Lajmet

Stefan Lehne: Nuk jam optimist për planin e BE-së për Kosovën dhe Serbinë

Ai tha se palët e paraqesin atë plan si “imponim prej jashtë” dhe nuk ka gjasa të jenë konstruktive në zbatimin e tij.

Published

3 years ago

on

Ish-përfaqësuesi i Bashkimit Evropian në bisedimet për statusin e Kosovës, Stefan Lehne, nuk beson se plani i BE-së për normalizimin e marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë, do t’iu jepte fund mosmarrëveshjeve mes tyre.

Palët e paraqesin atë plan si “imponim prej jashtë” dhe nuk ka gjasa të jenë konstruktive në zbatimin e tij, thotë Lehne në një intervistë për Radion Evropa e Lirë.

Për më tepër, shton ai, plani nuk e përfshin njohjen e plotë të Kosovës nga Serbia dhe kjo do t’i shkurajojë edhe vendet e tjera që nuk e njohin pavarësinë e saj.

“Edhe nëse Serbia do të ishte e gatshme ta pranonte anëtarësimin e Kosovës në OKB, kjo nuk do të ndodhte, sepse Rusia nuk do ta lejonte”, shton Lehne, tani analist në Institutin Carnegie Europe.

Duke folur për Asociacionin e komunave me shumicë serbe, ai thotë se ky asociacion “nuk do të sillte mrekulli” në raportet Kosovë-Serbi, por do ta zhbllokonte procesin e integrimit evropian të të dyja vendeve.

Radio Evropa e Lirë: Zoti Lehne – dikur në pozitën e të dërguarit të posaçëm të BE-së për çështjen e statusit të Kosovës – si do ta përshkruanit Kosovën sot, 15 vjet pas shpalljes së pavarësisë?

Stefan Lehne: Mendoj se Kosova ka bërë shumë përparim në shumë aspekte, por ka edhe shumë të meta. Nuk është vend i rregulluar. Dhe, disa nga gjërat që dëshiron t’i bëjë, janë ende të bllokuara nga çështja e statusit ende të pazgjidhur plotësisht.

Radio Evropa e Lirë: Për çfarë konkretisht e keni fjalën?

Stefan Lehne: Më konkretisht për perspektivën evropiane. Kosova ka aplikuar për anëtarësim në BE, dhjetorin e kaluar. Ka Marrëveshjen e Stabilizim Asociimit [me BE-në], që ka qenë një fillim i mirë. Do të ketë liberalizim të vizave, që është një përparim i madh, edhe pse shumë i vonuar.

Por, përparimi drejt anëtarësimit në BE, drejt negociatave të zgjerimit, mbetet jashtëzakonisht i vështirë, sepse pesë vende të BE-së nuk e njohin Kosovën si shtet të pavarur. E, që Kosova të lëvizë përpara në këtë proces, duhet dakordimi i të 27 vendeve anëtare.

Radio Evropa e Lirë: Tensionet midis Kosovës dhe Serbisë mbeten po ashtu të larta, me gjithë përpjekjet e Bashkimit Evropian për t’i normalizuar marrëdhëniet mes tyre qysh nga viti 2011. Tani po bëhet një tjetër përpjekje për të ndërmjetësuar një marrëveshje – përmes të ashtuquajturit plan të BE-së. Si e shini ju këtë plan?

Stefan Lehne: Siç e dini, ai ndjek pak modelin e dy Gjermanive të fillimit të viteve ’70. Është një ide që nuk është krejtësisht e re. Mendoj se [Wolfgang] Ischinger [ish i dërguari i BE-së për statusin e Kosovës] ka folur për të në vitin 2007. Por, përpjekjet e tanishme duket se kanë gjetur tërheqje më të madhe, si në Kosovë, ashtu edhe në Serbi.

Presidenti [i Serbisë, Aleksandar] Vuçiq është shprehur i hapur në këtë drejtim. Kryeministri [i Kosovës, Albin] Kurti e ka pranuar, po ashtu, si bazë për negociata. Por, mendoj se shumë çështje mbeten të hapura. Vuçiq mendon se Asociacioni i komunave [me shumicë serbe në Kosovë] duhet të themelohet përpara angazhimit në këtë proces, ndërsa Kurti i sheh ndryshe prioritetet. Mendoj se ka ende shumë gjëra që duhen zgjidhur.

Por, ajo që është pozitive, është se të dyja palët duket se janë të gatshme të angazhohen në këtë proces në një mënyrë serioze.

Radio Evropa e Lirë: A mendoni se ky plan do t’u jepte fund mosmarrëveshjeve mes Kosovës dhe Serbisë?

Stefan Lehne: Nuk jam i sigurt. Ajo çfarë më shqetëson është se të dyja palët e paraqesin këtë si diçka të imponuar nga jashtë, nga BE-ja, nga SHBA-ja. Ato nuk e paraqesin atë si diçka që, në thelb, është zgjidhje e mirë për problemet. Sipas tyre, është diçka që nuk e duam, nuk na pëlqen, e urrejmë, por duhet ta pranojmë, sepse nuk kemi zgjidhje. Në të kundërtën, rruga drejt BE-së bllokohet, amerikanët nuk do të jenë të kënaqur e kështu me radhë.

Kjo nuk më mbush me shumë optimizëm. Sepse, nëse bëni diçka që ju imponohet prej dikujt tjetër, atëherë nuk ka gjasa që të jeni shumë konstruktivë në procesin e zbatimit. Ka shumë çështje që duhet të zgjidhen dhe kjo e zvogëlon optimizmin tim.

Radio Evropa e Lirë: A do të ishit më optimist nëse ky plan do ta përfshinte edhe njohjen reciproke mes Kosovës dhe Serbisë?

Stefan Lehne: Po, mendoj se shkon në këtë drejtim. Sipas dokumenteve që kanë rrjedhur, të dyja vendet do t’i zbatojnë parimet e Kartës së OKB-së, sa i përket integritetit territorial, pavarësisë, mospërdorimit të forcës kundër njëra-tjetrës, mosbllokimit të anëtarësimit në institucionet ndërkombëtare… Ky padyshim se do të ishte një përparim i madh, por ai nuk e përfshin njohjen e plotë të Kosovës nga Serbia. Kjo do të thotë se edhe vendet e tjera, që nuk e kanë njohur Kosovën deri tash, mund të hezitojnë të lëvizin në këtë drejtim.

Mendoj se, në thelb, janë tri motive për mosnjohjen e Kosovës. I pari përfshin vendet që, në përgjithësi, janë skeptike ndaj nismave perëndimore. Do të përmendja Kinën, Indinë, Afrikën e Jugut… Pastaj janë vendet që kanë një miqësi të veçantë me Serbinë. Kjo, qartazi, është Rusia. Deri në një masë ndoshta edhe Greqia. Dhe vijnë vendet që kanë vetë probleme me pakicat, çështje të pazgjidhura të statusit, kanë arsye të brendshme politike. Këtu e kam fjalën për Spanjën, Qipron, Rumaninë, Sllovakinë…

Pra, ka një përzierje motivesh. Dhe unë kam dyshime, që nëse Serbia nuk e njeh qartazi pavarësinë e Kosovës, këto vende që kanë probleme të mëdha të brendshme, si Spanja, Qiproja, do ta bëjnë të njëjtën gjë.

Pastaj është edhe anëtarësimi në OKB. Në parim, nëse Serbia nuk do ta bllokonte më Kosovën nga anëtarësimi në OKB, ky do të ishte një hap i madh përpara për Kosovën. Por, nuk mendoj se Rusia, në këtë kohë, kur është në luftë me botën perëndimore, nuk do ta bllokojë [Kosovën] në Këshillin e Sigurimit. Pra, edhe nëse Serbia do të ishte e gatshme ta pranonte anëtarësimin e Kosovës në OKB, kjo nuk do të ndodhte, sepse Rusia nuk do ta lejonte.

Radio Evropa e Lirë: Kosova është po ashtu nën presion për ta formuar Asociacionin e komunave me shumicë serbe. Shumë në Kosovë, përfshirë kryeministrin Albin Kurti, shprehen të shqetësuar se ai do të krijojë një mini-shtet ose një tjetër Republika Sërpska. A do të ishte Asociacioni rrezik për sovranitetin e Kosovës?

Stefan Lehne: Varet tërësisht nga mënyra se si zbatohet. Mendoj se idetë themelore të marrëveshjes së vitit 2013 [për krijimin e Asociacionit] janë plotësisht në përputhje me kapacitetet e Kosovës për të funksionuar si shtet unitar. Do të ishte një lloj autonomie e kufizuar dhe mund të jetë me kompetenca të kufizuara. [Asociacioni] është diçka që Kosova e ka pranuar dhe më pas është bllokuar për arsye të ndryshme të brendshme. Është diçka që Kosova duhet ta zbatojë dhe varet tërësisht nga mënyra se si rregullohet.

Në vitet e fundit nuk e kam përcjellë shumë afër për t’ju thënë saktësisht se çfarë duhet bërë. Por, është diçka që Kosova duhet ta sjellë në tryezë. Pa lëvizur në këtë drejtim, i gjithë procesi do të bllokohet.

Radio Evropa e Lirë: Problem kryesor në Kosovë janë kompetencat e tij ekzekutive. Si duhet të duket ky asociacion sipas jush?

Stefan Lehne: Nuk dua të futem në detaje dhe spekulime. Mendoj se [duhet të jetë] një autonomi e kufizuar. Sigurisht që duhet të jetë kuptimplotë. Komunat me shumicë serbe do të duhej të ishin në gjendje të organizonin vetë pjesë të përditshmërisë. Por, nuk duhet të jetë një Republika Sërpska, nuk duhet ta ketë mundësinë e bllokimit të funksionimit të shtetit të Kosovës.

Mendoj se ka shembuj të ndryshëm ku funksionojnë struktura të tilla, por varet nga mënyra se si zbatohen. Nuk dua të futem në detaje, sepse ka vite që nuk e kam përcjellë nga afër.

Radio Evropa e Lirë: Por, unë do të doja t’ju pyesja edhe një pyetje në lidhje me këtë. Kryeministri Kurti i referohet Asociacionit si “Ahtisaari Plus” dhe thotë se Kosova tashmë i ofron pakicës serbe mjaft të drejta dhe përfitime. A i ofron?

Stefan Lehne: Në vitin 2013, Kosova ka pranuar që të bëjë më shumë se paketa e Ahtisaarit. Paraardhësit e Kurtit janë angazhuar që të veprojnë në këtë drejtim. Bashkimi Evropian dhe komuniteti ndërkombëtar e presin këtë nga Kosova. Komuniteti ndërkombëtar është i bindur se mund të bëhet në atë mënyrë që nuk e kërcënon ekzistencën apo funksionimin e shtetit të Kosovës. Çështja është se si do të zbatohet.

Radio Evropa e Lirë: Cilat janë gjasat që Asociacioni ta zgjidhë konfliktin midis Kosovës dhe Serbisë?

Stefan Lehne: Jo plotësisht. Ka bagazh të madh historik në të dyja anët. Dhe, nuk ka gjasa që Kosova dhe Serbia të jenë miket më të mira në 10-15 vjetët e ardhshëm. Por, është një proces drejt normalizimit. Do ta zhbllokojë rrugën e anëtarësimit në BE si për Kosovën, ashtu edhe për Serbinë. Do ta lehtësojë shumë bashkëpunimin ekonomik mes dy palëve.

Mendoj se, në përgjithësi, është një gjë shumë pozitive, por nuk pres mrekulli. Nuk shoh një pajtim të madh. Mendoj se problemi është thellë në psikikën kombëtare në të dyja anët. Nuk ka gjasa të kapërcehet shumë shpejt.

Radio Evropa e Lirë: Kosova njihet nga më shumë se 100 vende. Megjithatë, viteve të kaluara, ritmi i njohjeve është ngadalësuar. Pse mendoni se ka ndodhur kështu?

Stefan Lehne: Mendoj se Serbia ka bërë një fushatë shumë aktive për çnjohjen e Kosovës dhe ka pasur një sukses të kufizuar. Serbia beson se rreth 84 vende e njohin Kosovën, ndërsa Ministria e Jashtme e Kosovës thotë se janë 117 vende.

Shumë vende janë sjellë në një mënyrë shumë të paqartë. Kanë dërguar disa sinjale pozitive, pastaj i kanë tërhequr ato, pastaj i kanë konfirmuar… Mendoj se për një vend në Jugun Global kjo nuk është një çështje shumë e rëndësishme. Kur takojnë një ministër serb, thonë diçka tjetër, e kur flasin me një ambasador amerikan, thonë diçka tjetër.

Nuk mendoj se bën ndonjë dallim të madh nëse janë 100 vende apo 110 vende [që e njohin Kosovën]. Dallimin e bëjnë shtetet mosnjohëse të BE-së, sepse ato e bllokojnë përparimin.

Radio Evropa e Lirë: A paraqet ndonjë rrezik për Kosovën fushata e çnjohjeve e Serbisë?

Stefan Lehne: Mendoj se është e bezdisshme për Kosovën. Nuk ndryshon asgjë. Shtetet e rëndësishme, shumica e shteteve perëndimore që e kanë njohur Kosovën, nuk do të zhbinden nga zyrtarët serbë. Nëse Togoja e njeh Kosovën, nuk është shumë e rëndësishme. Pra, nuk mendoj se [fushata e Serbisë] paraqet kërcënim për Kosovën, por besoj se është shumë e bezdisshme.

Mendoj se është e rëndësishme për Serbinë që ta ndalojë këtë. Mendoj se plani që tani është në diskutim, do ta ndalojë këtë. Mendoj se dy palët do të angazhohen që të mos bëjnë ndonjë gjë të tillë në të ardhmen.

Related Topics:
Continue Reading

Vendi

UBT International Smart Schools shënoi 7 Marsin dhe Ditën e Shkollës me një program festiv dhe artistik

Published

2 hours ago

on

March 7, 2026

By

UBT International Smart Schools organizoi një program festiv dhe artistik me rastin e 7 Marsit – Ditës së Mësuesit dhe Ditës së Shkollës, një ngjarje që mblodhi së bashku nxënës, prindër, mësimdhënës, përfaqësues të stafit të UBT-së dhe mysafirë të shumtë.

5, 6 dhe 7 marsi përkujtojnë Epopenë e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, një moment historik që përfaqëson sakrificën dhe qëndresën për liri, ndërsa 7 Marsi shënon Ditën e Mësuesit, një ditë falënderimi për të gjithë ata që me përkushtim dhe dashuri ndriçojnë rrugën e dijes për brezat e rinj. Për komunitetin e shkollës, kjo ditë shënoi edhe Ditën e Shkollës së UBT International Smart Schools.

Në fjalën e tij para të pranishmëve, Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, vlerësoi rolin e jashtëzakonshëm të mësuesve dhe rëndësinë e arsimit në ndërtimin e një shoqërie të zhvilluar dhe të orientuar drejt inovacionit. Ai theksoi se arsimi mbetet shtylla kryesore e zhvillimit dhe se institucionet arsimore kanë përgjegjësinë të përgatisin gjenerata të reja të afta për sfidat e kohës moderne.

Rektori Hajrizi gjithashtu theksoi se vizioni i UBT-së për arsimin bashkëkohor bazohet në dije, kreativitet, teknologji dhe inovacion, duke krijuar mundësi të reja për të rinjtë dhe duke i përgatitur ata për një të ardhme globale.

Në vijim të programit, me një fjalë rasti u drejtua edhe zëvendësdrejtoresha e UBT International Smart Schools, Shqipe Agushi, e cila vlerësoi përkushtimin e mësimdhënësve dhe rolin e tyre të pazëvendësueshëm në edukimin dhe formimin e nxënësve. Ajo theksoi se shkolla synon të ndërtojë një mjedis modern të të nxënit, ku nxënësit zhvillojnë njohuri, kreativitet dhe aftësi që i përgatisin për të ardhmen.

Programi vazhdoi me një pjesë të pasur artistike dhe kulturore, ku nxënësit e UBT International Smart Schools prezantuan këngë, recitime, valle tradicionale dhe pjesë teatrale. Interpretimet muzikore përfshinë këngë si “Pyes lotin”, “Sërish vjen marsi”, “Abetarja ime” dhe “Mësuesja ime”, ndërsa publiku pati mundësinë të shijojë edhe interpretime poetike, valle folklorike si Vallja e Tropojës dhe Vallja e Zanave, si dhe pjesë artistike e komike si “Lajmet e Mesditës”.

Ky aktivitet festiv u shndërrua në një moment të veçantë reflektimi dhe festimi, duke theksuar rëndësinë e arsimit, kulturës dhe historisë në formimin e brezave të rinj, si dhe duke përforcuar misionin e UBT International Smart Schools për të ofruar një edukim modern dhe cilësor në përputhje me standardet bashkëkohore ndërkombëtare.

Continue Reading

Aktualitet

UBT mbështet Institutin për Krimet e Luftës me teknologji dhe ekspertizë për digjitalizimin e arkivës

Published

2 hours ago

on

March 7, 2026

By

Në ditët e Epopesë së UÇK-së, një nga ngjarjet më domethënëse të historisë së vendit, UBT dhe Instituti i Hulumtimit të Krimeve të Kryera gjatë Luftës (IKKL) kanë nënshkruar marrëveshje bashkëpunimi që synon forcimin e kapaciteteve institucionale dhe ruajtjen e kujtesës historike përmes teknologjisë moderne.

Marrëveshja u nënshkrua gjatë një takimi mes Rektorit të UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi dhe Drejtorit Ekzekutiv të IKKL-së, Dr. Atdhe Hetemi, ku u diskutua për rëndësinë e inicimit të procesit të digjitalizimit të arkivave të Institutit, në përputhje me zhvillimet më të fundit teknologjike.

Në fokus të këtij bashkëpunimi është pikërisht digjitalizimi i materialeve arkivore që dokumentojnë krimet e kryera gjatë luftës në Kosovë, duke synuar ruajtjen afatgjatë të tyre, menaxhimin më efikas dhe krijimin e mundësive më të mëdha për hulumtim shkencor dhe institucional.

Sipas marrëveshjes, palët do të bashkëpunojnë në një gamë të gjerë aktivitetesh dhe iniciativash me interes të përbashkët. Këto përfshijnë planifikimin e programeve edukative që trajtojnë historinë dhe pasojat e krimeve të luftës në Kosovë, mbështetjen profesionale në procesin e digjitalizimit dhe aplikimin e programeve specifike për nevojat hulumtuese dhe dokumentuese të Institutit.

Gjithashtu, marrëveshja parashikon ndarjen e burimeve akademike dhe ekspertizës së stafit dhe studentëve të UBT-së, duke përfshirë qasjen në biblioteka dhe arkiva për projekte kërkimore që lidhen me dokumentimin e krimeve të luftës dhe ndikimin e tyre në shoqëri.

Ky proces pritet të përfshijë përdorimin e platformave dhe programeve të avancuara teknologjike për përpunimin, katalogimin dhe arkivimin digjital të dokumenteve, dëshmive dhe materialeve të tjera me rëndësi historike.

Continue Reading

Vendi

UBT uron mësuesit për 7 Marsin – Ditën e Mësuesit

Published

2 hours ago

on

March 7, 2026

By

Në një nga datat më domethënëse për arsimin dhe kulturën shqiptare, 7 Marsin – Ditën e Mësuesit, Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, ka shprehur mirënjohje dhe respekt për të gjithë mësuesit dhe arsimtarët që me përkushtimin e tyre të palodhur ndërtojnë themelet e dijes dhe të ardhmes së shoqërisë.

Në mesazhin e urimit theksohet se mësuesit janë ndër figurat më të rëndësishme të shoqërisë, pasi ata formojnë mendjen, karakterin dhe vizionin e brezave të rinj. Përmes punës së tyre të përditshme, ata jo vetëm që përcjellin dije, por edhe frymëzojnë nxënësit të ndjekin ëndrrat dhe të kontribuojnë për një shoqëri më të zhvilluar dhe më të drejtë.

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, ka theksuar se roli i mësuesit mbetet i pazëvendësueshëm në ndërtimin e një sistemi arsimor cilësor dhe në zhvillimin e një shoqërie të bazuar në dije, inovacion dhe vlera.

Me këtë rast, UBT u shpreh mirënjohëse ndaj të gjithë mësuesve për përkushtimin, profesionalizmin dhe sakrificën e tyre në edukimin e gjeneratave të reja, duke iu uruar atyre Gëzuar 7 Marsin – Ditën e Mësuesit.

Continue Reading

Lajmet

“Nga salla e operacionit në dokumentimin e historisë” – Kirurgu Salih Krasniqi rrëfen përvojat e luftës në Podcast-in e UBT-së

Published

3 hours ago

on

March 7, 2026

By

Kirurgu i njohur kosovar, Salih Krasniqi, ishte i ftuar në Podcast-in e UBT-së, ku ndau rrëfime prekëse mbi punën e tij gjatë periudhave të luftës, trajtimin e qindra të plagosurve dhe përpjekjet për të dokumentuar këto përvoja përmes librave dhe ekspozitave.

Gjatë bisedës, ai tregoi se ka organizuar një ekspozitë me rreth 250 fotografi, e cila është prezantuar në disa qytete të Kosovës dhe jashtë vendit, përfshirë edhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Në realizimin e kësaj nisme kanë kontribuar bashkëpunëtorë të ndryshëm, mes tyre edhe rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi.

Krasniqi theksoi se librat e tij janë shtypur në mijëra kopje me ndihmën e donatorëve dhe janë shpërndarë falas, me qëllim që përvojat e luftës dhe puna e personelit mjekësor të dokumentohen e të ruhen për brezat e ardhshëm.

Ai foli edhe për angazhimin e tij në trajtimin e të plagosurve gjatë konflikteve në Luginën e Preshevës dhe në Maqedoninë e Veriut, ku në kushte shumë të vështira dhe me mundësi të kufizuara mjekësore, u janë ofruar shërbime qindra pacientëve. Rrëfimi i Salih Krasniqit në Podcast-in e UBT-së riktheu në vëmendje sakrificën e mjekëve në kohë lufte dhe rëndësinë e dokumentimit të këtyre ngjarjeve për kujtesën historike.

*****

Pjesë nga intervista:

Edona Sulejmani: Përveç në Kosovë, librat janë prodhuar edhe jashtë vendit. Kush ju ka ndihmuar në këtë drejtim?

Salih Krasniqi: Po, përveç librave, kam realizuar edhe një ekspozitë me 250 fotografi. Në fillim më ka mbështetur Prof. Dr. Edmond Hajrizi, i cili më ndihmoi me botimin e një pjese të ekspozitës. Filluam në Prishtinë, në Muzeun e Kosovës, dhe vazhduam në Gjilan, Ferizaj, Pejë, Gjakovë, Prizren, Kukës, Zagreb, Tiranë dhe në SHBA – në Nju-Jork, Uashington, Huston dhe Dallas. Atje hapëm ekspozitën dhe bëmë promovimin e librave.

Për botimin e librave më ka ndihmuar profesor Ramiz Tafilaj, shqiptaro-amerikan, i cili mori përsipër shtypjen e tyre. Librin e kam publikuar në Huston dhe, falë tij, kam siguruar një numër të madh të këtij vëllimi voluminoz. Më ka ndihmuar gjithashtu Safet Qerimaj (nga Furra Qerimi) dhe disa të tjerë që kontribuan financiarisht për shtypjen e 1,500 librave. Janë shpërndarë të gjitha falas. Që nga promovimi në “Grand Hotel” në vitin 2022 e deri më sot, nuk kam pranuar asnjë pagesë nga lexuesit për këto libra.

Edona Sulejmani : Kjo është bërë për një shpërndarje sa më masive te populli shqiptar e më gjerë, që të kemi një dokumentim të qartë të asaj që ka ndodhur gjatë luftës dhe shërbimeve spitalore në QKUK. Është një punë e jashtëzakonshme dhe me shumë mund. Por, ju keni ndihmuar edhe në luftën në Luginë dhe në Maqedoni pas luftës në Kosovë. Publiku mbase nuk e di këtë pjesë; a mund të na tregoni sa e vështirë ka qenë puna dhe ndihma që keni ofruar atje?

Salih Krasniqi: Po, në UÇPMB e kemi pasur pak më lehtë, sepse personeli shëndetësor ishte nga Kosova dhe nuk kishim pengesa; rruga deri në spital ishte e hapur. Gjithashtu, mundësia për t’i sjellë pacientët në Gjilan apo Prishtinë ishte e thjeshtë.

Mirëpo, më pas në Likovë, gjatë luftës së UÇK-së në Maqedoni, situata ishte më problematike. Nuk kishim mundësi t’i sillnim pacientët në Kosovë apo t’i dërgonim lirisht në Shkup. Ishte kohë e vështirë dhe siguria e pacientëve ishte e rrezikuar. Megjithatë, disa prej tyre arritën të shkonin në Shkup. Unë kam të regjistruar 43 pacientë që kanë ardhur në spitalin e Prishtinës, e disa prej tyre janë dërguar edhe në Turqi për trajtim.

Mbaj mend kur po kthehesha në shtëpi më 23 qershor 2001, kishim 9 pacientë dhe thirrëm ndihmën e shpejtë nga Gjilani. Rruga ishte e gjatë deri në kufi. Në kufi na ndaloi KFOR-i; i morën të gjithë pacientët dhe anesteziologun Fadil Latifi dhe i dërguan në Bondsteel. Unë vazhdova me ndihmën e shpejtë drejt Gjilanit, bisedova me drejtorin dhe më pas më sollën në Prishtinë.

Problemi më i madh ishte në Maqedoni, ku duhej t’i trajtonim pacientët në vend. Kishim rreth 375 pacientë që duhej t’i operonim vetë, pasi nuk kishim shpresë te qendrat e tjera. Atje kam pasur rastet më prekëse. Kujtoj një familje ku ishin plagosur katër breza: katragjyshi, gjyshi, babai dhe nipi. Nipi ishte i lënduar në bërryl, ndërsa babai kishte një plagë nën sqetull dhe ishte në gjendje kome. Kishim vetëm një sallë operacioni. Babai dukej aq rëndë, saqë nuk kishte frymëmarrje dhe menduam se kishte vdekur; e lamë përkohësisht nën shkallë. Pasi trajtuam gjyshin dhe nipin, pashë që ai burri nën shkallë po fillonte të merrte frymë. I thashë Fadilit: “A ta fusim në sallë se po më duket gjallë?”. E morëm dhe e trajtuam.

Më pas erdhi Kryqi i Kuq dhe e mori këtë djalin me krah të lënduar dhe babain e tij që menduam se kishte vdekur, dhe i dërguan në Shkup. Më vonë dëgjova se babait i ishte dashur t’i amputohej krahu i djathtë, por shpëtoi, ashtu si edhe djali i tij.

Gjatë trajtimit, plaku i moshuar, ndonëse i plagosur, pyeste me shqetësim për kuletën dhe paratë që i kishin mbetur diku. Një rast tjetër i rëndë ishte familja Zymberi, ku u vranë 9 persona. Ishte një vajzë e lindur në vitin 1994, pra 7-vjeçare, e plagosur rëndë nga mina në pjesën e belit dhe të veshkave. Kishte humbur shumë muskulaturë dhe lëkurë. Ishte e vetëdijshme, fliste, por nuk jepte dot përgjigje të menjëhershme për shkak të shokut. Për fat, atë ditë erdhi Kryqi i Kuq dhe e mori, por vajza vdiq pas 3-4 ditësh në spitalin e Shkupit.

Kur shkoj në Sllupqan për vizitë (tani nuk guxoj të shkoj më në Maqedoni), vizitoj varrezat. Sa herë kam qenë atje, jam ndier keq sepse ajo vajzë kishte moshën e vajzës sime. Secili rast i asaj kohe është një roman më vete; mund të shkruhet pafund për atë që ka përjetuar popullata jonë.

 

Continue Reading

Të kërkuara