Turqia deklaroi të hënën se mbrojtja ajrore e NATO-s ka rrëzuar një raketë të dytë balistike iraniane që kishte hyrë në hapësirën e saj ajrore. Ankaraja paralajmëroi se do të veprojë kundër çdo kërcënimi të tillë, të cilët po kthehen në një provë serioze për Turqinë dhe aleancën.

Ky incident në jug të vendit shënon raketën e dytë të interceptuar nga Irani brenda javës së fundit. Turqia, e cila ka ushtrinë e dytë më të madhe në NATO dhe është fqinje me Iranin, e kishte paralajmëruar Teheranin të shtunën që të mos sulmonte përsëri, por deri tani nuk ka sugjeruar se do të kërkojë zyrtarisht mbrojtje shtesë nga anëtarët e bllokut.

Një zëdhënës i NATO-s konfirmoi interceptimin e raketës që po drejtohej drejt Turqisë, duke riafirmuar gatishmërinë e aleancës për të mbrojtur aleatët.

Për dallim nga raketa e javës së kaluar që u rrëzua jashtë kufijve, raketa e fundit hyri në hapësirën ajrore turke dhe mbetjet e saj ranë në një rajon që ndodhet mes një baze ajrore kritike dhe një baze radari, të dyja të përdorura nga Shtetet e Bashkuara dhe NATO.

Ministria Turke e Mbrojtjes theksoi se do të ndërmerren të gjitha masat e nevojshme me vendosmëri dhe pa hezitim kundër çdo kërcënimi ndaj territorit dhe hapësirës ajrore, duke shtuar se nuk ka pasur viktima nga ky incident.

Turqia, megjithëse një lider në rritje në industrinë e mbrojtjes, ende mbështetet në sistemet e NATO-s të stacionuara në Detin Mesdhe për mbrojtjen e saj ajrore. Deri tani, Ankaraja nuk ka treguar synim për të aktivizuar Nenin 4 të NATO-s për konsultime, i cili mund të çonte eventualisht drejt Nenit 5 për mbrojtje kolektive.

Zyra e Presidentit Recep Tayyip Erdogan ripërsëriti paralajmërimin e fortë drejtuar të gjitha palëve, veçanërisht Iranit, për të shmangur rrezikimin e stabilitetit rajonal dhe civilëve. Mbetet e paqartë se cili ishte objektivi i saktë i raketës, por mbetjet ranë në fusha të zbrazëta në Gaziantep, zonë që ndodhet mes bazës së Incirlikut dhe radarit në Malatya.

Si pasojë e situatës, Ambasada e SHBA-së urdhëroi evakuimin e personelit jo-emergjent nga konsullata në Adana dhe u bëri thirrje amerikanëve të largohen nga juglindja e Turqisë.

Ndërkohë, Teherani nuk ka komentuar mbi incidentin, por ka deklaruar vazhdimisht se nuk është në luftë me vendet e rajonit dhe nuk po shënjestron Turqinë. Ky përshkallëzim vjen pas përpjekjeve të dështuara të Turqisë për të ndërmjetësuar bisedimet mes SHBA-së dhe Iranit para fillimit të sulmeve ajrore. /Reuters/

Të paktën 14 persona kanë humbur jetën pasi një gomone që transportonte emigrantë u përplas me një anije të rojës bregdetare turke në provincën e Antalias.

Ngjarja e rëndë ndodhi në orët e para të mëngjesit të së hënës në brigjet e rrethit Finike. Sipas një deklarate zyrtare, anija e shpejtë u diktua nga autoritetet, por tentoi të largohej pavarësisht paralajmërimeve të përsëritura për t’u ndalur.

Gjatë ndjekjes, gomonia u përplas me anijen e rojës bregdetare, duke shkaktuar viktima dhe të lënduar. Autoritetet arritën të shpëtojnë gjashtë emigrantë dhe një shtetas turk që ndodheshin në mjetin lundrues. Ndërkohë, 14 persona tjerë u gjetën pa shenja jete pas përplasjes fatale.

Pjesa tjetër e grupit prej 15 personash arritën të vazhdonin lundrimin derisa prekën tokën, ku edhe u kapën nga forcat e sigurisë. Roja bregdetare turke ka bërë të ditur se po vazhdon hetimet për të zbardhur rrethanat e plota të këtij incidenti tragjik.

Ky rrugëtim cilësohet si një nga tentativat e rrezikshme të emigrantëve për të kaluar përmes ujërave turke drejt Europës. /AlJazeera/

Shumica e tregjeve në Gjirin Persik po e përmbyllin ditën e hënë me rënie, të udhëhequra nga humbjet e thella në Dubai, ndërkohë që lufta amerikano-izraelite kundër Iranit po vazhdon. Çmimet e naftës u rritën me mbi 11% për shkak të ndërprerjeve të furnizimit dhe frikës nga bllokimi i zgjatur i qarkullimit në Ngushticën e Hormuzit.

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, deklaroi të shtunën se nuk është i interesuar për negociata me Iranin, duke sugjeruar se lufta do të përfundojë vetë kur Irani të mos ketë më një ushtri funksionale apo udhëheqje në pushtet. Shpresat për paqe u zbehen edhe më shumë të hënën, kur Irani emëroi Mojtaba Khamenein si udhëheqës suprem për të pasuar babanë e tij, Ali Khamenei, duke sinjalizuar se linja e ashpër vazhdon të dominojë pushtetin.

Tregjet e energjisë janë veçanërisht të rrezikuara  sepse kriza po zhvillohet rreth Ngushticës së Hormuzit, përmes së cilës kalon zakonisht rreth një e pesta e furnizimit botëror me naftë.

Rriten kostot e sigurimit të borxhit (CDS)

Indeksi kryesor i aksioneve në Dubai mbylli ditën me një rënie prej 2.8%. Kompanitë e mëdha si “Emaar Properties” pësuan rënie prej 4.7%, ndërsa operatori i rrugëve me pagesë “Salik” ra me 4.9%. Ky indeks, i cili rinisi tregtimin të mërkurën pas një pezullimi dyditor, ka rënë më shumë se 11% gjatë katër seancave të fundit. Edhe kompania ajrore “Air Arabia” shënoi rënie prej 5%.

Në Abu Dhabi, indeksi ra me 0.4%, duke shënuar seancën e gjashtë radhazi me humbje. Bursat e Dubait dhe Abu Dhabit njoftuan javën e kaluar se do të pezullojnë tregtimin për aksionet që pësojnë rënie prej 5% ose më shumë.

Kostoja e sigurimit kundër dështimit të borxhit sovran (Credit Default Swaps – CDS) për disa vende të rajonit u rrit sërish ndjeshëm të hënën. Bahrejni shënoi rritjen më të lartë në tre vjet, ndërsa rritje u shënuan edhe për Egjiptin, Arabinë Saudite, Katarin dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.

Indeksi referencë i Arabisë Saudite ra me 1.6%, duke ndërprerë serinë pesëditore të rritjes. Banka “Al Rajhi” humbi 3.9%, ndërsa gjiganti “Saudi Aramco” u rrit me 0.7% në prag të raportit vjetor të fitimeve. Sipas analistëve, investitorët pritet të zhvendosen në sektorë më pak të ekspozuar ndaj tensioneve rajonale. Përpjekjet e Arabisë Saudite për të riorientuar eksportet e naftës përmes portit Yanbu kanë zbutur disi shqetësimet për bllokimin e Hormuzit.

Në Katar, indeksi humbi 2.6%, ku pothuajse të gjitha kompanitë mbyllën me rezultate negative. Edhe bursat e Bahrejnit dhe Kuvajtit shënuan rënie, ndërsa bursa e Omanit arriti të avancojë me 3.1%. Jashtë Gjirit, indeksi kryesor i Egjiptit ra me 0.8%, duke zgjatur humbjet nga seanca e kaluar.

Mojtaba Khamenei, djali i Ayatollah Ali Khameneit, i cili u vra gjatë sulmeve amerikano-izraelite, është zgjedhur si pasuesi i tij. Për dallim nga i ati, 56-vjeçari ka mbajtur kryesisht një profil të ulët publik.

Ai nuk ka mbajtur kurrë poste qeveritare, as nuk ka mbajtur fjalime apo intervista publike, ndërsa numri i fotografive dhe videove të tij mbetet mjaft i kufizuar. Megjithatë, prej vitesh ka pasur thashetheme se ai kishte ndikim të konsiderueshëm në prapaskenat e Iranit.

Raportet zyrtare diplomatike amerikane të publikuara nga WikiLeaks në fund të viteve 2000, e përshkruanin atë si “fuqinë pas mantelit”, i cili shihej si një figurë e aftë dhe e vendosur brenda regjimit.

Përzgjedhja e tij mund të rezultojë sërish kontradiktore. Republika Islamike u themelua në vitin 1979 mbi parimin se udhëheqësi suprem duhet të zgjidhet për statusin e tij fetar dhe udhëheqjen e dëshmuar, e jo përmes trashëgimisë familjare.

Gjatë sundimit të tij, Ali Khamenei kishte folur vetëm në parim për pasardhësin e tij, madje një anëtar i Asamblesë së Ekspertëve kishte deklaruar se ai e kundërshtonte idenë që i biri të ishte kandidat. Mojtaba ka lindur në vitin 1969 dhe është fëmija i dytë i gjashtë fëmijëve të ish-udhëheqësit. Ai ka shërbyer për periudha të shkurtra në ushtri gjatë luftës Iran-Irak, konflikt ky që rriti dyshimet e regjimit ndaj Perëndimit.

Në aspektin fetar, Mojtaba filloi studimet teologjike në Qom në moshën 30-vjeçare, gjë që konsiderohet e vonshme për traditën e tyre. Deri vonë ai gëzonte një gradë të mesme klerike, çka mund të jetë pengesë për pranimin e plotë të tij.

Megjithatë, media dhe zyrtarë të afërt me pushtetin kanë filluar t’i referohen me titullin “Ayatollah” për të rritur autoritetin e tij, ashtu siç u veprua edhe me të atin në vitin 1989. Emri i tij u bë i njohur për publikun gjatë zgjedhjeve të vitit 2005, ku u akuzua nga kandidatët reformistë për ndërhyrje në votime përmes Gardës Revolucionare dhe milicisë Basij për të ndihmuar fitoren e Mahmoud Ahmadinejadit.

Akuzat u përsëritën edhe në vitin 2009, kur rizgjedhja e Ahmadinejadit shkaktoi protesta masive të njohura si “Lëvizja e Gjelbër”.

Shumë protestues kundërshtonin hapur idenë që Mojtaba të pasonte të atin. Si udhëheqës i ri i Iranit, pritet që ai të vazhdojë politikat e ashpra. Duke qenë se ka humbur babanë, nënën dhe bashkëshorten nga sulmet amerikano-izraelite, besohet se ai nuk do t’i nënshtrohet presionit perëndimor.

Sidoqoftë, ai përballet me detyrën e vështirë për të siguruar mbijetesën e Republikës Islamike në një kohë shkatërrimi ekonomik dhe pakënaqësie publike. Tashmë ai është një njeri i shënjestruar; ministri izraelit i mbrojtjes ka deklaruar javën e kaluar se kushdo që pason Ali Khamenein do të jetë një objektiv i padiskutueshëm për eliminim.