Lajmet

Stefan Lehne: Nuk jam optimist për planin e BE-së për Kosovën dhe Serbinë

Ai tha se palët e paraqesin atë plan si “imponim prej jashtë” dhe nuk ka gjasa të jenë konstruktive në zbatimin e tij.

Published

4 years ago

on

Ish-përfaqësuesi i Bashkimit Evropian në bisedimet për statusin e Kosovës, Stefan Lehne, nuk beson se plani i BE-së për normalizimin e marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë, do t’iu jepte fund mosmarrëveshjeve mes tyre.

Palët e paraqesin atë plan si “imponim prej jashtë” dhe nuk ka gjasa të jenë konstruktive në zbatimin e tij, thotë Lehne në një intervistë për Radion Evropa e Lirë.

Për më tepër, shton ai, plani nuk e përfshin njohjen e plotë të Kosovës nga Serbia dhe kjo do t’i shkurajojë edhe vendet e tjera që nuk e njohin pavarësinë e saj.

“Edhe nëse Serbia do të ishte e gatshme ta pranonte anëtarësimin e Kosovës në OKB, kjo nuk do të ndodhte, sepse Rusia nuk do ta lejonte”, shton Lehne, tani analist në Institutin Carnegie Europe.

Duke folur për Asociacionin e komunave me shumicë serbe, ai thotë se ky asociacion “nuk do të sillte mrekulli” në raportet Kosovë-Serbi, por do ta zhbllokonte procesin e integrimit evropian të të dyja vendeve.

Radio Evropa e Lirë: Zoti Lehne – dikur në pozitën e të dërguarit të posaçëm të BE-së për çështjen e statusit të Kosovës – si do ta përshkruanit Kosovën sot, 15 vjet pas shpalljes së pavarësisë?

Stefan Lehne: Mendoj se Kosova ka bërë shumë përparim në shumë aspekte, por ka edhe shumë të meta. Nuk është vend i rregulluar. Dhe, disa nga gjërat që dëshiron t’i bëjë, janë ende të bllokuara nga çështja e statusit ende të pazgjidhur plotësisht.

Radio Evropa e Lirë: Për çfarë konkretisht e keni fjalën?

Stefan Lehne: Më konkretisht për perspektivën evropiane. Kosova ka aplikuar për anëtarësim në BE, dhjetorin e kaluar. Ka Marrëveshjen e Stabilizim Asociimit [me BE-në], që ka qenë një fillim i mirë. Do të ketë liberalizim të vizave, që është një përparim i madh, edhe pse shumë i vonuar.

Por, përparimi drejt anëtarësimit në BE, drejt negociatave të zgjerimit, mbetet jashtëzakonisht i vështirë, sepse pesë vende të BE-së nuk e njohin Kosovën si shtet të pavarur. E, që Kosova të lëvizë përpara në këtë proces, duhet dakordimi i të 27 vendeve anëtare.

Radio Evropa e Lirë: Tensionet midis Kosovës dhe Serbisë mbeten po ashtu të larta, me gjithë përpjekjet e Bashkimit Evropian për t’i normalizuar marrëdhëniet mes tyre qysh nga viti 2011. Tani po bëhet një tjetër përpjekje për të ndërmjetësuar një marrëveshje – përmes të ashtuquajturit plan të BE-së. Si e shini ju këtë plan?

Stefan Lehne: Siç e dini, ai ndjek pak modelin e dy Gjermanive të fillimit të viteve ’70. Është një ide që nuk është krejtësisht e re. Mendoj se [Wolfgang] Ischinger [ish i dërguari i BE-së për statusin e Kosovës] ka folur për të në vitin 2007. Por, përpjekjet e tanishme duket se kanë gjetur tërheqje më të madhe, si në Kosovë, ashtu edhe në Serbi.

Presidenti [i Serbisë, Aleksandar] Vuçiq është shprehur i hapur në këtë drejtim. Kryeministri [i Kosovës, Albin] Kurti e ka pranuar, po ashtu, si bazë për negociata. Por, mendoj se shumë çështje mbeten të hapura. Vuçiq mendon se Asociacioni i komunave [me shumicë serbe në Kosovë] duhet të themelohet përpara angazhimit në këtë proces, ndërsa Kurti i sheh ndryshe prioritetet. Mendoj se ka ende shumë gjëra që duhen zgjidhur.

Por, ajo që është pozitive, është se të dyja palët duket se janë të gatshme të angazhohen në këtë proces në një mënyrë serioze.

Radio Evropa e Lirë: A mendoni se ky plan do t’u jepte fund mosmarrëveshjeve mes Kosovës dhe Serbisë?

Stefan Lehne: Nuk jam i sigurt. Ajo çfarë më shqetëson është se të dyja palët e paraqesin këtë si diçka të imponuar nga jashtë, nga BE-ja, nga SHBA-ja. Ato nuk e paraqesin atë si diçka që, në thelb, është zgjidhje e mirë për problemet. Sipas tyre, është diçka që nuk e duam, nuk na pëlqen, e urrejmë, por duhet ta pranojmë, sepse nuk kemi zgjidhje. Në të kundërtën, rruga drejt BE-së bllokohet, amerikanët nuk do të jenë të kënaqur e kështu me radhë.

Kjo nuk më mbush me shumë optimizëm. Sepse, nëse bëni diçka që ju imponohet prej dikujt tjetër, atëherë nuk ka gjasa që të jeni shumë konstruktivë në procesin e zbatimit. Ka shumë çështje që duhet të zgjidhen dhe kjo e zvogëlon optimizmin tim.

Radio Evropa e Lirë: A do të ishit më optimist nëse ky plan do ta përfshinte edhe njohjen reciproke mes Kosovës dhe Serbisë?

Stefan Lehne: Po, mendoj se shkon në këtë drejtim. Sipas dokumenteve që kanë rrjedhur, të dyja vendet do t’i zbatojnë parimet e Kartës së OKB-së, sa i përket integritetit territorial, pavarësisë, mospërdorimit të forcës kundër njëra-tjetrës, mosbllokimit të anëtarësimit në institucionet ndërkombëtare… Ky padyshim se do të ishte një përparim i madh, por ai nuk e përfshin njohjen e plotë të Kosovës nga Serbia. Kjo do të thotë se edhe vendet e tjera, që nuk e kanë njohur Kosovën deri tash, mund të hezitojnë të lëvizin në këtë drejtim.

Mendoj se, në thelb, janë tri motive për mosnjohjen e Kosovës. I pari përfshin vendet që, në përgjithësi, janë skeptike ndaj nismave perëndimore. Do të përmendja Kinën, Indinë, Afrikën e Jugut… Pastaj janë vendet që kanë një miqësi të veçantë me Serbinë. Kjo, qartazi, është Rusia. Deri në një masë ndoshta edhe Greqia. Dhe vijnë vendet që kanë vetë probleme me pakicat, çështje të pazgjidhura të statusit, kanë arsye të brendshme politike. Këtu e kam fjalën për Spanjën, Qipron, Rumaninë, Sllovakinë…

Pra, ka një përzierje motivesh. Dhe unë kam dyshime, që nëse Serbia nuk e njeh qartazi pavarësinë e Kosovës, këto vende që kanë probleme të mëdha të brendshme, si Spanja, Qiproja, do ta bëjnë të njëjtën gjë.

Pastaj është edhe anëtarësimi në OKB. Në parim, nëse Serbia nuk do ta bllokonte më Kosovën nga anëtarësimi në OKB, ky do të ishte një hap i madh përpara për Kosovën. Por, nuk mendoj se Rusia, në këtë kohë, kur është në luftë me botën perëndimore, nuk do ta bllokojë [Kosovën] në Këshillin e Sigurimit. Pra, edhe nëse Serbia do të ishte e gatshme ta pranonte anëtarësimin e Kosovës në OKB, kjo nuk do të ndodhte, sepse Rusia nuk do ta lejonte.

Radio Evropa e Lirë: Kosova është po ashtu nën presion për ta formuar Asociacionin e komunave me shumicë serbe. Shumë në Kosovë, përfshirë kryeministrin Albin Kurti, shprehen të shqetësuar se ai do të krijojë një mini-shtet ose një tjetër Republika Sërpska. A do të ishte Asociacioni rrezik për sovranitetin e Kosovës?

Stefan Lehne: Varet tërësisht nga mënyra se si zbatohet. Mendoj se idetë themelore të marrëveshjes së vitit 2013 [për krijimin e Asociacionit] janë plotësisht në përputhje me kapacitetet e Kosovës për të funksionuar si shtet unitar. Do të ishte një lloj autonomie e kufizuar dhe mund të jetë me kompetenca të kufizuara. [Asociacioni] është diçka që Kosova e ka pranuar dhe më pas është bllokuar për arsye të ndryshme të brendshme. Është diçka që Kosova duhet ta zbatojë dhe varet tërësisht nga mënyra se si rregullohet.

Në vitet e fundit nuk e kam përcjellë shumë afër për t’ju thënë saktësisht se çfarë duhet bërë. Por, është diçka që Kosova duhet ta sjellë në tryezë. Pa lëvizur në këtë drejtim, i gjithë procesi do të bllokohet.

Radio Evropa e Lirë: Problem kryesor në Kosovë janë kompetencat e tij ekzekutive. Si duhet të duket ky asociacion sipas jush?

Stefan Lehne: Nuk dua të futem në detaje dhe spekulime. Mendoj se [duhet të jetë] një autonomi e kufizuar. Sigurisht që duhet të jetë kuptimplotë. Komunat me shumicë serbe do të duhej të ishin në gjendje të organizonin vetë pjesë të përditshmërisë. Por, nuk duhet të jetë një Republika Sërpska, nuk duhet ta ketë mundësinë e bllokimit të funksionimit të shtetit të Kosovës.

Mendoj se ka shembuj të ndryshëm ku funksionojnë struktura të tilla, por varet nga mënyra se si zbatohen. Nuk dua të futem në detaje, sepse ka vite që nuk e kam përcjellë nga afër.

Radio Evropa e Lirë: Por, unë do të doja t’ju pyesja edhe një pyetje në lidhje me këtë. Kryeministri Kurti i referohet Asociacionit si “Ahtisaari Plus” dhe thotë se Kosova tashmë i ofron pakicës serbe mjaft të drejta dhe përfitime. A i ofron?

Stefan Lehne: Në vitin 2013, Kosova ka pranuar që të bëjë më shumë se paketa e Ahtisaarit. Paraardhësit e Kurtit janë angazhuar që të veprojnë në këtë drejtim. Bashkimi Evropian dhe komuniteti ndërkombëtar e presin këtë nga Kosova. Komuniteti ndërkombëtar është i bindur se mund të bëhet në atë mënyrë që nuk e kërcënon ekzistencën apo funksionimin e shtetit të Kosovës. Çështja është se si do të zbatohet.

Radio Evropa e Lirë: Cilat janë gjasat që Asociacioni ta zgjidhë konfliktin midis Kosovës dhe Serbisë?

Stefan Lehne: Jo plotësisht. Ka bagazh të madh historik në të dyja anët. Dhe, nuk ka gjasa që Kosova dhe Serbia të jenë miket më të mira në 10-15 vjetët e ardhshëm. Por, është një proces drejt normalizimit. Do ta zhbllokojë rrugën e anëtarësimit në BE si për Kosovën, ashtu edhe për Serbinë. Do ta lehtësojë shumë bashkëpunimin ekonomik mes dy palëve.

Mendoj se, në përgjithësi, është një gjë shumë pozitive, por nuk pres mrekulli. Nuk shoh një pajtim të madh. Mendoj se problemi është thellë në psikikën kombëtare në të dyja anët. Nuk ka gjasa të kapërcehet shumë shpejt.

Radio Evropa e Lirë: Kosova njihet nga më shumë se 100 vende. Megjithatë, viteve të kaluara, ritmi i njohjeve është ngadalësuar. Pse mendoni se ka ndodhur kështu?

Stefan Lehne: Mendoj se Serbia ka bërë një fushatë shumë aktive për çnjohjen e Kosovës dhe ka pasur një sukses të kufizuar. Serbia beson se rreth 84 vende e njohin Kosovën, ndërsa Ministria e Jashtme e Kosovës thotë se janë 117 vende.

Shumë vende janë sjellë në një mënyrë shumë të paqartë. Kanë dërguar disa sinjale pozitive, pastaj i kanë tërhequr ato, pastaj i kanë konfirmuar… Mendoj se për një vend në Jugun Global kjo nuk është një çështje shumë e rëndësishme. Kur takojnë një ministër serb, thonë diçka tjetër, e kur flasin me një ambasador amerikan, thonë diçka tjetër.

Nuk mendoj se bën ndonjë dallim të madh nëse janë 100 vende apo 110 vende [që e njohin Kosovën]. Dallimin e bëjnë shtetet mosnjohëse të BE-së, sepse ato e bllokojnë përparimin.

Radio Evropa e Lirë: A paraqet ndonjë rrezik për Kosovën fushata e çnjohjeve e Serbisë?

Stefan Lehne: Mendoj se është e bezdisshme për Kosovën. Nuk ndryshon asgjë. Shtetet e rëndësishme, shumica e shteteve perëndimore që e kanë njohur Kosovën, nuk do të zhbinden nga zyrtarët serbë. Nëse Togoja e njeh Kosovën, nuk është shumë e rëndësishme. Pra, nuk mendoj se [fushata e Serbisë] paraqet kërcënim për Kosovën, por besoj se është shumë e bezdisshme.

Mendoj se është e rëndësishme për Serbinë që ta ndalojë këtë. Mendoj se plani që tani është në diskutim, do ta ndalojë këtë. Mendoj se dy palët do të angazhohen që të mos bëjnë ndonjë gjë të tillë në të ardhmen.

Related Topics:
Continue Reading

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 14 nëntor 1992-1998?

Published

14 hours ago

on

November 14, 2026

By

 14 nëntor 1992

 Dr.Ibrahim Rugova nuk pranoi të takohet me kryeministrin e Serbisë

Lidhur me propozimin se kryetari i Qeverisë serbe z. Bozhoviq dëshiron të takohet me zotëri Rugovën me rastin e vizitës së tij në Prizren më 17 nëntor dhe në kuadër të bisedave me përfaqësuesit e partive politike, shoqatave dhe asociacioneve “të cilat veprojnë në territorin e Kosovës e Metohisë”, e ku do të bisedohej për realizimin “e të drejtave të minoriteteve”, kam nderin t’ua bëj me dije se problemi i shqiptarëve në Kosovë nuk mund të zgjidhet me biseda të rastit dhe pa praninë e institucioneve ndërkombëtare (siç është vendosur në Konferencën për ishJugosllavinë në Londër), e aq më pak në kuadër të të “drejtave minoritare”.

Shpresojmë se trajtimi i çështjeve të këtilla të rënda të problemit të Kosovës në të ardhmen do të fillojnë të zgjidhen me dialog serioz, për çka kemi qenë gjithnjë të gatshëm, thuhet në përgjigjen e shefit të kabinetit të kryetarit të Republikës së Kosovës dr.Ibrahim Rugova, lidhur me ftesën e palës serbe për takimin me kryeministrin e Serbisë.

 

 14 nëntor 1994

Ish-presidenti Bush vizitoi Shqipërinë

Dje në Shqipëri në një vizitë private qëndroi ish-presidenti i SHBA-ve, Xhorxh Bush me bashkëshorten Barbara, dhe me këtë rast presidenti i Republikës së Shqipërisë dr.Sali Berisha i bëri atij pritje madhështore në aeroportin e Rinasit.

Në pritjen që i bëri në presidencën e Republikës së Shqipërisë, dr.Sali Berisha i tha ish-presidentit amerikan Xhorxh Bush se pas presidentit Vilson ju jeni miku më i madh dhe i shquar i shqiptarëve. Shqiptarët u janë mirënjohës juve dhe administratës suaj për ndihmën që dhatë për çlirimin e tyre nga diktatura, si dhe për vendosjen e demokracisë.

Presidenti Berisha me këtë rast po ashtu i tha ish-presidentit amerikan se qëndrimi juaj dhe tërheqja e vijës së kuqe prej jush rreth Kosovës ka pasur një rëndësi decidive në dekurajimin e agresorit.

Presidenti i Republikës së Shqipërisë e dekoroi ish-presidentin amerikan Bush me Urdhrin e Artë të Skënderbeut.

Duke u falënderuar për këtë nderim të madh, ish-presidenti amerikan Xhorxh Bush tha se kjo është për mua një suprizë e madhe dhe jam shumë mirënjohës që sot më jepet kjo dekoratë nga një person, i cili është i lidhur me angazhimet për liri e demokraci, siç është presidenti Juaj. Jam mirënjohës jo vetëm atij por gjithë popullit të Shqipërisë që tani synon lirinë, e ndjen se ç’është demokracia dhe punon jetën e tij.

Në ceremoninë e dekorimit të ish-presidentit të SHBA-ve Xhorxh Bush mori pjesë edhe z.Adem Demaçi, kryetar i Këshllit për Mbrojtjen e të Drejtave dhe të Lirive të Njeriut me seli në Prishtinë. Presidenti Berisha i tha Bushit se Adem Demaçi ka vuajtur nëpër burgje të ish-Jugsollavisë mëse 28 vjet dhe ai me të drejtë konsiderohet simbol i rezistencës kombëtare të shqiptarëve të Kosovës.

Gjatë qëndrimit në Shqipëri Xhorxh Bush ishte për një vizitë të shkurtër në Kështjellën e Krujës, kurse dje pasdite ai u largua nga Shqipëria.

 

14 nëntor 1995

 “Tages Anzeiger”: Refugjatët serbë kanë frikë nga dërgimi në Kosovë

Gazeta e Cyrihut “Tages Anzeiger” botoi ditë më parë një artikull rreth gjendjes së refugjatëve serbë të ikur nga Kroacia, të cilët janë vendosur në Nova Pazovë të Serbisë.

Pasi përshkruan kushtet e rënda në të clat jetojnë këta refugjatë, autori i këtij shkrimi paraqet opinionet e tyre lidhur me pozitën aktuale dhe perspektivën e tyre. Shumë nga këta refugjatë ankohen për kushtet e këqija të jetës dhe shprehin dyshimin se po manipulohet me mjetet që ndahen për ta. Në ndërkohë, në kryqin e kuq serb mohojnë të gjitha këto dhe fajin ia lënë bashkësisë ndërkombëtare, e cila gjoja pa jep pak ndihma për refugjatët.

Përgjegjesit e këtij institucioni sikur harrojnë se fajtorë për fatkeqësinë dhe ikjen e këtyre njerëzve nuk është bashkësia ndërkombëtare, por pikërisht pushteti aktual në Serbi, i cili i nxiti serbët e Kroacisë në luftë dhe tash ata i trajton si mysafirë të paftuar.

Në vazhdim të këtij shkrimi theksohet gjithashtu se nuk janë raste të rralla kur refugjatët e aftë për luftë mobilizohen dhe dërgohen me dhunë në Sllavoninë Lindore.

Krahas zemërimit dhe zhgënjimit, në qendrën e refugjatëve në Nova Pazovë mbretëron edhe frika. Refugjatët kanë frikë se do t’i dërgojnë në Kosovë, ku, pas shuarjes së autonomisë nga ana e Millosheviqit, shqiptarët nuk kanë disponim të mirë ndaj serbëve, thuhet në vazhdim të artikullit.

Se në çfarë gjendje janë sjellë refugjatët serbë, të cilët, filimthi kujtuan se në Serbi do të priten si “hyjnorë”, tregon më së miri fakti se një numër i tyre tashmë janë deklaruar se dëshirojnë të kthehen në vendlindje. Vetëm pranë Komitetit të Helsinkit deri tash janë paraqitur mbi 10.000 persona që dëshirojnë të kthehen përsëri prapa.

Gazeta “Tages-Anzeiger” citon në fund një grua nga Knini e cila thotë:” Ndoshta, megjithatë, do të ishte më mirë të kthehemi sërish te Tugjmani”.

 

 14 nëntor 1996

Ekonomistët gjermanë kërkuan hapjen e përfaqësisë së Unionit Evropian në Kosovë

Në një takim të ekonomistëve serbë me kolegët e tyre gjermanë, përfaqësuesit e gjermanë prekën edhe çështjen e Kosovës, shkruan “Nasha borba”.

“Zgjidhja e çështjes së Kosovës, respektimi i të drejtave të njeriut dhe të drejtat e pakicave, marrja e përgjegjësive ndërkombëtare dhe politika e brendshme makroekonomike për Gjermaninë do të jenë tregues se a do të hyjë në një bashkëpunim serioz me Serbinë e Malin e Zi”, u tha në këtë takim.

Siç deklaroi dr. Albreht fon ser Dejeden, kryeshef i Referatit për Evropën e Mesme dhe Lindore të Ministrisë së Punëve të Jashtme të Gjermanisë, nga Beogradi do të kërkohet hapja e përfaqësisë së Unionit Evropian në Kosovë dhe kthimi i refugjatëve.

Gazeta shkruan se në kontakt me njerëzit nga Instituti Gjerman për Evropën Lindore dhe për bashkëpunim ndërkombëtar në Këln mysafirit nga Serbia iu bë me dije për lidhjen e Palës me Kosovën. Atë që merr “republika srpska” në Bosnjë e Hercegovinë do të marrë Kosova në “RFJ”.

 

14 nëntor 1997

Gjakovë: Provokatori i mesnatës – udhëheqës i operativës nga Peja!

Prishtinë, 14 nëntor (QIK)

Më 6 nëntor rreth orës 23:40, në shtëpinë e Prek Mark Kocës (36) në fshatin Bishtazhin të Gjakovës kishin shkuar persona të maskuar, të cilët pa u prezentuar se kush janë, filluan ta provokojnë atë, njofton KI i Degës së LDK-së në Gjakovë.

Preka kërkoi nga ata që të largoheshin, por ata këtë nuk e bënin.

Pas një ore, në vendin e ngjarjes arrijnë forca policore (rreth 30 policë), të cilët i thanë se ishin në “grupin e parë”!

Pas bisedave dhe kërkimit të armës, ata u larguan dhe e thirrën Prekën me dy vëllezërit e tij të paraqiten në polici.

Sipas pohimve të Prekës, personi i cili deklaroi vetë se kishte qenë herën e parë i maskuar (ishte në rroba civile), dhe që ia vuri tytën e automatikut, sapo doli në derë i tha Prekës: “Pse deshe të na vrasësh”? Ky person ishte udhëheqësi i operativës nga Peja Bato Bullatoviq.

 

 14 nëntor 1998

Malishevë: Prani e madhe e forcave serbe – keqtrajtime të qytetarëve shqiptarë

Në komunën e Malishevës, as ka shenja përmirësimi të situatës, as siguri si pasojë e koncentrimit të madh të forcave të policisë e paramilitarëve serbë në qytezën e Malishevës, pastaj në fshatrat Carrallukë, Smonicë, Tërpezë, Llazicë, Balinc e Mleçan, njofton KI i Degës së LDK-së në Malishevë.

Derisa para dy ditësh defilimet e shpeshta të policisë serbe nga Malisheva për në Rahovec e anasjelltas dhe nga Malisheva në drejtim të Suharekës shoqëroheshin nga vëzhguesit ndërkombëtarë, tashmë policia nuk përcillet dhe kështu asaj po i lihen duart e lira që të shtojë dhunën kundër civilëve shqiptarë në këtë komunë.

Rasti i para pak ditëve kur në afërsi të Malishevës forcat serbe plagosën 4 shqiptarë dhe ai pardje, kur në oborrin e tij në fshatin Mleçan u vra Xhafer Sefë Gashi (50) dhe u plagos rëndë Rexhep Shala, është sinjal i mjaftueshëm për bashkësinë ndërkombëtare se gjendja e këtillë nuk mund të tolerohet dhe njerëzit nuk kanë kurrfarë sigurie për kthim në vatrat e tyre.

Njoftohet se si pasojë e kësaj gjendjeje, procesi mësimor ende nuk ka filluar në disa lokalitete si Kijevë, Llazicë, Bubavec, Dragobil, Carrallukë e Malishevë.

Edhe gjatë dy ditëve të fundit, policia serbe ka keqtrajtuar dhjetëra qytetarë shqiptarë në këtë komunë, siç ndodhi me Agim Berishën (22) nga Gurbardhi dhe me disa shqiptarë të tjerë.

 

 

Continue Reading

Aktualitet

Katastrofa e Çernobilit dhe censura sovjetike: kur radioaktiviteti zbuloi krizën e informacionit në Bashkimin Sovjetik

Published

15 hours ago

on

November 14, 2026

By

Ngjarja tregoi se një shtet mund të kontrollonte gazetat, radion dhe televizionin, por nuk mund të kontrollonte realitetin fizik. Retë radioaktive që u përhapën mbi Evropë do ta detyronin Kremlinin të pranonte një katastrofë që fillimisht ishte përpjekur ta fshihte

 Më 26 prill 1986, në orën 01:23 të mëngjesit, ndodhi një shpërthim katastrofik në reaktorin numër katër të Centralit Bërthamor të Çernobilit, pranë qytetit Pripjat në Ukrainën e atëhershme sovjetike. Ajo që fillimisht dukej si një aksident industrial do të shndërrohej shpejt në katastrofën më të madhe bërthamore në histori. Mirëpo, përveç pasojave mjedisore dhe njerëzore, Çernobili u bë edhe një simbol i dështimit të sistemit sovjetik të informimit, censurës shtetërore dhe propagandës komuniste.

Ngjarja tregoi se një shtet mund të kontrollonte gazetat, radion dhe televizionin, por nuk mund të kontrollonte realitetin fizik. Retë radioaktive që u përhapën mbi Evropë do ta detyronin Kremlinin të pranonte një katastrofë që fillimisht ishte përpjekur ta fshihte.

 

Shpërthimi dhe heshtja zyrtare

Pas shpërthimit të reaktorit, autoritetet lokale dhe qendrore sovjetike u përballën me një situatë të paprecedentë. Sasi të mëdha materialesh radioaktive u hodhën në atmosferë, ndërsa zjarrfikësit, teknikët dhe banorët e zonës nuk kishin informacion të plotë për rrezikun që po i kërcënonte.

Megjithatë, reagimi i parë i aparatit shtetëror nuk ishte informimi i publikut, por ruajtja e sekretit. Në traditën e sistemit sovjetik, katastrofat konsideroheshin çështje që mund të dëmtonin prestigjin e shtetit socialist dhe për këtë arsye duhej të minimizoheshin ose të fshiheshin.

Banorët e qytetit Pripjat, i cili ndodhej vetëm disa kilometra larg centralit, vazhduan jetën normale për më shumë se 36 orë pas shpërthimit. Fëmijët luanin nëpër parqe, njerëzit shëtisnin në rrugë, ndërsa nivelet e radioaktivitetit po rriteshin në mënyrë alarmante.

Evakuimi filloi vetëm pasditen e 27 prillit. Edhe atëherë, banorëve u tha se do të largoheshin vetëm për disa ditë dhe se mund të ktheheshin shpejt në shtëpitë e tyre. Në realitet, shumica nuk do të ktheheshin kurrë më.

 

Bota e mëson aksidentin nga Suedia

Ajo që e bëri të pamundur fshehjen e katastrofës ishte natyra e vetë radioaktivitetit. Mëngjesin e 28 prillit 1986, punonjësit e centralit bërthamor Forsmark në Suedi zbuluan nivele të pazakonta radioaktiviteti në rrobat dhe këpucët e tyre. Fillimisht u dyshua për një rrjedhje në centralin suedez, por kontrollet treguan se burimi ishte jashtë vendit.

Ekspertët suedezë analizuan drejtimin e erërave dhe arritën në përfundimin se ndotja vinte nga territori sovjetik. Qeveria suedeze kërkoi zyrtarisht shpjegime nga Moska.

Vetëm pasi presioni ndërkombëtar u bë i pashmangshëm, agjencia sovjetike e lajmeve TASS publikoi një deklaratë të shkurtër ku pranohej se kishte ndodhur një aksident në centralin e Çernobilit. Njoftimi përmbante shumë pak detaje dhe përpiqej ta minimizonte seriozitetin e situatës.

Në këtë mënyrë, miliona qytetarë sovjetikë dhe evropianë mësuan për katastrofën jo nga mediat sovjetike, por nga qeveritë dhe mediat perëndimore.

 

Harta e shpërndarjes së reve të tymit, pas shpërthimit në Çernobil…

Më Rusia nuk mundi ta fshihte ngjarjen.

 

Propaganda kundër realitetit

Në ditët dhe javët pas aksidentit, televizioni dhe gazetat sovjetike vazhduan të jepnin informacione të kufizuara. Raportimet theksonin “kontrollin e situatës” dhe përpjekjet heroike të ekipeve të shpëtimit, ndërsa shmangnin diskutimin e plotë të rreziqeve.

Në të njëjtën kohë, stacionet ndërkombëtare si BBC, Deutsche Welle, Voice of America dhe Radio Free Europe raportonin vazhdimisht mbi zhvillimet. Shumë qytetarë sovjetikë i dëgjonin këto transmetime për të marrë informacion që nuk e gjenin në mediat vendore.

Kjo krijoi një hendek të madh besueshmërie. Për herë të parë, një numër i madh qytetarësh kuptuan se informacioni i ofruar nga shteti ishte jo vetëm i paplotë, por në disa raste edhe mashtrues.

Një prej problemeve kryesore ishte se mediat zyrtare nuk kishin traditë të gazetarisë investigative. Gazetarët nuk ishin mësuar të sfidonin institucionet ose të kërkonin transparencë nga pushteti. Për dekada me radhë, funksioni kryesor i medias kishte qenë të mbështeste politikat e partisë dhe jo të kontrollonte veprimet e qeverisë.

 

Pasojat për njerëzit

Mijëra “likuidatorë”, siç u quajtën punëtorët dhe ushtarët që morën pjesë në pastrimin e zonës, u ekspozuan ndaj niveleve të larta të rrezatimit. Shumë prej tyre zhvilluan më vonë sëmundje të rënda.

Qindra mijëra njerëz u detyruan të zhvendoseshin nga zonat e ndotura. Fshatra të tëra u braktisën përgjithmonë, ndërsa zona përreth centralit u shndërrua në një territor të izoluar.

Për vite me radhë, autoritetet sovjetike publikuan të dhëna të kufizuara mbi numrin e viktimave dhe pasojat afatgjata. Kjo vetëm sa forcoi perceptimin se shteti po përpiqej të fshehte të vërtetën.

 

Çernobili dhe Glasnost-i

Kur ndodhi aksidenti, Bashkimi Sovjetik drejtohej nga Mikhail Gorbaçovi, i cili kishte filluar programet e reformave të njohura si Perestroika (ristrukturim) dhe Glasnost (hapje dhe transparencë).

Fillimisht, edhe udhëheqja sovjetike reagoi sipas modeleve tradicionale të fshehtësisë. Megjithatë, pasojat e Çernobilit e bindën Gorbaçovin se sistemi nuk mund të vazhdonte të funksiononte me të njëjtin nivel kontrolli mbi informacionin.

Vite më vonë, vetë Gorbaçovi do të deklaronte se Çernobili kishte qenë një nga faktorët që kontribuoi në transformimin e Bashkimit Sovjetik. Sipas tij, katastrofa tregoi dobësitë e thella të burokracisë, kulturës së sekretit dhe mungesës së transparencës.

Pas vitit 1986, mediat sovjetike filluan gradualisht të trajtonin tema që më parë konsideroheshin tabu. Gazetat filluan të publikonin materiale mbi korrupsionin, problemet ekonomike dhe gabimet e administratës shtetërore. Për herë të parë pas shumë dekadash, kritika publike ndaj institucioneve u bë pjesë e debatit publik.

 

Një pikë kthese në historinë e medias

Historianët e medias e konsiderojnë Çernobilin si një nga momentet më domethënëse në historinë e komunikimit në shekullin XX. Aksidenti tregoi kufijtë e censurës në një epokë ku informacioni mund të kalonte përtej kufijve shtetërorë.

Regjimi sovjetik kishte kontroll absolut mbi gazetat, radion dhe televizionin brenda vendit, por nuk mund të kontrollonte stacionet matëse në Suedi, raportimet e mediave ndërkombëtare apo rrjedhjen e informacionit jashtë kufijve të tij. Për herë të parë, miliona qytetarë panë qartë kontrastin midis propagandës zyrtare dhe realitetit.

Në këtë kuptim, Çernobili nuk ishte vetëm një katastrofë bërthamore. Ai ishte edhe një katastrofë e sistemit sovjetik të informacionit. Ngjarja ekspozoi dobësinë e një modeli mediatik të ndërtuar mbi censurën dhe sekretin shtetëror dhe dëshmoi se, në momente krizash të mëdha, e vërteta është shumë më e vështirë të kontrollohet sesa vetë lajmet. Për këtë arsye, Çernobili mbetet një nga shembujt më të fuqishëm në historinë e medias për mënyrën se si mungesa e transparencës mund ta thellojë një katastrofë dhe të minojë besimin e qytetarëve ndaj institucioneve të shtetit.

Continue Reading

Vendi

United Hospital fuqizon shërbimet e kardiologjisë me Dr. Banush Gashin, specialist me 40 vjet përvojë në mjekësi

Published

1 day ago

on

November 13, 2026

By

Prishtinë – Përvoja shumëvjeçare, ekspertiza në trajtimin e sëmundjeve të zemrës dhe njohuritë e avancuara në fushën e aritmologjisë tashmë janë pjesë e ekipit të United Hospital. Institucioni shëndetësor njofton se në ekipin e tij mjekësor është bashkuar Dr. Banush Gashi, internist, kardiolog dhe aritmolog, me një karrierë 40-vjeçare në mjekësi dhe 24 vjet përvojë në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës (QKUK).

United Hospital vazhdon të zgjerojë kapacitetet e veta profesionale, duke sjellë për pacientët ekspertizë të specializuar në diagnostikimin dhe trajtimin e sëmundjeve kardiovaskulare.

Bashkimit të Dr. Banush Gashit me ekipin mjekësor të këtij institucioni i jepet rëndësi e veçantë, duke marrë parasysh përvojën e tij të gjatë në mjekësinë interne, kardiologji dhe veçanërisht në aritmologji – fushë e specializuar që merret me diagnostikimin dhe trajtimin e çrregullimeve të ritmit të zemrës.

Gjatë karrierës së tij profesionale, Dr. Gashi ka realizuar mbi 400 procedura në fushën e aritmologjisë dhe implantimit të pajisjeve kardiake. Përvoja e tij është plotësuar edhe përmes pjesëmarrjes në kongrese, trajnime dhe aktivitete profesionale ndërkombëtare në qendra të njohura evropiane, përfshirë Londrën, Parisin, Romën, Barcelonën dhe Vjenën.

Shërbime të avancuara për diagnostikimin dhe trajtimin e zemrës

Me angazhimin e Dr. Gashit, pacientët e United Hospital do të kenë qasje në një gamë të gjerë ekzaminimesh diagnostikuese dhe procedurash specialistike kardiologjike.

Shërbimet përfshijnë:

Diagnostikimin kardiologjik: Ekokardiografi, testin e stresit dhe monitorimin Holter 24–72 orë për vlerësimin e aktivitetit dhe ritmit të zemrës.

Trajtimin e çrregullimeve të ritmit: Implantimin e stimuluesve kardiakë (Pacemaker DDD dhe CRT), si dhe kontrollin dhe ndërrimin e baterive të pajisjeve PM/ICD.

Procedurat specialistike: Perikardiocentezën dhe kardioversionin, sipas indikacioneve mjekësore.

Këto shërbime kanë rëndësi të veçantë për diagnostikimin në kohë, përcjelljen klinike dhe trajtimin e pacientëve me sëmundje të ndryshme kardiovaskulare.

Përvoja dhe përkushtimi në shërbim të shëndetit të zemrës

Sëmundjet kardiovaskulare kërkojnë vlerësim të kujdesshëm, diagnostikim të saktë dhe trajtim të individualizuar. Për këtë arsye, prania e specialistëve me përvojë të gjatë profesionale përbën një element të rëndësishëm në ofrimin e kujdesit shëndetësor cilësor.

United Hospital, përmes zgjerimit të ekipit specialistik, synon të ofrojë shërbime bashkëkohore kardiologjike, duke vënë në dispozicion të pacientëve përvojën profesionale dhe teknologjinë diagnostikuese e terapeutike.

 

Kontakti për termine dhe informata:

UNITED HOSPITAL

046 60 70 70

M2, Prishtinë–Ferizaj, km 7, Prishtinë

United Hospital – ekspertizë profesionale dhe kujdes i specializuar për shëndetin e zemrës./rajonipress/

Continue Reading

Vendi

Hyn në fuqi Ligji për Byronë e konfiskimit të pasurisë së pajustifikueshme

Published

1 day ago

on

November 13, 2026

By

Presidentja Justina Shiroka-Pula ka dekretuar Ligjin për Byronë Shtetërore për Verifikimin dhe Konfiskimin e Pasurisë së Pajustifikueshme, i cili ishte miratuar në Kuvendin e Kosovës dy javë më parë.

Lajmin e ka bërë të ditur kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, e cila ka njoftuar se gjatë ditës e ka pranuar nga Presidenca dekretin për shpalljen e ligjit.

Haxhiu ka thënë se me dekretimin e tij, ligji po hyn në fazën e zbatimit, duke theksuar se Kuvendi do ta përcjellë nga afër procesin e themelimit të Byrosë.

“Për secilin që ushtron funksion publik, është e qartë se çdo pasuri duhet të ketë burim të ligjshëm dhe të dokumentuar. Kuvendi do ta përcjellë nga afër ngritjen e Byrosë. Qytetarët do ta matin këtë ligj me rezultatet që do të japë”, ka shkruar Haxhiu.

Miratimi i ligjit në Kuvend ishte kundërshtuar nga deputetët e opozitës, të cilët kishin ngritur shqetësime lidhur me zbatueshmërinë e tij.

Nga 24 amendamentet e propozuara për këtë ligj, 12 ishin paraqitur nga opozita, ndërsa deputetët e partisë në pushtet kishin mbështetur vetëm njërin prej tyre.

/A.K/

Continue Reading

Të kërkuara