Shtetet e Bashkuara kanë nisur zyrtarisht rishikimin e pranisë së tyre ushtarake në Evropë, në kuadër të një strategjie që synon t’i japë vendeve evropiane përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen e kontinentit.

Lajmin e bëri të ditur Elbridge Colby, zyrtar i lartë në Departamentin amerikan të Mbrojtjes, i cili përmes një postimi në platformën X e cilësoi procesin si një “rishikim të vërtetë”. Sipas tij, synimi është që NATO të përshpejtojë përpjekjet për forcimin e kapaciteteve mbrojtëse të Evropës, në mënyrë që aleatët evropianë të marrin barrën kryesore për mbrojtjen konvencionale.

Presidenti amerikan Donald Trump ka kritikuar prej vitesh nivelin e ulët të shpenzimeve për mbrojtje nga vendet evropiane të NATO-s. Megjithatë, gjatë muajve të fundit, disa shtete, përfshirë Gjermaninë, kanë rritur ndjeshëm buxhetet ushtarake për t’iu përgjigjur kërkesave të aleancës.

Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, kishte paralajmëruar këtë rishikim gjatë takimit të ministrave të Mbrojtjes të NATO-s në Bruksel në muajin qershor. Ai deklaroi se procesi pritet të zgjasë rreth gjashtë muaj.

“NATO ka qenë për shumë kohë një tigër letre dhe një rrugë me një drejtim, por kjo periudhë ka përfunduar”, ishte një nga deklaratat më të forta të Hegseth, i cili, megjithatë, pranoi se aleatët evropianë kanë bërë përparim në forcimin e kapaciteteve të tyre ushtarake.

Sipas tij, disa shtete të NATO-s nuk kanë përmbushur pritshmëritë e Uashingtonit, duke aluduar edhe për mungesën e mbështetjes ndaj operacioneve ushtarake amerikane kundër Iranit. SHBA dhe Izraeli ndërmorën sulme ndaj Iranit, ndërsa shumica e aleatëve të NATO-s nuk u përfshinë në operacion. Veprimi amerikan është kritikuar nga një pjesë e ekspertëve të së drejtës ndërkombëtare, të cilët e konsiderojnë atë të diskutueshëm nga pikëpamja ligjore.

Colby nuk dha detaje konkrete se cilat elemente të pranisë ushtarake amerikane do të preken nga rishikimi. Megjithatë, sipas raportimeve të mediave amerikane, në shqyrtim janë numri i trupave të stacionuara në Evropë, si dhe reduktimi i avionëve luftarakë, dronëve, avionëve cisternë për furnizim me karburant në ajër dhe njësive detare.

Aktualisht, Shtetet e Bashkuara kanë rreth 80 mijë trupa të dislokuara në Evropë.

Departamenti amerikan i Mbrojtjes thekson se rishikimi synon të përshtatë praninë ushtarake me strategjinë e re të sigurisë kombëtare dhe realitetet aktuale gjeopolitike. Strategjia e administratës Trump, e prezantuar në fillim të vitit, e vendos theksin te mbrojtja e territorit amerikan dhe frenimi i ndikimit të Kinës, duke ruajtur njëkohësisht angazhimin ndaj NATO-s.

Më herët këtë vit, administrata amerikane kishte paralajmëruar mundësinë e tërheqjes së një pjese të trupave nga Evropa, përfshirë Gjermaninë, duke shkaktuar reagime të forta në rajonet ku ndodhen bazat ushtarake amerikane.

Raportimet për shkallën e reduktimit kanë qenë të ndryshme. Disa media kanë përmendur mundësinë e tërheqjes së të paktën 5.000 ushtarëve nga Gjermania brenda gjashtë deri në dymbëdhjetë muajve. Gjithashtu, Uashingtoni ka pezulluar planet për vendosjen e raketave lundruese me rreze të gjatë në territorin gjerman.

Rishikimi i pranisë ushtarake amerikane pritet të ketë ndikim të rëndësishëm në arkitekturën e sigurisë evropiane dhe në marrëdhëniet mes SHBA-së dhe aleatëve të saj në NATO.

/DW//D.L/

Qyteti rus i Ryazanit është sulmuar me dronë, ku sipas autoriteteve lokale një nga objektivat e mundshëm ka qenë një qendër logjistike e kompanisë Wildberries, shitësi më i madh online në Rusi.

Guvernatori i rajonit të Ryazanit, Pavel Malkov, ka bërë të ditur se sistemet e mbrojtjes ajrore kanë reaguar ndaj sulmit, ndërsa në një objekt biznesi ka shpërthyer zjarr.

“Një sulm në shkallë të gjerë me dronë po zmbrapset në Ryazan. Sistemet e mbrojtjes ajrore po i përgjigjen. Një zjarr ka shpërthyer në ambientet e një kompanie”, ka shkruar Malkov.

Ai u ka bërë thirrje banorëve të qëndrojnë brenda dhe larg dritareve, ndërsa shërbimet emergjente kanë dalë në vendngjarje.

Sipas tij, gjashtë persona janë dërguar në spital pas sulmit, ndërsa janë raportuar edhe zjarre në disa zona industriale, të shkaktuara nga rënia e mbetjeve të dronëve./A.K/

Sekretari i përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, Antonio Guterres, gjatë një adresimi në selinë e OKB-së në Nju Jork. Prill, 2026.

Sekretari i 10-të i përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara do të zgjidhet këtë vit për një mandat pesëvjeçar, që nis më 1 janar 2027.

Më poshtë janë kandidatët që deri më tani kanë shpallur kandidaturën për të pasuar sekretarin e përgjithshëm në largim të OKB-së, Antonio Guterres.

RAFAEL GROSSI

Rafael Grossi, 65 vjeç, diplomat karriere nga Argjentina, ka qenë gjatë gjashtë vjetëve të fundit drejtor i përgjithshëm i Agjencisë Ndërkombëtare për Energjinë Atomike (IAEA) – organi mbikëqyrës bërthamor i OKB-së.

Grossi udhëhoqi negociatat për të ruajtur pjesë të marrëveshjes bërthamore të vitit 2015 me Teheranin, pasi presidenti amerikan, Donald Trump, i tërhoqi Shtetet e Bashkuara nga ajo marrëveshje në vitin 2018.

Kritikët e tij thonë se ai ka bërë lëshime të tepërta, në përpjekje për të arritur marrëveshje me Iranin.

Rafael Grossi

Baba i tetë fëmijëve, që flet disa gjuhë, Grossi ka rritur profilin e tij dhe të IAEA-s përmes angazhimit diplomatik në krizat ndërkombëtare.

Një nga arritjet e tij më të rëndësishme konsiderohet vendosja e një ekipi të vogël të IAEA-s në termocentralin bërthamor të Zaporizhjës në Ukrainë, i cili ndodhet nën kontrollin e forcave ruse.

Shumë diplomatë e shohin Grossin si favorit për postin e sekretarit të përgjithshëm të OKB-së, pasi për vite me radhë ka ruajtur marrëdhënie të mira me pesë anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, mbështetja e të cilëve është vendimtare për zgjedhjen në këtë post.

REBECA GRYNSPAN

Rebeca Grynspan, 70 vjeçe, e paraqet veten si një mbështetëse të reformave në sistemin shumëpalësh, e cila gjatë karrierës së saj ka sfiduar pengesat gjinore dhe ka ruajtur besimin te Kombet e Bashkuara dhe misioni i tyre për paqe, zhvillim dhe të drejta të njeriut.

Ish-nënpresidente e Kosta Rikës dhe drejtoreshë e Konferencës së OKB-së për Tregtinë dhe Zhvillimin (UNCTAD), Grynspan tha se është tërhequr përkohësisht nga detyrat e saj deri në shtator, për të shmangur konfliktin e interesit gjatë fushatës.

Rebeca Grynspan

Nëse zgjidhet, ajo do të bëhej gruaja e parë në historinë e OKB-së që do të mbante postin e sekretares së përgjithshme.

Sipas saj, edhe pse gjatë drejtimit të UNCTAD-së është detyruar të bëjë kompromise mes jetës familjare dhe shërbimit publik, përvoja si gruaja e parë në krye të këtij institucioni ka ndikuar në mënyrën e saj të udhëheqjes.

“Nuk pres trajtim të veçantë. Dua trajtim të barabartë”, tha ajo për agjencinë e lajmeve Reuters.

Ekonomiste me profesion, Grynspan e përshkruan veten si një “udhëheqëse me përvojë”, e cila do ta drejtonte OKB-në në mënyrë më fleksibile, përmes bashkëpunimit me partnerë të ndryshëm, duke mbrojtur njëkohësisht vlerat themelore të organizatës.

MICHELLE BACHELET

Michelle Bachelet, 74 vjeçe, ka qenë dy herë presidente e Kilit dhe ish-komisionare e lartë e OKB-së për të Drejtat e Njeriut.

Ajo ka drejtuar gjithashtu, nga viti 2010 deri në vitin 2013, agjencinë e OKB-së për barazinë gjinore dhe fuqizimin e grave, UN Women.

Edhe pse kandidatura e saj mbështetej nga Brazili dhe Meksika, në mars Kili e tërhoqi mbështetjen për Bacheletin, pas zhvendosjes së Qeverisë së vendit drejt së djathtës.

Michelle Bachelet

Bachelet është përballur me kritika nga konservatorët amerikanë për qëndrimin e saj në mbështetje të së drejtës për abort.

Në prill, ambasadori i Shteteve të Bashkuara në OKB, Mike Waltz, duke iu bashkuar shqetësimeve të një senatori amerikan, la të kuptohej se nuk e konsideron atë të përshtatshme për postin.

Senatori republican, Pete Ricketts, deklaroi se Bachelet, gjatë mandatit si komisionare e lartë për të Drejtat e Njeriut, nuk bëri mjaftueshëm për t’i cilësuar si gjenocid veprimet e Kinës ndaj myslimanëve ujgurë.

Pekini, nga ana tjetër, nuk ka bërë publik qëndrimin e tij për kandidaturën e saj.

MACKY SALL

Macky Sall, 64 vjeç, gjeolog me profesion, ishte president i Senegalit për 12 vjet, deri në vitin 2024.

Sall është zotuar se do t’i mbështesë vendet në zhvillim që përballen me borxhe të mëdha dhe ka bërë thirrje për reformimin e Këshillit të Sigurimit të OKB-së, në mënyrë që vendet në zhvillim të kenë poste të përhershme në organin më të fuqishëm të organizatës.

“Më shumë se kurrë, një multilateralizëm i ripërtërirë mbetet mënyra më e mirë për t’iu përgjigjur sfidave të një bote që po kalon transformime të thella”, ka shkruar ai në rrjetin social X.

Sall është nominuar nga Burundi.

Macky Sall

Nëse zgjidhet, ai do të bëhej sekretari i tretë i përgjithshëm afrikan i OKB-së, pas Boutros Boutros Ghalit dhe Kofi Annanit.

MARIA FERNANDA ESPINOSA

Maria Fernanda Espinosa, 61 vjeçe, ka qenë ministre e Punëve të Jashtme dhe ministre e Mbrojtjes në Ekuador, gjatë qeverisjes së ish-presidentit Rafael Correa.

Kandidatura e saj është paraqitur nga Antigua dhe Barbuda.

Espinosa ka këshilluar gjithashtu Kombet e Bashkuara dhe organizata joqeveritare për çështje që lidhen me biodiversitetin, ndryshimet klimatike dhe politikat për popujt indigjenë.

Maria Fernanda Espinosa

Ajo thotë se përvoja si ambasadore e Ekuadorit në OKB dhe si presidente e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së i ka dhënë njohuri të thella për funksionimin e organizatës.

“Ofroj një kandidaturë të mbështetur në një bindje të thjeshtë: OKB-ja duhet ta rifitojë guximin për të përcaktuar prioritetet, disiplinën për t’i zbatuar ato dhe besimin politik për të vepruar me vendosmëri”, ka deklaruar ajo në dokumentin ku paraqet vizionin e saj.

CAROLYN ALLISON FARIDA RODRIGUES BIRKETT

Carolyn Allison Farida Rodrigues Birkett është diplomate karriere dhe ish-politikane.

Që nga viti 2020, ajo shërben si përfaqësuese e përhershme e Guajanës në Kombet e Bashkuara.

Më herët, ajo është bërë gruaja e parë dhe personi i parë nga komunitetet indigjene që ka mbajtur postin e ministres së Punëve të Jashtme të Guajanës.

Ajo ka mbajtur, gjithashtu, poste të larta në Organizatën e OKB-së për Ushqimin dhe Bujqësinë (FAO).

Carolyn Allison Farida Rodrigues Birkett

Nëse zgjidhet, Rodrigues Birkett do të bëhej gruaja e parë dhe përfaqësuesja e parë e Karaibeve në krye të Kombeve të Bashkuara.

Në platformën e saj, Rodrigues Birkett është zotuar ta bëjë OKB-në më efektive, duke forcuar parandalimin e konflikteve dhe duke avancuar veprimet kundër ndryshimeve klimatike.

OLARA OTUNNU

Olara Otunnu, diplomat dhe ish-nënsekretar i përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, është nominuar nga Uganda.

Në moshën 75-vjeçare, ai është kandidati më i moshuar në garën për postin e sekretarit të përgjithshëm të OKB-së.

Olara Otunnu

Në dokumentin ku paraqet vizionin e tij, Otunnu thekson nevojën për të vazhduar reformat institucionale të OKB-së dhe thotë se prioriteti i tij i menjëhershëm do të ishte intensifikimi i përpjekjeve për t’u dhënë fund konflikteve të mëdha ndërkombëtare.

Ai është zotuar, gjithashtu, se do të punojë për krijimin e një organi që do të mbikëqyrte punën e OKB-së në fushën e inteligjencës artificiale dhe ka theksuar se lufta kundër ndryshimeve klimatike duhet të ecë përpara pa penguar zhvillimin ekonomik.

Një numër gjithnjë e në rritje punonjësish në Gjermani e ndryshojnë vendin e punës brenda një viti. Janë kryesisht meshkujt në punë me paga të ulëta ata që kërkojnë më shpesh një punë të re.

Përqindja e punonjësve që kanë ndryshuar vendin e  punës brenda një viti u rrit me 13 pikë përqindjeje midis viteve 2013 dhe 2024. Kjo del sipas një studimi të ri të Institutit për Kërkime të Punësimit (IAB), të publikuar sot në Nuremberg.

Sipas studimit, në vitin 2013 vetëm 12 për qind e grave dhe 13 për qind e burrave punonin në një profesion të ndryshëm nga viti i mëparshëm. Që atëherë, numri i njerëzve që kanë ndryshuar profesion është rritur ndjeshëm: në vitin 2024, lëvizshmëria profesionale te meshkujt ishte 16 për qind më e lartë se në vitin 2013, ndërsa te femrat ishte 10 për qind më i lartë.

Meshkujt ndërrojnë punë më shpesh, veçanërisht kur pagat janë të ulëta

Rritja e lëvizshmërisë në karrierë vërehet në të gjitha nivelet e pagave, megjithatë ishte më e theksuar tek meshkujt sesa tek femrat, vëren IAB. Meshkujt në profesionet me paga të ulëta e të mesme, veçanërisht, ishin më të gatshëm të ndryshonin karrierë. Megjithatë, mobiliteti u ul kur niveli i pagës u rrit.

Femrat ndryshonin profesionin më shpesh se meshkujt, veçanërisht në grupin e pagave të mesme. Sipas autorëve të studimit, një arsye e mundshme për këtë është se, në këtë nivel pagash, femrat priren të kalojnë në punë me kohë të pjesshme më shpesh pas lindjes së një fëmije. Në profesionet me paga të ulëta të mesme ose të larta, mobiliteti i tyre profesional ishte dukshëm më i ulët.

Klima ekonomike ndikon në tregun e punës

Studimi gjithashtu tregon se mobiliteti profesional është i lidhur ngushtë me situatën ekonomike: ‘U vërejt një rritje në vitet kur kërkesa për punë u rrit veçanërisht ndjeshëm për shkak të klimës ekonomike,’ thuhet në të. Në të njëjtën kohë, numri i ndryshimeve të vendit të punës ishte më i ulët gjatë periudhave të vështirësive ekonomike. “Kjo sugjeron se punonjësit shfrytëzojnë mundësitë në profesione të reja kur shumë nga këto vende pune të reja krijohen si rezultat i rritjes së punësimit,” shkruajnë autorët.

Kështu, pandemia COVID-19 ngadalësoi përkohësisht rritjen e mobilitetit të karrierës. Ai arriti kulmin në vitin 2023, përpara se të fillonte sërish të binte në vitin 2024. “Ndryshimi strukturor ndryshon kërkesën për punë. Ata që kalojnë në një profesion që ka shumë kërkesë në atë kohë zakonisht si rezultat janë në gjendje të përmirësojnë perspektivat e tyre të fitimit,” tha Mara Buhmann, hulumtuese në IAB.

aud (ag, tgsch)