Kulturë, Lifestyle

Guri i parë i trashëgimisë kombëtare: 10 korrik 1920, themelimi i Bibliotekës Kombëtare të Shqipërisë

Publikuar

Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë është një nga institucionet kulturore më të rëndësishme të vendit, e cila ka një histori të gjatë dhe të pasur në ruajtjen dhe promovimin e trashëgimisë kulturore shqiptare.

 

Themelimi i Bibliotekës Kombëtare të Shqipërisë daton nga 10 korriku 1920, duke e bërë atë institucionin e parë shtetëror, publik dhe laik të këtij lloji në vend. Vendimi për themelimin e saj u mor në Kongresin e Lushnjës, një ndër ngjarjet më të rëndësishme në historinë kombëtare të Shqipërisë, ku u shpall edhe Tirana kryeqytet.

Koleksioni historik i Bibliotekës Kombëtare nisi të formohej që në vitin 1917, me fillimin e fondit të bibliotekës së Komisionit Letrar Shqiptar, një organizëm i përbashkët shqiptaro-austriak që kishte qëllim promovimin e kulturës dhe literaturës shqiptare. Ky fond u vendos në Ministrinë e Arsimit në Tiranë në vitin 1920 dhe më 10 dhjetor 1922, koleksioni i bibliotekës numëronte rreth 6000 vëllime. Sot, koleksioni i saj ka kaluar mbi një milion vëllime, duke e bërë atë një nga bibliotekat më të pasura dhe më të rëndësishme në rajon.

Pas Luftës së Dytë Botërore, koleksionet me karakter albanologjik të Bibliotekës Kombëtare u rritën në mënyrë të konsiderueshme, pjesërisht si rezultat i konfiskimit të disa librarive dhe koleksioneve private të personaliteteve të kulturës nga regjimi komunist i atëhershëm. Kjo periudhë shënon një fazë të rëndësishme në zhvillimin e bibliotekës, duke e pasuruar atë me dokumente dhe materiale të rëndësishme historike dhe kulturore.

Pas ndryshimeve demokratike të viteve ’90, Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë ka transformuar politikat dhe praktikat e saj në drejtim të hapjes dhe përdorimit të lirë të informacionit dhe shërbimeve për publikun e gjerë. Në mënyrë që të përmbushë rolin e saj si qendra arkivore e të gjitha botimeve, ajo mbledh, përpunon, restauron, ruajt dhe ofron për përdorim të publikut trashëgiminë e shkruar kulturore të popullit shqiptar në mënyrë të kujdesshme dhe profesionale.

Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë është një nga ngjarjet më të rëndësishme në historinë e kulturës dhe arsimit në vend, duke luajtur një rol të rëndësishëm në mbrojtjen dhe promovimin e trashëgimisë kulturore kombëtare dhe në shërbimin ndaj qytetarëve dhe kërkuesve të dijes./UBTNews/

Kulturë, Lifestyle

Epilogu i papritur: Blerina Rogova-Gaxha e vetmja e suksesshme në konkursin e drejtorit të Bibliotekës Kombëtare të Kosovës

Publikuar

nga

Procesi pesëmujor për zgjedhjen e drejtorit të Bibliotekës Kombëtare të Kosovës po përfundon me një epilog të papritur. Fillimisht, konkursi nisi me 13 kandidatë të cilët aplikuan për pozitën e drejtorit, por vetëm shtatë prej tyre arritën të kalonin fazën e parë të testit me shkrim. Për shkak të kritereve të larta, asnjëri prej këtyre shtatë kandidatëve nuk arriti të arrinte pikën minimale për të kaluar në fazën e dytë të seleksionimit.

Në fazën e dytë, dhjetë kandidatë u konsideruan të kualifikuar për të vazhduar më tej, pasi plotësuan kriteret e konkursit sipas njoftimit të verifikimit paraprak të datës 21 mars. Konkursi u mbajt nga 9 shkurti deri më 9 mars, ndërsa disa nga kandidatët si Defrim Gashi, Murteza Osdautaj dhe Samir Sallahu nuk arritën të shkojnë në test. Disa kandidatë të tjerë si Akif Shkreta, Flamur Maloku dhe Ismail Gagica ishin refuzuar që në fazën fillestare të seleksionimit.

Në konkursin e dytë, Blerina Rogova – Gaxha ishte e vetmja kandidate që arriti të kalonte testin me shkrim, duke arritur të kalonte pragun që ishte mbi 50 pikë, që ishte pragu minimal për këtë fazë. Kjo e bëri të përshtatshme për vlerësimin dhe shqyrtimin më të thelluar për pozitën e drejtorit të Bibliotekës Kombëtare të Kosovës.

Procesi i intervistimit të saj u mbajt të enjten para Këshillit Drejtues të Bibliotekës Kombëtare të Kosovës, ndërsa pritet që Ministria e Kulturës të bëjë një njoftim zyrtar për zyrtarizimin e saj si drejtoreshë e re e Bibliotekës.

Në biografinë e saj, Rogova-Gaxha renditet si fituese e disa çmimeve ndërkombëtare për letërsinë, duke përfshirë “Crystal Vilenica Award” në Slloveni në vitin 2015 dhe Çmimin Kombëtar për veprën më të mirë në poezi në Kosovë në vitin 2020. Ajo gjithashtu ka prezantuar punën e saj në festivale të letërsisë dhe ka qenë e ftuar në rezidencat e shkrimtarëve ndërkombëtarë në Vjenë, Split dhe Novo Mesto.

Fazli Gajraku, drejtori i mëparshëm i Bibliotekës Kombëtare të Kosovës, qëndroi në detyrë për dy mandate të mëparshme, por nuk arriti të kalonte testin për të qenë kandidat për një mandat të tretë. Ky ndryshim në drejtimin e bibliotekës vjen në një moment të rëndësishëm për zhvillimin kulturor dhe akademik në Kosovë.

Theksohet nga Koha Ditore, se procedurat e konkursit janë bërë në përputhje me Ligjin për Bibliotekat, ku kandidatët duhet të plotësojnë kritere të rëndësishme akademike dhe profesionale për të qenë të përshtatshëm për pozitën e drejtorit të këtij institucioni kulturor të rëndësishëm në Kosovë. Kriteret për pozitën e drejtorit të Bibliotekës Kombëtare të Kosovës përfshijnë diplomë universitare në disa fusha specifike si Fakulteti i Arteve, Filologjik dhe Filozofik, së paku gjashtë vjet përvojë pune profesionale, duke përfshirë së paku tre vjet në pozita drejtuese. Mandati është katërvjeçar me mundësi të rinominimit.

Detyrat dhe përgjegjësitë e drejtorit përfshijnë udhëheqjen, organizimin dhe mbikëqyrjen e veprimtarisë dhe funksionimit të bibliotekës, propozimin e planeve vjetore dhe financiare për Këshillin Drejtues, raportimin dhe përgjigjen ndaj Këshillit Drejtues, pjesëmarrjen në mbledhjet e Këshillit Drejtues pa të drejtë vote, përfaqësimin e bibliotekës brenda dhe jashtë vendit, si dhe ushtrimin e detyrave dhe autorizimeve të tjera në përputhje me ligjin në fuqi.

Kurse sipas burimeve të siguruara nga Koha Ditore mësohet se testi përfshinte pyetje nga fusha e letërsisë, juridikut dhe drejtshkrimit. Testi kishte detyra për korrigjim të gabimeve drejtshkrimore dhe për përdorimin e fjalëve në fjali./UBTNews/

 

 

 

 

Vazhdo të lexosh

Kulturë, Lifestyle

Nga kanuni te kultura: Kujtimi për At Shtjefën Gjeçovin në ditëlindjen e tij

Publikuar

nga

Në një ditë të veçantë, Muzeu Historik Kombëtar në Tiranë shënon jubileun e 150-vjetorit të lindjes së At Shtjefën Gjeçovit, një figurë e rëndësishme për kulturën, fenë dhe atdheun. Ai lindi në Janjevë të Kosovës, dhe sot, në 12 korrik 2024, kujtohen arritjet dhe veprimtaritë e tij të shquara.

Shtjefën Gjeçovi u edukua në kolegjin françeskan në Troshan dhe më pas vazhdoi studimet e tij në Kroaci. Pas kthimit në Kosovë, ai u bë prift dhe shërbeu në vende të ndryshme si Peja, Gomsiqe, Theth, dhe Rubik. Gjeçovi ishte jo vetëm një meshtar dhe prift, por gjithashtu një intelektual i shquar, i cili grumbulloi një pasuri të madhe kulturorë dhe shkencorë.

Ai u bë i njohur për punën e tij të jashtëzakonshme në botimin e “Kanunit të Lekë Dukagjinit” në vitet 1910-1925, një monument i kulturës së juridikut shqiptar. Kjo punë e tij ishte një përpjekje e paharrueshme për të mbledhur dhe dokumentuar rregullat e kanunit nga goja e popullit.

Përveç kësaj, Gjeçovi kontribuoi në fushën e folklorit, duke grumbulluar traditat e Shqipërisë Veriore dhe poezinë popullore të malësive shqiptare. Ai ishte një prej folkloristëve të parë shqiptarë që kryente punë kërkimore në terren me metodologji të rregullta.

Fatkeqësisht, jeta e tij u shkëput brutalisht nga aktivitetet e tij të shenjta, kur u vra nga shovinistët serbë më 14 tetor 1929 në Prizren, ku ai shërbente si famullitar. Megjithatë, trashëgimia e tij kulturore dhe kontributi në ruajtjen dhe studimin e trashëgimisë së kulturës shqiptare vazhdon të frymëzojë dhe të ndriçojë brezat e sotëm dhe të ardhshëm.

Kujtimi dhe përjetësimi i At Shtjefën Gjeçovit në ditëlindjen e tij  janë një rikujtuesë e rëndësishme për të gjithë kombin shqiptar, për të mbajtur gjallë kujtesën e një intelektuali të jashtëzakonshëm dhe martir të kulturës sonë./UBTNews/

Vazhdo të lexosh

Kulturë, Lifestyle

Hapi i ri për artin: Restaurimi i Galerisë Kombëtare në Tiranë

Publikuar

nga

Kryeministri Edi Rama ka ndarë sot pamje nga kantieri i restaurimit të Galerisë Kombëtare të Arteve në Tiranë. Restaurimi po përfshin krijimin e hapësirave të reja për ekspozim, bibliotekë, laboratorë dhe salla të reja për të përmirësuar infrastrukturën për veprat e artit dhe artistët.

Investimi i buxhetit të shtetit synon ruajtjen dhe zgjerimin e hapësirave ekzistuese të Galerisë. Për momentin, muzeu që aktualisht ka një sipërfaqe prej 4,600 m2 do të zgjerohet në 10,100 m2. Restaurimi po realizohet në mënyrë që të ruhen dhe të shtohen hapësirat ekzistuese, duke pasur parasysh nevojat e arteve figurative dhe të ekspozimit të veprave të artit, shkruan Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Galeria Kombëtare e Arteve në Tiranë, e themeluar në vitin 1954, ka një histori të pasur në mbledhjen, ruajtjen, studimin dhe ekspozimin e vlerave të trashëgimisë kulturore të artit pamor shqiptar. Restaurimi aktual synon të përmirësojë kushtet për këto veprimtari dhe të sigurojë një ambient më funksional për vizitorët dhe artistët./UBTNews/

Vazhdo të lexosh

Kulturë, Lifestyle

Shqipëria në sytë e Johann von Hahn: Histori, gjuhë dhe kulturë

Publikuar

nga

Muzeu Historik Kombëtar sot përkujtoi Johann von Hahn, një albanolog i shquar nga shekulli XIX dhe diplomat austriak, në ditëlindjen e tij më 11 korrik 1811. Von Hahn është i njohur për kontributet e tij të shumta në studimin e kulturës dhe historisë shqiptare.

Von Hahn ka punuar në konsullatën austriake në Janinë, ku u bë i njohur për interesimin e tij për kulturën dhe gjuhën shqipe. Ai kryesonte udhëtime në Shqipëri dhe mblodhi të dhëna të shumta për historinë, gjuhën dhe folklorin shqiptar. Vepra e tij më e njohur, “Albanesische Studien” (Studime shqiptare), e botuar në vitin 1854, argumenton për autoktoninë e shqiptarëve dhe prejardhjen e gjuhës shqipe nga ilirishtja, duke u bazuar në analizën shumëdisiplinore historike, gjuhësore dhe etnografike.

Teza e tij për autoktoninë dhe historinë e shqiptarëve u shfrytëzuan nga ideologët e Rilindjes Kombëtare Shqiptare për të theksuar së drejtën historike të shqiptarëve për autonomi dhe shtet të pavarur në territorin e tyre historik. Përveç “Studimeve shqiptare”, Hahn është i njohur edhe për vepra të tjera studimore, si “Udhëtim nëpër viset e Drinit dhe të Vardarit” dhe “Udhëtim prej Beogradit në Selanik”.

Kontributi i tij në studimin e motiveve shqiptare në këngë, kulturë, art dhe leksik ka bërë që ai të vlerësohet si themeluesi i albanologjisë në kuptimin e saj të vërtetë shkencor. Profesor Eqrem Çabej e vlerësonte Hahn-in si një figurë kyçe në zhvillimin e studimeve albanologjike.

Kështu, përkujtimi i Johann von Hahn në Muzeun Historik Kombëtar shënon rëndësinë e kontributit të tij në studimin dhe promovimin e kulturës dhe historisë shqiptare në skenën ndërkombëtare të shekullit XIX./UBTNews/

Vazhdo të lexosh

Të kërkuara