Opinion -Al Jazeer

Përmbajtja e Damaskut mund të nxisë më tej cenimin izraelit dhe të humbasë besimin e publikut sirian.

Javën e kaluar, Izraeli sulmoi sërish territorin sirian. Forcat izraelite bombarduan një kodër afër Beit Jinn-it në zonën rurale perëndimore të Damaskut, ndërsa ushtarët bastisën një fshat në provincën e Quneitras.

Sulmet erdhën vetëm pak ditë pasi aeroplanët luftarakë izraelitë goditën bazën ushtarake Abu al-Duhur në veri të Sirisë, duke shkaktuar dëme të mëdha. Izraeli tha se goditja kishte për qëllim parandalimin e një dislokimi të mundshëm ushtarak turk atje, edhe pse si Damasku ashtu edhe Ankara i hodhën poshtë këto pretendime. Sulmet izraelite kanë vazhduar përkundër përpjekjeve të Sirisë për ç’tensionim përmes diplomacisë dhe kritikave nga Uashingtoni për sulmin në Abu al-Duhur.

Duke iu shmangur përplasjes, qeveria e Ahmed al-Sharaa vazhdon të insistojë që Izraeli të tërhiqet nga territori sirian që ka pushtuar dhe që Damasku duhet të mbetet i lirë të rindërtojë forcat e tij të armatosura e të bashkëpunojë me partnerët që zgjedh vetë.

E gjithë kjo shpërfaq më shumë sesa thjesht dobësinë ushtarake të Sirisë. Kjo sugjeron se udhëheqja e re siriane beson se sovraniteti mund të rikthehet duke rindërtuar fillimisht kapacitetet e shtetit. Kjo strategji, megjithatë, bart rreziqe potenciale: Izraeli mund të vazhdojë të cenojë sovranitetin sirian duke shfrytëzuar përmbajtjen e Sirisë; si dhe qeveria siriane mund të fillojë përfundimisht të humbasë besimin e sirianëve dhe të publikut më të gjerë arab, mes të cilëve Izraeli shihet në mënyrë dërrmuese si kërcënim.

Dobësia e Sirisë është reale. Në fund të vitit 2024, pas rënies së ushtrisë së ish-presidentit Bashar al-Assad, Izraeli goditi asete strategjike ushtarake në të gjithë vendin. Qeverisë së re iu desh më pas të fillonte ngritjen e një arkitekture të sigurisë kombëtare nga institucionet jofunksionale dhe një mozaik grupesh të armatosura.

Për momentin, një përgjigje ushtarake siriane e aftë për të ndryshuar sjelljen e Izraelit është e vështirë të imagjinohet.

Në vend të kësaj, al-Sharaa ka vendosur rimëkëmbjen ekonomike dhe legjitimitetin ndërkombëtar në krye të prioriteteve të tij. Qeveria e tij është përqendruar në rindërtimin e institucioneve shtetërore, ristrukturimin e sektorit të sigurisë, rikthimin e furnizimit me energji, përmirësimin e marrëdhënieve me jashtë dhe rilidhjen e Sirisë me ekonominë ndërkombëtare. Por rindërtimi i Sirisë është një sfidë e jashtëzakonshme.

Banka Botërore vlerëson se rindërtimi i aseteve fizike të dëmtuara të Sirisë do të kushtojë rreth 216 miliardë dollarë. Një shtet që përballet me nevojë të tillë nuk mund ta rikthejë autoritetin e tij vetëm përmes institucioneve ushtarake. Ai ka nevojë për të ardhura, energji elektrike, administratë funksionale, qasje bankare, investime dhe marrëdhënie të jashtme.

Al-Sharaa ka arritur progres të ndjeshëm në frontin ndërkombëtar. Uashingtoni shpërbëu programin e gjerë të sanksioneve ndaj Sirisë në vitin 2025, ndërsa Bashkimi Evropian hoqi sanksionet e tij ekonomike, edhe pse masat e targetuara dhe ato që lidhen me sigurinë mbeten në fuqi. Më 24 gusht, Uashingtoni gjithashtu hoqi Sirinë nga lista e Shteteve Sponsore të Terrorizmit, duke eliminuar një tjetër pengesë kryesore për normalizimin financiar dhe investimet.

Për Damaskun, këto hapa zgjerojnë burimet me të cilat shteti mund të qeverisë; ato nuk janë thjesht një përfitim ekonomik nga shmangia e luftës.

Kjo e bën gjithashtu kontestin me Izraelin më me peshë. Strategjia e rindërtimit të Sirisë tashmë varet shumë pikërisht nga qasja ndërkombëtare që viteve të izolimit uua kishte mohuar. Një përshkallëzim i madh ushtarak me Izraelin mund të dëmtonte besimin e investitorëve, të komplikonte riintegruarjen e Sirisë në sistemin bankar ndërkombëtar dhe të dobësonte mbështetjen diplomatike nga e cila varet rimëkëmbja e saj.

Kjo gjithashtu mund ta ekspozonte Damaskun ndaj një presioni të ri politik nga Uashingtoni dhe BE-ja, edhe nëse kjo nuk do të përkthehej automatikisht në rivendosjen e sanksioneve të gjera.

Dilema prandaj po bëhet më e mprehtë: Përmbajtja e ndihmon Damaskun të ruajë mjedisin ndërkombëtar që i nevojitet për të rindërtuar shtetin, por gjithashtu i jep hapësirë Izraelit të kufizojë pikërisht ato kapacitete ushtarake dhe strategjike që Siria po përpiqet të rindërtojë.

Izraeli ka shqetësime sigurie rreth qeverisë së re siriane, udhëheqja e së cilës doli nga një lëvizje e armatosur islamike, dhe është gjithnjë e më i alarmuar nga marrëdhënia ushtarake e Turqisë me Damaskun. Por kërkesat izraelite janë shtrirë përtej parandalimit të forcave armiqësore që t’i afrohen kufirit të saj.

Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka kërkuar çmilitarizimin e provincave Quneitra, Deraa dhe Suwayda të Sirisë. Qeveria e tij po ashtu kundërshtoi dislokimin e forcave që i përkasin ushtrisë së re të Sirisë në jug të Damaskut dhe ka kërkuar të kufizojë fushëveprimin e bashkëpunimit ushtarak të Damaskut me Turqinë.

Izraeli qartazi dëshiron të kufizojë rindërtimin e kapaciteteve ushtarake të Sirisë. Ai e sheh këtë ndërhyrje përmes prizmit të sigurisë parandaluese. Damasku e sheh të njëjtën çështje përmes prizmit të sovranitetit: Një shtet që nuk mund të vendosë se ku do të dislocohet ushtria e tij apo me kë stërvitet, nuk e ka rikthyer plotësisht autonominë strategjike.

Ky është një nga rreziqet qendrore të strategjisë së al-Sharaa-s. Siria po i shmanget një përplasjeje të pafitueshme pjesërisht për të rindërtuar kapacitetet e pushtetit shtetëror, ndërkohë që po këto kapacitete po bëhen gjithnjë e më shumë objekt i presionit izraelit.

Përmbajtja ka kufijtë e vet. Siria ka mbështetjen e shteteve të tjera arabe, ndërsa Shtetet e Bashkuara dhe BE-ja kanë mbështetur rindërtimin e një shteti funksional sirian si pjesë e qasjes së tyre ndaj stabilitetit rajonal. Damasku ka shprehur gjithashtu në mënyrë të përsëritur interesin për arritjen e një marrëveshjeje sigurie me Izraelin.

E megjithatë, asnjë nga këto nuk e ka ndalur aksionin ushtarak izraelit.

Rreziku tjetër ka të bëjë me opinionin publik sirian. Të dukurit pafundësisht i paaftë për t’iu përgjigjur sulmeve izraelite mund të dëmtojë përfundimisht pozitën publike të al-Sharaa-s dhe legjitimitetin e qeverisë së tij.

Një sondazh i madh nga Arab Center Washington DC i realizuar në vitin 2025 zbuloi se 74 për qind e sirianëve kundërshtonin njohjen e Izraelit, 70 për qind refuzonin një marrëveshje që nuk përfshinte kthimin e Lartësive Golan, dhe 88 për qind besonin se Izraeli kërcënonte sigurinë dhe stabilitetin e Sirisë. Në të njëjtën kohë, 61 për qind thanë se politika e jashtme e qeverisë aktuale pasqyronte pikëpamjet e popullit sirian.

Gjetjet janë të rëndësishme pikërisht sepse e ndërlikojnë tablonë. Sondazhi i paraprin përplasjeve të fundit dhe nuk na tregon nëse sirianët favorizojnë hakmarrjen ushtarake. Ai vendos linja të kuqe politike, jo një kërkesë publike për luftë.

Sondazhet e tjera më të gjera arabe tregojnë në të njëjtin drejtim. Në të gjitha vendet e anketuara në Indeksin e Opinionit Arab të vitit 2025, kundërshtimi ndaj njohjes së Izraelit mbeti dërrmues.

Thënë kjo, Siria nën sundimin e Assad-ëve përgjithësisht i shmangej gjithashtu përplasjes me Izraelin, ndërsa ruante një reputacion për përkatësinë në kampin rajonal të “rezistencës”. Modeli i vjetër kombinonte shmangien e luftës direkte me aleancat dhe rrjetet e armatosura që i jepnin Damaskut ndikim rajonal.

Qeveria e al-Sharaa-s duket se po bën një bast tjetër, duke u përqendruar në konsolidimin e institucioneve, rimëkëmbjen ekonomike, qasjen ndërkombëtare dhe ushtrinë kombëtare të rindërtuar.

Kjo nuk zëvendëson sovranitetin territorial. Është një përpjekje për të rindërtuar mjetet për ushtrimin e tij.

Basti do të bëhet më i vështirë për t’u mbrojtur, si brenda ashtu edhe jashtë vendit, nëse kapaciteti i rikthyer shtetëror nuk i jep përfundimisht Sirisë kontroll më të madh mbi territorin e saj, zgjedhjet e saj të sigurisë dhe marrëdhëniet e saj të jashtme.

Pikëpamjet e shprehura në këtë artikull janë të autorit dhe nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht qëndrimin redaktues të Al Jazeera-s.

Ehab Badwi

Ehab Badwi është politolog dhe hulumtues në Qeverisje dhe Politika në Gjermani, me përvojë të gjerë profesionale në politikat publike ndërkombëtare dhe menaxhimin strategjik.

Një aksident i rëndë me pasojë vdekjen e një personi është regjistruar mëngjesin e sotëm në rrugën Fushë Krujë–Rinas, pranë Urës së Gjolës, në zonën e Tiranës.

Sipas informacioneve paraprake, dy automjete janë përplasur kokë më kokë. Për pasojë, një person ka humbur jetën, ndërsa dy të tjerë kanë mbetur të plagosur rëndë, shkruan vizionplus.tv.

Të plagosurit janë transportuar me urgjencë drejt Spitalit të Traumës në Tiranë, ku po marrin ndihmën e nevojshme mjekësore.

Në vendngjarje ndodhen shërbimet e Policisë së Tiranës, të cilat po punojnë për zbardhjen e rrethanave dhe shkaqeve të aksidentit./A.K/

Kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Lumir Abdixhiku, ka reaguar ashpër pas bllokimit të kandidaturës së profesor Bekim Sejdiut për President nga gjashtë deputetë të këtij subjekti, duke sqaruar se LDK-ja kishte vendosur të qëndronte në opozitë dhe se nuk ekzistonte asnjë marrëveshje qeverisëse me Lëvizjen Vetëvendosje.

Përmes një shkrimi në facebook, Abdixhiku theksoi se refuzimi i gjashtë deputetëve nuk ishte parandalim i ndonjë koalicioni, por bllokim i zgjidhjes për kreun e shtetit që e çon vendin pashmangshëm drejt zgjedhjeve të reja të parakohshme. Ai e cilësoi këtë veprim si një dëm të madh që po i bëhet drejtpërdrejt LDK-së, duke e krahasuar me vendimet e vitit 2020 që e zbritën me parë këtë parti në kuotën e 12 përqindëshit.

Kreu i LDK-së shprehu keqardhje që agjenda e zgjedhjeve të reja e cila sipas tij ishte synim i grupeve të tjera politike,  po ndikon me sukses edhe brenda radhëve të partisë së tij. Sidoqoftë, Abdixhiku konfirmoi se nuk do të dorëzohet përballe kësaj situate, duke ritheksuar përkushtimin e tij për mbrojtjen e interesave të Republikës. /E.A/

Historiani, gazetari, hulumtuesi dhe publicisti i njohur nga Kosova, Dr. Daut Dauti, ka ndërruar jetë në Londër në orët e para të mëngjesit, pas një sëmundjeje të rëndë me të cilën ishte përballur për rreth dy vjet.

Dauti lindi në vitin 1960 në Kokaj të Gjilanit dhe gjatë karrierës së tij la gjurmë në gazetari, historiografi dhe në studimet për Kosovën dhe çështjen shqiptare.

Ai kreu studimet në Fakultetin Juridik të Universitetit të Prishtinës, ndërsa studimet pasuniversitare i vazhdoi në Thames Valley University në Londër, në fushën e Bashkimit Evropian.

Karrierën në gazetari e nisi në gazetën studentore “Bota e Re”, ndërsa më pas vazhdoi në revistën “Zëri”. Nga viti 1994 deri më 1999 ishte korrespondent i saj në Londër, ndërsa gjatë viteve 1999–2001 punoi si redaktor në Institute for War and Peace Reporting (IWPR).

Në vitet 2000–2002, Dauti shërbeu si sekretar i përgjithshëm i Asociacionit të Gazetarëve të Kosovës dhe ishte anëtar i pavarur i Komisionit Qendror të Zgjedhjeve.

Ai ka ushtruar edhe detyrën e këshilltarit për media dhe zëdhënësit të Qeverisë së Kosovës, të udhëhequr nga kryeministri Bajram Kosumi, ndërsa në Londër ishte i angazhuar edhe me organizata ndërkombëtare.

Me veprimtarinë e tij shumëvjeçare në gazetari, histori dhe publicistikë, Daut Dauti mbetet një nga emrat e njohur të jetës intelektuale dhe mediatike shqiptare në Kosovë./A.K/