Lajmet

REL: Transiti i pasigurt: Kosovarët “nën gjykimin” e Serbisë

Published

on

Kur Tefik Mustafa u kthye në Kosovë pas më shumë se një viti në burgjet e Serbisë, familja e tij e pa të thyer fizikisht dhe emocionalisht.

Sot ai është në Zvicër, duke trajtuar problemet me shikim dhe një krizë nervore – pasoja këto të drejtpërdrejta të kushteve të rënda në burgun ku u mbajt, sipas familjes.

Historia e tij është vetëm një nga shumë rastet e ngjashme të viteve të fundit, kur qytetarë të Kosovës janë arrestuar nga autoritetet serbe gjatë udhëtimeve transit.

Nga udhëtim transit, në 13 muaj paraburgim

Djali i tij, Qamili, rrëfen se Tefik Mustafa – shtetas i Kosovës dhe i Italisë – u nis më 1 qershor 2024 drejt Sllovenisë, përmes Serbisë – rrugë që e kishte përdorur dhjetëra herë më parë.

Në vendkalimin kufitar të Merdares, midis Kosovës dhe Serbisë, ai u ndalua nga policia serbe.

E detyruan që telefonatën e fundit me familjen ta bënte në gjuhën serbe. Pastaj, për 79 ditë nuk na lejuan asnjë kontakt”, rrëfen Qamili për Radion Evropa e Lirë.

Pas një muaji paraburgim në Prokuple, Tefiku u transferua në një burg të sigurisë së lartë në Beograd.

Sipas të birit, ai u akuzua për organizimin e rrëmbimit të tre policëve serbë në qershor të vitit 1999, në magjistralen Prishtinë-Gjilan.

Për familjen, akuza ishte absurde, sepse, siç thotë Qamili, Tefiku as që ndodhej në Kosovë në atë kohë.

Nga viti 1997, ai jetoi dhe punoi në Gjermani, deri më 2004, kur u kthye për herë të parë në Kosovë, pas përfundimit të luftës, thotë Qamili.

Prokuroria kërkoi 27 vjet burg, por Gjykata e dënoi me një vit. Në fund, sipas Qamilit, Tefikun “e shpallën të pafajshëm” dhe e liruan pas 13 muajsh në paraburgim.

Nuk kanë gjetur fakte. Plus, kur e kanë liruar babanë, e kanë shpallur të pafajshëm”, thotë ai.

Qamili pretendon se gjatë kohës në burg, Tefikut i është dëmtuar rëndë shikimi për shkak të ambientit të errët, në të cilin është mbajtur.

Babai, për momentin, gjendet në Zvicër. Ka shkuar për vizitë dhe për trajtim mjekësor, lidhur me problemin me sy, por edhe për një lloj ‘bllokade’… është një lloj krize nervore”, shpjegon ai.

Po sipas tij, familja ka shitur prona dhe është futur në borxhe “për të paguar qindra mijëra euro”, që avokatët serbë kërkonin për ta nxjerrë të lirë.

Gjashtë të arrestuar dhe një i zhdukur më 2025

Ministria e Punëve të Jashtme dhe Diasporës e Kosovës (MPJD) nuk iu përgjigj pyetjeve të Radios Evropa e Lirë në lidhje me shtetasit e Kosovës, të arrestuar në Serbi këtë vit.

Por, burime të REL-it brenda MPJD-së konfirmojnë se deri më tash këtë vit janë regjistruar gjashtë raste arrestimesh dhe një rast rrëmbimi nga autoritetet serbe.

Të arrestuarit, sipas tyre, dyshohen për “krime lufte” ose “vepra kundër rendit kushtetues të Serbisë”.

Rastet e të arrestuarve në Serbi, sipas burimeve në MPJD

Arbnor Spahiu – i arrestuar në qershor nën dyshimet për “vrasje të rëndë” në Banjskë; u lirua më 21 nëntor.

Lulzim Halili – i arrestuar në korrik, i akuzuar për “krime lufte”; mbetet në paraburgim.

Sasha Gjorgjeviq – i arrestaur në korrik, nën dyshimet për “bashkëpunim me Shërbimin Informativ të Shtetit të Shqipërisë (SHISH), përmes Agjencisë Kosovare të Inteligjencës (AKI)”; mbetet në paraburgim.

Behar Preniqi – i arrestuar në gusht, si “pjesëtar i dyshuar i UÇK-së”; mbetet në paraburgim.

Hazir Haziri – i arrestuar në shtator nën dyshimet për “krime lufte”; mbetet në paraburgim.

Avni Qenaj – i arrestuar në nëntor për “krime lufte”; gjykata në Beograd i dha një muaj paraburgim.

Millan Vukashinoviq dyshohet se është rrëmbyer nga xhandarmëria serbe në Leposaviq – pjesa veriore e Kosovës – më 1 nëntor.

Më 14 gusht, autoritetet serbe kanë njoftuar se i kanë ndaluar edhe dy persona me inicialet X.E. dhe B.E. (Xhemajl dhe Bashkim Emini) në pikën kufitare mes Serbisë dhe Hungarisë, Horgosh, nën dyshimet se si pjesëtarë të UÇK-së, “kanë kryer krime lufte kundër popullsisë civile”. Pesë ditë më pas, ata janë liruar.

Shifrat që nuk i di askush

Avokatët nga Kosova nuk mund t’i mbrojnë qytetarët e ndaluar në Serbi pa licenca serbe, por bashkëpunojnë me avokatë vendas.

Arianit Koci, i angazhuar në disa prej rasteve, thotë se shifrat zyrtare janë “relativisht të pasakta”.

Ka raste kur biznesmenë të caktuar janë ndaluar – me pretendimet se kanë kryer krime të luftës – dhe më pas janë liruar. Por, ata kanë insistuar që të mos bëhen publike këto informata, për shkak se, sipas tyre, ata duhet të vazhdojnë të kalojnë nëpër Serbi”, thotë Koci për Radion Evropa e Lirë.

Ai përmend edhe rastin e një ish-polici që u ndalua për disa orë dhe u lirua pa u marrë vesh nga askush.

Ka shumë raste të tilla”, thotë ai dhe shton se Serbia “i zvarrit qëllimisht procedurat”.

Në rastin e Hazir Hazirit, dëshmitarët e kanë shfajësuar. Por, prokuroria tani kërkon ta kontrollojë telefonin e tij të vitit 2025 për një ngjarje të vitit 1999. Si është e mundur kjo?”, pyet ai.

Sipas tij, Haziri ka kaluar dhjetëra herë më parë nëpër territorin e Serbisë dhe nuk është ndaluar deri në shtatorin e sivjetmë.

Qytetarët janë [dëm] kolateral. Gjithmonë pëson individi kur dy shtetet kanë probleme. Këtë mekanizëm, si duket, Serbia po e shfrytëzon në mënyrë brutale”, shton Koci.

Arrestimet si instrument politik

Ekspertët, gjithashtu, vlerësojnë se këto ndalime ndodhin zakonisht kur tensionet mes Kosovës dhe Serbisë rriten.

Në dy vjetët e fundit, ato kanë qenë të larta, për shkak të disa veprimeve të Qeverisë së Kosovës për të shtrirë autoritetin e saj edhe në pjesën veriore të vendit, ku popullata shumicë serbe vazhdon të jetë e ndikuar nga pushteti në Beograd.

Behxhet Shala, nga Këshilli për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut në Kosovë, thotë se qytetarët janë bërë “kolateral politik”.

Është një lojë ‘ping-pong’. Është një kolateral që e paguajnë qytetarët e Kosovës për shkak të raporteve të tensionuara me Serbinë, si dhe për shkak se Kosova dhe Serbia kanë mbetur nën hijen e interesimit ndërkombëtar, si pasojë e luftimeve në Ukrainë dhe zhvillimeve në Lindjen e afërt”, thotë Shala për Radion Evropa e Lirë.

Sipas tij, Serbia po simulon “reciprocitet”, duke pretenduar se po arreston kosovarë si kundërpërgjigje për procedurat në Kosovë ndaj serbëve.

… por, çdo ndalim i jashtëligjshëm është shkelje e të drejtave të njeriut. Arrestimi e pastaj lirimi i shfajëson në letër, por dëmi ndaj personit është i pariparueshëm”, thotë ai.

Shala kritikon klasën politike në të dyja vendet që po i përdor këto raste vetëm për retorikë, pa bërë përpjekje për të ndërtuar mekanizma të vërtetë bashkëpunimi, me ndërmjetësim ndërkombëtar ose ndërinstitucional.

Gjatë këtij viti, MPJD-ja e Kosovës ka përsëritur disa herë thirrjen që shtetasit kosovarë të shmangin udhëtimin përmes territorit të Serbisë, duke vlerësuar se “Serbia nuk është më një territor, i cili ofron siguri minimale për integritetin fizik dhe juridik të shtetasve të Republikës së Kosovës, në veçanti ndaj shqiptarëve”.

Territori i këtij vendi shfrytëzohet sidomos nga shtetasit që duan të kalojnë në territor të BE-së, duke hyrë fillimisht nga Serbia në Hungari, si dhe anasjelltas nga diaspora që viziton Kosovën.

Prishtina dhe Beogradi i kanë hequr dokumentet për hyrje-dalje nga vera e vitit 2022.

Mes tjerave, ato kanë edhe Marrëveshje për Ndihmë të Ndërsjellë Juridike, të arritur qysh në vitin 2013 me ndërmjetësimin e Bashkimit Evropian, por bashkëpunimi në praktikë gati se nuk ekziston.

Arrestimet si pasojë e mungesës së dialogut

Politologu nga Beogradi, Ognjen Gogiq, e sheh valën e arrestimeve të shtetasve të Kosovës në Serbi, si dhe të serbëve të Kosovës, si pasojë të drejtpërdrejtë të ndërprerjes së dialogut politik mes dy vendeve.

Sipas tij, që nga takimi i fundit i nivelit të lartë në shtator të vitit 2023, komunikimi mes palëve është “praktikisht i shkatërruar”.

E gjithë kjo tregon se dialogu nuk po funksionon. Arrestimet pa asnjë koordinim janë dëshmi se të gjitha kanalet e komunikimit janë rrënuar”, thotë Gogiq për Radion Evropa e Lirë.

Sipas Gogiqit, arrestimet e shtetasve të Kosovës në Serbi janë edhe rezultat i presionit të brendshëm politik.

Procedurat penale të nisura në Kosovë kundër disa zyrtarëve serbë – përfshirë edhe drejtues të Listës Serbe për shkelje të dyshuara të ligjeve në Kosovë – kanë krijuar pritshmëri te publiku në Serbi që Beogradi të “përgjigjet”.

Për ta qetësuar këtë opinion, thotë Gogiq, autoritetet serbe shpesh arrestojnë kosovarë gjatë transitit.

Por këto lëvizje, sipas tij, janë edhe një mesazh politik për Prishtinën: “Është simptomatike që arrestimet ndodhin pothuajse paralelisht, në të dyja anët.”

Gogiq shton se tensionet e brendshme në Serbi – protestat e shumta kundër pushtetit që prej nëntorit të kaluar – e ushqejnë po ashtu këtë dinamikë.

Një pjesë e opinionit e akuzon presidentin serb, Aleksandar Vuçiq, për “butësi” ndaj Kosovës, dhe arrestimet shërbejnë si përgjigje politike ndaj këtyre kritikave, sipas tij.

Gogiq paralajmëron se pa bashkëpunim mes dy sistemeve të drejtësisë – qoftë edhe përmes misionit të BE-së në Kosovë, EULEX – qytetarët e Kosovës dhe të Serbisë do të vazhdojnë të përballen me pasiguri juridike, duke mos e ditur se “çfarë i pret” kur hyjnë në territorin e palës tjetër./REL

Rajoni

Edmond Hajrizi emërohet Zëvendëspresident i Organizatës Evropiane për Cilësi

Published

on

By

Lideri i Kosovës në edukim, inovacion dhe menaxhim të cilësisë përfaqëson vendin në nivel evropian.

Edmond Hajrizi, themelues dhe president i Quality Kosovo, si dhe vizionari pas UBT Smart City dhe rektori i UBT-së, është emëruar Zëvendëspresident i Organizatës Evropiane për Cilësi (EOQ).

Hajrizi është një figurë e njohur në Kosovë dhe në Evropë në fushën e akademisë dhe biznesit, i dalluar për lidershipin dhe inovacionin e tij. Ai është anëtar i Akademisë Evropiane të Shkencave dhe profesor universiteti. Gjithashtu, është vlerësuar me çmime të shumta, si “Lider Universitar i Vitit” dhe “Profesori Sipërmarrës i Vitit”. Po ashtu, ka fituar çmimin prestigjioz “European Quality Leader of the Year”.

Vitin e kaluar ka marrë edhe një çmim nga presidenti i Austrisë për kontributin e tij.

Në rolin e tij të ri në EOQ, Hajrizi do të kontribuojë në formësimin e strategjive evropiane për menaxhimin e cilësisë, praktikat e qëndrueshme të organizatave dhe inovacionin, duke forcuar pozitën e Kosovës në hartën profesionale evropiane.

“Jam thellësisht i nderuar që shërbej si Zëvendëspresident i Organizatës Evropiane për Cilësi. Ky rol më lejon të sjell ekspertizën e Kosovës në skenën evropiane dhe të promovoj ekselencën, inovacionin dhe cilësinë në organizata në të gjithë Evropën”, u shpreh Hajrizi.

Organizata Evropiane për Cilësi është një platformë kryesore për profesionistë dhe institucione, e dedikuar për avancimin e menaxhimit të cilësisë, inovacionit dhe përmirësimit të vazhdueshëm në të gjithë Evropën.

Continue Reading

Vendi

DITARI: Çfarë lajmesh kemi lexuar në çdo 21 mars, në vitet nëntëdhjetë

Published

on

By

21 mars 1994

Lajmet kryesore:

Kryetari Rugova priti diplomatë gjermanë;

Kinkel kërkon nga bashkësia ndërkombëtare që të shuhen vatrat e krizës në tërë ish-Jugosllavinë;

Në Frankfurt u mbajt mbledhje me përfaqësuesit e komisioneve për Fondin e Qeverisë së Republikës së Kosovës;

Në Bruksel u mbajt tubim protestues për Republikën e Kosovës shtet i pavarur dhe neutral;

Tubim protestues i shqiptarëve në Kopenhagë;

Mbledhje informative për Kosovën në Komisariatin e përgjithshëm për Refugjatë në Bruksel;

Pushteti maqedonas përpiqet që shqiptarët t’i cilësojë si element destabilizues;

Në Mitrovicë policia serbe plaçkiti SHH “Nënë Tereza”;

I riu Emrush Mulaku u dërgua në burgun e Nishit;

Represioni i policisë serbe në Kosovë;

Policia maqedonase ia plaçkiti Zymer Arifit 1.000 DEM;

Kërkohet Muhamet Buzhala;

Tugjman: SHBA dhe Evropa angazhohen për kthimin e Krainës nën kontrollin e Kroacisë ;

Demokratët e Serbisë janë për suprimimin e krahinave;

Maqedonia furnizohet me naftë përmes portit Burgas;

Shaip Beqiri u dënua me 60 ditë burg.

 

 

Në Fushë-Kosovë – vetura e policisë serbe mbyti një nxënëse

Parmbrëmë, rreth orës 19, afër stacionit hekurudhor në Fushë-Kosovë, një veturë e policisë serbe shkeli Fahrie Halil Ismailin (1975), nxënëse e shkollës së mesme “Hivzi Sylejmani” në Fushë-Kosovë, e cila nga plagët e marra vdiq në vend, njofton “Bujku” i sotëm.

Në këtë fatkeqësi u lëndua rëndë edhe shoqja e saj Sahadete Gani Krasniqi, po ashtu nxënëse e shkollës së mesme “Hivzi Sylejmani” në Fushë-Kosovë.

Pas aksidentit, shkaktuesit e fatkeqësisë nuk ndërmorën asgjë, por fatkeqet i la në vendin e aksidentit pa u ofruar ndihmë.

 

 

21 mars 1995

Lajmet kryesore:

Kryetari Rugova priti të Ngarkuarën me Punë në Ambasadën e Norvegjisë në Beograd;

Pritet pjesëmarrje masive në tubimet e protestës në Evropë më 25 mars;

Ministrja suedeze kërkon angazhim më të madh për Kosovën;

Komisioni pranoi revokimin dhe emërimin e disa deputetëve të Kuvendit të Republikës së Kosovës;

Policia serbe ndërhyri në selinë e Degës së LDK-së në Prizren;

Dhuna e përditshme në Kosovë;

Lipjani rreth dy orë u mbajt i bllokuar nga ana e policisë;

Rreth 200 policë financiarë po plaçkisin në Prizren;

Thirrje të shumta për rekrutim në komunën e Lipjanit;

Një i ri u dërgua në Burgun Ushtarak në Nish;

Policia ndërhyri në SHM ” Muharrem Bekteshi” në Vushtrri;

Dr. Bukoshi: Të bashkuar duhet t’i imponohemi botës;

Në S.Gallen u mbajt një seminar me mësimdhënësit e shkollave shqipe ;

PVD në Preshevë përkrah vendimin e Komisionit Qendror për Solidaritet të LDK-së;

Malisheva tri ditë pa gazetën “Bujku”;

Njoftohet për një grevë të arsimtarëve serbë në Kosovë;

Ndërmarrja “Luks” e Mitrovicës buzë falimentimit;

Xhevat Makolli dhe Ymer Rama – fituan titullin sen sei 5 dan;

Vazhdojnë punimet në ndërtimin e kishës serbe në Prishtinë;

Kërkohet Nexhat Hajredinaj.

 

 

21 mars 1997

 Lajmet kryesore:

Konferencë për gazetarë e kryetarit të Republikës së Kosovës, dr. Ibrahim Rugova;

Kuvendi Popullor i Shqipërisë nuk miratoi dy projektligje të Qeverisë;

Arbnori: Parlamenti nuk njeh dhunën e kurrkujt;

PD kundër komiteteve që tentojnë zëvendësimin e pushtetit lokal;

SHBA-të po studiojnë një përgjigje ndërkombëtare për Shqipërinë;

Van Mierlo: BE drejt ndërhyrjes së kufizuar në Shqipëri;

Kinkel: Ne nuk do ta braktisim popullin shqiptar;

Demirel: Turqia njeh vetëm institucionet legale të Shqipërisë;

Gjendja në Shqipëri dhe samiti i Helsinkit SHBA-Rusi;

OSBE fuqizon ndërmjetësinë e Vranickit në krizën në Shqipëri;

Italia përgatit kthimin e refugjatëve shqiptarë;

Një delegacion i Organizatës Botërore të Ushqimit në Shqipëri;

Shirak: “Të gjitha shtetet evropiane kanë të drejtë inkuadrimi në NATO”;

Këshilli i Evropës kërkon që të marrë pjesë në një mision tripalësh në Shqipëri;

Ministri shqiptar i Mbrojtjes priti Atasheun ushtarak të Federatës ruse;

Situatë e qetë në Shkodër;

Lezhë: Dy të rinjë humbën jetën nga një shpërthim;

Organet lokale të Kukësit analizuan gjendjen në rreth ;

“Osservatore Romano”: Evropa ende e paqartë ndaj Shqipërisë;

Nikollas Hill e Majkëll Mekllellen biseduan me kryetarin e FISH-it;

Forca të ushtrisë serbe në Astrazub të Malishevës;

Drejtori i shkollës u urdhërua të paraqitet në polici;

U morën në pyetje dy veprimtarë në Istog;

Lëndë eksplozive para selisë së firmës “Emona” në Vushtrri;

Dhuna e përditshme në Kosovë;

SHBA mbështesin strukturën e tashme të Maqedonisë ;

Parlamenti i Maqedonisë debatoi për “skemat piramidale”;

Në Kumanovë grumbullohen ndihma solidare për Shqipërinë;

Sportistët e Prishtinës bëjnë apel për mbështetjen e forcave progresive;

Dy mashtrues u prezentuan si gazetarë të QIK-ut;

Kërkohet pronari i valigjes me stoli ari;

Një shqiptar u burgos në Itali nën dyshimin se ka organizuar ikjen e njerëzve;

Continue Reading

lajme

Ndërto një karrierë me ndikim në Shëndetin Publik me mbështetjen e UBT-së

Published

on

By

Në një kohë kur nevojat për shërbime shëndetësore cilësore po rriten dhe sfidat e reja kërkojnë zgjidhje inovative, UBT prezanton programin Bachelor – Shëndeti Publik dhe Shkenca Mjekësore si një përgjigje direkte ndaj kërkesave të tregut të punës.

Ky program trevjeçar me është projektuar për të formuar profesionistë të aftë që do të ndikojnë në përmirësimin e sistemit shëndetësor në Kosovë dhe rajon. Si një mbështetje e veçantë për të gjithë ata që vendosin të nisin këtë rrugëtim akademik, UBT ofron këtë vit një mundësi të shkëlqyer financiare: bursë prej 20% zbritje në pagesën e studimeve për të tri vitet e studimit. Ky hap synon të inkurajojë të rinjtë që të bëhen pjesë e një fushë jetike për mirëqenien e përgjithshme qytetare.

Studentët e këtij drejtimi do të përfitojnë nga përvoja e gjatë e UBT-së në shkencat mjekësore, duke pasur në dispozicion një infrastrukturë të pakrahasueshme që përfshin kampusin modern, Poliklinikën Universitare me mbi 20 njësi specialistike dhe Spitalin Universitar UNITED-UBT.

Gjatë studimeve, fokusi do të jetë te ndërlidhja e teorisë shkencore me teknologjitë më të reja mjekësore, si telemjekësia dhe analiza e të dhënave shëndetësore. Ky profil studimi ndihmon në zhvillimin e mendimit kritik dhe aftësive për të marrë vendime të shpejta në situata komplekse, duke garantuar një përgatitje të lartë etike dhe profesionale për t’u përballur me sfida si sëmundjet kronike apo menaxhimi i krizave shëndetësore.

Diplomimi në këtë program hap dritare të shumta punësimi në institucione publike dhe ndërkombëtare, duke filluar nga Qendrat e Shëndetit Publik, Ministria e Shëndetësisë dhe Agjencia e Ushqimit dhe Veterinarisë, e deri te organizatat globale si OBSH, UNICEF apo UNDP.

Të diplomuarit do të jenë të gatshëm të kontribuojnë në hartimin e politikave shëndetësore dhe në zbatimin e projekteve që synojnë parandalimin e sëmundjeve në komunitet.

Përveç hyrjes së menjëhershme në tregun e punës, ky drejtim shërben edhe si një urë lidhëse për studime të mëtutjeshme Master në fusha si Menaxhimi Shëndetësor, Biokimia Klinike apo Shkencat Paramjekësore, si brenda ashtu edhe jashtë vendit.

 

 

 

 

Continue Reading

Vendi

Podcasti me Musa Sabedini: Sfida e mediave përballë perceptimit negativ publik

Published

on

By

Pjesa e dytë e podcastit me gazetarin, profesorin dhe publicistin Musa Sabedini, ku vazhdon diskutimi mbi sfidat reale të gazetarisë hulumtuese dhe rolin e mediave në shoqërinë bashkëkohore.

Në këtë episod, biseda thellohet në çështje si kërcënimet ndaj gazetarëve, mungesa e unitetit në media, raporti me institucionet dhe perceptimi i publikut ndaj gazetarisë. Përmes përvojës së tij shumëvjeçare, profesori Sabedini ndan këshilla konkrete për gazetarët e rinj dhe rrëfen realitetin e profesionit në terren.

Podcasti i plotë:

Driton Hyseni: Të fokusohemi te gazetaria hulumtuese dhe të bërit e gazetarisë sot. Të rinjtë i shohim se po përdorin edhe mekanizma të tjerë, ndoshta më relaksuese dhe më të lehtë, për shembull si inteligjenca artificiale, diçka që ka ardhur me kohën dhe është më e lehtë për të bërë gazetari. Sa ka qenë e vështirë në kohën kur e keni bërë ju?

Prof. Musa Sabedini: Dallimi ka qenë shumë i madh, si nata me ditën, por aty është ideja se kjo inteligjencë artificiale ka shumë dobësi dhe mangësi, por ka edhe anë pozitive. Për shembull, në kohën time kur kam punuar, ke pasur kohë me bërë temën nga dy ditë deri në dhjetë ditë, sepse tema hulumtuese, tema e mirë, nuk bëhet për një orë.

Nuk të ka penguar askush, pengesa e vetme kanë qenë njerëzit që i ke takuar, mandej kanë gjetur lidhje dhe të kanë kërcënuar, të kanë shantazhuar, por te unë e kanë pasur problem.

Por pjesa e rrjeteve sociale i ka dhënë dimension tjetër gazetarisë, dhe jo vetëm asaj hulumtuese.

Vërejtja ime kryesore është që po i shoh portalet dhe gazetarët, dhe e keqja më e madhe e këtyre është që po bien rob të Facebook-ut dhe rrjeteve tjera.

Nëse një temë e mirë hulumtuese e ke publikuar në portal, nuk ka nevojë ta vendosësh në Facebook personal dhe të merresh me temën. Kjo për mua është neveritëse, e ul totalisht vlerën që e ka gazetaria hulumtuese.

Kjo ndodh sepse njerëzit duan të bëhen faktor për like dhe klikime, por kjo e ul shumë nivelin e gazetarit.

Njoh gazetarë që për diçka të vogël e vendosin në rrjetin e tyre Facebook dhe lexuesi nuk e di, pastaj edhe kërcënimet e kanë një rend dhe rregull.

Kur kërcënon pala, urdhëro dhe paraqite në polici, është prokuroria edhe gjykata. Unë nuk i lodh lexuesit dhe familjen pa nevojë.

Driton Hyseni: Kërcënimet, si duhet t’i përballojmë kërcënimet? Ndoshta gazetarët e rinj, me një përvojë shumë të vogël në gazetarinë hulumtuese, hyjnë në këtë treg dhe kanë frikë ndaj kërcënimeve, dhe ndoshta tërhiqen e nuk merren më me këtë industri. Si të përballohet kërcënimi?

Prof. Musa Sabedini: E keqja më e madhe do të ishte nëse ata tërhiqen, pra tërheqje kjo punë nuk ka. Esenca kryesore këtu është që çdo gazetar hulumtues, në përgjithësi, duhet të ketë durim. Pra arma ime kryesore ka qenë durimi.

Unë kam duruar shumë. Më kanë kërcënuar njerëzit dymbëdhjetë herë brenda ditës dhe më thoshin: “ora 12:10 kam me ardhë me të vra në zyrë”. Unë isha i qetë dhe i thosha: “le shtyje për 12:30”. Pra i kam marrë me sportivitet. Nuk do të thotë që kjo nuk ka ndikuar në shëndetin tim, të merremi vesh.

Por nëse do të merresha më seriozisht me njerëz kriminelë, duhet ta lësh gazetarinë. Unë kam fituar në raport me ata. Ata kanë humbur.

Unë kam rreth dymbëdhjetë raste që i kam futur në burg. Janë arrestuar, e kanë mbajtur dënimin ose më kanë kërkuar falje dhe e kanë parë që kanë gabuar, sepse nuk mund të shpikësh diçka kur unë kisha tema hulumtuese të mira. Dhe njerëzit që janë të pakënaqur gjejnë lloj-lloj alibish.

Kurrë mos harro, është një porosi e imja: kur shkruan për korrupsion, ryshfet, për krim të organizuar, mos prit që ai ka me të dhënë lule. Ata janë të revoltuar dhe janë njerëz të ndjeshëm. Kini kujdes, mos u dilni përballë. Ditën e parë të botimit të teksteve, gjithmonë gazetarët duhet të kenë kujdes, duhet të ruhen, të mos dalin në vende publike nëse të fyejnë ose të kërcënojnë.

Tash është bërë problem Facebook-u për t’u menaxhuar, por edhe në Facebook kurrë mos u shtyni me ta, kurrë mos u ktheni përgjigje. Le të fyejnë, le të shajnë. Ti, me maturi, me urtësi, me dinjitet duhet ta kalosh këtë problem.

Përndryshe, edhe e shkatërron veten, edhe mbetesh pa e realizuar temën hulumtuese.

Driton Hyseni: Tash, nëse e marrim parasysh, një gazetar hulumtues mund të ketë edhe pasoja individuale. Ndoshta kërcënimet mund të jenë individuale. A mendoni që këtu mund të ketë rol edhe redaksia, ndoshta tërësia e mediave ku punon gazetari? A duhet ta mbrojë, a ka mekanizma mbrojtës?

Prof. Musa Sabedini: Ka mekanizma mbrojtës. Në çdo prokurori është një prokuror që merret veç me gazetarë, por kjo është e pamjaftueshme. Elementi më kryesor për mua është uniteti mes gazetarëve.

Kërcënohet një gazetar, të gjithë gazetarët duhet ta shohin si kërcënim. Është Këshilli i Mediave të Shkruara, është Komisioni i Pavarur për Media që reagojnë nëse është një gazetar profesionist. Kjo është e mirë kur reagojnë, por ka shumë raste që fare nuk reagojnë, pra nuk ka unitet.

Ti kërcënohesh, ai çohet e gjen një portal dhe shkruan kundër teje, e kështu me radhë.

Media dhe as gazetari nuk duhet ta kenë prokurorin si çelës.

Unë kurrë nuk kam dëshirë ta çoj palën në gjykatë. Gjykatën e shoh si mjetin e fundit dhe kurrë nuk kam frikë pse më kërcënon dikush.

Por kur më padit në Këshill ose bën një ankesë në Këshillin e Mediave të Shkruara, atëherë kam nevojë të ndihem keq, kur e di që nuk të kanë paditur lehtë. Edhe pse edhe kjo është çështje diskutabile.

Por është shumë me rëndësi që gazetarët të kenë bashkëpunim mes veti, të jenë unifikues, të jenë solidarë. Kjo neve na shpëton, na jep motiv, na jep frymë të re, na jep energji dhe ne fitojmë. Pra humbin gjithmonë ata që konsiderojnë se e kanë shtetin afër vetes.

Driton Hyseni: A shihni sot që gazetarët kanë unitet mes veti?

Prof. Musa Sabedini: Jo, siç thashë, nuk ka absolutisht. Mund të ketë deri diku, por nuk është siç kam unë dëshirë. Jo të gjitha portalet janë në Këshill, Këshilli është i kufizuar.

Këshilli mund të reagojë, është mirë dhe po them që në çdo rast, nuk ka lidhje, mund të jetë në Han të Elezit ai djali gazetar i ri, ne duhet ta mbrojmë.

Në redaksi, përpara kur kam punuar online, ka qenë Faton Osmani, ai kolegu që vdiq dhe më ka thirrur në Gjilan i pari. Tha: “Unë vij në Gjilan për ty.”

Fatonin e kam pasur redaktor, ai ka qenë për mua si me ma dhënë krejt Gjilanin, sepse ishte një motiv shumë i madh kur më tha redaktori: “Unë vij për ty.” Tha që ti s’ke nevojë të shtyhesh me njerëz e të kërcënohesh.

Edhe kjo është me rëndësi, domethënë redaksia me të mbrojtur, por edhe institucionet, edhe policia duhet të reagojnë, edhe policia duhet të reagojë me kohë, sepse ndonjëherë vonohet.

Driton Hyseni: Po ndalem te kjo pjesë, meqë thamë që mungon uniteti i gazetarëve. A ka faj ndoshta gazetari? A duhet gazetari të fajësojë institucionet publike ose institucionet tjera nëse ato nuk japin fakte ose qasje në dokumente gazetarëve? A duhet t’i fajësojë institucionet gazetari?

Prof. Musa Sabedini: Patjetër, gazetari ka gjithmonë të drejtë, vetëm duhet ta ndjekë në rrugë ligjore. Mos harroni, kjo më shumë është punë teknike, çështja e email-eve.

Unë e kam provuar vetë, u kam shkruar tri deri në katër ministrive email-e, kurrë një përgjigje nuk kam marrë. Pastaj kam filluar me telefona, as telefonat nuk i hapin, sepse nuk ta njohin gazetarin, ikin.

Është me rëndësi që gazetari të jetë insistues, të mos dorëzohet, gjithmonë insistues, sidomos për tema hulumtuese.

Ne e thamë që kemi problem me qeveri, kemi problem me kryetarë komunash, me ministra, kemi problem me njerëz në sistemin e drejtësisë, njerëz që janë të korruptuar.

Ata kanë njerëz, kanë një garniturë aq të thellë sa që ti as ide nuk ke. Është problem me hyrë në mesin e kësaj strukture.

Por gazetari i mirë, gazetari që ka intuitë dhe shije profesionale, ai kurrë nuk dështon. Siç thashë më herët, beso në atë që ke hulumtuar, që e ke verifikuar.

Pra bëj material, grumbullo material, verifiko, verifiko, verifiko, që kur të shkosh të telefonosh, ti të flasësh me fakte, jo të thuash “kam dëgjuar”. Nuk ka nga gazetari “kam dëgjuar”, ajo vdes. Ajo është jo serioze.

Në gazetarinë hulumtuese mjafton t’i thuash: në filan datë ke vjedhur, kjo faturë është rritur, kjo e ka çmimin dhe kaq e ke dëmtuar buxhetin.

Driton Hyseni: Cili mendoni që është opinioni publik ndaj gazetarëve hulumtues, por edhe gazetarëve në përgjithësi?

Prof. Musa Sabedini: Kjo është pyetja ndoshta më e mirë, sepse lidhet me etikë. Fatkeqësisht, shoqëria në Kosovë nuk i do gazetarët, nuk po them e gjithë shoqëria, por i shohin mediat si armiq, i shohin gazetarët si rivalë.

Gazetarët nuk janë rivalë, mediat as të qeverisë, as të institucioneve, as të njerëzve të fushave të ndryshme. Gazetarët janë partnerë të mirë, por gazetaria hulumtuese dallon, nuk e njeh këtë orientim, e anashkalon, është në vete.

Por në përgjithësi, mediat kanë filluar… është ky pushtet i tanishëm që ka instaluar një gjuhë të urrejtjes të rrezikshme në raport me gazetarët. Nuk po them gjithmonë, sepse edhe gazetarët kanë të drejtë, ndonjëherë edhe e teprojnë.

Për shembull, i kam parë mediat si vrapojnë pas Albin Kurtit. Po pse po vrapon, nuk ka nevojë. Ai nuk po thotë asgjë. Injoroje, mos ia vendos mikrofonin përpara. Kjo është për mua gazetari i mirë.

Nuk është gazetari ajo që pret tri orë me mikrofon një kryeministër. Nuk ka rëndësi kush është. Ai të injoron, pse po shkon? Tregoje veten.

Gazetari duhet të ketë ego të shëndoshë, të ketë kredibilitet, ndershmëri, integritet në punë, që kur del një kryeministër, të frikësohet para teje.

Jo 15 gazetarë që ai i bën pesë pare, nuk ju jep përgjigje, ikën dhe e kryen punën e vet, ndërsa ti del keq.

Driton Hyseni: A po mendoni që kanë më tepër përgjegjësi institucionet ndaj këtij opinioni publik?

Prof. Musa Sabedini: Jo, institucionet janë përgjegjëse. Gazetarët kanë raste kur e teprojnë, por institucionet kanë më shumë përgjegjësi. Institucionet duhet ta ndërtojnë një raport të shëndoshë komunikimi.

Driton Hyseni: Sepse, me thënë drejt, po shohim që dalin edhe persona që ndoshta nuk janë gazetarë të mirëfilltë, por më tepër krijojnë show ose mekanizma të tjerë për të tërhequr vëmendjen e publikut.

Sidomos në rrjetet sociale shohim figura të reja që dalin dhe japin opinionin e tyre për tema të caktuara.

Prof. Musa Sabedini: Ato shumë rrallë i përcjell. Këta që dalin me mikrofon, edhe unë i urrej. Ato raste janë të tepruara, por nuk kanë lidhje me gazetarinë, janë pjesë e showbiz-it.

Ne po flasim për institucione. Një zëdhënës i qeverisë, ose zëvendësi i komunës, ose një drejtor duhet të krijojë raporte të shëndosha me media.

Kohëve të fundit, mediat po shihen si armiqësore dhe kjo ndikon edhe në publik. Kot thua unë jam portal serioz institucional kur publiku thotë: ti je portal i krimit, sepse dikush lart e ka thënë.

Kjo nuk më pëlqen. Institucionet duhet të kuptojnë që demokratizimi i tyre në raport me media duhet të jetë parimor. Gazetari është partner i mirë nëse di ta shfrytëzosh, media është partnere e shkëlqyeshme nëse di ta shfrytëzosh.

Pra nuk ka media që del e mirë, thuhet se të gjitha janë të korruptuara, të gjitha janë të Serbisë. Kjo është e tmerrshme, standard shumë i ulët dhe i pavërtetë.

Unë thashë në fillim, mund të ketë media dhe gazetarë që paguhen në forma të ndryshme, por nuk janë shumicë.

Shumica e mediave në Kosovë janë profesionale, janë gazetarë të vjetër, që e dinë çfarë është gazetaria. Ata sulmojnë, por kjo është puna e gazetarit hulumtues.

Driton Hyseni: A mendoni që kjo ka ndodhur ndër vite?

Prof. Musa Sabedini: Jo, ka pasur edhe më herët, por shumë më pak. Për shembull në kohën e Thaçit, Ramushit dhe Isës ka pasur fërkime, por jo në këtë mënyrë masive.

Tani mediat shpesh paragjykohen menjëherë. Nëse nuk shkon fare, ata automatikisht të etiketojnë: je i këtij klani apo atij klani.

Nuk është media e asnjë klani. Unë nuk kam klan, kam portal, jam gazetar profesional, 35 vite i kam bërë, i kam shërbyer qytetarëve dhe interesit publik.

Unë nuk punoj për para në portal, të tjerët mund të punojnë, por unë jo.

Nuk mund të jetoj pa këtë profesion. E kam dashur gjithmonë dhe prapë e dua, pavarësisht disa problemeve shëndetësore, të cilat i kam tejkaluar.

Driton Hyseni: E kemi edhe një pyetje të fundit, që lidhet me profesionin tuaj si profesor. Sa interes kanë të rinjtë për të studiuar gazetari dhe sa janë të aftë studentët t’i përballojnë këto sfida?

Prof. Musa Sabedini: Studentët sot kanë mundësinë ta përzgjedhin këtë profesion, këtë profil ose këtë fushë të medias dhe komunikimit.

UBT-ja ka një ekip të jashtëzakonshëm profesorësh. Unë kam bërë 15 vite aty dhe ka studentë të jashtëzakonshëm.

Çdo student në UBT nuk mbetet pa punë. Ai që është në Media dhe Komunikim bëhet gazetar. Ka studentë të mi që kanë portale, janë gazetarë të mirë, studiues dhe ekspertë të mirë.

Ata po vazhdojnë dhe madje po na kalojnë edhe neve, që tregon fuqinë dhe përvojën që kemi ndërtuar.

Unë do t’i sugjeroja të rinjve ta zgjedhin këtë drejtim, jo vetëm në UBT, por kudo, sepse është një profesion fisnik.

Është profesion që të mban gjithmonë aktiv. Autoriteti krijohet me punë, ndikimi krijohet me angazhim, me djersë.

Nuk ka më mirë se një gazetar të jetë i përpiktë dhe të edukohet mirë.

E kam thënë edhe në promovimin e librit: gjithmonë i pyes studentët në orën e parë çfarë duan – televizion, moderim, media të shkruara apo sport.

Por shumë rrallë dikush thotë gazetari hulumtuese, sepse është e vështirë dhe sfiduese, por jo e papërballueshme.

Një gazetar, pa bërë të paktën pesë ose gjashtë vite aktive, nuk mund të arrijë këtu.

Nuk janë të gjithë Messi. Dikush arrin më shpejt, dikush më ngadalë.

Por është shumë me rëndësi që të rinjtë të mos largohen nga ky profesion, sepse ka vlera të jashtëzakonshme.

Të jesh gazetar është punë e madhe. Je i pavarur, krijon vetë audiencë, hulumton vetë.

Ky profesion kërkon angazhim, nuk është për rehati.

Këshilla ime është: duajeni gazetarinë, të gjitha zhanret e saj.

UBT ka kuadër të jashtëzakonshëm dhe besoj që nuk gabon askush nëse zgjedh Media dhe Komunikim.

Driton Hyseni: Faleminderit shumë profesor. Po e përfundojmë këtë podcast me këto këshilla, duke shpresuar që do të trajtojmë tema të tjera në episodet e ardhshme.

Prof. Musa Sabedini: Faleminderit, Driton. Dua të të jap një falënderim, sepse për ty kam pasur gjithmonë qasje pozitive. Ke qenë student i zoti dhe e ke dashur këtë profesion, dhe po e shoh që e bën me shpirt.

Continue Reading

Të kërkuara