Lajmet

Pse njerëzit ‘vdesin’ për thashetheme?

Pse thashethemet janë kaq interesante?

Published

on

Për sa kohë kemi pasur gjuhë, kemi pasur thashetheme. Në fakt, disa studiues kanë argumentuar se gjuha ka evoluar tek njerëzit pikërisht në mënyrë që ne të mund të flasim për njëri-tjetrin. Thashethemet janë shumë pjesë e natyrës njerëzore dhe se në trupin e vrullshëm të jetës shoqërore parahistorike një dashuri për thashethemet evoluoi sepse ishte e dobishme për njerëzit e hershëm që e bënin mirë.

Dhe kështu, historia e thashethemeve është historia e njerëzimit. Kur ndiqni lajmet e natës në televizion, do të shihni një paradë historish për njerëzit: përçarja në Familjen Mbretërore; skandalet dhe gënjeshtrat e politikanit të ditës; divorci i çrregullt mes dy VIP-ave; jeta e errët e vrasësit. Ne na pëlqejnë historitë e pangopura për jetën e fshehtë të të tjerëve, veçanërisht kur ato histori na lejojnë të bëjmë gjykime morale për njerëzit e përfshirë.

Pse thashethemet janë kaq interesante?

Disa thashetheme janë interesante për ne vetëm sepse japin informacione reputacioni për një person specifik. Për shembull, nëse do t’ju thoja që isha në një bar mbrëmë dhe se pashë një burrë duke pirë pije, ju do të më shikonit sikur të isha shumë i shqetësuar dhe do të pyesja veten pse do të ndjeja nevojën për të ndarë një gjë të tillë. një informacion çmendurisht jo interesant. Nga ana tjetër, nëse rezulton se njeriu që pashë duke pirë ishte shoku ynë i përbashkët Bill, dhe ne të dy e dimë se Bill është një alkoolist që nuk ka pirë për më shumë se 10 vjet, historia bëhet menjëherë më interesante sepse se për kë bëhet fjalë.

Thashethemet e tjera janë interesante për ne, pavarësisht se kujt kanë të bëjnë. Historitë për njerëzit që i mbijetuan një eksperience kërcënuese për jetën na magjepsin, sepse na mësojnë diçka që do të ishte shumë e kushtueshme për të mësuar nga dora e parë. Një informacion i tillë na jep një shans për të vlerësuar dobinë e strategjive për trajtimin e situatave të rrezikshme që mund të hasim në të ardhmen. Ne mund të përgatitemi për t’u përballur me sulmet e peshkaqenëve, vrasësit serialë ose mbijetesën në shkretëtirë duke ndjekur nga afër historitë rreth njerëzve që janë përballur me sukses pikërisht me këto sfida.

Ne i duam thashethemet për të njëjtën arsye që duam tregimet

Është për këtë arsye që dashuria jonë për thashethemet dhe dashuria jonë për historitë janë dy anët e së njëjtës medalje. Psikologu evolucionar Steven Pinker beson se për shkak se tregimi na pajis të përballemi me situata të jetës reale që mund të ndodhin më vonë, njerëzit që tërhiqeshin nga historitë kishin një avantazh evolucionar ndaj atyre që nuk ishin të tillë. Edhe një vështrim i përciptë në historitë e fëmijëve në kohë zbulon një preokupim për të dhënë mësime që mund të kenë pasoja jetë ose vdekje. Përrallat shpesh të tmerrshme të Grimm-it, në veçanti, janë plot me mësime se çfarë ndodh me fëmijët që enden vetë në pyll, pavarësisht paralajmërimeve të prindërve të tyre.

Përshtatshmëria e dashurisë sonë për trillimet e frikshme mund të ndihmojë gjithashtu për të shpjeguar pse njerëzit shpenzojnë rregullisht kohë dhe para për të terrorizuar veten duke shkuar në filma horror dhe duke vizituar shtëpi të përhumbura komerciale. Filmat horror dhe shtëpitë e përhumbura shkaktojnë ndjenja frike sepse shtypin butona në trurin tonë që na paralajmërojnë për rrezik të mundshëm. Megjithatë, na pëlqen të trembemi nga këto gjëra dhe është argëtuese sepse e dimë që nuk është e vërtetë dhe se jemi të sigurt. Filmat e frikshëm nxisin provën mendore të strategjive të arratisjes dhe mbijetesës dhe gjithashtu na mësojnë diçka për pikat e forta dhe dobësitë tona.

Prandaj, ne i duam historitë për shkak të vlerës së tyre mbijetese, dhe i duam thashethemet sepse thashethemet nuk janë asgjë më shumë se histori për njerëzit.

Dhe ndoshta për shkak se njerëzit janë të prirur në mënyrë unike të magjepsen nga thashethemet, ne kemi një marrëdhënie kaq të torturuar me to; ne i urrejmë thashethemet, por edhe më shumë e urrejmë të ngecim jashtë qarkut të thashethemeve. Ata prej nesh që kanë arritur një moshë të caktuar e kuptojnë se sa e pakëndshme mund të jetë të kalosh shumë kohë duke u parë në pasqyrë, dhe që njerëzimi të shikojë kolektivisht në pasqyrën e së kaluarës sonë dhe të shohë “një thashetheme” që shikon prapa, mund të jetë shqetësuese të thuash. më e pakta. Rrjedhimisht, shumë prej nesh preferojnë të mendojnë për thashethemet si diçka që bëjnë njerëzit “të tjerë”. Kur ne vetë po flasim për dikë, mund të besojmë vërtet se thjesht po “shprehim shqetësim” ose “ndajmë informacione të rëndësishme”. Mund të jetë e lehtë të mashtrojmë veten sepse përkufizimi i thashethemeve duket paksa i rrëshqitshëm dhe subjektiv.

Ashtu si gjyqtari i Gjykatës së Lartë të SHBA-së, Potter Steëart, shpalli shkëlqyeshëm në vitin 1964 se ai “e dinte pornografinë kur e pa”, nëse biseda gjykohet si thashetheme apo diçka më e pafajshme mund të jetë shumë në veshin e shikuesit./Classlifestyle

lajme

Kosova mirëpret Kongresin Botëror të Cilësisë, ekspertë nga të gjitha vendet e botës vijnë në UBT

Published

on

By

UBT do të jetë nikoqir i Kongresit të 67-të të Organizatës Evropiane për Cilësi (European Organization for Quality – EOQ), i cili do të mbahet më 21–23 tetor 2026 në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së, duke sjellë në Kosovë profesionistë, akademikë, ekspertë dhe përfaqësues institucionalë nga vende të ndryshme të botës. Kongresi organizohet nga Quality Kosova, organizatë kombëtare dhe anëtare e rregullt e EOQ-së.

Kongresi, me temën “Shaping Quality for a Smart, Sustainable and Resilient Future – Quality, Growth, Human Values and Trust in the Age of AI”, do të shërbejë si platformë ndërkombëtare për diskutimin e së ardhmes së menaxhimit të cilësisë, transformimit digjital, inteligjencës artificiale, qëndrueshmërisë dhe zhvillimit të institucioneve në një botë që po ndryshon me shpejtësi.

Përgjatë punimeve, vëmendje e veçantë do t’u kushtohet ndikimit të inteligjencës artificiale në sistemet e cilësisë, akreditimit, arsimit, shëndetësisë, financave, industrisë dhe zhvillimit të qyteteve të mençura. Diskutimet do të trajtojnë gjithashtu rëndësinë e besimit, vlerave njerëzore dhe reziliencës në ndërtimin e sistemeve dhe institucioneve të qëndrueshme.

Përmes kongresit të saj, EOQ krijon një platformë të rëndësishme për shkëmbimin e përvojave, prezantimin e kërkimeve dhe praktikave të mira, si dhe zhvillimin e bashkëpunimeve ndërmjet komunitetit akademik, sektorit privat dhe institucioneve publike.

E angazhuar në bashkëpunimin me EOQ që nga viti 2008 dhe anëtare e rregullt e saj që nga viti 2013, Quality Kosova ka luajtur rol në promovimin e menaxhimit të cilësisë, certifikimit profesional dhe përafrimit me standardet ndërkombëtare në Kosovë.

Organizimi i këtij kongresi në Kosovë përbën një mundësi të rëndësishme për prezantimin e potencialit akademik, profesional dhe inovativ të vendit, si dhe për zgjerimin e lidhjeve me rrjetet ndërkombëtare të cilësisë dhe zhvillimit të qëndrueshëm.

Përmes mikpritjes së këtij aktiviteti ndërkombëtar, UBT krijon hapësirë për shkëmbimin e njohurive dhe përvojave ndërkombëtare, duke kontribuar në lidhjen e ekspertizës akademike me nevojat e institucioneve, industrisë dhe shoqërisë.

 

Continue Reading

Aktualitet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 20 tetor 1993-1998

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

20 tetor 1993

Policia serbe sërish pengoi mësimin në Mitrovicë

Sot, në Mitrovicë, policia serbe katër herë ndërpreu mësimin në punktet 1 dhe 2 të gjimnazit “Frang bardhi”. Inspektorët serbë, të cilët më vonë kërkuan përforcime të policisë, fyen nxënësit dhe mësimdhënësit në baza kombëtare, si dhe i detyruan që menjëherë të ndërprejnë procesin mësimor.

Merret vesh se policët gjenden ende në lokalet e këtyre punkteve, si dhe rrahën nxënësin, Shenoll Muharremin.

20 tetor 1994

Ushtria serbe u vendos në afërsi të Gllogovcit

Më 17 tetor rreth orës 15:00, një njësit i ushtrisë serbe i përbërë prej 3 tanksash, 4 kamionësh dhe 3 llandroverësh, u vendos në malin afër lagjes së Berishajve në Duhanoll të Gllogovcit, njofton Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Gllogovc.

 20 tetor 1995

 Nëna u mor në polici në vend të djalit

Në shtëpinë e Bekim Ilazit nga Gjilani, me pretekst të kërkimit të armëve, më 13 tetor shkoi policia serbe dhe pasi ai nuk gjendej në shtëpi, mori nënën e tij, Salihen (52).

Kjo nënë u dërgua në stacionin e policisë dhe u mor në pyetje

për një revole të cilën policët e kërkojnë prej djalit të saj, njofton KI i Degës së LDK-së në Gjilan.

Ajo pas disa orësh u lirua nga policia me kusht që të nesërmen në polici të paraqitet Bekimi.

Bekim Ilazi u paraqit të nesërmen në polici dhe u keqtrajtua për rreth një orë.

 

20 tetor 1998

Në Lybeqevë të Prizrenit, nga 220 shtëpi, vetëm 12 nuk janë rrënuar

Gjatë ofensivës së fundit të forcave të ushtrisë dhe policisë serbe në rajonin e Vërrinit, këto forca kanë vrarë 48 shqiptarë, si dhe kanë shkatërruar disa fshatra të kësaj ane.

Rami Shala, mësimdhënës nga fshati Lybeqevë i tha KI të Degës së LDK-së në Prizren se nga 500 nxënësit e dikurshëm shqiptarë në SHF “Mic Sokoli” të këtij fshati kanë mbetur vetëm 45 sish, të cilët janë kthyer në 12 shtëpi të parrënuara nga forcat serbe, të vetmet nga gjithsej 220 sosh. Për 45 nxënësit shqiptarë, që janë kryesisht të ciklit të ulët, është improvizuar një dhomë mësimi.

Foto: Drenasi (ish-Gllogoci)

 

 

Continue Reading

Kujtesë

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 16 tetor 1993-1998

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

16 tetor 1993

Ende po mbahen në burgje disa arsimtarë shqiptarë

Eset Sahiti, profesor në shkollën e mesme të Lipjanit, Fazli Maloku, arsimtar në shkollën fillore “Zenel Hajdini” të Prishtinës, Çerkin Peci, profesor në shkollën e mesme të Mitrovicës, Mazllum Kumnova, anëtar i Kryesisë së LASH “Naim Frashëri” të Kosovës dhe Salih Çitaku, këshilltar i Entit Pedagogjik të Kosovës, po mbahen në burg, njoftoi Munish Hyseni, nënkryetar i Lidhjes së Arsimtarëve Shqiptarë “Naim Frashëri”. Për Salih Çitakun, që u arrestua para katër ditësh, nuk dihet asgjë.

Kohëve të fundit shqetëson fakti se regjimi serb në Kosovë, është duke penguar mbarëvajtjen e procesit mësimor edhe në punktet private e kjo po ngjet veçanërisht në shkollat fillore dhe të mesme të Mitrovicës, tha z. Hyseni dhe shtoi se pardje, rreth orës 14, policia serbe ndërpreu mësimin në punktin e gjimnazit “Frang Bardhi” në Mitrovicë.

Ndërsa dje, gjatë rrugës për në shkollë, policia serbe në Mitrovicë, e dërgoi në stacionin e policisë Ibrahim Balën, drejtor i shkollës së mesme ekonomike “Hasan Prishtina” në Mitrovicë, të cilin më vonë e liroi.

 

16 tetor 1995

Në Prishtinë filluan “Ditët e Gjeçovit”

Në kuadër të manifestimit tradicional kulturor-shkencor e letrar “Takimet e Gjeçovit ’95” (që mbahen në Zym të Hasit më 21 tetor), pardje në Prishtinë filluan “Ditët e Gjeçovit”.

Në kuadër të këtij manifestimi u mbajt tribuna kushtuar veprës së Atë Shtjefën Gjeçovit dhe u promovua vepra postume “Shpërblesi i botës ase jeta e Jezu Krishtit”, njofton “Bujku”.

Manifestimi i sivjetshëm ka filluar me pjesën e parë – ditët e Gjeçovit, që kanë filluar në Prishtinë me këtë manifestim, pastaj në Zllakuqan, në Janjevë, në Pejë, kurse ditëve të tjera manifestime të ngjashme do të mbahen edhe në Gjakovë, Prizren, Zym, Bishtazhin e qendra të tjera të Kosovës.

Në vazhdim të këtij manifestimi u bë promovimi i veprës postume të Atë Shtjefën Gjeçovit, që e botoi redaksia e botimeve “Drita” e Ipeshkvisë së Kosovës në vitin 1993. Për këtë vepër foli dr. Don Lush Gjergji, famullitar i Binçës. Ai në mes tjerash tha se veprën e përmendur të Gjeçovit e gjeti Imzot Nikë Prela në famullinë e Pejës.

Në vazhdim dr. Dom Lush Gjergji shtoi se kjo vepër, që është një lloj historie e shëlbimit, gërshetohet në mënyrë të qëlluar me Besëlidhjen e Vjetër dhe Besëlidhjen e Re, me përqendrim në jetën e Jezu Krishtit si fytyrë qendrore – Zotit – Njeri, i cili na ka shëlbuar me dashuri. Të them edhe këtë, tha Don Lushi, kjo vepër ka edhe qëllim gjuhësor, përkatësisht të pastrimit të gjuhës sonë nga ndikimet e huaja. Në këtë vepër gjejmë mjaft fjalë, shprehje, tentim të krijimit të fjalëve të reja me bazë shqipe në mënyrë që të zëvendësohen shprehjet e huazuara. Vepra e Gjeçovit “Shpërblesi…” mbeti e papërfunduar për arsye të vrasjes mizore të françeskanit zelltar dhe të guximshëm – Atë Shtjefën Gjeçovit. Në Prishtinë, manifestimi “Ditët e Gjeçovit” vazhdon edhe me një orë letrare, që mbahet ditën e enjte, më 19 tetor, në Shoqatën e Shkrimtarëve të Kosovës.

Kjo orë letrare dhe i tërë manifestimi (Ditët e Gjeçovit dhe Takimet e Gjeçovit ’95) organizohen nga Shoqata e Shkrimtarëve të Kosovës, klubi letrar “Shtjefën Gjeçovi” i Zymit të Hasit dhe Ordinariati i Ipeshkvisë së Kosovës me seli në Prizren, thuhet mes tjerash në njoftimin e “Bujkut”.

 

16 tetor 1997

Aksion i forcave në pesë fshatra të Pejës

Prishtinë, 16 tetor (QIK)

Forcat serbe organizuan sot një aksion të gjerë represiv kundër popullsisë shqiptare në fshatrat Zahaq, Llabian, Gllaviçicë, Leshan dhe Kliçinë të rrethinës së Pejës. Në Kliçinë gjendet një stacion i policisë serbe. Në bazë të deklaratave të personave të keqtrajtuar nga policia mirret vesh se aksioni u ndërmor pas një incidenti të pasqaruar në stacionin e policisë në Kliçinë. Nuk dihet asgjë për rethanat dhe epilogun e incidentit. Deri në orën 9,30 rruga Pejë-Prishtinë, në vendin Kliçinë mbahej e bllokuar nga forcat të mëdha serbe të shoqëruara edhe me autoblinda.

Një anëtar i Kryesisë së Degës së LDK-së në Pejë i tha QIK-ut me telefon se nga fshatrat ku kanë ndërhyrë forcat serbe po arrinin njoftime të vazhdueshme për numrin e madh të njerëzve e familjeve të keqtrajtuara dhe të personave të arrestuar.

Në orën 3 pas mesnate policia bastisi në Llabian shtëpinë e Zenel H. Kelmendit, në të cilën nuk ndodhej askush, pasi kjo familje jeton në Prishtinë. Policia shkoi pastaj në shtëpitë e afërme të Shaban (Cenë) Kelmendit e Ahmet (Deli) Kelmendit dhe i rrahu rënd kryefamiljarët. Ahmeti ka pësuar lëndime të rënda dhe është dërguar në spital. Janë rrahur edhe nëna e Shabanit, Hata (90) dhe bashkëshortja Ganimetja.

Në Zahaq policia bastisi shtëpinë e Ramiz Zeqirit, sekretar i shkollës fillore “N. Veqilharxhi” dhe e rrahu atë.

Në Gllaviçicë u bastisën shtëpitë e vëllezërve Gjon e Marash M. Vataj. Të dy vëllezërit u keqtrajtuan fizikisht para anëtarëve të familjes dhe pastaj u morën në polici bashk me djemtë Leonin e Viktorin. Pas disa orëve këta u liruan.

Në Kliçinë u bastis shtëpia e Hasan Berishës, drejtor i shkollës fillore “N. Veqilharxhi” dhe kryetar i nëndegës së LDK-së.

Hasan Berisha u keqtrajtua para anëtarëve të familjes. U keqtrajtuan edhe vëllezërit e tij Zeneli e Aliu e djemtë e tij Samiu (22), Shkumbini (16) dhe Dardani (14) dhe Naimi(20), i cili u mor në arrest. Në polici është marrë edhe Zekë (M. ) Berisha. Pas pesë orë mbajtjeje e rrahjeje janë liruar Zeka, Aliu dhe Naimi.

Po sot policia ka ndaluar punën e ndërrimit të paradites në shkollën e Kliçinës.

Në rrugën afër stacionit të policisë në Kliçinë, rreth orës 6 të mëngjesit, pasi u ndaluan dhe u nxorën nga vetura e tyre, u rrahën në rrugë Njazi Goga (37) dhe Ramiz Nikçi nga Peja.

Në Leshan u bastisën dhe u rrahën Skender (Lush) Berisha, Maxhun (L. ) Berisha, Xhevdet (M. ) Berisha (20), si dhe Milaim Seniku (18) nga Jabllanica, që ndodhej mysafir. Skenderi, Maxhuni e Milaimi u morën në arrest.

Në Kliçinë u ndaluan nga policia serbe anëtarët e familjes Bruqi (Shala) nga Isniqi i Deçanit, me ç’rast u rrahën brutalisht dhe u fyen në baza nacionale. Me këtë rast u rrahën Hajrullah Bruqi (Shala) – plak, Samir Bruqi (33) dhe Nisret Bruqi (Shala) – 30-vjeçar, të gjithë nga Isniqi i komunës së Deçanit.

Ata u rrahën në prani të fëmijës pesëvjeçar të tyre, të cilin ishin nisur për ta dërguar në spitalin e Shkupit për shërim.

Përkujtojmë se një aksion të ngjajshëm forcat serbe ndërmorën pardje në fshatrat Bardhaniq dhe Zhabel të Gjakovës, me pretekst të gjurmimit të gjoja sulmuesve në stacionin e policisë serbe në Qollopek.

16 tetor 1998

Skënderaj: Pardje, forcat serbe vranë një e plagosën një shqiptar

Forcat serbe të stacionuara në postbllokun policor në Makërmal vranë të enjten Zymer Goxhulin (33) dhe plagosën Isuf Goxhulin (28), për fatin e të cilit nuk dihet, pasi nuk ka mundësi të depërtohet në vendin e ngjarjes. Dyshohet se atë e ka marrë policia.

Nënkëshilli i KMDLNJ-së në Skënderaj njofton ata u qëlluan në momentin kur po mblidhnin bagëtinë e shpërndarë fushave.

Vushtrri: U gjet turpi i pajetë i Selim Aliut nga Pantina

Sot u gjet trupi i Selim Aliut (58) nga Pantina, i vrarë para disa ditësh nga forcat serbe.

Në njoftim thuhet se trupin e tij forcat serbe i kanë hedhur në lumin Sitnica, ndërsa uji e ka bartur deri afër Mitrovicës.

Foto: Shtjefën Gjeçovi

Continue Reading

Lajmet

Trendafilova: Dhomat e Specializuara punojnë pa ndikime politike

Published

on

By

Kryetarja e Dhomate të Specializuara të Kosovës në Hagë, Ekaterina Trendafilova, ka reaguar përmes një video-mesazhi publik ndaj kritikave dhe dezinformatave lidhur me pavarësinë dhe funksionimin e këtij institucioni gjyqësor. Reagimi i saj vjen pas vendimeve të fundit gjyqësore, reagimeve publike dhe ndryshimeve ligjore në Kuvendin e Kosovës.

Trendafilova nënvizoi se Gjykata e Hagës ushtron mandatin e saj në mënyrë plotësisht të pavarur dhe pa asnjë ndërhyrje apo presion politik, duke garantuar procedura të drejta, të paanshme si dhe mbrojtje të fuqishme për dëshmitarët dhe viktimat.

Sipas kryetares së Dhomave të Specializuara, kritikat ndaj vendimeve gjyqësore janë legjitime në një shoqëri demokratike, mirëpo sundimi i ligjit kërkon që askush të mos mund t’u diktojë gjyqtarëve se si ta interpretojnë apo zbatojnë ligjin. Ajo shtoi se të gjithë gjyqtarët janë profesionistë me integritet të lartë nga shtetet e BE-së dhe vendet kontribuuese, të cilët zbatojnë konventat ndërkombëtare dhe Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut.

Duke iu përgjigjur shqetësimeve për të drejtat e të akuzuarve, Trendafilova rikujtoi se mbrojtja juridike dhe mbikëqyrja e vendimeve garantohen përmes shkallëve të ankesave në Apel, Gjykatën Supreme, si dhe në Dhomën e Specializuar të Gjykatës Kushtetuese — mjete këto që, sipas saj, janë shfrytëzuar me sukses nga të pandehurit në disa aktgjykime. /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara