Në kuadër të Konferencës së 15-të Ndërkombëtare të UBT-së (UBT Annual International Conference), Fakulteti i Mediave dhe Komunikimit sjell një program të pasur shkencor, i cili bashkon studiues, profesorë dhe profesionistë të medias për të diskutuar zhvillimet, sfidat dhe perspektivat e komunikimit bashkëkohor.

Konferenca do të trajtojë tema me rëndësi të veçantë për peizazhin mediatik në Kosovë dhe më gjerë, duke përfshirë ndikimin e inteligjencës artificiale në gazetari, fragmentimin e tregut medial, pabarazinë gjuhësore, rolin e mediave në ndërtimin e shtetit, si dhe përgjegjësinë profesionale dhe ndikimin e platformave digjitale në krijimin dhe shpërndarjen e informacionit.

Programi shkencor përfshin gjithashtu diskutime mbi gjuhën, kuptimin dhe interpretimin në komunikimin medial, rëndësinë e fjalorëve elektronikë për gazetarinë bashkëkohore, cilësinë e shkrimeve publike në portalet lokale, si dhe mënyrën se si mediat lokale dhe ato online ndikojnë në ndërtimin e imazhit të rajoneve dhe komuniteteve të ndryshme.

Sesioni i parë

Chair:  Loreta Mamani, Votim Hanoli

Keynote speakers: Prof. asoc. dr. Ferid Selimi

• “Media market fragmentation and linguistic inequality in Kosovo”, Ferid Selimi
• “The context in media communication: Language, meaning and interpretation”, Ismet Osmani & Asllan Hamiti.
• “Media and State-Building: The Case of Kosovo”, Safet Zejnullahu
• “The importance of the electronic dictionary for contemporary journalism in the digital age”,  Ajten Hajdari-Qamili.
• “Content analysis of deceptive AI-generated videos in Kosovo elections”, Hyrije Mehmeti & Demush Bajrami.
• “ChatGPT as a Professional Assistant: Exploring Its Role in Journalism, Education and Academic Research”, Gjylie Rexha.
• “Media and the Representation of the Presevo Valley: How the Region’s Image Is Constructed in Local and Online Media”,  Ilir Zylfiu.
• “The quality of public writings on local portals”,Xhevahire Millaku
• “Legal regulation of artificial intelligence in the media: Challenges for freedom of expression, responsibility and integrity”, Faruk Rexhaj

Sesioni i dytë

Chair: Demush Bajrami, Gjylie Rexha

• “Artificial Intelligence in Journalism: Between Ethical Challenges, Professional Transformation, and the Fear of Replacement”,Musa Sabedini & Demush Bajrami
• “Media reporting on minors in criminal cases: Privacy, stigmatization, and psychological and social consequences”, Loreta Mamani& Aida Sotiri & Albana Allushaj& Mimoza Cabeli
• “Preparing students in teacher education programs for the development of media literacy and critical thinking in children”, Aida Sotiri &Loreta Mamani & Harallamb Margariti
• ‘Symbolic communication and the transformation of civic protest: A multimodal analysis of the Albanian case”,  Votim Hanoli
• “The Role of Analysts and Credibility in Shaping Public Opinion”, Shkodran Gajraku
• “Public perception and content indicators in Kosovo’s online media”, Naile Dema Selmani
• “The Role and Effectiveness of Public Relations in Promoting Educational Institutions: The Case of Kosovo”,  Jehona Kapllani – Ilazi & Driton Iseni.
• “Educational Video and Visual Storytelling”, Edona Sulejmani
• “The role of the journalist in ensuring fair in the age of artificial intelligence in Kosovo”, Ernesa Aliu
• “The effects of unregistered online portals on society and politics in Kosovo”, Arbëreshë Fazliu

Në kuadër të konferencës ndërkombëtare të UBT-së, Fakulteti i Sistemeve të Informacionit prezantoi punime shkencore që trajtuan zhvillimet në inteligjencën artificiale, qeverisjen e të dhënave, automatizimin inteligjent dhe transformimin digjital.

Në sesionin e parë, të kryesuar nga Besnik Skenderi, me Blerton Abazin si bashkëkryesues, prezantuan:

• Dr. Blerton Abazi – “Beyond Model Accuracy: Data Governance and Continuous Evidence in the Assurance of AI System”
• Agim Zuzaku – “Large Language Models for Managerial Decision Support in Hospitality”
• Besnik Skenderi dhe Diamanta Skenderi – “Agile Project Management Under Constraint: A Framework for Innovation Safety and Accountability”
• Besa Alija – “Process Modelling for the Digitalisation of Third-Cycle Studies: A Case Study at South East European University”

Ndërkaq, në sesionin e dytë, të kryesuar nga Ylber Limani, me Agim Zuzakun si bashkëkryesues, prezantuan:

• Ylber Limani dhe Melliha Lutfiu – “Information Systems Resilience and Digital Strategy: An Empirical Study of Kosovo in Global Comparison Using AI and SEM”
• Ylber Limani, Edmond Hajrizi dhe Mirlinda Gashi Jashanica – “An Empirical Study of AI Implementation and Quality Assurance in Higher Education Institutions”
• Dashmir Istrefi dhe Dimitar Stojkoski – “From Telemetry to Foresight: Self-Evolving Predictive Maintenance and Driver-Behavior Intelligence on a Local-First Telematics Hub”
• Dashmir Istrefi dhe Dimitar Stojkoski – “Toward Agentic Building Automation: A Protocol-Agnostic Edge–Cloud Platform with LLM-Driven Rule Synthesis for Heterogeneous and Legacy IoT Devices”
• Dashmir Istrefi dhe Dimitar Stojkoski – “From Telemetry to Disclosure: A Local-First IoT and AI Platform for Continuous, ESRS-Aligned ESG Monitoring in Smart Buildings”
• Gelina Maliqi – “Generative Artificial Intelligence and University Student Learning: A Global Synthesis of Effects, Mechanisms and Conditions”

Përmes këtyre prezantimeve, Fakulteti Sisteme të Informacionit i UBT-së vuri në pah rëndësinë e kërkimit shkencor dhe inovacionit në zhvillimin e zgjidhjeve digjitale bashkëkohore. Temat e trajtuara dëshmuan rolin gjithnjë e më të rëndësishëm të inteligjencës artificiale dhe sistemeve të informacionit në përmirësimin e vendimmarrjes, cilësisë së arsimit dhe efikasitetit institucional, duke krijuar mundësi të reja për bashkëpunim akademik dhe zhvillim teknologjik.

Në kuadër të Konferencës Ndërkombëtare Shkencore të UBT-së, u zhvillua sesioni i dedikuar për Shkencat Politike, Marrëdhëniet Ndërkombëtare dhe Studimet e Sigurisë, ku studiuesit dhe ekspertët prezantuan punimet e tyre shkencore mbi zhvillimet aktuale gjeopolitike, sfidat e sigurisë rajonale dhe globale, si dhe ndikimin e teknologjisë në transformimin e politikave të sigurisë.

Gjatë sesionit u trajtuan tema që ndërlidhen me migracionin dhe politikat evropiane, perceptimin e Rusisë si kërcënim dhe zbatimin e masave kufizuese, inteligjencën kriminale të bazuar në ndërveprimin njeri–inteligjencë artificiale, si dhe dinamikat politike dhe të sigurisë të konfliktit Rusi–Ukrainë.

Po ashtu, vëmendje e veçantë iu kushtua ndërvarësisë së sigurisë në Ballkanin Perëndimor dhe sfidave që paraqet lufta hibride për sigurinë kombëtare të Kosovës.Në sesionin e mbajtur online, Prof. Ferdochak prezantoi temën “Sweden’s Refocusing on the High North”, duke trajtuar orientimin strategjik të Suedisë drejt rajonit të Veriut të Lartë dhe rëndësinë e tij në kontekstin e zhvillimeve bashkëkohore gjeopolitike dhe të sigurisë ndërkombëtare.

Përmes këtyre prezantimeve, pjesëmarrësit kontribuuan në diskutimin akademik mbi sfidat bashkëkohore të marrëdhënieve ndërkombëtare, duke vënë në pah rëndësinë e analizës shkencore, bashkëpunimit rajonal dhe forcimit të mekanizmave institucionalë për përballimin e kërcënimeve tradicionale dhe atyre të reja.

• Migration Waves and Policy Responses in Europe: The Case of Albanian Migrants – Prof. Ass. Dr. Llokman Mirtezani, Prof. Ass. Dr. Muazam Halili
• Framing Russia as a Threat and Implementing Restrictive Measures – Prof. Ass. Dr. Bashkim Smakaj, Prof. Asoc. Dr. Dritero Arifi
• Beyond Cybercrime: Human-AI Criminal Intelligence and Transformation of Policing in the Western Balkans – Dr. Kenan Idrizaj
• The Political and Security Dynamics of an Unresolved War: Bargaining Failure, Power and Distribution of Costs in the Russia-Ukraine Conflict – Prof. Asoc. Dr. Ngadhnjim Brovina, Prof. Ass. Dr. Bahri Gashi, Prof. Ass. Dr. Hajdi Xhixha, Prof. Ass. Dr. Arian Kadriu, Taulant Morina
• Security Interdependence and Strategic Divergence: Mapping the Western Balkans as a Regional Security Complex – Prof. Dr. Alfred Marleku
• Hybrid Warfare and the Challenges to Kosovo’s National Security: Threats, Actors, and Mechanisms of Institutional Resilience – Prof. Ass. Dr. Veton Zejnullahu, Erion Zejnullahu
• The Intelligence Community in the Republic of Kosovo and Its Role in National Security – Prof. Ass. Dr. Bashkim Smakaj, Vesa Shatri

Planifikimi hapësinor, zhvillimi urban, qeverisja territoriale dhe ndikimi i teknologjisë në qytetet e së ardhmes ishin në fokus të sesionit akademik të organizuar në kuadër të aktiviteteve të UBT-së.

Në kuadër të programit akademik të UBT-së, ekspertë, profesorë, profesionistë dhe studiues të fushës së arkitekturës dhe planifikimit hapësinor u mblodhën për të diskutuar sfidat dhe mundësitë e zhvillimit urban, planifikimin e qëndrueshëm dhe transformimin e qyteteve përmes qasjeve bashkëkohore dhe teknologjive inovative.

Sesioni u udhëhoq nga Prof. Dr. Binak Beqaj, ndërsa pjesë e diskutimeve ishte edhe Mimoza Haxhija Jedrashi, kryetare e Odës së Arkitektëve të Republikës së Kosovës. Përmes prezantimeve të ndryshme, pjesëmarrësit trajtuan çështje që lidhen me planifikimin rajonal, performancën institucionale, ndryshimet klimatike, hapësirat e gjelbra dhe përdorimin e teknologjive gjeohapësinore në zhvillimin urban.

Folësi kryesor, Frank D’Hondt, i cili iu bashkua sesionit online, prezantoi temën “Sharing Futures: A Generation – fair Agenda for Regenerative Planning”, duke sjellë në vëmendje rëndësinë e planifikimit rigjenerues dhe të një agjende të drejtë ndërmjet gjeneratave për të ardhmen e hapësirave urbane.

Një nga temat e trajtuara ishte ndarja rajonale e Kosovës sipas parimeve evropiane NUTS, e prezantuar nga Elvida Pallaska dhe Binak Beqaj përmes punimit “Proposed Regional Division of Kosovo according to EU NUTS Principles”. Ndërkaq, Shqiprim Ahmeti, Rineta Jashari dhe Servet Spahiu prezantuan punimin “The State of Municipal Spatial Planning in Kosovo: Document Completion, Institutional Performance and Implementation Gaps”, duke trajtuar gjendjen e planifikimit hapësinor komunal, dokumentacionin dhe sfidat e zbatimit.

Venera Goxha prezantoi temën “From Spatial Data to Ethical Decisions: An Ethical Governance Framework for GIS and AI Assisted Municipal Planning in Kosovo”, me fokus në qeverisjen etike të të dhënave gjeohapësinore dhe përdorimin e inteligjencës artificiale në planifikimin komunal. Ndërsa Skender Kosumi prezantoi “Seestadt – A New Dimension of Living”, duke sjellë një perspektivë mbi dimensionet e reja të jetesës urbane.

Ndikimi i ndryshimeve klimatike në planifikimin urban u trajtua nga Fjollë Caka përmes temës “Urban Planning and Climate Change Management: Where Does Kosovo Stand?”. Në anën tjetër, Nexhat Balaj prezantoi punimin “The Impact of Green Spaces on the Quality of Life in Urban Environments”, duke vënë në fokus rëndësinë e hapësirave të gjelbra për cilësinë e jetës në mjediset urbane.

Përdorimi i teknologjive gjeohapësinore për zhvillim të qëndrueshëm ishte në qendër të punimit “Integrating the 3-30-300 Rule Into Urban Planning: Green Space Access and Sustainable Development Using Geospatial Technologies (GIS, GPS, RS)”, të prezantuar nga Eli Binxhija dhe Edon Maliqi.

Ndërkaq, Eli Binxhija, Era Desku, Erdonis Duraku, Lendiana Fetaj, Gramoz Gashi, Poema Doli dhe Milot Qerimi prezantuan punimin “Negotiating Urban Futures: The Great Game as a Method for Strategic Urban Transformation in Kartal, Istanbul”, duke trajtuar qasjet strategjike për transformimin urban përmes metodave të planifikimit dhe negocimit të së ardhmes së qyteteve.

Trashëgimia dhe zhvillimi urban i Prishtinës u trajtuan nga Shqiprim Ahmeti, Binak Beqaj dhe Anita Ymeri përmes punimit “Classifying the Unwritten City: Towards a Structured Historiography of Prishtina’s Urban Development – Part II”, i cili fokusohet në dokumentimin dhe strukturimin e historisë së zhvillimit urban të kryeqytetit.

Konferenca ndërkombëtare e Fakultetit të Arkitekturës dhe Planifikimit Hapësinor të UBT-së vazhdoi me sesionin e pasdites, në të cilën vazhduan prezantimet e punimeve nga ekspertët e fushës.

Në këtë pjesë të konferencës, vëmendje e veçantë iu kushtua integrimit të inteligjencës artificiale në procesin e projektimit, përdorimit të metodave biomimetike dhe biofilike, ndërthurjes së arkitekturës me inxhinierinë, si dhe ruajtjes dhe rivlerësimit të trashëgimisë arkitekturore. Diskutimet përfshinë gjithashtu banimin social, rinovimin urban, kërkimin arkitekturor dhe përmirësimin e cilësisë së hapësirave të banimit.

Programi u hap me pjesëmarrjen e Prof. Dr. Binak Beqajt, si dhe Mimoza Haxhija Jedrashi, udhëheqëse e Odës së Arkitektëve të Republikës së Kosovës, duke vënë në pah rëndësinë e bashkëpunimit profesional dhe akademik për zhvillimin e arkitekturës në Kosovë.

Një nga prezantimet kryesore ishte ai i Martijn Schildkamp, me temën “(Re-)Introducing Vernacular Building Techniques into Contemporary Architecture and Engineering Practice”, i cili trajtoi rikthimin e teknikave tradicionale të ndërtimit në praktikat bashkëkohore të arkitekturës dhe inxhinierisë.

Dimensioni teknologjik dhe transformimi i praktikës arkitekturore u trajtuan përmes disa punimeve. Alp Arda, i cili mori pjesë online, prezantoi “Power-scapes: Decision Infrastructure as a Design Methodology for Architectural Practice in Transition”. Ndërkaq, Gazmend Uka trajtoi ndikimin e inteligjencës artificiale gjeneruese në edukimin arkitekturor përmes punimit “Prompting Before Thinking? How Generative AI May Bypass Creative Stages in Architectural Design Education”. Faik Beqiri prezantoi temën “From Data to Form: Rethinking the Representation of the Unseen”, duke sjellë në vëmendje marrëdhënien ndërmjet të dhënave dhe përfaqësimit arkitekturor.

Rëndësia e natyrës dhe e proceseve biologjike në projektim ishte një tjetër drejtim i sesionit. Dea Luma prezantoi punimin “From Biophilic Design to Neurophysiological Evidence: Understanding Human Brain Responses to Indoor Greenery”, ndërsa Arton Qorri trajtoi temën “Biomimetic Design in Architecture: Development of a Biomimetic Methodology Based on the Structure and Biomechanics of the Femur”. Këto prezantime sollën në fokus ndërthurjen e arkitekturës me shkencat natyrore dhe kërkimin mbi ndikimin e mjedisit të ndërtuar te njeriu.

Ndërthurja e arkitekturës me inxhinierinë dhe zhvillimi i hapësirave multifunksionale u trajtuan nga Bard Bajcinovci, me temën “Integrating Architecture and Engineering for Kosovo’s Urban Renewal”, si dhe Lisa Shaqiri dhe Luzim Begiri, të cilët prezantuan “The Multifunctional Building as a Platform for Social and Urban Hybridization”.

Një vëmendje e veçantë iu kushtua edhe banimit social dhe zhvillimit të kapaciteteve kërkimore në arkitekturë. Ramë Hamzaj dhe Atdhe Arifi prezantuan temën “Management of the Construction of Affordable and Social Housing Buildings in Kosova”. Andi Latifaj dhe Besa Jaghiu trajtuan “National Institute of Architecture in Kosovo: A Research-Based Architectural Design Proposal”, ndërsa Ilhan Cucović prezantoi “An Institute for Architectural Research in Peja, Kosovo: Rationale, Comparative Models and Strategic Framework”. Këto punime trajtuan mundësitë për zhvillimin e banimit të përballueshëm dhe forcimin e infrastrukturës kërkimore në fushën e arkitekturës në Kosovë.

Trashëgimia arkitekturore dhe historia e hapësirave tradicionale u përfaqësuan përmes disa punimeve shkencore. Nexhat Çoqaj prezantoi “The Hearth in Traditional Albanian Architecture: Historical Evolution, Architectural Typology and Socio-Cultural Functions”, ndërsa Pajazit Hajzeri trajtoi “Public Baths — Hammams History and Development in Kosovo”. Bekim Çeko dhe Marash Demiri prezantuan “An Analysis of Center-Periphery Interaction in Ottoman Bath Architecture: Structural and Spatial Configuration”, duke trajtuar organizimin hapësinor dhe konfigurimin strukturor të arkitekturës së hamameve osmane.

Në përmbyllje të sesionit, Elira Bushati prezantoi punimin “Post-Occupancy Evaluation of Student Dormitories Built Before and After 1999 in Pristina: Assessment and Recommendations for Future Projects”, duke u fokusuar në vlerësimin e konvikteve studentore në Prishtinë dhe rekomandimet për projekte të ardhshme.

Aktiviteti përfundoi me ceremoninë përmbyllëse dhe ndarjen e certifikatave për pjesëmarrësit, duke shënuar përmbylljen e një programi që vuri në pah rëndësinë e kërkimit shkencor, shkëmbimit të përvojave profesionale dhe zhvillimit të qasjeve inovative për planifikimin hapësinor dhe të ardhmen e qyteteve.