Lajmet

Pandemia mund të përfundojë, por koronavirusi do të jetë ende me ne

Opinion nga Kent Sepkowitz, mjek dhe ekspert i sëmundjeve infektive

Published

on

Nga Kent Sepkowitz, mjek dhe ekspert i sëmundjeve infektive

Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, drejtor i përgjithshëm i Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSh), tha javën e kaluar se mund t’i afrohemi fundit të pandemisë COVID-19.

“Ne nuk kemi qenë kurrë në një pozicion më të mirë për t’i dhënë fund pandemisë. Ne nuk jemi ende aty, por fundi po shihet”, deklaroi Tedros të mërkurën e javës së kaluar.

Pajtohem me të. Rastet, shtrimet në spital dhe vdekjet në shumicën e vendeve – edhe pse jo të gjitha – janë në rënie.

Për më tepër, shumë njerëz në botë ose kanë marrë një vaksinë, u infektuan ose edhe të dyja, duke dhënë një shpresë të arsyeshme se ne kemi njëfarë mbrojtjeje të tufës.

Por Tedros ka të drejtë të jetë i kujdesshëm. Ndërsa i afrohemi fundit të vitit të tretë të pandemisë, saktësia e shumicës së parashikimeve ka qenë e tmerrshme. Koronavirusi gjithmonë është disa hapa para nesh pavarësisht përpjekjeve tona. Po, pikërisht në këtë moment, duket se ne dominojmë para koronavirusit, veçanërisht duke marrë parasysh mungesën e një varianti të ri galopant që shkakton COVID-19, një moment që nuk e kemi përjetuar qe një kohë të gjatë.

Për më tepër, Qendrat e Shteteve të Bashkuara të Amerikës për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve treguan së fundmi se sa është bërë përparim në atë drejtim, të paktën kundër sëmundjeve fatale. Është një lloj përditësimi i lajmeve të mira-lajme të këqija. CDC përshkroi tri faza në epokën pas vaksinimit: ajo e dominuar nga varianti Delta (verë 2021), më pas momenti i “Omicronit të hershëm” (dimri 2022) dhe së fundmi periudha “Omicron i mëvonshëm (pranverë 2022).

Shkalla e vdekjeve për të shtruarit në spital është ulur në mënyrë dramatike: ishte rreth 15% gjatë mbizotërimit të variantit Delta dhe në mënyrë të qëndrueshme ka rënë gjatë vitit të kaluar në më pak se 3% gjatë fazës së vonë të Omicron, sipas CDC. Këto mund të konsiderohen si arritje.

Megjithatë, në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, qindra viktima shënohen nga koronavirusi çdo ditë, me katër nga pesë vdekje të paktën te personat e moshës 65-vjeçare, veçanërisht te ata që përballen edhe me probleme të tjera shëndetësore.

Me fjalë të tjera, edhe nëse konsiderojmë se pandemia ka mbaruar, ne ende do të luftojmë me COVID-19. Siç tha presidenti amerikan, Joe Biden gjatë një interviste për “60 Minutes” në CBS, “Pandemia ka mbaruar. Ne e kemi ende një problem me COVID-19”.

Duke pasur parasysh momentin po-jo në të cilin jemi, kam frikë se deklarata e shefit të OBSh-së mund të ngjall emocione gëzimi shumë herët. Tedros përdori metaforën e një gare pothuajse — por jo plotësisht — të fituar. Për mua, kjo është mënyra e gabuar për të menduar për atë që po vjen. Nuk është një garë apo luftë; nuk ka asnjë medalje.

Përkundrazi, armiku është një copëz anarkike e ARN-së që lëviz andej e këndej pa shkak ose shqetësim, drejtim ose qëllim. Ne po kërkojmë një bashkëjetesë relativisht paqësore me virusin, duke qenë se një fitore e paarritshme është e paarritshme. Jo vetëm që nuk do të ketë zhurmë, por nuk do të ketë asnjë ulërimë, vetëm një ndryshim i ritmit dhe intensitetit që periodikisht do të na kujtojë se një valë e re në shkallë të plotë mund të jetë afër kthesës.

Pra, si e dimë se kur ka mbaruar pandemia? OBSh në fakt ka një mënyrë formale për të përcaktuar fillimin dhe fundin e çdo pandemie, të cilës i referohet si një Urgjencë e Shëndetit Publik me shqetësim ndërkombëtar, ose PHEIC. Përveç COVID-19, këtë e ka bërë edhe gjashtë herë të tjera që nga viti 2007 (për gripin, poliomielitin, dy herë për Ebolën, Zikën dhe linë e majmunëve). Grupet kombëtare të shëndetit publik si CDC i nënshtrohen gjykimit të OBSh-së.

Një komitet prej 18 ekspertësh i themeluar nga OBSh merr këto vendime. Ky grup ka kritere relativisht të qarta për t’u përdorur kur vendoset për të shpallur një emergjencë të shëndetit publik: Problemi duhet të jetë “serioz, i papritur, i pazakontë” dhe mund të përhapet globalisht dhe kërkon reagim të menjëhershëm ndërkombëtar, sipas revistës Science.

Megjithatë, kriteret për shpalljen e fundit të një pandemie janë më pak të qarta. Disa të dhëna sikurse rënia e numrit të rasteve ose rritja e normave të vaksinave, mund të ndihmojnë, por vendimi përfundimtar bazohet më shumë në baza sociale dhe politike sesa në baza shkencore.

Sidoqoftë pandemia nuk është sinonim me COVID-19. Rreziku i të infektuarit me COVID-19 do të jetë me ne deri në një të ardhme të parashikueshme. Dhe sa më mirë që ta trajtojmë versionin e tij më të butë, do të përcaktojë se sa kohë do të mbesim pa pandemi./UBTNews/

Vendi

“Liria ka Emër” paralajmëron “Marshin për Liri” më 12 shtator në Prishtinë

Published

on

Platforma qytetare “Liria ka Emër” do të organizojë më 12 shtator në Prishtinë “Marshin për Liri”, nën moton “Kosova po pret”.

Marshi do të mbahet katër ditë para 16 shtatorit, datë kur pritet të zhvillohet seanca përmbyllëse e procesit në Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë ndaj ish-drejtuesve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

Në një konferencë për media, përfaqësuesit e platformës, Eliza Hoxha dhe Ismail Tasholli, kanë prezantuar aktivitetet që do t’i paraprijnë dhe do ta pasojnë marshin.

Hoxha ka thënë se platforma, së bashku me qytetarët, për gjashtë vjet ka kërkuar një proces të drejtë gjyqësor për ish-krerët e UÇK-së. Ajo ka theksuar se mbështetja do të vazhdojë pa paragjykuar vendimin e drejtësisë dhe pa ndërhyrë në procesin gjyqësor.

Sipas saj, aktivitetet nisin me një numërim mbrapsht deri më 16 shtator, i cili do të vendoset në Prishtinë dhe do të shtrihet edhe në komunat e tjera të Kosovës.

Platforma ka paralajmëruar edhe aktivitetin “Netët e Lirisë”, i cili do të organizohet në shtatë zonat e UÇK-së dhe do t’i kushtohet kujtesës, historisë dhe sakrificave për liri.

Ndërkohë, Ismail Tasholli u ka bërë thirrje liderëve të katër partive kryesore shqiptare që t’i bashkohen marshit. Ai ka përmendur Albin Kurtin, Bedri Hamzën, Lumir Abdixhikun dhe Ardian Gjinin, duke kërkuar që të marrin pjesë jo në funksion të fushatës partiake, por “për Kosovën, për lirinë, për të ardhmen”.

“Liria ka Emër” ka paralajmëruar gjithashtu një aktivitet në Hagë më 16 shtator, në bashkëpunim me diasporën shqiptare.

Sipas organizatorëve, mesazhi i aktiviteteve në Prishtinë dhe Hagë do të jetë i njëjtë: “Kosova po pret”./A.K/

Continue Reading

Vendi

Përfundojnë gërmimet në Kalludër dhe Jabukë, mbetje mortore të 23 personave

Published

on

Kanë përfunduar të premten gërmimet disa javore në lokacionet Kalludër i Vogël dhe Jabukë të Zubin-Potokut, ku janë zbuluar mbetje mortore që dyshohet se u përkasin 23 personave të zhdukur me forcë.

Kushtrim Gara nga Komisioni Qeveritar për Persona të Zhdukur ka konfirmuar përfundimin e procesit katërjavor të gërmimeve, vlerësimit dhe zhvarrosjes së mbetjeve mortore.

Sipas të dhënave të Komisionit, në një nga lokacionet e Kalludrit të Vogël janë gjetur mbetje mortore të 13 personave, në Jabukë të 4 personave, ndërsa në një lokacion tjetër në Kalludër të Vogël janë gjetur mbetje të 6 personave.

Gara ka thënë se tash pritet që mbetjet të kalojnë në ekzaminime mjekoligjore dhe procesin e identifikimit përmes analizës së ADN-së.

Ndërkohë, ministri në detyrë i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, ka bërë të ditur se armatimi i konfiskuar në zonën përreth Kalludrit do të ekzaminohet, për të verifikuar nëse mund të ketë lidhje me vrasjen e 23 personave, mbetjet e të cilëve janë gjetur në këto lokacione.

Gërmimet në këtë zonë paraqesin një tjetër etapë në përpjekjet për zbardhjen e fatit të personave të zhdukur dhe identifikimin e tyre./A.K/

Continue Reading

Vendi

Tahiri: Vdekjet e punëtorëve në KEK, dëshmi e dështimit institucional

Published

on

Deputeti i Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), Arian Tahiri, ka akuzuar Qeverinë në detyrë për mungesë reagimi dhe mbikëqyrjeje të kushteve të punës në institucionet dhe ndërmarrjet publike, pasi dy punëtorë të KEK-ut humbën jetën brenda tri ditësh, si pasojë e lëndimeve të marra në vendin e punës, raporton Ekonomia Online.

Tahiri kërkoi që organet përgjegjëse të ndërmarrin veprime konkrete menjëherë.

“Më 20 gusht, Arbenit Ahmeti humbi jetën duke transportuar kabllot 6 kV. Më 16 gusht, vetëm katër ditë më herët, Haxhi Gojnovci, teknik i xehtarisë, mbeti i vdekur pranë ekskavatorit. Më 15 korrik, Milazim Binaku ndërroi jetë në QKUK, si pasojë e lëndimeve të marra më 8 korrik në Fabrikën e Pajimeve Xehtare në Palaj. Më 27 shkurt, Migjen Sadiku ndërroi jetë në hapësirat e Termocentralit “Kosova B”. Pas secilit prej këtyre emrave është një nënë që pret, një bashkëshorte që mbetet vetëm, fëmijë që pyesin pse babai i tyre nuk u kthye më. Janë punëtorë që shkuan në punë për të siguruar bukën e gojës për familjet e tyre dhe humbën jetën duke bërë punën e tyre”, shtoi ai.

Tahiri theksoi se kabineti qeveritar po sillet “sikur nuk ka asnjë përgjegjësi”.

“Qeveria nuk mund të jetë njëkohësisht menaxhuese dhe mbikëqyrëse e ndërmarrjeve publike dhe, në fund, të sillet sikur nuk ka asnjë përgjegjësi. Si është e mundur që kur flitet për rritje të prodhimit apo për progres, dalin dhe shprehin krenari, ndërsa në raste të tilla fshihen nëpër xhipa të zinj e prapa perdeve të pushtetit? Kur këto vdekje ndodhin në një ndërmarrje publike, nën kontrollin e drejtpërdrejtë të shtetit, ato bëhen dëshmi e një dështimi institucional. Nëse shteti nuk arrin të mbrojë jetën e punëtorëve të vet, si mund të pretendojë se mbron jetën dhe të drejtat e punëtorëve në sektorin privat?”, tha Tahiri.

Tahiri bëri thirrje për inspektim, identifikim dhe eliminim të rreziqeve në vendet e punës, rritjen e masave të sigurisë dhe mbrojtjes për punëtorët./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Gjermani: Mbyllja më e fortë e bizneseve në gati 20 vjet

Published

on

Energjia e shtrenjtë, mungesa e fuqisë punëtore të kualifikuar dhe mungesa e pasardhësve për biznesin po çojnë në shtimin numrit të mbylljeve të bizneseve dhe falimentimeve në Gjermani.

187.744 sipërmarrje në Gjermanindërprenë gjatë vitit të kaluar aktivitetin e tyre, duke shënuar numrin më të lartë të mbylljevenë pothuajse 20 vjet. Krahasuar me vitin pararendës, ky numër u rrit me gati 10 për qind. Këto janë të dhënat e analizës së përbashkët vjetore të agjencisë së informacionit ekonomik Creditreform dhe Qendrës Leibniz për Kërkime Ekonomike Evropiane (ZEW) në Mannheim.

Sipas analizës dinamika e krizës po përhapet tashmë në të gjitha fushat, përfshirë edhe gastronominë apo sektorin e shëndetësisë. Dhe ndryshe nga vitet e mëparshme tani po e ndërpresin aktivitetin e tyre edhe kompani që, në fakt, janë ekonomikisht të shëndosha dhe të qëndrueshme.

Gastronomia dhe hoteleria

Në analizë thuhet se rritja më e fortë e numrit të mbylljeve të bizneseve u regjistrua në sektorin e gastronomisë dhe të hotelerisë. Në vitin 2025 mbyllën aktivitetin e tyre rreth 15.000 restorante, kafene dhe sipërmarrje akomoduese, që përbën 15 për qind më shumë krahasuar me vitin 2024.

Që nga 1 janari 2026 në gastronominë gjermane zbatohet një normë e reduktuar TVSH-je prej 7 për qind për ushqimet. Por “ulja e TVSH-së për të mbështetur sektorin e gastronomisë në krahasim me degët e tjera, duket se nuk ka arritur ta zbusë gjendjen e vështirë në këtë sektor”, thuhet në analizë.

Përkeqësim i gjendjes në sektorin e shëndetësisë

Në sektorin e shëndetësisë vazhdoi prirja negative që po vërehet prej rreth dhjetë vitesh: numri i mbylljeve të sipërmarrjeve në këtë fushë, arriti në rreth 11.000 raste, dhe  është tashmë rreth dy herë më i lartë se në vitin 2008.

Vetëm gjatë vitit të kaluar mbyllën aktivitetin e tyre afërsisht 5.500 klinika mjekësore,  pra rreth 23 për qind më shumë krahasuar me vitin 2024. Shpesh arsyeja është se mjekët dalin në pension dhe nuk arrijnë të gjejnë dikë që të marrë përsipër dhe të vazhdojë drejtimin e klinikës së tyre.

Edhe industria u godit rëndë

Në sektorin industrial ndërprenë aktivitetin e tyre rreth 11.000 ndërmarrje, që do të thotë 10 për qind më shumë mbyllje krahasuar me një vit më parë.

Eksperti i Creditreform, Patrik-Ludwig Hantzsch, e quajti rritjen e numrit të falimentimeve si një “darë krize” që po e “kap dhe dëmton ekonominë gjermane nga dy anë”: nga njëra anë trazirat gjeopolitike, si lufta me Iranin ose tarifat doganore amerikane, dhe nga ana tjetër çmimet e larta të energjisë dhe burokracia e madhe brenda vendit.

Studiuesja e ZEW-së, Sandra Gottschalk, thekson se vetëm 13 për qind e afro 190.000 mbylljeve të regjistruara gjatë vitit të kaluar ishin si pasojë falimentimi. Sipas saj shumica e bizneseve mbyllen pothuajse pa u vënë re, pa procedura formale falimentimi dhe pa tërhequr vëmendje të madhe publike./A.K/

Burimi:DW

 

Continue Reading

Të kërkuara