Kulturë, Lifestyle

Krimet e artit: Përballja me misteret e grabitjeve të artit në botë

Publikuar

Nga “Lule lulekuqe” nga Van Gogh, deri te misteri i pazbuluar i veprës së mrekullueshme së Rembrandt, “Krishti në stuhinë në detin e Galilesë”, historia e artit është e mbushur me magji dhe mister. Çdo rrëfim ka një pjesë të humbur, një pikturë e zemrës së artit, që vazhdon të na trondisë në shpirt.

Në vitin 1969, hajdutët vodhën “Lindjen e Krishtit me Shën Françeskun dhe Shën Lorencin”, një pikturë e hershme barok e artistit italian Caravaggio, të cilën artisti e përfundoi në 1609 dhe e cila u var në një kishë në Palermo në ishullin e Siçilisë. Pesëdhjetë e pesë vjet më vonë, vendndodhja e tij mbetet një mister.

“Poppy Flowers”, 1887- Vincent Van Gogh


Duke përshkruar lindjen e Jezusit, vepra e madhe që shtrihej afër 3 metra në lartësi u hoq nga korniza e saj në kishë nga dy hajdutë. Dyshohet se ra në duart e mafisë siciliane.

Pasi krimi famëkeq i artit u hetua nga Byroja Federale e Hetimit të SHBA-së, Interpoli dhe policia italiane, besohet se ai do të mbetet në Siçili dhe mund të arrijë rreth 20 milionë dollarë (18.43 milionë euro). Thuhet se disa anëtarë të mafies kanë tentuar shitjen në tregun e zi, me një të arrestuar në vitin 1981, pasi thuhet se kishte varrosur kryeveprën.

Ndërkohë, pesë piktura me vlerë qindra milionë euro u vodhën nga Muzeu i Qytetit të Artit Modern në Paris në vitin 2010, duke përfshirë “Pëllumbi me bizele të gjelbër” të Pablo Picasso, “Pastoral” të Henri Matisse dhe “Ulliri pranë l’Estaque” të Georges Braque.

Këto gjithashtu nuk janë gjetur kurrë – pavarësisht se hajduti ka dalë në gjyq. Grabitja e paprecedentë franceze u përshkrua nga një zyrtar i qytetit si “një nga ngjarjet më të këqija për qytetin e Parisit, në të njëjtin nivel me zjarrin e Notre Dame, duke shkatërruar tokën për Francën dhe botën”.

The Nativity with Saint Francis and Saint Lawrence, 1609 Caravaggio

 

Krimet kryesore të pazgjidhura të artit në botë

Caravaggio i humbur prej kohësh, shfaqet në listën e publikuar të FBI-së për 10 krimet më të mira të artit, e cila përfshin gjithashtu vepra të mjeshtrit holandez Van Gogh.

Për shembull, “Lule lulekuqe” me vlerë 55 milionë dollarë, një pikturë e vitit 1887 nga Van Gogh, u vodh dy herë nga Muzeu Mohamed Mahmoud Khalil i Kajros – fillimisht në 1977 para se të gjendej një dekadë më vonë, dhe më pas përsëri në gusht 2010 – e fundit. koha u pa.

Katër piktura nga Van Gogh, Paul Cezanne, Edgar Degas dhe Claude Monet respektivisht u vodhën në vitin 2008 nga një muze zviceran në atë që u përshkrua si një “grabitje arti spektakolar”. Burra të maskuar dhe të armatosur hynë në Koleksionin Emil Bührle në Kunsthaus Cyrih dhe hoqën kryeveprat, përpara se të niseshin me makinë.

Betejat për kthimin e artit të humbur në duart e ligjshme

Fatmirësisht për artdashësit, disa prej këtyre veprave kanë gjetur rrugën e kthimit te pronarët e tyre të ligjshëm. Autorët e grabitjes së Muzeut të Kasafortës së Gjelbër të Dresdenit të vitit 2019, ku u vodhën bizhuteritë e shekullit të 18-të me vlerë më shumë se 113 milionë euro, u blenë para drejtësisë në vitin 2023 – edhe nëse të gjitha bizhuteritë nuk u shfaqën te hajdutët.

Ish-avokati Christopher A. Marinello themeloi Art Recovery International (ARI) me bazë në Mbretërinë e Bashkuar si një mjet për të ndihmuar në rikuperimin e veprave të artit të vjedhura, të grabitura dhe të humbura. Ai dha informacion për të ndihmuar në rikuperimin e bizhuterive të Dresdenit.

Marinello i tha DW se ai mori “një numër këshillash nga burime të ndryshme për vendndodhjen e bizhuterive të vjedhura” dhe ia kaloi informacionin organeve të rendit që hetonin rastin.

“Shumica e punës sonë fillon kur objektet e vjedhura dhe të grabitura ofrohen për shitje,” tha ai për strategjinë e rikuperimit të ARI.

“Ne përpiqemi të ndalojmë shitjen dhe të negociojmë një zgjidhje diskrete me poseduesit dhe viktimat,” shpjegoi Marinello, duke shtuar se marrëveshje të tilla të negociuara jashtë gjykatës shpëtojnë “proceset e shtrenjta gjyqësore publike”.

ARI së fundmi ka ndihmuar gjithashtu në kthimin e ekraneve të Andy Warhol me vlerë 500,000 dollarë nga seria e specieve të rrezikuara të artistit pop. Në fillim të këtij viti, policia spanjolle gjeti gjithashtu një pikturë të artistit britanik Francis Bacon që ishte vjedhur nga një apartament në Madrid në vitin 2015.

 

Pastoral, 1905 - Henri Matisse

 

Rikthimi i artit të grabitur nga nazistët

Marinello synon gjithashtu vepra arti të grabitura nga nazistët, duke përfshirë një vepër të piktores polake të artit, Tamara De Lempicka, të titulluar “Myrto”, e cila u vodh nga Franca e kohës së luftës. Gjetja e këtyre kryeveprave të grabitura nga nazistët, shumë nga familjet hebreje dhe tregtarët e artit, është shpesh e vështirë.

“Njerëzit që me vetëdije posedojnë vepra arti të vjedhura ose të grabitura nga nazistët, nuk kanë skrupuj apo prirje morale për të kthyer pronën e dikujt tjetër”, tha Marinello, i cili po kërkon në mënyrë aktive artin e grabitur nga impresionistët francezë Pierre-Auguste Renoir, Camille Pissarro dhe Edgar Degas.

“Individë të tillë fshihen pas ligjeve gjermane të privatësisë për të mbrojtur mallrat e tyre të paligjshme në dëm të viktimave të krimit dhe viktimave të Holokaustit”, shtoi ai. Megjithatë, hetuesi vuri në dukje se një numër veprash të vjedhura vijnë në duart e “tregtarëve të ndershëm dhe shtëpive të ankandeve” të cilët janë të gatshëm të punojnë për t’i kthyer artin.

Në vitin 1976, artisti gjerman i performancës Ulay (1943-2020) vendosi të grabiste në mënyrë simbolike artin nazist kur vodhi pikturën e preferuar të Adolph Hitlerit, “Poeti i varfër” (1839) nga Carl Spitzweg.

I dokumentuar në kamera si pjesë e performancës së tij, Ulay (emri i vërtetë i të cilit ishte Frank Uwe Laysiepen) shëtiti në Galerinë Kombëtare në Berlin, rrëmbeu veprën e artit dhe e çoi me të në enklavën e varfër të emigrantëve të Kreuzberg për ta varur në murin e apartamentit të një familjeje turke. . Megjithatë, përpara se të hynte në banesën e tyre, ai ndaloi në një kabinë telefonike në rrugë dhe thirri autoritetet e muzeut për t’i informuar se ku mund ta merrnin pikturën.

“Unë bëra një deklaratë se ky ishte një veprim demonstrues, jo një vjedhje në kuptimin tradicional,” do të shpjegonte më vonë Ulay. Ai e konsideroi atë një “aksion proteste, në radhë të parë kundër institucionalizimit të artit, së dyti për diskriminimin ndaj punëtorëve të huaj”./UBTNews/

 

The Poor Poet (1839), Carl Spitzweg

Përktheu nga Deutsche Welle, D.E.

Kulturë, Lifestyle

Epilogu i papritur: Blerina Rogova-Gaxha e vetmja e suksesshme në konkursin e drejtorit të Bibliotekës Kombëtare të Kosovës

Publikuar

nga

Procesi pesëmujor për zgjedhjen e drejtorit të Bibliotekës Kombëtare të Kosovës po përfundon me një epilog të papritur. Fillimisht, konkursi nisi me 13 kandidatë të cilët aplikuan për pozitën e drejtorit, por vetëm shtatë prej tyre arritën të kalonin fazën e parë të testit me shkrim. Për shkak të kritereve të larta, asnjëri prej këtyre shtatë kandidatëve nuk arriti të arrinte pikën minimale për të kaluar në fazën e dytë të seleksionimit.

Në fazën e dytë, dhjetë kandidatë u konsideruan të kualifikuar për të vazhduar më tej, pasi plotësuan kriteret e konkursit sipas njoftimit të verifikimit paraprak të datës 21 mars. Konkursi u mbajt nga 9 shkurti deri më 9 mars, ndërsa disa nga kandidatët si Defrim Gashi, Murteza Osdautaj dhe Samir Sallahu nuk arritën të shkojnë në test. Disa kandidatë të tjerë si Akif Shkreta, Flamur Maloku dhe Ismail Gagica ishin refuzuar që në fazën fillestare të seleksionimit.

Në konkursin e dytë, Blerina Rogova – Gaxha ishte e vetmja kandidate që arriti të kalonte testin me shkrim, duke arritur të kalonte pragun që ishte mbi 50 pikë, që ishte pragu minimal për këtë fazë. Kjo e bëri të përshtatshme për vlerësimin dhe shqyrtimin më të thelluar për pozitën e drejtorit të Bibliotekës Kombëtare të Kosovës.

Procesi i intervistimit të saj u mbajt të enjten para Këshillit Drejtues të Bibliotekës Kombëtare të Kosovës, ndërsa pritet që Ministria e Kulturës të bëjë një njoftim zyrtar për zyrtarizimin e saj si drejtoreshë e re e Bibliotekës.

Në biografinë e saj, Rogova-Gaxha renditet si fituese e disa çmimeve ndërkombëtare për letërsinë, duke përfshirë “Crystal Vilenica Award” në Slloveni në vitin 2015 dhe Çmimin Kombëtar për veprën më të mirë në poezi në Kosovë në vitin 2020. Ajo gjithashtu ka prezantuar punën e saj në festivale të letërsisë dhe ka qenë e ftuar në rezidencat e shkrimtarëve ndërkombëtarë në Vjenë, Split dhe Novo Mesto.

Fazli Gajraku, drejtori i mëparshëm i Bibliotekës Kombëtare të Kosovës, qëndroi në detyrë për dy mandate të mëparshme, por nuk arriti të kalonte testin për të qenë kandidat për një mandat të tretë. Ky ndryshim në drejtimin e bibliotekës vjen në një moment të rëndësishëm për zhvillimin kulturor dhe akademik në Kosovë.

Theksohet nga Koha Ditore, se procedurat e konkursit janë bërë në përputhje me Ligjin për Bibliotekat, ku kandidatët duhet të plotësojnë kritere të rëndësishme akademike dhe profesionale për të qenë të përshtatshëm për pozitën e drejtorit të këtij institucioni kulturor të rëndësishëm në Kosovë. Kriteret për pozitën e drejtorit të Bibliotekës Kombëtare të Kosovës përfshijnë diplomë universitare në disa fusha specifike si Fakulteti i Arteve, Filologjik dhe Filozofik, së paku gjashtë vjet përvojë pune profesionale, duke përfshirë së paku tre vjet në pozita drejtuese. Mandati është katërvjeçar me mundësi të rinominimit.

Detyrat dhe përgjegjësitë e drejtorit përfshijnë udhëheqjen, organizimin dhe mbikëqyrjen e veprimtarisë dhe funksionimit të bibliotekës, propozimin e planeve vjetore dhe financiare për Këshillin Drejtues, raportimin dhe përgjigjen ndaj Këshillit Drejtues, pjesëmarrjen në mbledhjet e Këshillit Drejtues pa të drejtë vote, përfaqësimin e bibliotekës brenda dhe jashtë vendit, si dhe ushtrimin e detyrave dhe autorizimeve të tjera në përputhje me ligjin në fuqi.

Kurse sipas burimeve të siguruara nga Koha Ditore mësohet se testi përfshinte pyetje nga fusha e letërsisë, juridikut dhe drejtshkrimit. Testi kishte detyra për korrigjim të gabimeve drejtshkrimore dhe për përdorimin e fjalëve në fjali./UBTNews/

 

 

 

 

Vazhdo të lexosh

Kulturë, Lifestyle

Nga kanuni te kultura: Kujtimi për At Shtjefën Gjeçovin në ditëlindjen e tij

Publikuar

nga

Në një ditë të veçantë, Muzeu Historik Kombëtar në Tiranë shënon jubileun e 150-vjetorit të lindjes së At Shtjefën Gjeçovit, një figurë e rëndësishme për kulturën, fenë dhe atdheun. Ai lindi në Janjevë të Kosovës, dhe sot, në 12 korrik 2024, kujtohen arritjet dhe veprimtaritë e tij të shquara.

Shtjefën Gjeçovi u edukua në kolegjin françeskan në Troshan dhe më pas vazhdoi studimet e tij në Kroaci. Pas kthimit në Kosovë, ai u bë prift dhe shërbeu në vende të ndryshme si Peja, Gomsiqe, Theth, dhe Rubik. Gjeçovi ishte jo vetëm një meshtar dhe prift, por gjithashtu një intelektual i shquar, i cili grumbulloi një pasuri të madhe kulturorë dhe shkencorë.

Ai u bë i njohur për punën e tij të jashtëzakonshme në botimin e “Kanunit të Lekë Dukagjinit” në vitet 1910-1925, një monument i kulturës së juridikut shqiptar. Kjo punë e tij ishte një përpjekje e paharrueshme për të mbledhur dhe dokumentuar rregullat e kanunit nga goja e popullit.

Përveç kësaj, Gjeçovi kontribuoi në fushën e folklorit, duke grumbulluar traditat e Shqipërisë Veriore dhe poezinë popullore të malësive shqiptare. Ai ishte një prej folkloristëve të parë shqiptarë që kryente punë kërkimore në terren me metodologji të rregullta.

Fatkeqësisht, jeta e tij u shkëput brutalisht nga aktivitetet e tij të shenjta, kur u vra nga shovinistët serbë më 14 tetor 1929 në Prizren, ku ai shërbente si famullitar. Megjithatë, trashëgimia e tij kulturore dhe kontributi në ruajtjen dhe studimin e trashëgimisë së kulturës shqiptare vazhdon të frymëzojë dhe të ndriçojë brezat e sotëm dhe të ardhshëm.

Kujtimi dhe përjetësimi i At Shtjefën Gjeçovit në ditëlindjen e tij  janë një rikujtuesë e rëndësishme për të gjithë kombin shqiptar, për të mbajtur gjallë kujtesën e një intelektuali të jashtëzakonshëm dhe martir të kulturës sonë./UBTNews/

Vazhdo të lexosh

Kulturë, Lifestyle

Hapi i ri për artin: Restaurimi i Galerisë Kombëtare në Tiranë

Publikuar

nga

Kryeministri Edi Rama ka ndarë sot pamje nga kantieri i restaurimit të Galerisë Kombëtare të Arteve në Tiranë. Restaurimi po përfshin krijimin e hapësirave të reja për ekspozim, bibliotekë, laboratorë dhe salla të reja për të përmirësuar infrastrukturën për veprat e artit dhe artistët.

Investimi i buxhetit të shtetit synon ruajtjen dhe zgjerimin e hapësirave ekzistuese të Galerisë. Për momentin, muzeu që aktualisht ka një sipërfaqe prej 4,600 m2 do të zgjerohet në 10,100 m2. Restaurimi po realizohet në mënyrë që të ruhen dhe të shtohen hapësirat ekzistuese, duke pasur parasysh nevojat e arteve figurative dhe të ekspozimit të veprave të artit, shkruan Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Galeria Kombëtare e Arteve në Tiranë, e themeluar në vitin 1954, ka një histori të pasur në mbledhjen, ruajtjen, studimin dhe ekspozimin e vlerave të trashëgimisë kulturore të artit pamor shqiptar. Restaurimi aktual synon të përmirësojë kushtet për këto veprimtari dhe të sigurojë një ambient më funksional për vizitorët dhe artistët./UBTNews/

Vazhdo të lexosh

Kulturë, Lifestyle

Shqipëria në sytë e Johann von Hahn: Histori, gjuhë dhe kulturë

Publikuar

nga

Muzeu Historik Kombëtar sot përkujtoi Johann von Hahn, një albanolog i shquar nga shekulli XIX dhe diplomat austriak, në ditëlindjen e tij më 11 korrik 1811. Von Hahn është i njohur për kontributet e tij të shumta në studimin e kulturës dhe historisë shqiptare.

Von Hahn ka punuar në konsullatën austriake në Janinë, ku u bë i njohur për interesimin e tij për kulturën dhe gjuhën shqipe. Ai kryesonte udhëtime në Shqipëri dhe mblodhi të dhëna të shumta për historinë, gjuhën dhe folklorin shqiptar. Vepra e tij më e njohur, “Albanesische Studien” (Studime shqiptare), e botuar në vitin 1854, argumenton për autoktoninë e shqiptarëve dhe prejardhjen e gjuhës shqipe nga ilirishtja, duke u bazuar në analizën shumëdisiplinore historike, gjuhësore dhe etnografike.

Teza e tij për autoktoninë dhe historinë e shqiptarëve u shfrytëzuan nga ideologët e Rilindjes Kombëtare Shqiptare për të theksuar së drejtën historike të shqiptarëve për autonomi dhe shtet të pavarur në territorin e tyre historik. Përveç “Studimeve shqiptare”, Hahn është i njohur edhe për vepra të tjera studimore, si “Udhëtim nëpër viset e Drinit dhe të Vardarit” dhe “Udhëtim prej Beogradit në Selanik”.

Kontributi i tij në studimin e motiveve shqiptare në këngë, kulturë, art dhe leksik ka bërë që ai të vlerësohet si themeluesi i albanologjisë në kuptimin e saj të vërtetë shkencor. Profesor Eqrem Çabej e vlerësonte Hahn-in si një figurë kyçe në zhvillimin e studimeve albanologjike.

Kështu, përkujtimi i Johann von Hahn në Muzeun Historik Kombëtar shënon rëndësinë e kontributit të tij në studimin dhe promovimin e kulturës dhe historisë shqiptare në skenën ndërkombëtare të shekullit XIX./UBTNews/

Vazhdo të lexosh

Të kërkuara