Lajmet

​Gripi spanjoll: Si dukej bota pas pandemisë së vitit 1918

Published

on

Nëse nuk keni dëgjuar për pandeminë e gripit spanjoll, kriza e koronavirusit ndoshta ka tërhequr vëmendjen tuaj për faktin se ky virus vdekjeprurës u përhap në të gjithë botën në fillim të shekullit 20.

Shpesh referuar si “nëna e të gjitha pandemive”, ajo shkaktoi vdekje midis 40 dhe 50 milionë brenda dy vjetësh, midis 1918 dhe 1920 – sipas Organizatës Botërore të Shëndetit dhe Qendrave për Kontrollin e Sëmundjeve (CDC).

Shkencëtarët dhe historianët besojnë se një e treta e popullsisë së botës, e cila në atë kohë numëronte rreth 1.8 miliardë njerëz, ishte e infektuar.

Dhe gripi shkaktoi gjithsej më shumë vdekje sesa vetë Lufta e Parë Botërore, e cila u dha fund në një kohë kur sëmundja kishte filluar të përhapet.

Ndërsa e gjithë bota reagon ndaj krizës COVID-19, le të shohim nga afër pandeminë e fundit që e varrosi botën në vend – dhe si dukej kur përfundoi më në fund?

Në vitin 1918, mjekësia dhe shkenca ishin shumë më të kufizuara në luftën kundër sëmundjeve sesa sot.

Mjekët e dinin që kishte mikroorganizma prapa gripit spanjoll dhe se sëmundja mund të transmetohej nga personi në person, por ata ende menduan se ajo ishte shkaktuar nga bakteret dhe jo nga viruset.

Trajtimi ishte gjithashtu i kufizuar – antibiotiku i parë në botë, për shembull, nuk u zbulua deri në vitin 1928.

Vaksina e parë e gripit u bë e disponueshme për publikun në vitet 1940. Është e rëndësishme të përmendet se atë kohë nuk kishte sistem shëndetësor për të gjithë njerëzit. Edhe në vendet e pasura, sistemi i kanalizimeve publike ishte ende një luks.

“Në vendet e industrializuara, shumica e mjekëve ose kanë punuar vetë ose janë financuar nga bamirësitë ose institucione fetare, dhe shumë njerëz nuk kanë qasje në to,” tha Laura Spini, një gazetare e shkencës dhe autore e “The Pale Rider: The Spanish Flu”.

Për t’i bërë gjërat edhe më keq, gripi spanjoll sulmoi në një mënyrë që nuk ishte parë më parë në pandemitë e gripit, të tilla si ajo në 1889-90, e cila vrau më shumë se një milion njerëz në të gjithë botën.

Shumica e viktimave ishin midis moshës 20 dhe 40-vjeç, dhe burrat u prekën në mënyrë disproporcionale – ndoshta pasi pandemia mendohet të ketë filluar në kampe ushtarake të mbipopulluara në Frontin Perëndimor dhe të përhapet ndërsa trupat u kthyen në shtëpi pas Luftës së Parë Botërore.

Një studim i vitit 2020 i udhëhequr nga studiuesi i Harvardit Robert Barrot vlerësoi se megjithëse rreth 0.5 për qind e popullsisë së atëhershme amerikane vdiqën nga gripi spanjoll (rreth 550,000 njerëz), 5.2 për qind e popullsisë në Indi u prek, ose rreth 17 milionë vdekje.

Pasojat për ekonominë ishin të mëdha. Barrot dhe ekipi i tij vlerësuan se pandemia çoi në një rënie mesatare prej 6 për qind të produktit të brendshëm bruto në të gjitha vendet.

“Viktimat e Luftës së Parë Botërore dhe gripit spanjoll çuan në një katastrofë të vërtetë ekonomike”, thotë shkrimtarja Katarina Arnold, autore e librit ‘Pandemic 1918’.

Continue Reading

Lajmet

Albulena Haxhiu dekreton Zejnulla Gashin Kryeprokuror të Shtetit

Published

on

Ushtruesja e detyrës së Presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu, ka dekretuar Zejnulla Gashin në postin e Kryeprokurorit të Shtetit, pas propozimit të bërë nga Këshilli Prokurorial i Kosovës (KPK).

Haxhiu bëri të ditur se, pas pranimit të propozimit dhe dokumentacionit nga KPK-ja, është zhvilluar një shqyrtim i detajuar i materialeve, duke përfshirë edhe informacionet e institucioneve të sigurisë dhe raportet e organizatave që kanë monitoruar procesin e përzgjedhjes.

“Marrë parasysh rëndësinë e këtij funksioni dhe nevojën për funksionalizimin e plotë të institucioneve të drejtësisë, kam vepruar në përputhje me përgjegjësitë kushtetuese dhe ligjore”, ka deklaruar Haxhiu.

Ajo i uroi Gashit suksese në detyrën e re, duke theksuar se funksioni i Kryeprokurorit të Shtetit është një nga shtyllat kryesore të sundimit të ligjit dhe mbrojtjes së rendit kushtetues.

Sipas saj, lufta kundër krimit të organizuar, korrupsionit, kriminelëve të luftës, dhunuesve dhe çdo forme tjetër të kriminalitetit duhet të marrë përgjigje të vendosur nga organi i akuzës.

Haxhiu shtoi se pret që Gashi ta ushtrojë detyrën me integritet profesional e moral, paanshmëri dhe guxim, duke vepruar gjithmonë në përputhje me Kushtetutën dhe ligjet e Republikës së Kosovës.

Zejnulla Gashi u propozua një ditë më parë nga Këshilli Prokurorial i Kosovës për postin e Kryeprokurorit të Shtetit, pasi mori pesë nga gjashtë votat e anëtarëve të Këshillit. Ai pason në këtë detyrë Blerim Isufajn./A.K/

Continue Reading

Lajmet

KRU “Prishtina” apelon për kursimin e ujit të pijshëm

Published

on

Kompania Rajonale e Ujësjellësit “Prishtina” u ka bërë thirrje qytetarëve që ta përdorin ujin e pijshëm në mënyrë sa më racionale, për shkak të rritjes së konsumit gjatë kësaj periudhe dhe nevojës për të siguruar furnizim të qëndrueshëm për të gjithë konsumatorët.

Sipas njoftimit, qytetarët duhet të shmangin përdorimin e ujit të pijshëm për larjen e automjeteve, ujitjen e sipërfaqeve të mëdha bujqësore dhe gjelbëruese gjatë orëve të pikut, mbushjen e pishinave, si dhe për çdo përdorim tjetër jo thelbësor.

KRU “Prishtina” rikujton gjithashtu se të gjitha ndërtesat shumëkatëshe të ndërtuara në 20 vitet e fundit duhet të kenë të instaluara pompat e ujit brenda objekteve, në mënyrë që furnizimi të arrijë edhe në katet më të larta.

“Obligim ligjor e kemi që shtypjen e ujit ta dërgojmë në minimum 1.5 bar, ose deri në 15 metra lartësi”, thuhet në njoftimin e kompanisë./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Zotëro aftësitë që nuk zëvendësohen nga inteligjenca artificiale: Tri rrugë drejt suksesit në UBT

Published

on

By

Dinamika e tregut bashkëkohor të punës po dëshmon se profilet më të kërkuara lidhen me mendimin analitik, fuqinë e komunikimit dhe kreativitetin digjital. Sot, mbi 80% e kompanive dhe organizatave globale kërkojnë pikërisht aftësi të tilla që lidhen me ndikimin njerëzor. Për t’iu përgjigjur këtyre kërkesave, UBT ofron tri programe të ndara studimi, të cilat pavarësisht fushave specifike, plotësojnë të njëjtin mision: përgatitjen e brezit të ri të udhëheqësve në sferën e vendimmarrjes, informacionit dhe industrisë kreative.

Në programin Media dhe Komunikim, studentët pajisen me njohuri të thella teorike dhe praktike që i aftësojnë të menaxhojnë rrjedhën e informacionit dhe të performojnë me sukses në të gjitha format e komunikimit modern.

Për ata që synojnë botën e analizës dhe vendimmarrjes, programi Shkencat Politike është i hartuar sipas kurrikulave më të mira evropiane dhe amerikane. Studentët e këtij drejtimi zhvillojnë mendimin kritik, kuptojnë marrëdhëniet ndërkombëtare dhe aftësohen për hartimin e dokumenteve politike dhe diplomatike të rëndësishme për vendin dhe rajonin.

Ndërkaq, për të gjithë ata që duan të hyjnë në një nga sektorët me rritjen më të shpejtë në ekonominë globale, programi Arti dhe Media Digjitale ofron një formim të gjithanshëm. Studentët këtu kombinojnë aftësitë artistike me teknologjinë më të re, duke zotëruar fusha mjaft të kërkuara si dizajni grafik, animacioni, videoproduksioni, efektet vizuale dhe kuratoria digjitale.

Ky rrugëtim akademik mbështetet fuqishëm nga pozicioni i UBT-së si institucion lider në arsimin e lartë, i cili integron vazhdimisht teknologjitë më të fundit me nevojat e tregut global. Në vitin 2026, UBT ka konfirmuar reputacionin e tij ndërkombëtar duke u renditur si institucioni numër një në botë në kategorinë “University Brand and Reputation” në rangimin global WURI, si dhe është vlerësuar me titullin prestigjioz “Engaged University of the Year”, duke u renditur përpara universiteteve të njohura nga Evropa, Amerika dhe Azia.

Me mbi 25 vite përvojë dhe inovacion të vazhdueshëm, UBT mbetet një nga shtyllat më të fuqishme në rajon për përgatitjen e profesionistëve të së ardhmes. Për të mbështetur zhvillimin tuaj profesional në cilindo nga këto tri drejtime, institucioni ofron një bursë studimi prej 20% për të tri vitet e studimit. Ky është momenti për të siguruar të ardhmen tuaj në universitetin numër një – apliko tani, pasi vendet e lira me bursë janë të limituara!

 

Continue Reading

Lajmet

Ndërto karrierën tënde në industrinë më dinamike: Studio Sport dhe Shkenca e Lëvizjes në UBT

Published

on

By

Nëse pasioni yt është sporti, shëndeti dhe performanca fizike, sot ke mundësinë ta kthesh këtë pasion në një profesion elitar me ndikim global. Programi Bachelor në Sport dhe Shkenca e LëvizjesUBT është dizajnuar sipas standardeve më të mira evropiane për të përgatitur profesionistët e ardhshëm të përgatitjes fizike, rehabilitimit dhe menaxhimit sportiv. Përmes një ndërthurjeje të fuqishme të teorisë me praktikën, ky program të pajis me aftësitë më të kërkuara në tregun e punës.

Gjatë studimeve në UBT, ti do të zotërosh njohuri të thelluara mbi funksionimin e organizmit të njeriut, rolin e aktivitetit fizik në mjekësinë parandaluese dhe përshtatjen e ushtrimeve për grupmosha e nevoja të ndryshme shëndetësore. Për më tepër, do të mësosh si të përdorësh teknologjinë më të fundit dhe të dhënat elektronike për të analizuar performancën, si dhe do të fitosh kompetenca të larta në fushën e menaxhimit dhe marketingut sportiv, duke u bërë i gatshëm për të udhëhequr klube, fushata dhe biznese personale në këtë industri.

Vula e madhe e suksesit dhe avantazhi kryesor që e ngre këtë program në majat e edukimit sportiv është partneriteti ekskluziv i UBT-së me gjigantin e futbollit botëror, S.L. Benfica. Nën sloganin frymëzues “Making Kosovo Heroes”, ky bashkëpunim historik sjell shkollën zyrtare të futbollit të Benfikës në Prishtinë. Për studentët e UBT-së, kjo marrëveshje është një mundësi e artë për të bashkëpunuar me njërën prej akademive më të suksesshme në botë, duke u hapur dyert drejt rrjeteve dhe strukturave të futbollit elitar ndërkombëtar.

Zgjidh rrugën e duhur për të ardhmen tënde, studio në universitetin lider të inovacionit dhe bëhu pjesë e projektit që po nxjerr heronjtë e rinj të sportit. Apliko tani në UBT!

 

Continue Reading

Të kërkuara