Aktualitet

Familja mbretërore midis lojërave politike në Mal të Zi

Published

on

Marko Careviq, kryetar i Budvës – qytetit magnet për turizmin në Mal të Zi – ka thënë se Podgorica duhet të kthejë një pjesë të pronave luksoze te ish-familja mbretërore e Serbisë.

Careviq është një biznesmen kontrovers, i cili ka ndihmuar udhëheqjen e disa protestave pro-serbe në Mal të Zi, vitin e kaluar.

Ai ka thënë se kthimi i pronave te anëtarët e mbijetuar të familjes Karagjorgjeviq do të ndihmonte në krijimin e një vije më të trashë midis aleatëve të koalicionit aktual qeverisës në Mal të Zi dhe Partisë Demokratike të Socialistëve (DPS), e cila, në zgjedhjet e vitit të kaluar, ka dalë në opozitë.

Careviq po ashtu ka thënë se dështimi për të kthyer pronën te familja mbretërore paraqet braktisje të “vullnetit të mirë dhe logjikës”.

“Unë nuk vendos”, ka thënë Careviq për Shërbimin e Ballkanit të Radios Evropa e Lirë. “Por, nëse ma kërkojnë, unë e deklaroj publikisht qëndrimin tim, sepse unë kam ardhur t‘i ndryshoj gjërat për të mirë”, ka thënë ai.

Deklaratat e tij janë kritikuar nga partnerët e vegjël të koalicionit qeverisës, të udhëhequr nga partia pro-serbe, Fronti Demokratik.

Familja Karagjorgjeviq është një temë polarizuese, për shkak të rolit të saj në margjinalizimin e familjes mbretërore malazeze në fillim të shekullit të kaluar, si dhe në drejtimin e një Jugosllavie të dominuar kryesisht nga serbët.

Mali i Zi i ka dhënë fund federatës së përbashkët me Serbinë në vitin 2006, kur ka shpallur pavarësinë.

Careviq ka aleancë me Frontin Demokratik, i cili është subjekti më i madh i shumicës parlamentare. Fronti Demokratik ka fituar pushtetin në zgjedhjet e gushtit të vitit të kaluar dhe ka formuar Qeverinë së bashku me Demokratët dhe Lëvizjen Qytetare URA.

Në ato zgjedhje, Partia Demokratike e Socialistëve (DPS) ka humbur pushtetin pas tri dekadash. DPS ka pasur një qëndrim negativ ndaj kërkesave të familjes Karagjorgjeviq për kthimin e pronave nga Mali i Zi.

Bixhozi i Careviqit tani duket se ka për qëllim të tërheqë vëmendje kombëtare, pasi aleatët e Frontit të tij Demokratik luftojnë për të ruajtur pushtetin.

“Fronti Demokratik i vetëm nuk mund të fitojë shumicën në Mal të Zi, por [Careviq] mund të jetë kandidat i tij i parë në zgjedhjet e ardhshme parlamentare dhe ndoshta zgjedhjet presidenciale”, thotë për Radion Evropa e Lirë Lubomir Filipoviq, komentator lokal dhe ish-kryetar i përkohshëm i Budvës.

“Ai ka një prani të fuqishme, jo vetëm në nivel lokal, por edhe kombëtar”.

“Ai po ndërton, le të themi, portofolin e botës serbe”, thotë Filipoviq.

Familja mbretërore

Dinastia Karagjorgjeviq është themeluar nga revolucionari serb, Gjorgje (Karagjorgje) Petroviq, gjatë një kryengritjeje të madhe anti-otomane, në fillim të viteve 1800.

Pas një shekulli të trazuar, në vitin 1903, Peter I Karagjorgjeviq është bërë mbret i Serbisë.

Më vonë, nën rrethana të diskutueshme që kanë lënë mënjanë Mbretërinë malazeze gjatë Luftës së Parë Botërore, Peter I ka marrë udhëheqjen e një mbretërie të përbashkët, që do të bëhej Jugosllavi.

Lidhjet e thella kulturore, gjuhësore dhe fetare të malazezëve krijojnë një marrëdhënie të veçantë me Serbinë – popullsia e së cilës është më shumë se dhjetë herë më e madhe se e Malit të Zi.

Në kontekstin post-jugosllav, shumë njerëz e konsiderojnë familjen Karagjorgjeviq si simbol të historisë së përbashkët serbo-malazeze.

Këtë muaj, pasardhësit e fundit të mbretit serb dhe jugosllav kanë thënë se shpresojnë se Qeveria malazeze do t’ua kthejë pronat luksoze – me vlerë miliona dollarë – të cilat i kanë kaluar shtetit pas marrjes së kontrollit nga komunistët, më 1946.

Pronat përfshijnë pesë hektarë tokë përreth një ish-rezidence mbretërore, të quajtur Kalaja e Leskovacit, dhe shtëpinë ku ka lindur mbreti Aleksandar, në ish-kryeqytetin mbretëror të Malit të Zi, Cetinë.

Ato gjithashtu përfshijnë ish-pallatin veror të mbretit Aleksandar, të njohur si Villa Milloçer, e që ndodhet pak jashtë Budvës.

“Nëse dikush dëshiron t’ua kthejë pronën Karagjorgjeviqëve, ai me siguri po deklaron se malazezët janë serbë dhe se vendi i tyre është me Serbinë”, thotë Patrick Moore, analist i Radios Evropa e Lirë për Ballkanin nga viti 1977 deri më 2008.

“Kjo është qartë një shuplakë ndaj ideologjisë së Gjukanoviqit dhe të tjerëve që favorizojnë pavarësinë e Malit të Zi dhe identitetin e veçantë”, thotë Moore.

Presidenti i Malit të Zi, Millo Gjukanoviq, dhe atoritetet që janë drejtuar për 30 vjet nga partia e tij DPS, i kanë refuzuar vazhdimisht pretendimet pronësore të familjes Karagjorgjeviq.

Familja mbretërore është përfaqësuar dikur nga firma ligjore e Ana Kollareviqit, e cila është motra e Gjukanoviqit. Firma i ka thënë Shërbimit të Ballkanit të Radios Evropa e Lirë javën e kaluar se nuk punon më për familjen.

Princi i Kurorës i Serbisë, Aleksandar Karagjorgjeviq, i ka thënë REL-it se “këtu nuk bëhet fjalë për pronë të familjes mbretërore, por për çështje të pronës private”.

Aktivisti dhe komentatori Filipoviq thotë se qasja e Careviqit duket se është përpjekje për të tronditur peizazhin politik, ku loja me kartën serbe bart më pak rrezik sesa në vitet e mëparshme.

“Tani për tani, në koalicionin tonë në nivel kombëtar dhe në nivel lokal, ata po luajnë lojën: Kush është një serb më i madh? Kush është më besnik ndaj interesit serb?”, thotë Filipoviq.

Shumë njerëz i konsiderojnë Karagjorgjeviqët si çlirimtarë që kanë bashkuar me të drejtë serbët dhe malazezët, një shekull më parë.

Të tjerët e lartësojnë dinastinë Petroviq-Njegosh, që ka qeverisur Malin e Zi për më shumë se dy shekuj para Luftës së Parë Botërore, si një alternativë që ka nxjerrë në pah identitetet e ndara historike të vendeve.

“Unë jam gjithmonë mbështetës i marrëdhënieve vëllazërore, por nëse duhet të zgjedh midis Petroviqit dhe Karagjorgjeviqit, unë zgjedh Petroviqin çdo herë”, ka thënë kryetari i Kuvendit të Malit të Zi, Alleksa Beçiq, duke i komentuar deklaratat e Careviqit.

Postet lokale dhe kombëtare

Kryeministri i Malit të Zi, Zdravko Krivokapiq, është një ish-profesor i pavarur. Koalicioni i tij qeveritar ka fituar miratimin e Parlamentit, dhjetorin e kaluar, me një diferencë prej vetëm një ulëseje.

Careviq është një biznesmen milioner dhe kryetar i një klubi futbolli. Partia e tij, Demokracia e Re Serbe është pjesë e Frontit Demokratik – aleancës më të fortë brenda koalicionit qeverisës, që ka program pro-serb.

Careviq është akuzuar për ndërtimin e një pjese të perandorisë së tij bujqësore në tokën e shtetit dhe për përfitime nga kontratat e Qeverisë lokale.

Në muajin prill, ai ka sinjalizuar se mund të kandidojë për president të Malit të Zi në vitin 2023, kur presidenti aktual, Gjukanoviq, pritet të garojë për rizgjedhje.

Por, Careviq ka çështje lokale për të ndjekur, nëse shpreson të organizojë një fushatë të efektshme kombëtare.

Ai është bërë kryebashkiak për dy vjet, me një marrëveshje për ndarjen e pushtetit, pasi partia e tij Demokracia e Re Serbe dhe aleatët e saj të Frontit Demokratik kanë mundur partinë DPS të Gjukanoviqit në zgjedhjet lokale të vitit 2016.

Por, më 2 korrik, deputetët kanë refuzuar raportin vjetor të Careviqit në Kuvendin Komunal të Budvës, gjë që ka çuar në shpërthimin e koalicionit lokal midis aleancës së tij me Frontin Demokratik dhe partnerit tjetër, Demokratëve. Kjo tani ka vënë në dyshim udhëheqjen lokale të Careviqit./Radio Evropa e Lire

lajme

UBT dhe Universiteti “Fan S. Noli” nga Korça diskutojnë projekte të përbashkëta në fushën e inovacionit dhe inteligjencës artificiale

Published

on

By

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, mirëpriti në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik një delegacion nga Universiteti “Fan S. Noli” në Korçë, të kryesuar nga Rektori Prof. Dr. Lorenc Ekonomi, së bashku me stafin Dr. Aida Mosko, Prof. As. Dr. Lorena Zeqo dhe Marie Dojçe.

Gjatë vizitës, delegacioni pati mundësinë të njihej nga afër me infrastrukturën moderne të UBT-së, laboratorët inovativë, hapësirat teknologjike dhe projektet zhvillimore që realizohen në kuadër të Parkut Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik.

Në takimin ndërmjet përfaqësuesve të dy institucioneve u diskutua për avancimin e bashkëpunimit akademik dhe institucional, zhvillimin e projekteve të përbashkëta shkencore dhe kërkimore, si dhe krijimin e mundësive të reja për studentët dhe stafin akademik.

Fokus i veçantë iu kushtua inovacionit në arsim, inteligjencës artificiale, programeve ndërkombëtare, shkëmbimeve akademike dhe ndërlidhjes së studimeve me tregun e punës dhe industrinë.

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, vlerësoi rëndësinë e bashkëpunimit ndëruniversitar, duke theksuar se partneritete të tilla kontribuojnë drejtpërdrejt në ngritjen e cilësisë në arsim, shkencë dhe teknologji, si dhe në krijimin e urave të reja të bashkëpunimit ndërmjet institucioneve të Kosovës dhe Shqipërisë.

Gjithashtu, delegacioni mori pjesë edhe në Konferencën për Lidership, ku Rektori i Universitetit “Fan S. Noli”, Prof. Dr. Lorenc Ekonomi, theksoi:

“UBT është pararojë jo vetëm në trojet shqiptare, por edhe në botë. Korça është një qytet me traditë në arsim dhe vendi ku u hap shkolla e parë shqipe. Ne do të vazhdojmë të angazhohemi së bashku për të zhvilluar më tej projektet tona të përbashkëta, sidomos në fushën e inteligjencës artificiale”, tha Ekonomi.

Continue Reading

lajme

United Hospital fuqizon kujdesin për shëndetin e gruas – Shërbime moderne gjinekologjike me përkushtim profesional

Published

on

By

Shëndeti i gruas dhe i nënës mbetet një nga shtyllat kryesore të një shoqërie të shëndetshme, ndërsa kujdesi profesional gjinekologjik është vendimtar për parandalimin, diagnostikimin dhe trajtimin në kohë të shumë problemeve shëndetësore. Duke u mbështetur në standardet bashkëkohore të mjekësisë, United Hospital vazhdon të ofrojë shërbime të avancuara në fushën e gjinekologjisë dhe obstetrikës, duke garantuar siguri, profesionalizëm dhe përkujdesje të personalizuar për çdo paciente.

Nën vizionin strategjik të Prof. Dr. Edmond Hajrizit, United Hospital ka ndërtuar një model bashkëkohor të ofrimit të shërbimeve shëndetësore, ku teknologjia, digjitalizimi dhe inovacioni janë shndërruar në shtyllat kryesore të transformimit klinik. Integrimi i sistemeve inteligjente, pajisjeve diagnostikuese të gjeneratës së fundit dhe proceseve të digjitalizuara ka ngritur standardet e cilësisë, sigurisë dhe efikasitetit në trajtimin e pacientëve.

Ky vizion modern ka prodhuar rezultate të prekshme edhe në fushën e gjinekologjisë dhe obstetrikës, duke mundësuar diagnostikim më të hershëm, monitorim më të saktë të shtatzënisë, planifikim optimal të ndërhyrjeve kirurgjikale dhe kujdes multidisiplinar sipas standardeve më të avancuara ndërkombëtare.

Në këtë mënyrë, United Hospital po afirmohet si një qendër moderne e ekselencës mjekësore, ku inovacioni teknologjik vihet në funksion të mbrojtjes së shëndetit të gruas dhe përmirësimit të vazhdueshëm të cilësisë së kujdesit shëndetësor.

Në kuadër të këtij angazhimi, Dr. Flora Belegu-Spahija, Specialiste në Gjinekologji dhe Obstetri, ofron një gamë të plotë shërbimesh për shëndetin riprodhues të grave, duke përfshirë kontrollet rutinë gjinekologjike, diagnostikimin e hershëm të sëmundjeve, ndjekjen profesionale të shtatzënisë, si dhe trajtimin e rasteve që kërkojnë ndërhyrje kirurgjikale.

Në United Hospital, çdo paciente trajtohet sipas nevojave të saj specifike, ndërsa çdo procedurë planifikohet me kujdes maksimal dhe realizohet në bashkëpunim të ngushtë me ekipin e anesteziologjisë dhe specialistëve të tjerë, duke garantuar standarde të larta të sigurisë dhe cilësisë.

Investimi në teknologji moderne, përvoja profesionale e stafit mjekësor dhe qasja humane ndaj pacientes e kanë bërë United Hospital një adresë të besueshme për gratë që kërkojnë kujdes shëndetësor cilësor në çdo fazë të jetës së tyre.

Për vizitë ose konsultë, pacientet mund të rezervojnë termin në numrat 038 60 70 70 dhe 046 60 70 70, në objektin e United Hospital, në aksin Prishtinë–Ferizaj, Km 7, ku shëndeti i gruas trajtohet me profesionalizëm, dinjitet dhe teknologji të avancuar./rajonipress/

Continue Reading

Botë

UBT uron 4 Korrikun – Ditën e Pavarësisë dhe 250-vjetorin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës

Published

on

By

4 Korriku i vitit 1776 shënon një nga momentet më të rëndësishme në historinë moderne – shpalljen e Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Në 250-vjetorin e këtij akti historik, bota rikujton dhe feston vlerat universale të lirisë, demokracisë, barazisë dhe drejtësisë, mbi të cilat u ndërtua shteti amerikan dhe që vazhdojnë të frymëzojnë kombe e shoqëri anembanë globit.

Në këtë ditë të veçantë, Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, ka uruar popullin amerikan për Ditën e Pavarësisë, duke theksuar rëndësinë e miqësisë së qëndrueshme dhe partneritetit të fortë ndërmjet popullit shqiptar dhe atij amerikan.

“Sot, në këtë jubile historik të 250-vjetorit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, ne shprehim mirënjohjen dhe respektin tonë për një vend që është simbol i lirisë, demokracisë dhe mbështetjes së vazhdueshme për popullin e Kosovës. Miqësia ndërmjet shqiptarëve dhe amerikanëve është e veçantë, e sinqertë dhe e ndërtuar mbi vlera të përbashkëta që forcohen brez pas brezi”, është shprehur Rektori Hajrizi.

UBT, si institucion lider në arsimin e lartë dhe inovacionin në Kosovë, vazhdon të ndërtojë dhe fuqizojë partneritetet me institucionet akademike dhe organizatat amerikane, duke krijuar ura bashkëpunimi në fushën e arsimit, teknologjisë, inovacionit dhe zhvillimit profesional.

Në kuadër të shënimit të 250-vjetorit të SHBA-së, UBT organizoi forumin ndërkombëtar “Nga Çlirimi te Lidershipi: Edukimi i Gjeneratës së Ardhshme përmes Partneritetit Kosovë–SHBA”, në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së, si pjesë e projektit “America Inspires Freedom – The Kosovo Story”, program zyrtar ndërkombëtar për këtë jubile historik.

Si Partneri Kryesor Akademik i kësaj nisme në Kosovë, UBT bëri bashkë diplomatë, akademikë, ekspertë amerikanë, përfaqësues institucionalë, profesorë dhe studentë, për të diskutuar mbi partneritetin strategjik Kosovë–SHBA, rolin e arsimit në ndërtimin e lidershipit demokratik dhe rëndësinë e bashkëpunimit akademik në forcimin e vlerave të lirisë dhe demokracisë.

Me këtë rast, UBT nderoi edhe personalitete amerikane për kontributin e tyre të jashtëzakonshëm ndaj Kosovës dhe partneritetit transatlantik.

Continue Reading

Lajmet

Konferenca për Lidership në UBT: Ministrja Kusari-Lila, Rektori Hajrizi dhe ekspertët diskutojnë për qeverisjen e inovacionit dhe sfidat e inteligjencës artificiale në Kosovë

Published

on

By

Në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së u zhvillua paneli i dytë i Konferencës Ndërkombëtare të Lidershipit me temë qendrore: “Qeverisja e Inovacionit: Lidershipi në Epokën e Inteligjencës Artificiale”.

Ky takim mblodhi përfaqësues institucionalë, drejtues akademikë dhe ekspertë për të diskutuar mbi rrugëtimin e përbashkët të teknologjisë, politikave publike, arsimit të lartë dhe zhvillimit ekonomik. Përmes analizave të detajuara, panelistët shpjeguan sfidat dhe mundësitë që sjell inteligjenca artificiale (IA) në integrimin e sistemeve të ndryshme në Kosovë.

Ministrja e Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Inovacionit, Mimoza Kusari-Lila, vuri në dukje se inovacioni dhe teknologjia kanë ecur shumë më shpejt se rregullimet ligjore, duke krijuar një hendek të madh që kërkon adresim të menjëhershëm përmes politikave publike. Ajo theksoi se për herë të parë dikasteri i saj ka marrë portofolin e inovacionit, duke synuar ndërlidhjen më të mirë të institucioneve me sektorin privat.

“Ne jemi në mesin e konceptualizimit dhe ndërlidhjes së funksionimit të inteligjencës artificiale, inovacionit, politikave publike dhe aplikimit e inkurajimit të sektorit privat për përdorimin e tyre. Kam ndjerë se për herë të parë e kemi një sektor ku hendeku ndërmjet politikave publike dhe sektorit privat është më i madhi ndonjëherë, sepse inovacioni, teknologjia informative dhe çdo gjë që lidhet me konceptin e zbulimeve dhe kreativitetit ka ecur shumë më shpejt, pa qenë domosdoshmërisht e rregulluar”, u shpreh Kusari-Lila.

Në rrafshin akademik, Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, u ndal tek impakti që ka përhapja e shpejtë e dijes kognitive globale mbi universitetet.

Sipas tij, kjo periudhë transformimi nuk rrezikon ekzistencën e institucioneve arsimore, por shërben si një momentum për të reflektuar mbi rolin e tyre të ri, që duhet të jetë ai i një nxitësi dhe koordinuesi kryesor në ekosistemin inovativ.

“Impakti i inteligjencës artificiale apo i një dije të përgjithshme kognitive globale, e cila tashmë është e qasshme, shtron në pikëpyetje proceset e mëparshme klasike dhe tradicionale të formatit sesi institucionet kanë jetuar. Pozicioni i universiteteve është duke u shtruar në pikëpyetje, jo në kuptimin negativ, por si një momentum për të reflektuar dhe për t’u transformuar në të ardhmen. Nuk është në pyetje ekzistenca e universitetit, por roli dhe formati i tij që të ketë sa më shumë impakt”, theskoi Hajrizi.

Nga këndvështrimi i zhvillimit të bizneseve, Dekani i Fakultetit të Menaxhimit, Biznesit dhe Ekonomi, Muhamet Gërvalla, shpjegoi se si globalizimi dhe IA po thyejnë barrierat gjeografike. Ai theksoi se epoka e re kërkon që kompanitë të ndryshojnë mendësi, duke lëvizur nga fokusi i thjeshtë tek burimet e veta të brendshme, drejt krijimit të shërbimeve të personalizuara dhe kuptimit digjital të klientit.

“Inteligjenca artificiale është një nga mundësitë e arta të cilat duhet t’i shfrytëzojnë bizneset, në mënyrë që ato fillimisht të udhëhiqen në aspektin e mendësisë, duke filluar prej krijimit apo përcaktimit të strategjisë së tyre biznesore e pastaj në atë operacional. Sot ka ndryshuar qasja, nuk është e mjaftueshme ajo formë e vjetër e operimit. Bizneset duhet të transformohen në atë kuptim që të njohin interesat e klientëve dhe të krijojnë një personalizim virtual të individit”, sipas Gërvalles.

Ndërkaq, sfidat praktike të mungesës së të dhënave të integruara në Kosovë u adresuan nga Besnik Qehaja, Dekan i Shkencave Kompjuterike dhe Inxhinierisë në UBT. Ai mori si shembull sistemin shëndetësor, ku vuri në dukje se pa pasur platforma që mbledhin dhe gjenerojnë informata të plota, është mjaft e vështirë të krijohen modele për vendimmarrje të bazuara në inteligjencën artificiale, duke prekur këtu edhe aspektet etike të sigurisë.

“Mungesa e informatave për shkak të sistemeve që nuk janë të integruara na bën pak më të disfavorshëm në të gjitha aspektet, duke përfshirë edhe etikën, por edhe në aspektin e vendimmarrjes. Për momentin, pa pasur të dhëna të gjeneruara, nuk mundemi t’i ideojmë ose t’i krijojmë modelet për vendimmarrje duke u mbështetur në inteligjencën artificiale. Megjithatë, sistemet janë në implementim e sipër dhe falë inteligjencës artificiale ato do të implementohen më shpejt”, u shpreh Qehaja.

Diskutimet e këtij paneli nxorën në pah se sekreti i suksesit në këtë epokë të re qëndron te ndërthurja e shpejtësisë së teknologjisë me ruajtjen e aspektit human dhe ndërtimin e platformave digjitale të sigurta.

 

Continue Reading

Të kërkuara