Aktualitet

Pse Donbas është zemra e konfliktit Rusi-Ukrainë?

Çfarë ka ndodhur për herë të fundit në Donbas?

Published

4 years ago

February 22, 2022

Betim Gashi

CNN

Situata në Ukrainën Lindore vazhdon të jetë e tensionuar pasi presidenti rus Vladimir Putin urdhëroi vendosjen e trupave “paqeruajtës” në Donbas pas njohjes së pavarësisë së dy rajoneve separatiste pro-ruse.

Analistët thonë se ky mund të jetë fillimi i një konflikti më të gjerë në vend dhe shumë zyrtarë e kanë quajtur këtë veprim një kërcënim për sovranitetin e Ukrainës. Konflikti nuk është i ri për rajonin e Donbasit. Për gati tetë vite, vendi është përfshirë në një lufte me intensitet të ulët midis separatistëve dhe forcave ukrainase, duke shkaktuar më shumë se 14 mijë viktima.

Por vendimi i Putinit të hënën përforcon ndjeshëm shqetësimet rreth synimeve të Moskës në rajon.

Çfarë ka ndodhur për herë të fundit në Donbas?

Lufta shpërtheu në vitin 2014 pasi rebelët e mbështetur nga Rusia pushtuan ndërtesat qeveritare në të gjithë Ukrainën lindore. Si pasojë, pjesë të rajonit lindor të rajonit të Donbasit, Luhansk dhe Donetsk ranë në duart e separatistëve të mbështetur nga Rusia. Rusia gjithashtu aneksoi Krimenë nga Ukraina në vitin 2014, në një veprim që ngjalli reagime të shumta globale, raporton abcnews.al

Zonat e kontrolluara nga separatistët në Donbas u bënë të njohura si Republika Popullore e Luhanskut dhe Republika Popullore e Donetskut. Qeveria ukrainase në Kiev pohon se të dy rajonet janë në fakt të pushtuara nga Rusia. Republikat e vetëshpallura nuk njihen nga asnjë qeveri, përveç Rusisë. Qeveria ukrainase refuzon të bisedojë drejtpërdrejt me republikat separatiste.

Marrëveshja e Minskut në vitin 2015 çoi në një marrëveshje të lëkundur armëpushimi dhe konflikti u zhvendos në një luftë statike përgjatë vijës së kontaktit që ndau qeverinë ukrainase dhe zonat e kontrolluara nga separatistët.

Marrëveshjet e Minskut (të emërtuara sipas kryeqytetit të Bjellorusisë ku u nënshkrua ) ndalojnë armët e rënda pranë vijës së kontaktit. Gjuha rreth konfliktit është shumë e politizuar. Qeveria ukrainase i ka quajtur forcat separatiste “pushtuese”. Mediat ruse i quajnë forcat separatiste “milici”, duke theksuar se ata mbrojnë veten kundër qeverisë së Kievit.

Më shumë se 14,000 persona kanë vdekur në konfliktin në Donbas që nga viti 2014. Ukraina thotë se 1.5 milionë njerëz janë detyruar të largohen nga shtëpitë e tyre, ku shumica kanë qëndruar në zonat e Donbasit dhe rreth 200,000 janë zhvendosur në Kiev.

Si ka nxitur Putin konfliktin?

Separatistët në Donbas kanë pasur mbështetje të konsiderueshme nga Moska. Rusia kishte deklaruar prej kohësh se nuk ka vendosur ushtarë atje, por zyrtarët e SHBA-së, NATO-s dhe ukrainas thonë se qeveria ruse i ka ndihmuar prej kohësh separatistët.

Moska gjithashtu ka shpërndarë qindra mijëra pasaporta ruse për njerëzit në Donbas gjatë viteve të fundit. Ditën e djeshme, parlamenti rus njohu zyrtarisht dy rajonet e shkëputura pro-ruse si shtete të pavarura, një tjetër përshkallëzim në retorikë që sipas zyrtarëve demostron se Putin nuk ka ndërmend të respektojë marrëveshjen e Minskut, raporton abcnews.al

Putin ka akuzuar prej kohësh Ukrainën për shkeljen e të drejtave të rusëve etnikë dhe rusishtfolësve në Ukrainë dhe ka thënë se ishte brenda të drejtave të Rusisë që të ndërhynte ushtarakisht për t’i mbrojtur ata. Të mërkurën e kaluar, Putin pretendoi se në Donbas po kryhej “gjenocid”. Pretendimet e tij nuk janë të panjohura por politikëbërësit perëndimorë janë të frikësuar nga përsëritja e një konflikti të vitit 2008 në Gjeorgji.

Duke folur për gjenocidin, Putin po i bënte jehonë pretendimit të rremë të Rusisë se Gjeorgjia kreu gjenocid kundër civilëve në republikën separatiste të Osetisë Jugore në gusht 2008. Gjatë atij konflikti të shkurtër, Rusia filloi një inkursion masiv ushtarak në Gjeorgji.

Ashtu si në vitin 2014, rajoni i Donbasit është tani pika e konfliktit midis lindjes dhe perëndimit, midis përpjekjes së Putinit për të rivendosur kontrollin, për të dobësuar Ukrainën dhe aspiratës në rritje të ukrainasve për t’u bashkuar me demokracitë europiane.

/abcnews.al

Aktualitet

Kosova merr pjesë në takimin e NATO-s në Bruksel për mbështetjen ndaj Ukrainës

Published

2 hours ago

June 19, 2026

UBTNews

Ministri i Mbrojtjes Ejup Maqodenci, ka marrë pjesë në takimin e 35-të të Grupit të Kontaktit për Mbrojtjen e Ukrainës, i cili u zhvillua në Selinë Qendrore të NATO-s në Bruksel.

Në këtë takim, ku morën pjesë rreth 50 ministra të mbrojtjes nga vendet anëtare dhe partnere të NATO-s, u diskutuan zhvillimet e fundit të sigurisë dhe situata në Ukrainë.

Takimi u udhëhoq nga Ministri i Mbrojtjes i Gjermanisë, Boris Pistorius, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, dhe Sekretari i Mbrojtjes i Mbretërisë së Bashkuar, Dan Jarvis. Gjatë diskutimeve u rikonfirmua mbështetja e palëkundur për sovranitetin dhe integritetin territorial të Ukrainës përballë agresionit rus.

“Republika e Kosovës mbetet e përkushtuar në krah të partnerëve dhe aleatëve të saj, në mbështetje të paqes dhe sigurisë globale,” u shpreh ministri përmes një njoftimi.

Në margjinat e këtij samiti, ministri zhvilloi edhe disa diskutime me zyrtarë të NATO-s dhe ministra të tjerë të mbrojtjes, me fokus te bashkëpunimi ushtarak dhe sfidat aktuale të sigurisë. /E.A/

Rajoni

Profesori i UBT-së, Hazir S. Çadraku publikon punim shkencor në Springer për vlerësimin e cilësisë së ujit të Lumit Mirushë

Published

2 hours ago

June 19, 2026

ubtnews

Profesori i UBT-së, Hazir S. Çadraku dhe MSc. Agron Shala, Instituti Hidrometeorologjik i Kosovës kanë publikuar punimin shkencor me titull “NSF‐WQI Method for Water Assessment – Case Study: Mirushë River, Kosovo” në revistën ndërkombëtare Water Science, botim i Springer Nature.

Punimi aplikon metodën NSF-WQI për vlerësimin e cilësisë së ujërave sipërfaqësore në pellgun e Lumit Mirushë, bazuar në të dhëna të periudhës 2019–2023 nga dy stacione monitoruese në Bajë dhe Volljakë. Studimi analizon parametra kryesorë fiziko-kimikë si temperatura e ujit, turbullira, pH, oksigjeni i tretur dhe materiet e ngurta të tretshme, duke ofruar një vlerësim të detajuar të gjendjes mjedisore dhe ekosistemit ujor.

Rezultatet tregojnë se cilësia e ujit në Lumin Mirushë varion nga niveli mesatar në të mirë, me ndikime të ndjeshme nga faktorët sezonalë dhe aktivitetet njerëzore në pellg. Studimi thekson rëndësinë e monitorimit të vazhdueshëm dhe masave parandaluese për mbrojtjen e burimeve ujore dhe menaxhimin e qëndrueshëm të ekosistemeve.

Punimi përfaqëson një kontribut të rëndësishëm shkencor në përputhje me politikat evropiane të menaxhimit të ujërave dhe Objektivin e Zhvillimit të Qëndrueshëm 6 (Uji i pastër dhe kanalizimi), duke forcuar rëndësinë e menaxhimit të integruar të burimeve ujore në Kosovë.

Vendi

Xhaka shënon dhe vulos fitoren e parë të Zvicrës në Botëror

Published

3 hours ago

June 19, 2026

UBTNews

Kapiteni Granit Xhaka ka udhëhequr Zvicrën drejt fitores së parë në Kupën e Botës 2026, duke mposhtur Bosnjë-Hercegovinën me rezultat të thellë 4:1 në Los Angeles. Me këtë triumf, Zvicra bën një hap të madh drejt fazës nokaut, duke u ngjitur në kuotën e 4 pikëve në Grupin B, ndërsa Bosnja mbetet me vetëm një pikë.

Ndeshja u vendos në fundin e saj dramatik, ku të gjitha golat e Zvicrës u shënuan pas minutës së 74-të. Ndryshimin e madh e bënë zëvendësuesit Johan Manzambi (me dy gola) dhe Ruben Vargas, të cilët u futën në lojë në minutën e 72-të. Ndeshja u lehtësua për zviceranët edhe nga minuta e 80-të, kur Tarik Muharemoviq i Bosnjës u ndëshkua me karton të kuq pasi ndali Breel Embolon si lojtar i fundit. Për boshnjakët golin e nderit e shënoi Ermin Mahmiq në minutën e 93-të.

Vula e kësaj fitoreje erdhi nga vetë kapiteni Granit Xhaka, i cili shënoi nga penalltia në minutën e shtatë të kohës shtesë. Pas golit, Xhaka festoi me një gjest me dorë duke u kërkuar kritikëve të heshtin dhe të qetësohen.

Kohët e fundit, mesfushori ishte vënë në shënjestër të mediave zvicerane për deklaratat e tij të ashpra publike pas barazimeve me Australinë dhe Katarin, duke pretenduar se ai po krijonte një klimë “toksike” në kombëtare. Megjithatë, mediumi prestigjioz “New York Times” i vlerësoi kritikat e tij si një dëshirë të madhe për të fituar.

“Njerëzit e dinë se kush jam… Unë jam njëri që e kritikoj veten para se t’i kritikojë të tjerët. Zvicra mund të jetë krenare që ka lojtar me 148 paraqitje për këto ngjyra. Por ndoshta kjo më duhet, unë provokoj paksa. Ajo që është e rëndësishme është se ekipi është prapa meje,” deklaroi Xhaka pas ndeshjes, duke konfirmuar se fokusi i tij i vetëm mbetet suksesi në fushë. /E.A/

Foto: Associated Press

Lajmet

Sot mot me diell dhe temperatura deri në 30°C

Published

3 hours ago

June 19, 2026

UBTNews

Sot në Kosovë pritet të mbajë mot me diell dhe vranësira të pakta.

Sipas Institutit Hidrometeorologjik të Kosovës (IHMK), temperaturat minimale do të lëvizin mes 11 dhe 14 gradë Celsius, ndërsa ato maksimale të ditës do të arrijnë nga 27 deri në 30 gradë Celsius.

Do të fryjë një erë e lehtë nga drejtimi i veriperëndimit me shpejtësi prej 1 deri në 4 m/s.

/E.A/