Një konflikt i zgjatur në Lindjen e Mesme mund të ndihmojë përpjekjet luftarake të Rusisë në Ukrainë.

Sulmet e përbashkëta të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit, si dhe vrasja e Udhëheqësit Suprem, Ayatollah Ali Khamenei, kanë shkaktuar një lloj shqetësimi në Moskë. Disa komentues rusë të vijës së ashpër pretendojnë se Rusia mund të sulmohet në të njëjtën mënyrë, pavarësisht arsenalit të saj të madh bërthamor. Ata i shohin deklaratat e zyrtarëve të lartë perëndimorë për mundësinë e një lufte me Rusinë në të ardhmen e afërt si provë të këtij qëllimi.

Megjithëse sulmi ndaj Iranit ngjall shqetësim, në Moskë ai shihet edhe si një vërtetim i strategjisë së saj gjeopolitike, përfshirë agresionin kundër Ukrainës. Për Kremlinin, kjo konfirmon bindjen e hershme se Perëndimi, i udhëhequr nga SHBA, është një aktor i papërgjegjshëm dhe iracional.

Hijet e së kaluarës: Libia dhe Gaddafi

Për Presidentin rus Vladimir Putin, lufta e SHBA-së kundër Iranit ka gjasa të ngjasojë me ngjarjet e vitit 2011 në Libi, të cilat ndikuan ndjeshëm në perceptimin e tij për kërcënimet. Atë vit, një ndërhyrje ushtarake e udhëhequr nga NATO rezultoi me përmbysjen e udhëheqësit libian, Muammar Gaddafi.

Vrasja brutale e Gaddafit në tetor 2011 shërbeu si një paralajmërim për Putinin. Për të, kjo ishte një dëshmi e qartë se çfarë mund ta priste atë personalisht dhe Rusinë në përgjithësi, nëse do të toleronte fushatën neoliberale të “demokratizimit” nga një Perëndim gjithnjë e më i guximshëm. Kjo shërbeu si pikë kthese që çoi në shtypjen e protestave në Moskë në vitin 2012 dhe ndërhyrjen në Ukrainë më pak se dy vjet më vonë.

Sot, duke parë ngjarjet dramatike në Iran, Putin ndihet i bindur se veprimet e tij në Ukrainë ishin të justifikuara. Ai u është mirënjohës paraardhësve sovjetikë që ndërtuan arsenalin më të madh bërthamor në botë, i cili garanton sovranitetin e Rusisë dhe paprekshmërinë e regjimit të tij personal.

Ukraina si “fushëbetejë parandaluese”

Kremlini i ka projektuar sulmet ndaj Ukrainës në vitin 2014 dhe pushtimin e vitit 2022 si masa parandaluese ndaj llojit të ndërhyrjes ushtarake që përjetuan Iraku, Libia, Siria dhe që tani po përballet Irani. Duke e shndërruar Ukrainën në fushëbetejë vendimtare, Kremlini ka arritur të mbrojë shumicën e popullsisë ruse nga ndikimi i prekshëm i luftës.

Raportet Rusi-Iran dhe roli i Izraelit

Irani u shfaq në skenën e konfliktit ruso-ukrainas si një aleat i papritur, duke ofruar teknologji vendimtare të dronëve në ditët kur Perëndimi besonte se Ukraina do të kishte avantazh teknologjik me dronët turq “Bayraktar”. Megjithatë, kjo mbështetje nuk ishte akt miqësie e sinqertë; Teherani u pagua me miliarda dollarë për të mbështetur ekonominë e tij të dobësuar.

Megjithatë, lidhjet ruso-iraniane nuk janë aq të forta sa që Moska të ndërhyjë në anën e Iranit tani. Për më tepër, Kremlini ka një pakt informal “mos-sulmimi” me Izraelin. Izraeli ka refuzuar të furnizojë Ukrainën me sisteme armatimi apo t’i bashkohet sanksioneve anti-ruse, duke u bërë edhe një strehë e sigurt për oligarkët rusë.

Pse Rusia po qëndron neutrale?

Një tjetër arsye për neutralitetin e Rusisë është pozicioni gati-neutral i Presidentit Donald Trump ndaj konfliktit Rusi-Ukrainë dhe përpjekjet e tij për ta mbyllur atë në tryezën e bisedimeve. Moska nuk dëshiron t’u japë udhëheqësve evropianë mundësinë për të dëmtuar marrëdhënien që ka krijuar me administratën Trump.

Përfitimet afatshkurtra: Nafta dhe armatimi

Operacioni SHBA-Izrael kundër Iranit në fakt i sjell dobi Rusisë në planin afatshkurtër:

• Rritja e çmimeve të energjisë: Lufta ka shkaktuar rritjen e çmimeve të naftës dhe gazit, që do të thotë më shumë para për arkën e shtetit rus.
• Dobësimi i BE-së: Çmimet e larta të energjisë mund të dëmtojnë aftësinë e Bashkimit Evropian për të financuar luftën në Ukrainë.
• Shterimi i arsenaleve amerikane: Një luftë e gjatë në Lindjen e Mesme do të harxhonte raketat e mbrojtjes ajrore të SHBA-së, të cilat përndryshe do t’i jepeshin Ukrainës.
• Avantazh në bisedime: Angazhimi i SHBA-së në Lindjen e Mesme i jep Moskës më shumë fuqi negociuese në bisedimet e vazhdueshme me Ukrainën.

Në aspektin e brendshëm, skenat e shkatërrimit në Iran forcojnë imazhin e Putinit si mbrojtës të kombit. Lufta që SHBA dhe Izraeli po e “shesin” si një rrugë drejt lirisë për iranianët, vetëm sa do të rrisë ndjenjën e “fortesës së rrethuar” mes rusëve dhe do të solidifikojë autoritarizmin e Putinit. /AlJazeera/

Shenim: Ky shkrim pasqyron pikëpamjet e autorit Leonid Ragozin dhe jo domosdoshmërisht qëndrimin editorial të Al Jazeera, transmeton UBTnews.

Sipas një kërkimi të ri nga instituti prestigjioz Center for Strategic and International Studies (CSIS) me seli në Uashington, lufta e përbashkët e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Iranit i ka kushtuar SHBA-së rreth 3.7 miliardë dollarë vetëm në 100 orët e para. Kjo shifër përkon me një mesatare prej afro 900 milionë dollarësh në ditë, e nxitur kryesisht nga shpenzimet kolosale të municioneve.

Analiza nënvizon se këto kosto vijnë ndërsa lufta ka hyrë në ditën e saj të shtatë këtë të premte, me SHBA-në që po sulmon Iranin me bombardues të padukshëm (stealth) dhe sisteme të avancuara armatimi.

Sfida buxhetore e Pentagonit

Hulumtuesit Mark Cancian dhe Chris Park bëjnë të ditur se pjesa dërrmuese e këtyre shpenzimeve — rreth 3.5 miliardë dollarë — nuk janë të parashikuara në buxhetin aktual. Kjo do të thotë se Pentagoni do të duhet të kërkojë fonde shtesë së shpejti, gjë që pritet të jetë një sfidë politike për administratën Trump.

Kjo kërkesë për financim mund të shndërrohet në një pikë fokale për opozitën ndaj luftës. Shqetësimet e brendshme mbi koston e jetesës, inflacionin dhe rritjen e çmimeve të karburantit si pasojë e konfliktit, pritet të ulin mbështetjen e qytetarëve amerikanë. Situata po ndan edhe bazën e Trumpit “America First”, pasi ai premtoi gjatë fushatës se nuk do të përfshinte vendin në “lufta të huaja”.

Shpenzime marramendëse për municione

Analiza tregon se në 100 orët e para janë shpenzuar mbi 2,000 municione të llojeve të ndryshme. Vetëm rimbushja e këtyre rezervave vlerësohet të kushtojë 3.1 miliardë dollarë, me kosto që rriten me 758.1 milionë dollarë për çdo ditë që kalon.

Sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, ka deklaruar se bombardimet mbi Iran pritet të “rriten dramatikisht”, duke përfshirë më shumë skuadrone gjuajtësish dhe valë më të shpeshta bombarduesish. Megjithëse intensiteti i fushatave ajrore zakonisht bie pas fazës fillestare, autorët e raportit paralajmërojnë se kostot jashtëbuxhetore do të jenë “substanciale”.

Kostoja njerëzore: Shifrat tragjike

Përtej anës financiare, kostoja njerëzore është tronditëse. Sipas Gjysmëhënës së Kuqe Iraniane, më shumë se 1,332 persona janë vrarë në Iran që nga fillimi i bombardimeve të shtunën. UNICEF raporton se mes të vdekurve besohet të jenë të paktën 181 fëmijë.

• Liban: Të paktën 123 persona kanë humbur jetën nga sulmet izraelite këtë javë.
• SHBA: Të paktën gjashtë ushtarakë amerikanë janë vrarë në konflikt.
• Izrael: Janë shënuar 11 viktima.
• Vendet e Gjirit: Raportohen nëntë vdekje deri më tani.

Analistët krahasojnë këtë situatë me operacionet e fundit në Venezuelë për kapjen e Nicolas Maduro, ku shumica e kostove ishin tashmë të buxhetuara. Për luftën në Iran, administrata Trump mund të detyrohet të kërkojë “ndarje buxhetore plotësuese”, ngjashëm me atë që bëri administrata e George W. Bush në fillim të luftërave në Irak dhe Afganistan. /AlJazeera/

Liderët e Bashkimit Evropian dhe ata të Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit (GCC) kanë dënuar ashpër “sulmet e pajustifikueshme iraniane” në mbarë rajonin, pas bisedimeve të nivelit të lartë në Bruksel. Bashkimi Evropian ka ofruar mbështetje të plotë për vendet arabe të Gjirit, ndërkohë që Irani vazhdon lëshimin e raketave dhe dronëve si kundërpërgjigje ndaj sulmeve të ndërmarra nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli.

Gjatë takimit të së enjtes, Shefja e Politikës së Jashtme të BE-së, Kaja Kallas, së bashku me zyrtarë të tjerë evropianë, i cilësuan veprimet e Teheranit si “të pafalshme”. Në një deklaratë të përbashkët BE-GCC, ministrat kërkuan ndalimin e menjëhershëm të sulmeve që kërcënojnë sigurinë globale, duke riafirmuar të drejtën e vendeve të Gjirit për të marrë çdo masë të nevojshme për të mbrojtur territoret dhe qytetarët e tyre.

Situata mbetet e tensionuar, me Evropën që shprehet e gatshme të ndihmojë aleatët e saj, ndonëse preferon një zgjidhje përmes ndërmjetësimit dhe de-eskalimit. Ky reagim vjen në një kohë kur bilanci i viktimave nga sulmet amerikano-izraelite ndaj Iranit ka arritur në mbi 1,230 persona që nga e shtuna, sipas mediave shtetërore iraniane.

Konflikti po zgjerohet me shpejtësi: Izraeli ka shtrirë fushatën e tij ushtarake në Liban, ndërsa SHBA njoftoi mbytjen e një fregate iraniane në ujërat ndërkombëtare. Nga ana tjetër, sulmet e Iranit po shënjestrojnë gjithnjë e më shumë infrastrukturën energjetike në vende si Katari, Bahreini dhe Kuvajti, duke rritur frikën për destabilizimin e tregjeve globale të energjisë.

Shtetet evropiane po përfshihen gjithashtu në këtë vorbull. Franca, Britania e Madhe, Italia, Holanda dhe Spanja kanë njoftuar dërgimin e aseteve detare dhe sistemeve të mbrojtjes ajrore në Qipro dhe në vendet e Gjirit. Kryeministrja italiane Giorgia Meloni konfirmoi se Italia do të ofrojë sisteme mbrojtëse për aleatët arabë për të zmbrapsur sulmet iraniane.

Në rrafshin diplomatik dhe ushtarak, Britania, Greqia dhe Portugalia kanë pranuar të lejojnë përdorimin e bazave të tyre nga ushtria amerikane nën kushte të caktuara. Megjithatë, refuzimi i Spanjës për të bërë të njëjtën gjë ka shkaktuar zemërimin e Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, duke nxjerrë në pah qëndrimet e ndryshme brenda bllokut perëndimor.

Pilotët e avionëve F-16 të Ukrainës janë mbështetur shumë te variantet e raketave AIM-9, të njohura si “Limas” dhe “Mikes”, të cilat janë prodhuar në vitet 1970 dhe 1980, thanë burimet e Reuters.

Edhe pse dekada të vjetra, ato raketa i kanë ofruar Ukrainës një mënyrë relativisht të lirë për të asgjësuar dronët dhe raketat ruse të lundrimit (cruise), thanë të tre personat, sic raporton Reuters.

Mungesa u plotësua në dhjetor, kur Ukraina mori raketa ajër-ajër AIM-9 nga partnerët, thanë të tre burimet, pak para një sulmi të madh rus. Ata refuzuan të përmendnin emrin e shtetit ose shteteve pas dërgesës, duke cituar nevojën për fshehtësi.

Reuters nuk mundi të përcaktonte ndikimin e mungesës së përkohshme të raketave. Burimi i parë tha se kjo nuk kishte lidhje me sulmet më të mëdha ruse të dimrit.

Një burim i katërt, i cili gjithashtu kërkoi të mbetet anonim, tha se anëtarët e NATO-s, Gjermania dhe Kanadaja, kishin furnizuar raketa Sidewinder muajt e fundit dhe konfirmoi se kishte pasur një “rënie të lehtë” të furnizimeve më parë, ndonëse nuk pranoi të tregonte arsyen.

Ministria e Mbrojtjes e Gjermanisë refuzoi të komentonte mbi dërgesat specifike apo armët për arsye sigurie. Gjermania ka qenë një nga mbështetësit më të mëdhenj ushtarakë dhe financiarë të Ukrainës që nga viti 2022.

Departamenti i Mbrojtjes Kombëtare i Kanadasë i tha Reuters-it se ishte në proces të dhurimit të raketave AIM-9M-8 nga rezervat e Forcave të Armatosura Kanadeze. “Ky donacion i ri do të plotësojë donacionin e kaluar prej qindra raketash kanadeze AIM dhe komponentëve përkatës që po përdoren nga Ukraina për mbrojtjen e saj ajrore.”

Trump prezantoi një sistem për furnizimin me armë amerikane për Ukrainën, duke zëvendësuar ndihmën e drejtpërdrejtë ushtarake të dërguar nën paraardhësin e tij Joe Biden.

Sipas të ashtuquajturit mekanizëm PURL (Lista e Kërkesave të Prioritizuara të Ukrainës), Shtetet e Bashkuara u shesin armë aleatëve të NATO-s për t’ia dorëzuar më pas Ukrainës.

I pyetur për të komentuar, një zyrtar i NATO-s tha se PURL po siguronte materiale jetike amerikane dhe, që nga vera, kishte furnizuar rreth 75% të të gjitha raketave për bateritë e mbrojtjes ajrore Patriot të Ukrainës dhe 90% të municioneve për sistemet e tjera të mbrojtjes ajrore.

FUSHATA AJRORE MË E ASHPËR E DIMRIT NGA RUSIA

Megjithatë, Ukraina ende përballet me sfidën për të siguruar mjaftueshëm raketa për rrjetin e saj të gjerë të mbrojtjes ajrore.

Rusia lëshon disa qindra dronë sulmi dhe raketa gjatë sulmeve të saj të mëdha, dhe Ukraina përpiqet t’i rrëzojë ato me zjarr nga kamionët, bllokim elektronik, dronë interceptues, si dhe raketa ajër-ajër dhe tokë-ajër.

Presidenti Volodymyr Zelenskiy lëshoi një thirrje urgjente për mungesën e municioneve në janar, veçanërisht për sistemin Patriot të prodhimit amerikan, mbi të cilin Ukraina mbështetet për të rrëzuar raketat balistike ruse Iskander.

Avionët F-16, të cilët u furnizuan nga partnerët evropianë të Kievit në vitin 2024, janë pjesë e komponentit ajror të rrjetit të mbrojtjes ajrore të Ukrainës, së bashku me helikopterët dhe avionët e tjerë luftarakë.

Avionët F-16 kanë interceptuar 2,000 dronë dhe raketa gjatë fluturimeve në rol mbrojtës ajror, tha burimi i dytë.

Ukraina dhe partnerët e saj nuk kanë zbuluar se sa F-16 po luftojnë në Ukrainë. Burimi i dytë tha se numri ishte në “dhjetëra”, por refuzoi të jepte detaje të mëtejshme.

Avionët F-16 mund të mbajnë raketa AIM-9, ose raketa më të sofistikuara AIM-120. Ato prodhohen nga Raytheon, një njësi e grupit amerikan të mbrojtjes RTX Corp (RTX.N).

Kur u pyet për komente mbi mungesat, RTX e referoi Reuters-in te qeveria amerikane.

Çdo raketë AIM-120 kushton mbi një milion dollarë, thanë dy nga tre burimet, që do të thotë se ato zakonisht nuk përdoren në masë për të luftuar dronët sulmues rusë të prodhuar me kosto të ulët.

Ato raketa përdoren gjithashtu në sistemet tokë-ajër NASAMS të prodhimit norvegjez në Ukrainë, që do të thotë se gjatë krizës së furnizimit operacionet e tyre u kufizuan, tha burimi i fundit nga të tre.

Ky person tha gjithashtu se kishte pasur një mungesë të raketave RIM-7 të prodhimit amerikan, të cilat Ukraina i ka përdorur në sistemet e modifikuara të mbrojtjes ajrore të epokës sovjetike që nga pushtimi i vitit 2022.

Ministria norvegjeze e mbrojtjes tha se qeveria kishte dorëzuar një “numër të konsiderueshëm” interceptuesish për NASAMS në fillim të këtij dimri… “në mënyrë që sistemi NASAMS të vazhdojë të mbrojë qytetarët ukrainas nga sulmet vdekjeprurëse ajrore.”

/Reuters/