Megjithë spekulimet me javë të tëra, pushtimi i Rusisë ndaj ish fqinjit të saj sovjetik në agimin e 24 shkurtit 2022 mahniti Ukrainën dhe botën.
Tronditja e gdhendur në fytyrën e gjakosur të Olena Kurylo, një mësuese e plagosur në bombardimet e qytetit lindor të Chuguiv, pasqyron atë të një kombi.
“Kurrë, në asnjë kusht nuk do t’i nënshtrohem (presidentit rus Vladimir) Putinit. Është më mirë të vdes”, tha Kurylo, 52. Fotografia e saj, e realizuar nga fotografi i AFP-së Aris Messinis, u bë një imazh përcaktues i luftës.
Sapo ka filluar lufta, refugjatët fillojnë të dalin nga Ukraina me makinë, autobus, tren dhe në këmbë.
Burrat në moshë luftarake urdhërohen të qëndrojnë prapa për të mbrojtur vendin, duke çuar në lamtumirë të dhimbshme, si kjo skenë e kapur nga fotografi i AFP-së Bulent Kilic në stacionin qendror të trenit të portit të Odesës më 7 mars, ku një baba i thotë lamturmirë vajzës së tij.
Një muaj pasi filloi luftën, ushtria ruse njofton tërheqjen e saj nga veriu i Ukrainës pasi dështoi të pushtojë Kievin, duke lënë pas një mori tmerresh në qytetet që kishte pushtuar.
Më 2 prill, AFP është ndër organizatat e para ndërkombëtare të lajmeve që hynë në periferinë e sapoçliruar të Kievit, Bucha, ku reporterët tanë zbulojnë trupat e të paktën 20 civilëve, disa me duar të lidhura pas shpine, të shpërndarë në një rrugë të vetme.
Fotot e fotografit të AFP-së Ronaldo Schemidt ndezën një protestë globale ku bota akuzoi Rusinë për krime lufte, të cilat ajo i mohon.
Një qytet mbi të gjitha, simbolizon vuajtjet në gjashtë muajt e parë të luftës: porti jugor i Mariupolit, i cili është shkatërruar gjatë një rrethimi tre mujor.
Kjo foto, nga fotografi i AFP-së, Alexander Nemenov, gjatë një vizite të organizuar nga ushtria ruse më 12 prill, është bërë në rrënojat e një teatri që u rrafshua nga një sulm rus, ndërsa qindra njerëz ishin strehuar brenda.
Pas tërheqjes nga veriu, Rusia fokuson fuqinë e saj të zjarrit në rajonin lindor të Donbasit, pjesërisht i mbajtur nga separatistët pro-Kremlinit që nga viti 2014.
Ukrainasit e pushtuar kërkojnë armë më të fuqishme në përpjekje për të zmbrapsur pushtuesit.
Franca dërgon disa obusa vetëlëvizëse të Cezarit, si ky që fotografi i AFP-së Aris Messinis kapi në aksion pranë qytetit Kurakhove në rajonin e Donetsk.
8 tetor 2022: Bombardohet ura që lidh Rusinë me Krimenë
Prestigji i Rusisë merr një goditje të rëndë më 8 tetor, kur ura shumë e lavdëruar e Putinit që lidh kontinentin rus me gadishullin e okupuar të Krimesë përmes ngushticës Kerch, sulmohet pjesërisht.
Kievi mohon të jetë pas sulmit.
Kjo foto është bërë nga një fotograf amator në qytetin Kerch të Krimesë, i cili kërkoi të mbetet anonim.
Ndëshkimi për sulmin në urën e Kerçit vjen në formën e një breshëri sulmesh vdekjeprurëse me drone dhe raketa në Kiev dhe qytete të tjera që synojnë kryesisht rrëzimin e infrastrukturës energjetike të Ukrainës.
Më 17 tetor, banorët e Kievit zgjohen nga zhurma e dronëve të prodhuar nga Irani që zbresin për të sulmuar objektivat.
Fotografi i AFP-së, Yasuyoshi Chiba, kapi një nga armët teksa kalonte sipër. Ai shpërtheu 100 metra larg tij.
Rusia pëson një pengesë të madhe më 9 nëntor, kur detyrohet të braktisë qytetin jugor të Khersonit, të cilin e pushtoi në fillim të luftës, përballë një kundërofensive të ashpër ukrainase.
Katër ditë më vonë, fotografi i AFP-së, Bulent Kilic, kap imazhin e banorëve të Khersonit që përshëndesin forcat ukrainase si çlirimtarë. Euforia e tyre zbutet nga frika se Rusia do të vazhdojë të sulmojë qytetin, gjë që e bën vazhdimisht.
Lufta i ofroi aktorit të kthyer në president të Ukrainës, Volodymyr Zelensky, rolin e tij më të madh deri më tani, si kryekomandant i palodhur që përpiqet të ngjallë mbështetje për luftën epike të vendit të tij me ushtrinë e fuqishme ruse.
Nga Kievi i kohës së luftës, ai nis një turne virtual në parlamentet perëndimore për të kërkuar më shumë armë dhe më shumë ndihmë.
Blitzi diplomatik arrin kulmin në dhjetor në Uashington, vizita e tij e parë jashtë shtetit që nga lufta. “Ukraina… nuk do të dorëzohet kurrë”, i thotë ai Kongresit, i cili i jep atij një ovacion të vazhdueshëm, siç është kapur në këtë foto nga fotografi i AFP-së Jim Watson.
Me kalimin e muajve, luftimet zbresin në një luftë të stilit të Luftës së Parë Botërore, me ushtarë në të dyja anët që durojnë kushte të mjerueshme në thellësi të dimrit.
Kjo foto, gjithashtu nga Yasuyoshi Chiba, është bërë pranë qytetit lindor të Bakhmut, i cili është në qendër të betejës më të gjatë dhe më të përgjakshme të luftës deri më sot./FRANCE24/UBTNews/
Ushtruesja e Detyrës së Presidentes së Republikës së Kosovës, Albulena Haxhiu, ka pranuar sot letrat kredenciale të ambasadores së re të Konfederatës Zvicerane në Kosovë, Anne-Lise Cattin Hennin.
Haxhiu i ka uruar ambasadores mirëseardhje në Kosovë dhe sukses në misionin e saj diplomatik, duke shprehur bindjen se gjatë mandatit të saj do të forcohen më tej marrëdhëniet mes Kosovës dhe Zvicrës.
Ajo ka theksuar se Kosova e vlerëson miqësinë dhe mbështetjen e Zvicrës, veçanërisht gjatë periudhave më të vështira, si dhe bashkëpunimin në fushat politike, ekonomike, zhvillimore dhe të sigurisë.
Haxhiu ka veçuar edhe rolin e mërgatës së Kosovës në Zvicër, duke thënë se ajo ka dhënë kontribut të rëndësishëm në jetën ekonomike, shoqërore dhe kulturore të të dyja vendeve.
U.D. Presidentja e ka siguruar ambasadoren Cattin Hennin për bashkëpunimin e plotë të institucioneve të Kosovës në avancimin e mëtejshëm të partneritetit mes dy shteteve./A.K/
Asociacioni i Komunave të Kosovës ka shprehur shqetësim për problemet me të cilat, sipas tij, ka nisur viti i ri shkollor në Kosovë.
Drejtori ekzekutiv i këtij asociacioni, Sazan Ibrahimi, ka thënë se bazuar në informatat e pranuara nga drejtorët komunalë të arsimit, një numër i madh i nxënësve e kanë nisur mësimin pa tekstet shkollore, ndërsa shkollave u mungon edhe dokumentacioni i nevojshëm shkollor dhe kurrikular.
Sipas Asociacionit, shqetësuese janë edhe raportimet e prindërve se në disa raste mjetet financiare për blerjen e teksteve shkollore ende nuk janë transferuar.
AKK-ja ka kritikuar Ministrinë e Arsimit, duke vlerësuar se këto çështje është dashur të përfundohen para fillimit të vitit shkollor dhe jo pasi mësimi ka nisur.
“Mësimi ka filluar, Ministria ende jo!”, thuhet në reagimin e Asociacionit.
AKK-ja i ka kërkuar Ministrisë së Arsimit që urgjentisht t’i përmbushë obligimet e saj dhe të mos ua bartë komunave, shkollave, mësimdhënësve dhe prindërve pasojat e vonesave në nivelin qendror.
“Nxënësit duhet t’i kenë librat dhe shkollat dokumentacionin që në ditën e parë. Arsimi nuk improvizohet!”, ka thënë ai./A.K/
Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, ka paralajmëruar takime të reja me Lidhjen Demokratike të Kosovës sa i përket çështjes së presidentit. Ka deklaruar se përkundër kundërshtive brenda LDK-së, marrëveshja për emrin e Bekim Sejdiut për president, është ende valide.
Ai tha se takimet e reja me LDK-në do të zhvillohen për t’u gjetur zgjidhje.
“Flasim në Prishtinë për këto çështjet tjera. Këtu jemi për eficiencë të energjisë. Por, natyrisht, siç kam thënë mbrëmë, do të zhvillojmë edhe takime dhe mbledhje. Për neve marrëveshja politike është valide”, tha Kurti.
Ai nuk përjashtoi që një takim i tij me liderin e LDK-së, Lumir Abdixhiku, të mbahet dikur më vonë, por konfirmoi se diçka e tillë nuk ndodhi në mëngjes.
“Jo se në mëngjes u nisa për Viti”, tha ai.
Kurti i bëri këto deklarata pas ceremonisë së përurimit të implementimit të masave të efiçiencës së energjisë në shkollën “28 Nëntori” në Viti.
Një ditë më parë, Avdullah Hoti, Hykmete Bajrami, Arben Gashi, Janina Ymeri, Armend Zemaj e Kujtim Shala dolën kundër marrëveshjes që kryetari i këtij subjekti e arriti me Vetëvendosjen për të propozuar Bekim Sejdiun për president. Madje marrëveshja u mbështet edhe nga Kryesia e partisë. Pa këto vota, votimi i Sejdiut duket i paarritshëm nëse nuk përfshihen parti të tjera shqiptare./A.K/
Përmbajtja e Damaskut mund të nxisë më tej cenimin izraelit dhe të humbasë besimin e publikut sirian.
Javën e kaluar, Izraeli sulmoi sërish territorin sirian. Forcat izraelite bombarduan një kodër afër Beit Jinn-it në zonën rurale perëndimore të Damaskut, ndërsa ushtarët bastisën një fshat në provincën e Quneitras.
Sulmet erdhën vetëm pak ditë pasi aeroplanët luftarakë izraelitë goditën bazën ushtarake Abu al-Duhur në veri të Sirisë, duke shkaktuar dëme të mëdha. Izraeli tha se goditja kishte për qëllim parandalimin e një dislokimi të mundshëm ushtarak turk atje, edhe pse si Damasku ashtu edhe Ankara i hodhën poshtë këto pretendime. Sulmet izraelite kanë vazhduar përkundër përpjekjeve të Sirisë për ç’tensionim përmes diplomacisë dhe kritikave nga Uashingtoni për sulmin në Abu al-Duhur.
Duke iu shmangur përplasjes, qeveria e Ahmed al-Sharaa vazhdon të insistojë që Izraeli të tërhiqet nga territori sirian që ka pushtuar dhe që Damasku duhet të mbetet i lirë të rindërtojë forcat e tij të armatosura e të bashkëpunojë me partnerët që zgjedh vetë.
E gjithë kjo shpërfaq më shumë sesa thjesht dobësinë ushtarake të Sirisë. Kjo sugjeron se udhëheqja e re siriane beson se sovraniteti mund të rikthehet duke rindërtuar fillimisht kapacitetet e shtetit. Kjo strategji, megjithatë, bart rreziqe potenciale: Izraeli mund të vazhdojë të cenojë sovranitetin sirian duke shfrytëzuar përmbajtjen e Sirisë; si dhe qeveria siriane mund të fillojë përfundimisht të humbasë besimin e sirianëve dhe të publikut më të gjerë arab, mes të cilëve Izraeli shihet në mënyrë dërrmuese si kërcënim.
Dobësia e Sirisë është reale. Në fund të vitit 2024, pas rënies së ushtrisë së ish-presidentit Bashar al-Assad, Izraeli goditi asete strategjike ushtarake në të gjithë vendin. Qeverisë së re iu desh më pas të fillonte ngritjen e një arkitekture të sigurisë kombëtare nga institucionet jofunksionale dhe një mozaik grupesh të armatosura.
Për momentin, një përgjigje ushtarake siriane e aftë për të ndryshuar sjelljen e Izraelit është e vështirë të imagjinohet.
Në vend të kësaj, al-Sharaa ka vendosur rimëkëmbjen ekonomike dhe legjitimitetin ndërkombëtar në krye të prioriteteve të tij. Qeveria e tij është përqendruar në rindërtimin e institucioneve shtetërore, ristrukturimin e sektorit të sigurisë, rikthimin e furnizimit me energji, përmirësimin e marrëdhënieve me jashtë dhe rilidhjen e Sirisë me ekonominë ndërkombëtare. Por rindërtimi i Sirisë është një sfidë e jashtëzakonshme.
Banka Botërore vlerëson se rindërtimi i aseteve fizike të dëmtuara të Sirisë do të kushtojë rreth 216 miliardë dollarë. Një shtet që përballet me nevojë të tillë nuk mund ta rikthejë autoritetin e tij vetëm përmes institucioneve ushtarake. Ai ka nevojë për të ardhura, energji elektrike, administratë funksionale, qasje bankare, investime dhe marrëdhënie të jashtme.
Al-Sharaa ka arritur progres të ndjeshëm në frontin ndërkombëtar. Uashingtoni shpërbëu programin e gjerë të sanksioneve ndaj Sirisë në vitin 2025, ndërsa Bashkimi Evropian hoqi sanksionet e tij ekonomike, edhe pse masat e targetuara dhe ato që lidhen me sigurinë mbeten në fuqi. Më 24 gusht, Uashingtoni gjithashtu hoqi Sirinë nga lista e Shteteve Sponsore të Terrorizmit, duke eliminuar një tjetër pengesë kryesore për normalizimin financiar dhe investimet.
Për Damaskun, këto hapa zgjerojnë burimet me të cilat shteti mund të qeverisë; ato nuk janë thjesht një përfitim ekonomik nga shmangia e luftës.
Kjo e bën gjithashtu kontestin me Izraelin më me peshë. Strategjia e rindërtimit të Sirisë tashmë varet shumë pikërisht nga qasja ndërkombëtare që viteve të izolimit uua kishte mohuar. Një përshkallëzim i madh ushtarak me Izraelin mund të dëmtonte besimin e investitorëve, të komplikonte riintegruarjen e Sirisë në sistemin bankar ndërkombëtar dhe të dobësonte mbështetjen diplomatike nga e cila varet rimëkëmbja e saj.
Kjo gjithashtu mund ta ekspozonte Damaskun ndaj një presioni të ri politik nga Uashingtoni dhe BE-ja, edhe nëse kjo nuk do të përkthehej automatikisht në rivendosjen e sanksioneve të gjera.
Dilema prandaj po bëhet më e mprehtë: Përmbajtja e ndihmon Damaskun të ruajë mjedisin ndërkombëtar që i nevojitet për të rindërtuar shtetin, por gjithashtu i jep hapësirë Izraelit të kufizojë pikërisht ato kapacitete ushtarake dhe strategjike që Siria po përpiqet të rindërtojë.
Izraeli ka shqetësime sigurie rreth qeverisë së re siriane, udhëheqja e së cilës doli nga një lëvizje e armatosur islamike, dhe është gjithnjë e më i alarmuar nga marrëdhënia ushtarake e Turqisë me Damaskun. Por kërkesat izraelite janë shtrirë përtej parandalimit të forcave armiqësore që t’i afrohen kufirit të saj.
Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka kërkuar çmilitarizimin e provincave Quneitra, Deraa dhe Suwayda të Sirisë. Qeveria e tij po ashtu kundërshtoi dislokimin e forcave që i përkasin ushtrisë së re të Sirisë në jug të Damaskut dhe ka kërkuar të kufizojë fushëveprimin e bashkëpunimit ushtarak të Damaskut me Turqinë.
Izraeli qartazi dëshiron të kufizojë rindërtimin e kapaciteteve ushtarake të Sirisë. Ai e sheh këtë ndërhyrje përmes prizmit të sigurisë parandaluese. Damasku e sheh të njëjtën çështje përmes prizmit të sovranitetit: Një shtet që nuk mund të vendosë se ku do të dislocohet ushtria e tij apo me kë stërvitet, nuk e ka rikthyer plotësisht autonominë strategjike.
Ky është një nga rreziqet qendrore të strategjisë së al-Sharaa-s. Siria po i shmanget një përplasjeje të pafitueshme pjesërisht për të rindërtuar kapacitetet e pushtetit shtetëror, ndërkohë që po këto kapacitete po bëhen gjithnjë e më shumë objekt i presionit izraelit.
Përmbajtja ka kufijtë e vet. Siria ka mbështetjen e shteteve të tjera arabe, ndërsa Shtetet e Bashkuara dhe BE-ja kanë mbështetur rindërtimin e një shteti funksional sirian si pjesë e qasjes së tyre ndaj stabilitetit rajonal. Damasku ka shprehur gjithashtu në mënyrë të përsëritur interesin për arritjen e një marrëveshjeje sigurie me Izraelin.
E megjithatë, asnjë nga këto nuk e ka ndalur aksionin ushtarak izraelit.
Rreziku tjetër ka të bëjë me opinionin publik sirian. Të dukurit pafundësisht i paaftë për t’iu përgjigjur sulmeve izraelite mund të dëmtojë përfundimisht pozitën publike të al-Sharaa-s dhe legjitimitetin e qeverisë së tij.
Një sondazh i madh nga Arab Center Washington DC i realizuar në vitin 2025 zbuloi se 74 për qind e sirianëve kundërshtonin njohjen e Izraelit, 70 për qind refuzonin një marrëveshje që nuk përfshinte kthimin e Lartësive Golan, dhe 88 për qind besonin se Izraeli kërcënonte sigurinë dhe stabilitetin e Sirisë. Në të njëjtën kohë, 61 për qind thanë se politika e jashtme e qeverisë aktuale pasqyronte pikëpamjet e popullit sirian.
Gjetjet janë të rëndësishme pikërisht sepse e ndërlikojnë tablonë. Sondazhi i paraprin përplasjeve të fundit dhe nuk na tregon nëse sirianët favorizojnë hakmarrjen ushtarake. Ai vendos linja të kuqe politike, jo një kërkesë publike për luftë.
Sondazhet e tjera më të gjera arabe tregojnë në të njëjtin drejtim. Në të gjitha vendet e anketuara në Indeksin e Opinionit Arab të vitit 2025, kundërshtimi ndaj njohjes së Izraelit mbeti dërrmues.
Thënë kjo, Siria nën sundimin e Assad-ëve përgjithësisht i shmangej gjithashtu përplasjes me Izraelin, ndërsa ruante një reputacion për përkatësinë në kampin rajonal të “rezistencës”. Modeli i vjetër kombinonte shmangien e luftës direkte me aleancat dhe rrjetet e armatosura që i jepnin Damaskut ndikim rajonal.
Qeveria e al-Sharaa-s duket se po bën një bast tjetër, duke u përqendruar në konsolidimin e institucioneve, rimëkëmbjen ekonomike, qasjen ndërkombëtare dhe ushtrinë kombëtare të rindërtuar.
Kjo nuk zëvendëson sovranitetin territorial. Është një përpjekje për të rindërtuar mjetet për ushtrimin e tij.
Basti do të bëhet më i vështirë për t’u mbrojtur, si brenda ashtu edhe jashtë vendit, nëse kapaciteti i rikthyer shtetëror nuk i jep përfundimisht Sirisë kontroll më të madh mbi territorin e saj, zgjedhjet e saj të sigurisë dhe marrëdhëniet e saj të jashtme.
Pikëpamjet e shprehura në këtë artikull janë të autorit dhe nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht qëndrimin redaktues të Al Jazeera-s.
Ehab Badwi
Ehab Badwi është politolog dhe hulumtues në Qeverisje dhe Politika në Gjermani, me përvojë të gjerë profesionale në politikat publike ndërkombëtare dhe menaxhimin strategjik.