Lajmet

Nga Rusia në Amerikë, politika e patriarkalizmit

Nga Angela Saini.

Published

on

Nga Angela Saini

Në një përpjekje të dëshpëruar për të shtuar rekrutimet e reja përballë humbjeve dërrmuese në front që nga fillimi i pushtimit të Ukrainës, ushtria ruse ka nisur një fushatë propagandistike, duke u kërkuar burrave të heqin dorë nga punët e tyre civile dhe t’i bashkohen ushtrisë. “Bëhu burrë!”- thotë slogani. Vitin e fundit, qeveria ruse i ka dhënë medaljen “Nëna Heroinë” grave që kanë më shumë se 10 fëmijë, për të ndihmuar në rritjen e nivelit të lindjeve, dhe për të rritur më shumë ushtarë të ardhshëm. Mjafton të shohim tek familja dhe miqtë tanë për të kuptuar se disa burra nuk janë të prerë për luftë dhe se disa gra preferojnë të mos kenë fëmijë.

Por ky fokus tek stereotipet gjinore – “të jesh burrë” ose të jesh “nënë heroinë” – pasqyron në fakt interesat më themelore të të gjitha shteteve patriarkale, nga Rusia në SHBA. Nuk ka rëndësi se për çfarë është i përshtatshëm një individ. Rëndësi ka që ata të përmbushin detyrën e tyre ndaj shoqërisë.

Për të kuptuar arsyen, duhet të kthehemi shumë pas në kohë. “Farat” për këtë formë gjinore të kontrollit shtetëror u mbollën të paktën 5000 vjet më parë me ngritjen e shteteve më të hershme të botës. Shqetësimi i atyre që ishin në pushtet në atë kohë ishte popullsia.

Pra si të ruanin madhësinë e saj dhe si ta mbanin nën kontroll. Midis provave të shkruara që kemi nga Mesopotamia e Lashtë, janë lista në dukje të pafundme, përfshirë regjistrimet e para të popullatës që detajojnë me kujdes mënyrën se si menaxhoheshin njerëzit.

Historia tregon se gjatë mijëvjeçarëve, mbi familjet u rrit presioni për të treguar besnikërinë e tyre ndaj shtetit, duke pasur më shumë fëmijë dhe duke qenë të gatshëm të heqin dorë nga ata për të mbrojtur shtetin. Gratë e reja u nxitën të qëndronin në shtëpi dhe të lindnin sa më shumë djem.

Në shekullin e 13-të, Xhengiz Khan, sundimtari legjendar i Perandorisë Mongole patriarkale, e bëri të detyrueshëm shërbimin ushtarak për djemtë dhe burrat. Sapo mbushnin 15 vjeç fëmijët mund të rekrutoheshin dhe të largohen nga shtëpitë e tyre për t’u trajnuar.

Në kohët e hershme, gratë duhet të ishin të afta për të mbrojtur shoqëritë e tyre po aq mirë sa edhe burrat. Legjenda thotë se vetë stërmbesa e Khan, Khutulun, shoqëroi babanë e saj në misione ushtarake dhe këmbëngulte që çdo burrë që dëshironte të martohej me të do të duhej më parë ta mundte në dyluftim.

Por më vonë, ndërsa kombet moderne u krijuan, përleshjet dhe luftimet u asociuan më shumë me burrat. Feminiliteti u bë sinonim i mëmësisë. Këto stereotipe tashmë janë kaq të thella saqë vetëm në vitin 2015 gratë u lejuan që të shërbenin në pozicione luftimi tokësore të vijës së parë në ushtrinë amerikane.

Nivelet e popullsisë mbeten një burim shqetësimi për qeveritë kombëtare. Në shkurt të këtij viti, liderët në Kinë u inkurajuan të kërkonin mënyra novatore për të rritur nivelet e lindjeve pasi popullsia e vendit ra për herë të parë në 60 vjet. Një zyrtar vendor solli si mundësi ofrimin e arsimit të mesëm falas për fëmijën e tretë në çdo familje.

Në Hungari, plani i fundit i qeverisë për të rritur normat e lindjeve përfshin eliminimin e tatimit mbi të ardhurat për nënat nën moshën 30 vjeç. Japonia sapo ka rritur shumën e përgjithshme që u ofron familjeve për t`i ndihmuar familjet me shpenzimet për foshnjat.

Nevoja për të pasur lindshmëri më të lartë mund të shpjegojë gjithashtu pse aborti është një lojë politike në vende të tilla si SHBA-ja dhe Polonia. Vendi i parë që legalizoi zyrtarisht abortin ishte Rusia Sovjetike në vitin 1920, për të mbrojtur gratë që po vdisnin nga abortet e fshehta. Kjo u kornizua si pjesë e angazhimit të regjimit për çlirimin e grave. Në vitin 1936, ai dekret u anulua nga Jozef Stalini për një arsye shumë të thjeshtë: lindshmëria kishte rënë ndjeshëm.

Popullsia është çelësi për të kuptuar se si sillen kombet, dhe arsyeja pse institucionet e pushtetit janë fokusuar rreth shqetësimit të dyfishtë të riprodhimit dhe mbrojtjes. Për shtetin e sotëm patriarkal, problemi është se qytetarët nuk janë gjithnjë të gatshëm për të përmbushur kërkesat e tij.

Presidenti rus, Vladimir Putin, është ndër mbrojtësit më të ashpër të familjes tradicionale patriarkale dhe roleve gjinore të modës së vjetër. Por edhe ai nuk mund të parandalojë radhët e të rinjve që përpiqen të shmangin rekrutimin duke u arratisur nga vendi. Rusia po përballet me një krizë të rëndë demografike.

Por kjo lloj krize nuk është unike vetëm për Rusinë. Në mbarë botën, kombet duhet të përballen me emergjencat e tyre demografike dhe betejat për të drejtat riprodhuese. Sfida për shekullin XXI-të – një epokë në të cilën normat e vjetra gjinore po përmbysen dhe janë sanksionuar të drejtat universale të njeriut – është gjetja e mënyrës që popullsia dhe siguria kombëtare të ruhen, duke garantuar në të njëjtën kohë lirinë e qytetarëve për të mos luftuar dhe për mos të pasur fëmijë. / “Financial Times” – Bota.al

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 15 tetor 1993-1998

Published

on

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

 

 

 15 tetor 1993

 Policia serbe shtoi represionin në komunën e Pejës

 

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së së Pejës, njofton se gjatë javës së fundit në këtë komunë, keqtrajtimet dhe represioni policor serb ndaj popullatës shqiptare, po rritet gjithnjë e më tepër.

Pardje, policia serbe me pretekst të kërkimit të armëve, kërkoi në shtëpinë e tij në Dobërdol të Pejës, Din Kastratin, kryetar i Forumit Rinor të LDK-së së Pejës. Pasi që Dini nuk ishte në shtëpi, policët i lanë ftesën që të paraqitet për dje në organet e policisë në Pejë.

Merret vesh se Din Kastrati, shkoi në stacionin e policisë dhe aty u keqtrajtua fizikisht.

Ftesë për t’u lajmëruar në organet e policisë në Pejë, mori dje edhe Sadik Morina nga fshati Logjë i Pejës. Nga Sadiku, policia serbe kërkoi një pushkë dhe një revole. Pas deklarimit të tij se nuk disponon armë, policët e keqtrajtuan fizikisht.

Me pretekst të dorëzimit të armëve, policia serbe arrestoi në shtëpinë e tij edhe Kamber Bytyçin nga Poqesta e Pejës dhe e keqtrajtoi fizikisht.

Po ashtu pardje, në rrugën Poqestë-Dobërdol të Pejës, policët serbë rrahën Ukë dhe Malush Bytyçin nga fshati Poqestë, nga të cilët aty për aty kërkuan armë. Ukë Bytyçi u keqtrajtua për të pestën herë nga ana e policisë serbe, të cilit herën e fundit iu kërcënuan edhe të shpërngulet.

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së së Pejës, gjithashtu njofton se nga fshati Poqestë u shpërngulën familjet e Rrahim dhe Mustafë Bytyçit, për shkak të represionit të vazhdueshëm të policisë serbe mbi to.

Në Dobërdol, një patrullë e policisë serbe, me pretekst të kërkimit të armëve, bastisi familjen e Brahim Novajt dhe kërkuan armë nga vëllai i tij, Mehmeti. Policët u sollën me vandalizëm, rrahën nënën e Brahimit dhe djalin e tij, Malushin. Gjatë bastisjes policia demoloi orenditë, dyshemetë dhe gjtihçka që gjetën në këtë familje. Merret vesh se pas torturave të vazhdueshme, Brahim Novaj dhe anëtarët e familjes së tij, u detyruan që ta braktisin shtëpinë.

 

 

15 tetor 1994

 

 

Në Mitrovicë inspektorët serbë plaçkitën dhe mbyllën disa firma private të shqiptarëve

 

Dje, inspektorët serbë, plaçkitën dhe mbyllën disa firma private shqiptare, njofton Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Mitrovicë.

Firmës “Holidaj”, pronar i së cilës është Eset Shaqiri, në emër të tatim-qarkullimit, inspektorët serbë ia konfiskuan mall në vlerë prej 3.150 markash gjermane dhe 1.000 dinarë.

Krundet e konfiskuara në këtë firmë u transportuan me dy kamionë dhe u dërguan në depot e ndërmarrjes “Lux” në Mitrovicë.

Ndërsa firmës “Xhafi”, pronar i së cilës është Shefqet Muharremi, iu plaçkit mall me vlerë prej 6.800 marka gjermane.

Agim Habibit, pronar i një dyqani tregtar në Mitrovicë, inspektorët ia kërkuan në emër të tatim-qarkullimit 4.140 DM dhe 1.380 dinarë kamatë. Pasi ai nuk mundi të paguante, iu mbyll dyqani.

Merret vesh se ka propozime që për shkak të plaçkitjeve të mëdha, pronarët e firmave dhe dyqaneve private t’i mbyllin lokalet e tyre.

 

 

15 tetor 1997

 

Aksion dhune e terrori i forcave policore serbe në Bardhaniq e Zhabel të Gjakovës

 

Një ekspeditë e madhe ndëshkimore e forcave policore serbe dje që nga orët e mëngjesit ushtroi dhunë e terror në fshatrat Bardhaniq dhe Zhabel, me pretekst të kërkimit të armëve dhe të gjoja përgjegjësve për një sulm në stacionin e policisë serbe ne Çollopek, rreth 7 km. larg këtyre dy fshatrave.

Banorët e Bardhaniqit dhe Zhabelit thanë se në aksionin e terrorit të forcave serbe kundër tyre merrnin pjesë mbi 100 policë të armatosur dhe të shoqëruar me autoblinda, autovetura e me helikopterë.

Aksioni kishte filluar herët në mëngjes me bllokimin e hyrje- daljeve nga fshtrat. Pastaj filloi operacioni i torturimit dhe i bastisjes së shtëpive e oborreve.

Policia serbe së pari aksionin e filloi në fshatin Bardhaniq, ku u bastisën 22 shtëpi. Gjatë bastisjeve të egra e brutale policët demoluan çdo gjë para vetes. Pastaj ata filluan në mënyrë barbare të rrahin dhe të maltretojnë të gjithë burrat e këtyre familjeve dhe në prani të grave e fëmijëve. Burrat i lidhën në pranga dy nga dy dhe i detyruan të shtriheshin përtokë. Pastaj policët filluan t’i rrahin në prani të grave e fëmijëve.

Njoftohet se lëndime të rënda kanë pësuar 8 veta, kurse 10 të tjerë kanë pësuar lëndime të lehta.

Policia serbe disa persona i ka marrë dhe i ka dërguar në stacionet e policisë në Deçan e në Pejë.

Një tmerr të vërtetë gjatë aksionit të djeshëm të forcave serbe e përjetuan banorët e fshatit Zhabel, ku u bastisën 33 familje. Madje në këtë fshat janë maltretuar edhe gratë e fëmijët që ishin dëshmitarë të skenave trishtuese. Lan Ibrahimin, 37 vjeçar, baba të 12 fëmijëve, policia e vuri pesë herë me kokë ose me duar në cung, duke iu kërcënuar në prani të fëmijëve se do t’ia prente kokën e duart. Në momentet e këitj tmerri fëmijët u dolën policëve përpara me vaj e bërtima, në përpjekje që të shpëtonin prindërit e të afërmit e tyre. Gjatë torturimit të Lanit, është keqtrajtuar edhe e shoqja e tij Ajmanja.

Mal Delinë, inxhinier të bujqësisë, policia e ka qëlluar në kokë me makinën e tij të shkrimit dhe pastaj e ka hedhur me dhunë lumë. Policia e ka detyruar atë të notojë, duke shtënë në drejtim të tij me revole. Një plumb i ka kaluar afër trupit.

Burim Ukajt, 27 vjeçar ia kanë thyer këmbët e duart. Ai gjendet në mjekim në Pejë.

Njoftohet se në këtë fshat janë torturuar rëndë 56 veta, kurse 18 të tjerë kanë lëndime më të lehta.

Banorët e këtyre dy fshatrave i thanë Komisionit për Informim të Degës së LDK-së në Gjakovë se policët kërkonin armë dhe pyetnin: “Kush ka shtënë me armë në stacionin e policisë në Çollopek?; ku i keni fshehur terroristët?; pse keni lindur kaq shumë fëmijë?”, e tjera.

Thuhet se policët që morën pjesë në këtë aksion nuk ishin nga stacioni i policisë serbe në Gjakovë, por nga stacioni në Pejë e në Deçan.

Ekspedita e forcave serbe u tërhoq nga fshati Zhabel pa gjetur armë e “terroristë”, por duke lënë pas vete vajin e fëmijëve e të shumë nënave, dhe banorët e këtyre fshatrave me lëndime të rënda trupore. Të lënduarve u ndihmoi mjeku i SHBH “Nëna Tereze” të Gjakovës, Pal Leka, kurse disa të lënduar janë dërguar për kurim në Gjakovë.

Dje pasdreke, fshatrat Bardhaniq dhe Zhabel i vizituan mr. Fatmir Sejdiu, sekretar i përgjithshëm i LDK-së dhe mr. Abdyl Ramaj, anëtar i Kryesisë, si edhe udhëheqja e Degës së LDK-së në Gjakovë.

Me qëllim që të njoftonin për përmasat e këtij aksioni të dhunës së politikës serbe dhe për situatën e tensionuar në Gjakovë e rrethinë, funksionarët e lartë të LDK-së – z. Sejdiu e Ramaj – u takuan sot në Zyrën Amerikane në Prishtinë me drejtorin e saj Riçard Hëkëbi.

Njoftohet se në Bardhaniq e Zhabel janë torturuar e keqtrajtuar: Elez Rexhepi, Malë Rexhepi, Mujë Rexhepi, Sadri Ismaili, Shkëlzen Berisha (mysafir), Feim Panxha, Fatlind Alia, Smajl Thaçi, Canë Delia, Qerim Ramadani (mysafir), Vesel Neziri, Naim Neziri, Mustafë Neziri, Hajdin Neziri, Fatmir Neziri, Fatmir Haxha (mysafir), Binak Maliqi, Ali Haziri, Rrustem Haziri, Ukë Haziri, Ramiz Haziri, Musa Delia, Ali Delia, Malë Delia, Rrustem Delia, Hasan Delia, Burim Ukaj, Ahmet Ukaj, Rremë Musaj (mysafir), Gëzim Rrahimaj, Talë Brahimaj, Aziz Brahimaj, Lanë Brahimaj (i maltretuar me 12 fëmijë dhe bashkëshorten), Fatime Qelija, Brahim Brahimaj, Bajram Brahimaj, Rasim Haziri (i sëmurë psikikisht), Mujë Haziri, Lush Marku, Hysen Ibrahimi, Xhevdet Alia (Gërgoc), Agron Plava (Cërmjan), Rasim Brahimi (Jabllanicë – është marrë në stacionin policor).

Në këtë listë nuk përfshihen personat që kanë “shpëtuar” me ndonjë shuplakë apo nga ndonjë goditje me shkop gome e druri.

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së njofton se në sigurimin serb në Gjakovë sot është marrë Lanë Brahimi nga Zhabeli.

Ndonëse disa njoftime nga Gjakova shprehnin dje drojën se aksioni i forcave serbe kishte përfshirë edhe fshatin Jabllanicë, për fat kjo nuk kishte ndodhur.

Ndërsa nga Peja njoftohet se pas shpërthimit të pasqaruar në postkomandën e policisë serbe në Çallapek, policia serbe ka keqtrajtuar disa kalimtarë shqiptarë në këtë lokalitet. Ndër të keqtrajtuarit është edhe Vahid D. Kelmendi (19) nga Kosuriçi, i cili u keqtrajtua derisa po udhëtonte me traktorin e tij.

 

 

15 tetor 1998

 

Mitrovicë: Në Rashan, nga shpërthimi i një granate vdiqën dy të rinj shqiptarë

 

Pardje në vendin e quajtur “Livadhi i Rrudhanëve” në fshatin Rashan, të rinjët Rifat Faik Smakolli (18) dhe Driton Abit Smakolli (20), nga i njëjti fshat, hasën në një granatë të paeksploduar të armatës serbe dhe mbetën në vend, njofton KI i Degës së LDK-së në Mitrovicë.

Njoftohet se kufomat e këtyre dy të rinjëve u varrosën në vendlindjen e tyre në Rashan.

 

 Foto: Peja

 

 

Continue Reading

Lajmet

“Netflix” synon të ulë kostot, shkurton rreth 1000 vende pune

Published

on

Gjiganti i transmetimit të filmave dhe serialeve, Netflix, planifikon të shkurtojë rreth 6 për qind të vendeve të punës, në një kohë kur po përballet me ngadalësimin e rritjes së biznesit, raporton revista “Variety”.

Lajmi u bë i ditur nga bashkëdrejtuesit ekzekutivë të kompanisë, Greg Peters dhe Ted Sarandos.

Në fund të vitit të kaluar, Netflix kishte rreth 16 mijë punonjës, çka do të thotë se shkurtimet mund të prekin afërsisht 1.000 vende pune. Sipas raportimeve, masat do të përfshijnë disa sektorë, mes tyre burimet njerëzore, shërbimet ligjore dhe teknologjinë.

Disa javë më parë, Sarandos kishte pranuar se kompania po rritej më ngadalë sesa do të dëshironte.

Megjithatë, Netflix vazhdon të jetë një nga platformat kryesore globale të transmetimit. Sipas të dhënave të kompanisë, në fund të vitit 2025 shërbimi kishte më shumë se 325 milionë familje abonente.

Ndërkohë, gara në industrinë e transmetimit po intensifikohet. Pasi oferta e Netflix për të blerë aktivitetet e prodhimit të filmave dhe serialeve të Warner Bros u tejkalua nga Skydance, kjo e fundit synon të bashkojë platformën Paramount+ me HBO Max, duke krijuar një konkurrent më të fuqishëm në treg.

Pavarësisht shkurtimeve të planifikuara, drejtuesit e Netflix kanë theksuar se kompania do të vazhdojë të investojë në fushat me potencial të lartë rritjeje. Rezultatet e ardhshme financiare tremujore pritet të japin më shumë detaje për ecurinë e biznesit./A.K/

Continue Reading

Lajmet

“I Believe the Portrait Saved Me”, vlerësim për filmin e Alban Mujës në DOKUBAKU 2026

Published

on

Filmi dokumentar “I Believe the Portrait Saved Me” (Mua besoj se portreti më shpëtoi), me regji të artistit kosovar Alban Muja, është nderuar me përmendje të veçantë nga çmimi iHuman Award në edicionin e dhjetë jubilar të festivalit DOKUBAKU 2026, në kategorinë DOKUSHORT për dokumentarin më të mirë të shkurtër ndërkombëtar.

Juria vlerësoi mënyrën se si rrëfimi i filmit kalon nga hutimi fillestar drejt një përjetimi të thellë emocional, duke zbuluar gradualisht kuptimet e një klase të pazakontë. Filmi trajton fuqinë e artit dhe mënyrën se si portretizimi e krijimi artistik shndërrohen në instinkt mbijetese përballë barbarisë së luftës.

Sipas vlerësimit të jurisë, fotografia e filmit shmang romantizimin e luftës dhe, përmes kompozimit të kujdesshëm të kuadrove dhe trajtimit të ngjyrave, përcjell peshën e saj dramatike. Juria veçoi edhe aftësinë e regjisorit për të përmbledhur një përmbajtje kaq të thellë dhe një ndikim të fuqishëm vizual në vetëm dhjetë minuta, duke e vlerësuar filmin me përmendje të veçantë.

Ky vlerësim përbën një tjetër prezantim të krijimtarisë së Alban Mujës në skenën ndërkombëtare të filmit dokumentar./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Rama u përgjigjet protestuesve: Nuk do të jap dorëheqjen

Published

on

Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, ka deklaruar se nuk do të japë dorëheqje për shkak të protestave të dhunshme të udhëhequra nga studentët, të cilat kanë hyrë në ditën e tretë radhazi.

Policia ka përdorur autobotë me ujë për të shpërndarë protestuesit, të cilët kanë thyer xhama dhe kanë dëmtuar pronën në kryeqytet. Për shkak të situatës, Kuvendi e ka anuluar seancën e planifikuar për sot.

Studentët, të cilët po protestojnë kundër rritjes së kostos së arsimit dhe korrupsionit, kanë kërkuar dorëheqjen e Ramës.

“Sa u përket thirrjeve për dorëheqjen time, qeveritë ndërrohen përmes zgjedhjeve demokratike. Ne patëm zgjedhje vitin e kaluar, jo revolucion”, ka thënë Rama në përgjigjet me shkrim për Reuters.

Ai ka shtuar se përgjegjësia e tij është të dëgjojë qytetarët, t’u përgjigjet shqetësimeve legjitime dhe ta mbajë Shqipërinë në rrugën e përparimit.

“Alternativa do të ishte t’i tradhtojë shqiptarët që më dhanë një mandat të fuqishëm për t’i përfunduar negociatat për anëtarësimin në Bashkimin Evropian”, ka deklaruar Rama.

Kryeministri është shprehur i gatshëm të diskutojë për rritjen e kostos së arsimit, por ka theksuar se sulmet ndaj institucioneve, shkatërrimi i pronës publike dhe rrezikimi i sigurisë publike nuk kanë të bëjnë me kërkesat legjitime të studentëve.

Protestat përbëjnë sfidën më të madhe deri më tani për Ramën, i cili vitin e kaluar fitoi mandatin e katërt në krye të qeverisë.

Trazirat vijnë pas disa muajsh protestash kryesisht paqësore, të nxitura nga planet për ndërtimin e një resorti luksoz në bregdetin jugor të Shqipërisë. Projekti mbështetet nga Jared Kushner, dhëndri i presidentit amerikan, Donald Trump, dhe është përballur me sfida ligjore.

Rama ka deklaruar se luftimi i korrupsionit mbetet një nga prioritetet e qeverisë së tij.

“Korrupsioni duhet të luftohet dhe, siç ka rikonfirmuar së fundmi edhe vetë BE-ja, Shqipëria po e lufton atë më shumë se kurrë më parë”, ka thënë ai.

Sipas Ramës, mund të ketë forca brenda dhe jashtë vendit që nuk dëshirojnë që Shqipëria të ketë sukses në procesin e integrimit evropian, por ka theksuar se nuk do të lejojë që dhuna ta pengojë të ardhmen evropiane të vendit.

Shqipëria, së bashku me Malin e Zi, aktualisht kryesojnë procesin e anëtarësimit në mesin e vendeve të Ballkanit dhe synon të anëtarësohet në Bashkimin Evropian që në vitin 2028./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara