Kulturë
Mbi abetaren e bashkuar: Kongresi i Manastirit dhe lufta për identitetin kombëtar!
Kongresi i Manastirit, i mbajtur më 14 nëntor 1908, shënon një ngjarje të shquar dhe themelore në historinë e kombit shqiptar. Ai u zhvillua në një moment kur procesi i Rilindjes Kombëtare kishte përgatitur terrenin për vendime të rëndësishme që do të ndikonin drejtpërdrejt në forcimin e identitetit kombëtar dhe në afirmimin e pavarësisë së Shqipërisë. Kongresi u bë një pikë kthese në përpjekjet për të unifikuar shqiptarët, jo vetëm në aspektin politik, por edhe në atë kulturor dhe gjuhësor.
Në këtë mbledhje, përfaqësues të elitës intelektuale dhe politike shqiptare të asaj kohe, mes të cilëve figura të shquara si Parashqevi Qiriazi, e cila do të mbetej një emër i paharruar në historinë e arsimit shqip, demonstruan vullnetin dhe gatishmërinë për të punuar së bashku, duke tejkaluar dallimet fetare dhe duke i dhënë rëndësi të veçantë barazisë gjinore. Kjo pjesëmarrje e gruas shqiptare në një ngjarje kaq të rëndësishme ishte një hap i madh drejt modernizimit të shoqërisë shqiptare dhe njehsimit të saj në baza evropiane.
Përhapja e gjuhës shqipe, që kishte qenë një sfidë e gjatë dhe e vështirë gjatë periudhave të mëparshme, u bë pjesë e programit të Kongresit të Manastirit. Kjo ishte një stafetë që kaloi nga Rilindja Kombëtare, e cila e kishte ngarkuar veten me detyrën e shpëtimit të kulturës dhe identitetit kombëtar, te Kongresi i Manastirit, i cili do të bëhej kthesa kryesore për realizimin e këtij projekti. Mbledhja e Komisionit për Çështjen e Alfabetit ishte një moment kyç në këtë proces. Qëllimi i saj ishte të arrihej një konsensus mbi alfabetin që do të përdorej për shkrimin e gjuhës shqipe, një nevojë urgjente që do të ndihmonte në unifikimin e shqiptarëve dhe përhapjen e arsimit në shkolla shqipe.
Në vitin 1908, Shqipëria ende nuk kishte një alfabet të vetëm dhe standard, por pas diskutimesh të gjata dhe pasionante, Komisioni i Alfabetit, me pjesëmarrjen e intelektualëve shqiptarë të kohës, arriti të marrë një vendim historik. Ky vendim i Kongresit, i njohur si “Vendimi i Manastirit”, shpalli një alfabet të unifikuar dhe të thjeshtuar, që do të bazohej në abecenë latine dhe do të përdorej nga shqiptarët kudo. Ky hap ishte një avancim i jashtëzakonshëm, duke pasur parasysh se gjuhës shqipe i duhej një alfabet që të ishte i përshtatshëm dhe praktik për përdorim masiv.
Në përfundim të punimeve të Kongresit, Komisioni për çështjen e alfabetit mori këtë vendim të rëndësishëm: “Pas që u-kënduan verbalet e ditëve t’jera e pas që e pamë se puna që kishim bërë ishte mjaft e madhe, po jo aq sa të na kënaqte të gjithëve e t’i shërbente përparimit të gjuhës dhe përhapjes së diturisë ndër ne, u-këthyem prapa e me pëlqim të të gjithëve u-vendos që të mirret Abeja e Stambollit e me të bashkë edhe Abece fjesht latine, që të mësohen e të përdoren bashkarisht në mest të Shqypëtarëvet. Mësimi ndë shkollë do të jetë i shtrënguar e i detyrueshëm për të dyja.”
Ky vendim përfshinte përdorimin e një alfabeti latin të thjeshtuar, i cili nuk vetëm që do të ishte i lehtë për t’u mësuar, por gjithashtu do të mundësonte hapjen e shkollave shqipe në të gjithë territoret shqiptare, si dhe përhapjen e arsimit kombëtar. Arsimi shqip, si një element i fuqishëm për forcimin e identitetit kombëtar, do të bëhej një shtyllë e rëndësishme e zhvillimit të shoqërisë shqiptare. Në këtë mënyrë, Kongresi i Manastirit nuk ishte vetëm një ngjarje historike për standardizimin e gjuhës, por gjithashtu një hap i rëndësishëm drejt krijimit të një sistemi të qëndrueshëm arsimor për shqiptarët, një faktor kyç që do të ndikonte në formimin e shtetit të ardhshëm shqiptar dhe përballimin e sfidave të tij të shumta.
Kongresi i Manastirit, me vendimin për alfabetin e njësuar dhe përhapjen e shkollave shqipe, mbeti një simbol i unitetit kombëtar dhe një shenjë e forcës së intelektualëve shqiptarë që punuan për të siguruar të ardhmen e gjuhës dhe arsimit shqip. Ai është një testament i angazhimit të Rilindjes Kombëtare për një Shqipëri të fortë, të bashkuar dhe të arsimuar./UBTNews/
Me mbylljen e edicionit të 25-të të DokuFest-it, mbyllet edhe një kapitull i “DOKUDAILY”, publikimit që gjatë festivalit ka sjellë në vëmendje njerëzit, historitë dhe përjetimet që qëndrojnë pas ekranit. Për numrin e nëntë dhe të fundit të këtij botimi, DokuFest ka zgjedhur të ndalet te zërat e disa prej grave që kanë qenë pjesë e rrugëtimit të festivalit, duke e përshkruar këtë përvojë përmes kujtimeve, ndryshimit dhe pasionit për dokumentarin.
“Dhe kështu, po shënojmë numrin e fundit të DOKUDAILY [9]”, shkruan DokuFest në një postim në Facebook, duke e mbyllur këtë cikël me rrëfimet e grave që e kanë bërë këtë edicion “më të mirë, të prekshëm dhe të fuqishëm”.
Një prej këtyre zërave është Alba, e cila prej 13 vitesh është pjesë e prodhimit të DokuFest-it. Për të, një nga gjërat më të rëndësishme që festivali nuk duhet të humbasë me kalimin e viteve është pikërisht guximi. Kur pyetet se çfarë shpreson të mos humbasë DokuFest-i, pavarësisht se sa shumë rritet, përgjigjja e saj është e prerë: “Guximin”.
Sipas Albës, edhe nëse festivali një ditë do të kishte vetëm 10 njerëz, një kinema dhe 30 filma, apo do të zhvillohej vetëm një herë në tre vjet, ai nuk duhet të ketë frikë. “Duhet gjithmonë të guxojë”, shprehet ajo, duke e kthyer guximin në një nga vlerat themelore të identitetit të DokuFest-it.
“Çdo hap përpara për festivalin ka qenë, në një mënyrë, edhe një hap përpara për mua”, rrëfen Lulla. Ajo thotë se ajo që ka mbetur e pandryshuar gjatë gjithë këtyre viteve është pasioni për DokuFest-in dhe bindja se ajo që bëjnë ka rëndësi.
Në një tjetër rrëfim, Vanesa e sheh festivalin përmes fotografisë dhe fytyrave të njerëzve. Përmes kamerës, ajo thotë se ka parë emocione të ndryshme ndaj DokuFest-it, nga njerëz që i njihte dhe me të cilët kishte afërsi, deri te fytyrat e të panjohurve. Te këta të fundit, ajo ka dalluar një nostalgji që e ka shtyrë të imagjinojë se si duhet të ketë qenë fillimi i DokuFest-it, një fillim që, siç e përshkruan ajo, është “më i vjetër se unë”.
Ndërsa Romina ndalet te marrëdhënia gjithnjë e më e paqartë mes përjetimit dhe dokumentimit. Në një kohë kur telefoni dhe kamera janë bërë pjesë e pandashme e përditshmërisë, ajo vëren se njerëzit shpesh e kapin menjëherë një moment të bukur për ta ruajtur. Dallimi, në rastin e saj, është se ajo që dokumenton përfundon përpara syve të rreth 25 mijë ndjekësve në Instagram.
Këto rrëfime e bëjnë numrin e fundit të “DOKUDAILY” më shumë sesa një publikim përmbyllës. Ai bëhet një lloj albumi i vogël kujtimesh për një festival që për 25 edicione ka ndryshuar bashkë me njerëzit që e kanë ndërtuar dhe me publikun që është rritur përkrah tij.
DokuFest, i cili këtë vit po shënon edicionin e 25-të nga 7 deri më 15 gusht, e mbyll kështu edhe “DOKUDAILY” me një mesazh të thjeshtë: “Deri herën tjetër: Fuqi dokumentarit!”. Një përshëndetje që nuk tingëllon si fund, por si premtim për një tjetër kapitull, në një festival që, siç kujton Alba, duhet të vazhdojë të guxojë./A.K/
Kurti nis takimin me Abdixhikun, në përpjekje për zhbllokimin e institucioneve
Arrestohet një person në Prizren, dyshohet se shiste diploma profesionale të falsifikuara
Asociacioni i Komunave paralajmëron protestë para Qeverisë më 1 shtator
Lumbardh Dellova shkëlqen në debutim: Përfshihet në formacionin e javës në Turqi
OEK lëshon certifikatën e parë “Made in Kosova”, përfituese kompania FLUIDI Group
KE për hapjen e urës mbi Ibër: Presim konsultime dhe koordinim
Rusia paralajmëron Mbretërinë e Bashkuar për “pasoja” pas përdorimit të dronëve britanikë në sulmet brenda territorit rus
Murati: Buxheti për komunat në vitin 2027 do të arrijë në 907 milionë euro
UBT akreditohet nga Federata Ndërkombëtare për Mjekësinë Sportive (FIMS)
-
Lajmet2 weeks agoInfantino kërkon falje për gabimet, por ruan mbështetjen e drejtuesve të FIFA-s
-
Sport2 weeks agoUellsi tërheq mbështetjen për Infantinon, kërkon ndryshim në krye të FIFA-s
-
Aktualitet2 weeks agoRusia sulmon Ukrainën me raketa balistike dhe dronë: Të paktën 14 të vrarë në Kjiv
-
Lajmet2 weeks ago“Spider-Man: Brand New Day” thyen rekorde, i afrohet miliardit në vetëm pak ditë