Në një samit që u cilësua si “shfaqje” e bisedave me dykuptimësi , ëndrrave dhe dëshpërimit, dhe e shkëputjes midis synimeve të vërteta dhe realitetit, udhëheqësit e BE-së deklaruan mbështetjen e tyre për gjashtë kombet e Ballkanit Perëndimor për anëtarësim, megjithëse pranuan se procesi i anëtarësimit ka ngecur.
Pritshmëritë për samitin e së mërkurës, ishin aq të ulëta sa që liderët e BE-së dhe zyrtarët kombëtarë nga Ballkani Perëndimor u larguan të gjithë optimistë pavarësisht se nuk kishin bërë pothuajse asnjë përparim, me shumë media që citonin sesi Brukseli nuk po i mbanë premtimet e tij.
Në shenjë se sa është bërë jashtëzakonisht e vështirë shtimi i vendeve të reja anëtare, organizatorët e samitit festuan faktin se deklarata përfundimtare e liderëve përfshinte vetëm një përmendje të vetme të fjalës “zgjerim” – fjalë kjo që kundërshtarët e zgjerimit të BE-së kishin luftuar ashpër në parandalimin e shfaqjes së saj në formë të dokumentuar.
Si dëshmi e situatës së rëndë, fillimi i bisedimeve të pranimit me Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë – të cilat tashmë kanë marrë një dritë jeshile nga Brukseli – po bllokohen kryesisht nga Bullgaria, përcjell UBT News.
Qeveria në Sofje po e mban pezull anëtarësimin e Maqedonisë së Veriut për shkak të mosmarrëveshjeve mbi historinë dhe gjuhën, për të cilat ajo këmbëngul se duhet të zgjidhen, dhe si rezultat, po pengon edhe Shqipërinë pasi BE-ja ka lidhur në mënyrë efektive ofertat e dy vendeve.
Në një konferencë shtypi përmbyllëse, Presidentja e Komisionit, Evropian Ursula von der Leyen, këmbënguli se BE-ja është e hapur për Ballkanin Perëndimor.
“Bashkimi Evropian nuk është i plotë pa Ballkanin Perëndimor” — Ursula von der Leyen
“Mesazhi i Komisionit është shumë i qartë”, tha ajo. “Para së gjithash, Ballkani Perëndimor është pjesë e së njëjtës Evropë me Bashkimin Evropian. Ne ndajmë të njëjtën histori, ne ndajmë të njëjtat interesa, të njëjtat vlera dhe jam thellësisht e bindur, se [ndajmë] gjithashtu të njëjtin fat. BE-ja nuk është e plotë pa Ballkanin Perëndimor” u shpreh ajo.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen
“Komisioni im do të vazhdojë të bëjë çmos për të çuar përpara procesin e zgjerimit dhe integrimin e rajonit në BE. Ne duam Ballkanin Perëndimor në Bashkimin Evropian. Nuk mund të ketë asnjë dyshim se qëllimi ynë është zgjerimi”.
Por pak më vonë në të njëjtën konferencë, ajo pranoi se megjithëse kombet e Ballkanit kanë ndërmarrë të gjitha reformat për të përmbushur kërkesat e anëtarësimit në BE, kjo e fundit nuk po i përmbahet premtimeve të saj.
“Ndërkohë, Bashkimi Evropian gjithashtu duhet të zbatojë atë që ka premtuar”, tha ajo. “Dhe në veçanti, mungesa e një vendimi për hapjen e negociatave me Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë po rrezikon pozitën dhe fuqinë tonë në rajon”, shtoi Von der Leyen.
“Nëse shikoni deklaratën tonë, është një deklaratë shumë e qartë se angazhimi ynë për zgjerimin është në paragrafin e parë. Kjo tregon gatishmërinë tonë këtu për të ecur përpara”, tha ajo.
Edhe presidenti i Këshillit Evropian, Charles Michel, përmendi rëndësinë e Ballkanit Perëndimor për BE-në duke e përshëndetur deklaratën e udhëheqëses, transmeton UBT News.
Presidenti i Këshillit Evropian, Charles Michel
“Deklarata e sotme është thelbësore, e thellë, ajo parashtron shumë çështje konkrete të prekshme rreth marrëdhënieve tona. Është vërtetuar nga të gjithë udhëheqësit”, tha Michel.
“Nuk është sekret … ka një diskutim të vazhdueshëm mes 27 vendeve në lidhje me kapacitetin tonë për të marrë anëtarë të rinj. Në këtë temë, është e qartë se duhet të bëjmë përparim” — Charles Michel
Udhëheqësit e BE-së u përpoqën të theksojnë përpjekjet e tyre për të ofruar ndihma ekonomike dhe të tjera për vendet e Ballkanit Perëndimor, duke pasur parasysh se negociatat e pranimit me Serbinë dhe Malin e Zi po ecin me një ritëm të ngadalshëm, ato me Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut ende nuk kanë filluar dhe Bosnja & Hercegovina dhe Kosova nuk kanë marrë as dritën jeshile për bisedime.
Edhe pse shumica e ndihmave ishin njoftuar më parë, udhëheqësit e BE-së ritheksuan ndikimin e tyre.
Përpjekjet mund të zvogëlojnë tarifat e roaming-ut të celularëve, të përmirësojnë lidhjen e transportit hekurudhor dhe ujor, të përmirësojnë integrimin e tregut, të furnizojnë me vaksina kundër Covid-19 dhe të avancojnë një program investimi të “agjendës së gjelbër” të mbështetur me 9 miliardë euro në grante gjatë shtatë viteve të ardhshme.
Udhëheqësit dhe zyrtarët nga Ballkani Perëndimor u treguan pozitivë duke pasur parasysh pritshmëritë e ulëta, duke thënë se deklarata e udhëheqësve ishte më e fortë se ajo në dy samitet e mëparshëm, atë në Kroaci dhe në Bullgari.
“Unë mendoj se është mirë që ata arritën të riafirmojnë angazhimin e tyre ndaj procesit të zgjerimit – ajo fjalë (zgjerim) nuk u përdorë në Zagreb, nuk u përdorë në Sofje”, tha një zyrtar i lartë i Ballkanit Perëndimor.
“Por për të rikthyer besimin e njerëzve se ky është realiteti, se ata mund të mbështeten në BE kur u thonë, ‘E ardhmja juaj është me ne’ – mendoj se do të kemi nevojë për veprim”.
Zoran Zaev, kryeministri i Maqedonisë së Veriut, i cili i shtoi emrin “Veriut” për t’i dhënë fund mosmarrëveshjes me Greqinë dhe për të çuar përpara kërkesën për anëtarësim, e përdori samitin si një mundësi për të goditur Bullgarinë, për vonesën e fillimit të bisedimeve.
Kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Zoran Zaev
“Sot, patëm një ripohim tjetër të fortë se vetëm një anëtare e BE-së e kundërshton integrimin tonë dhe fillimin e negociatave të anëtarësimit me Bashkimin Evropian”, tha Zaev në një deklaratë.
Ai e cilësoi kundërshtimin e Bullgarisë “një fyerje për qytetarët maqedonas” dhe deklaroi se “populli maqedonas, pavarësisht se është miqësor, nuk mund të justifikojë bllokimet”.
Më vonë, pas një takimi me Radev, Presidentin Francez Emmanuel Macron dhe Kancelaren Gjermane Angela Merkel, qeveria e Zaev tha në një deklaratë se: “Gjatë bisedimeve, u shpreh gatishmëri dhe interes i ndërsjellë nga Maqedonia e Veriut dhe Bullgaria për të vazhduar dialogun midis dy vendeve me synimin për të arritur një zgjidhje”.
Ndërsa kryeministri i republikës së Kosovës, Albin Kurti, mbajti një fjalim ku u shpreh se mirëpret deklaratën, megjithëse me disa rezerva.
“Ne mirëpresim deklaratën e sotme [por] me disa rezerva” — Albin Kurti
Me të mbërritur, Kurti kishte thënë: “Në marrëdhëniet tona drejt BE-së, ne jemi kritikë, por pa u hidhëruar dhe pa pasur frikë”.
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti
I pyetur më vonë në lidhje me deklaratën e tij, ai shtoi: “Sigurisht, unë jam kritik, sepse mund të kishte qenë më mirë, por unë ende shpresoj se BE-ja do t’i qëndrojë besnike thelbit të saj, që është zgjerimi”.
Në rastin e Kosovës, disa nga rezervat e saj lidhen me konfliktin e vazhdueshëm kufitar me Serbinë, por ndjenja e përgjithshme për të mirëpritur rezultatet e samitit me rezerva, dukej e përhapur.
Në konferencë, Michel iu kthye pyetjes së aftësive ushtarake të BE-së, ku tha se ndërtimi i aftësive të pavarura mbrojtëse të Evropës nuk do të shihej më si përpjekje poteciale për zovgëluar rëndësinë e NATO-s, ose një kërcënim për partneritet me SHBA-në.
“Nuk është një pyetje për ne, as e NATO-s dhe as e mbrojtjes evropiane”, tha Michel. “Ne duam një Bashkim të fortë Evropian përfshirë çështjet e mbrojtjes – një BE e fortë në mbrojtje është në vetvete një mënyrë për të përforcuar aleancat tona dhe fuqizuar aleancat tona”.
Kryeministri italian, Mario Draghi, theksoi se që BE-ja të bëjë përparim në këtë fushë, i duhet një politikë e jashtme më kohezive dhe e unifikuar.
Kryeministri i Italisë, Mario Draghi
“Dëgjohet shumë për autonominë strategjike në mbrojtje, por nëse nuk ka një politikë të jashtme të përbashkët, është shumë e vështirë të mendosh për një mbrojtje të përbashkët”, tha Draghi.
Udhëheqësi italian tha se ai do të preferonte një qasje “e gjitha-BE”.
“Dikush mund të arrijë atje në dy mënyra: njëri është brenda Bashkimit Evropian, dhe nëse nuk është, mund të arrihet atje në mënyrën tradicionale, me aleanca midis vendeve, disa vendeve të Bashkimit Evropian”, tha ai, duke shtuar se ka ardhur koha për të menduar seriozisht.
Kurse Zaev tha se BE-ja duhet të fillojë të mendojë për veten në mënyrë më të gjerë./UBTNews/
“Maqedonia e Veriut është Evropë,” tha ai në deklaratën e tij. “Ballkani Perëndimor është Evropë!”
Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës ka ngritur aktakuzë ndaj të pandehurit me inicialet S.S., i cili akuzohet për veprën penale “Krime lufte kundër popullsisë civile”.
Sipas aktakuzës, i pandehuri S.S., më 6 prill 1999 në fshatin Reznik të Vushtrrisë, në bashkëpunim me pjesëtarë të tjerë të forcave serbe, mori pjesë në vrasjen e nëntë civilëve shqiptarë. Në këtë ngjarje përfshihet edhe S.T., i cili tashmë është i dënuar nga Gjykata Themelore në Prishtinë.
Lidhur me këtë rast, Prokuroria Speciale bën me dije se dërgimi i lëndës në gjykatë është hap i rëndësishëm drejt drejtësisë: “Sjellja e përgjegjësve para drejtësisë mbetet prioritet yni kryesor për të vendosur të vërtetën dhe për të sjellë lehtësim për familjarët e viktimave.”
Rasti tanimë i është kaluar Organeve të Drejtësisë për shqyrtim të mëtejshëm gjyqësor. /E.A/
Mbrëmë është mbyllur edicioni i 16-të i EtnoFest-it, ku janë ndarë çmimet për 21 performanca dhe kategori të ndryshme artistike.
Para ceremonisë së ndarjes së çmimeve, publiku pati mundësinë të ndiqte performancën artistike “Echoes of Origin”, me Flaka Gorancën, e cila solli këngë të njohura shqiptare në një ndërthurje mes traditës dhe muzikës klasike.
Juria profesionale e përbërë nga Bislim Muçaj (kryetar), Artan Arifi (anëtar) dhe Agron Gerguri (anëtar), ndau çmimet në kategoritë e mëposhtme:Etnoperformanca më e mirë: “Echoes of Origin” – Flaka Goranci, për trajtimin artistik të rrënjëve, ku zëri unik dhe ndërthurja e traditës me modernen krijuan një lidhje të veçantë me kujtesën kulturore.
Etnoansambli më i mirë: “Vullkani i Istogut” – Istog, për energjinë, autenticitetin dhe ruajtjen e traditës së Istogut përmes një interpretimi të fuqishëm skenik.
Instrumentisti më i mirë: Blerim Grubi, për mjeshtërinë e lartë në interpretim dhe stilin e veçantë që i jep muzikës tradicionale.
Instrumentistja më e mirë: Lule Elezi, për teknikën e sigurt në piano dhe interpretimin e përpunuar, duke përcjellë melodinë me qartësi, finesë dhe emocion.
Kostumografia më e mirë: Ansambli “Devolli” – Korçë, për kostumet tradicionale të Korçës, të pasura me ngjyra, ornamente dhe të punuara me kujdes.
Koreografia më e mirë: Gjergj Prevazi me “Void”, për kombinimin e lëvizjes, ritmit dhe hapësirës në një koreografi të saktë dhe të fuqishme skenikisht.
Valltaret më të mira: Katerina Gogadhe dhe Chiara Xoxi, për harmoninë e rrallë skenike, sinkronizimin dhe komunikimin e natyrshëm përmes lëvizjes.
Valltari më i mirë: Vasjar Hysa me ansamblin “Afërdita” – Belsh, për ritmin e sigurt, lëvizjet e fuqishme dhe prezencën e spikatur skenike.
Këngëtarja më e mirë: Arta Jashari, për zërin me ngjyra unike, interpretimin dhe ndjeshmërinë e veçantë që përcjell këngën me origjinalitet.
Këngëtari më i mirë: Mustafë Ramaj, për vokalin e fuqishëm dhe interpretimin emocionues, të realizuar me mjeshtëri skenike.
Orkestra më e mirë: Ansambli “Dardanus” nga Tetova, për harmoninë instrumentale dhe interpretimin elegant të trashëgimisë muzikore.
Koncerti artistik më i mirë: Grupi “Tavera” – Izrael, për koncertin që solli në skenë tingujt e traditës së tyre muzikore, duke krijuar një atmosferë të veçantë për publikun.
Shfaqja më e mirë: “Pylli”, produksion i Teatrit “Bekim Fehmiu” në Prizren, për realizimin mbresëlënës skenik dhe trajtimin e thellë të emocioneve njerëzore.
Regjia më e mirë: Ilir Bokshi, me shfaqjen “Pesë fytyrat e heshtjes”, produksion i Teatrit “Migjeni” në Shkodër, për vizionin e ndërtuar me mjeshtëri dhe ndjeshmëri të thellë regjisoriale.
Aktori më i mirë: Adrian Morina, me shfaqjen “Pesë fytyrat e heshtjes”, për interpretimin bindës, emocionet e fuqishme dhe thellësinë psikologjike të rolit.
Aktorja më e mirë: Hajat Toçilla, me shfaqjen “Pylli”, për interpretimin plot emocione dhe vërtetësi që i dha personazhit.
Skenografia më e mirë: Bekim Korça, me shfaqjen “Pylli”, për konceptin pamor origjinal dhe krijimin e një universi skenik funksional e domethënës.
Çmimi për inovacion artistik: “Soloist of GOB” nga Bolonja, Itali, për trajtimin artistik dhe inovativ të motiveve të frymëzuara nga okarina e Runikut, një prej instrumenteve më të hershme të gjetura në trojet shqiptare.
Çmimi special i EtnoFest-it: Armend Baloku me performancën “Lahuta e Malcís”, për një performancë të jashtëzakonshme që përcolli fuqinë e trashëgimisë epike shqiptare dhe mbajti publikun të përfshirë.
Çmimi i karrierës: Selman Jusufi, për një karrierë mbi katër dekada, më shumë se 200 role dhe një kontribut të çmuar në skenën artistike, duke lënë gjurmë të veçanta në teatrin dhe kinematografinë shqiptare.
Me këtë ceremoni, edicioni i 16-të i EtnoFest-it u përmbyll duke vlerësuar artistë, ansamble dhe krijues nga Kosova, Shqipëria e vende të tjera, të cilët përmes artit dhe performancës kontribuojnë në ruajtjen e trashëgimisë kulturore. /A.M/
Salla e Kuvendit të Kosovës është shndërruar në një arenë tensionesh të mërkurën, pasi deputetët e Partisë Demokratike të Kosovës (PDK) dhe Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) kanë qëndruar brenda hapësirës parlamentare duke kërkuar vazhdimin e seancës konstituive për legjislaturën e 11-të.
Prania e tyre ka bërë të pamundur zhvillimin e aktiviteteve të planifikuara me qytetarët dhe mërgimtarët, çka ka nxitur përplasje të njëpasnjëshme me deputetët e Lëvizjes Vetëvendosje (LVV). Para se situata të eskalonte, përfaqësues të PDK-së dhe AAK-së i kërkuan nga foltorja kryesuesit Avni Dehari që të ftojë vazhdimin e seancës.
Përplasjet verbale për afatet kushtetuese
Gjatë një debati në sallë, deputetja e LVV-së, Donika Gërvalla, deklaroi se afati 30-ditor për zgjedhjen e kryetarit të Kuvendit nis pas thirrjes së seancës konstituive, duke theksuar se sipas interpretimit të tyre, ky proces mund të mbyllet deri më 6 shtator.
Ndaj këtij qëndrimi reagoi deputeti i PDK-së, Përparim Gruda, i cili e quajti të pakuptimtë dërgimin e sërishëm të çështjes në Gjykatën Kushtetuese për të interpretuar një vendim ekzistues. Gruda solli shembuj nga kushtetutat e vendeve evropiane si Gjermania, Franca e Italia, duke nëvizuar se asnjëra prej tyre nuk përcakton pasoja për moskonstituim brenda afatit 30-ditor.
Përleshje fizike dhe gjuajtje me ujë
Amienti në sallë u përkeqësua kur debati mes deputetit të PDK-së, Mërgim Lushtaku, dhe atij të LVV-së, Adnan Rrustemi, eskaloi në shtyrje fizike. U desh ndërhyrja e deputetëve të tjerë, përfshirë Artan Behramin dhe Ardian Golën, për të parandaluar përshkallëzimin e mëtejshëm.
Tensionet vazhduan edhe më tej, ku në një tjetër moment verbal e fizik, deputetja e PDK-së, Ganimete Musliu, gjuajti me ujë deputeten e LVV-së, Donika Gërvalla. Përveç përplasjeve mes deputetëve, gjatë ditës u shënuan edhe pengesa në adresimin e deputetëve për gazetarët dhe qytetarët e pranishëm.
Deputetët e Partisë Demokratike të Kosovës dhe Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës po qëndrojnë në sallën plenare të Kuvendit, duke kërkuar nga kryesuesi Avni Dehari që të ftojë pa vonesa vazhdimin e seancës për konstituimin e Kuvendit.
Nga foltorja e Kuvendit, deputeti i PDK-së, Arian Tahiri, deklaroi se mandati u është dhënë nga populli dhe se prania e tyre bëhet për të mbrojtur kushtetushmërinë e për të funksionalizuar Kuvendin. Ai paralajmëroi vazhdim të aktiviteteve politike dhe hapa të tjerë nëse shteren mundësitë brenda këtij institucioni, si dhe kërkoi reagim nga qytetarët. Përmes një letre drejtuar kryesuesit, PDK-ja theksoi se edhe pse ka kaluar afati 30-ditor, detyrimi për të përfunduar procesin konstituiv mbetet i domosdoshëm.
Sjellja e opozitës vjen në një kohë tensoimesh politike, pasi në vazhdimin e seancës së fundit kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, kërkoi më shumë kohë për negociata rreth çështjes së presidentit, çka nxiti edhe reagimin e deputetes së AAK-së, Time Kadrijaj, e cila gjuajti me vezë në drejtim të tij.
PDK dhe AAK kanë refuzuar takimet me Kurtin. Më tej, negociatat mes Vetëvendosjes dhe Lidhjes Demokratike të Kosovës pas katër takimeve mbeten larg arritjes së një marrëveshjeje. Ndonëse Vetëvendosje ka numrat me pakicat për të formuar Qeverinë, Kurti ka deklaruar se pa zgjidhjen e çështjes së presidentit — që kërkon kuorum prej 80 deputetësh — vendi pashmangshëm do të shkojë në zgjedhje të reja. /E.A/