ndërkombëtare i dhanë fund një katastrofe humanitare dhe hapën rrugën drejt lirisë dhe shtetit të Kosovës”, theksoi ai.

Aktgjykimi ndaj Thaçit, Veselit, Krasniqit dhe Selimit pritet të shpallet të mërkurën, më 16 shtator, nga ora 10:00./A.K/