Vetëm disa orë pasi rezultatet e zgjedhjeve në Hungari treguan se lideri i opozitës, Peter Magyar, kishte shënuar fitore të thellë, duke i dhënë fund sundimit të Viktor Orbanit dhe partisë së tij të djathtë, Fidesz, njeriu që pritet të bëhet kryeministër i ardhshëm i Hungarisë, tha se “nuk ka kohë për të humbur” për formimin e Qeverie së re.

Për Brukselin, këto fjalë nuk mund të kishin ardhur më shpejt.

Pas 16 vjetësh të Qeverisë së Orbanit, e cila përplasej me BE-në për çështje të ndryshme – nga lufta në Ukrainë deri te sanksionet ndaj Rusisë – Brukseli tani shpreson që Budapesti të jetë më bashkëpunues.

“Vendi ynë nuk ka kohë për të humbur. Hungaria është në telashe në çdo aspekt. Ajo është plaçkitur, grabitur, tradhtuar, është futur në borxhe dhe është shkatërruar”, tha Magyar në një konferencë për media më 13 prill, një ditë pasi partia e tij e qendrës së djathtë, Tisza, fitoi shumicën prej dy të tretash në Parlamentin me 199 vende.

Ai shtoi se Hungaria – ku është arratisur edhe ish-kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Nikolla Gruevski, i akuzuar për korrupsion – nuk do të strehojë kriminelë të kërkuar ndërkombëtarisht.

Me ligj, presidenti i Hungarisë duhet ta mbledhë Parlamentin e ri brenda 30 ditëve nga zgjedhjet. Më pas, deputetët zgjedhin kryeministrin e ri, i cili propozon kabinetin qeveritar.

Shumë shpresojnë se pengesat që kishte vendosur Orban, do të hiqen, megjithëse ekziston edhe shqetësimi se Magyar – i cili dikur ishte një besnik i afërt i kryeministrit të mposhtur, ndërsa më vonë u nda prej tij, për shkak të çështjeve të korrupsionit – mund të mos bashkëpunojë gjithmonë në mënyrë të lehtë.

Çështja kryesore me të cilën Magyar pritet të merret në Bruksel, nuk është politika e jashtme, por zhbllokimi i rreth 18 miliardë eurove fonde të BE-së, të ngrira në vitet e fundit, për shkak të “hapave prapa” në demokraci gjatë qeverisjes së Orbanit.

Rindërtimi i sistemit gjyqësor hungarez pritet të jetë një nga prioritetet kryesore, dhe Magyar synon të ndjekë shembullin e Polonisë.

Në përpjekje për të zhbllokuar fondet e BE-së pas rikthimit në pushtet në fund të vitit 2023, Qeveria e qendrës e Varshavës ka punuar për të përmbysur ndryshimet e diskutueshme në gjyqësor dhe administratë publike, të bëra nga paraardhësit populistë.

“Ne do të fillojmë të punojmë me Qeverinë [e re hungareze] sa më shpejt që të jetë e mundur”, tha presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, “për të bërë përparim të shpejtë, në dobi të qytetarëve hungarezë”.

“Ka shumë punë për të bërë, pasi Hungaria po rikthehet në rrugën evropiane”, shtoi ajo. /REL/

Situata në Ngushticën e Hormuzit është tensionuar ndjeshëm pas deklaratave të fundit të Presidentit Donald Trump, i cili njoftoi se Marina e SHBA-së do të bllokojë të gjitha anijet që hyjnë ose dalin nga portet iraniane.

Edhe pse Komanda Qendrore e SHBA-së sqaroi se bllokada synon vetëm portet e Iranit dhe nuk do të pengojë lirinë e lundrimit për anijet që shkojnë drejt vendeve të tjera, ky veprim ka alarmuar organizatat ndërkombëtare.

Sekretari i Përgjithshëm i Organizatës Ndërkombëtare Detare të OKB-së, Arsenio Dominguez, deklaroi prerazi se nuk ekziston asnjë bazë ligjore në ligjin ndërkombëtar për të bllokuar një ngushticë që shërben për tranzit botëror, duke e cilësuar këtë si një precedent të rrezikshëm.

Dominguez theksoi se masat e tilla hakmarrëse rrezikojnë drejtpërdrejt 20,000 detarë që ndodhen aktualisht në Gjirin Persik dhe paralajmëroi se sa më shumë të zgjasë kjo gjendje, aq më i rëndë do të jetë impakti ekonomik për mbarë botën.

Megjithë nisjen zyrtare të bllokadës këtë të hënë në orën 14:00, të dhënat e gjurmimit tregojnë se trafiku detar nuk është ndalur tërësisht.

Sipas platformës MarineTraffic, katër anije cisternë që transportonin naftë dhe gaz kaluan ngushticën pak para hyrjes në fuqi të urdhrit, ndërsa të martën u regjistrua kalimi i anijes “Rich Starry”, e cila po udhëtonte nga Emiratet e Bashkuara Arabe drejt Kinës, duke dëshmuar se lundrimi ndërkombëtar po tenton të vazhdojë mes pasigurisë së madhe gjeopolitike. /BBC/

Ushtria e Shteteve të Bashkuara ka bërë të ditur se duke filluar nga e hëna do të vendosë një bllokadë ndaj të gjitha porteve dhe zonave bregdetare të Iranit. Ky vendim shënon një zbutje të qëndrimit të mëhershëm të presidentit Donald Trump, i cili kishte paralajmëruar bllokim të plotë të Ngushticës së Hormuzit, ndërkohë që raportet fillestare tregonin se anijet kishin ndalur qarkullimin në këtë rrugë të rëndësishme detare.

Ky zhvillim vjen pasi bisedimet e gjata për arritjen e një armëpushimi mes SHBA-së dhe Iranit, të zhvilluara në Pakistan, përfunduan pa ndonjë marrëveshje, duke shtuar rrezikun për përshkallëzim të situatës. Nga ana tjetër, autoritetet iraniane kanë paralajmëruar se do të reagojnë ndaj kësaj mase.

Komanda Qendrore e SHBA-së (CENTCOM) njoftoi se bllokada do të hyjë në fuqi të hënën në orën 10:00 sipas kohës lindore të SHBA-së, përkatësisht në orën 17:30 në Iran. Sipas njoftimit, masa do të zbatohet ndaj të gjitha anijeve, pavarësisht shtetësisë së tyre, që hyjnë ose dalin nga portet iraniane në Gjirin Arabik dhe Gjirin e Omanit. Megjithatë, anijet që lëvizin mes porteve jo-iraniane do të lejohen të kalojnë përmes ngushticës, çka paraqet një tërheqje nga paralajmërimet e mëparshme për bllokim total.

Vetë Trump e konfirmoi më vonë orarin e nisjes së bllokadës përmes një postimi në rrjetin e tij social Truth Social.

Sipas një raporti të hershëm nga Lloyd’s List Intelligence, njoftimi për bllokadën ndikoi menjëherë në ndalimin e trafikut të kufizuar detar që ishte rikthyer pas armëpushimit. Të dhënat nga gjurmuesit detarë tregojnë se më shumë se 40 anije tregtare kishin kaluar që nga fillimi i armëpushimit, krahasuar me rreth 100 deri në 135 kalime në ditë para shpërthimit të konfliktit.

Ndërkohë, gjatë së dielës, Trump ashpërsoi retorikën edhe ndaj Papa Leo XIV, duke e kritikuar publikisht në Truth Social dhe duke e cilësuar atë si “të dobët në politikën e jashtme”. Ky reagim erdhi pasi Papa kishte dënuar luftën dhe kishte bërë thirrje për ndërprerje të saj dhe nisje të negociatave për paqe.

Në një tjetër deklaratë, presidenti amerikan e përshkroi Papën si “të tmerrshëm” dhe “të dobët ndaj krimit”, në një sulm të pazakontë ndaj liderit të Kishës Katolike, i cili përfaqëson rreth 1.4 miliardë besimtarë në mbarë botën.

Papa Leo XIV, me origjinë nga Çikago dhe Papa i parë amerikan, njihet për një qasje të kujdesshme në deklarata, por së fundmi ka qenë kritik i hapur i luftës në Iran. Ai e ka dënuar ashpër konfliktin, duke e cilësuar si “çmenduri lufte” dhe ka bërë apel për paqe. Gjithashtu, vitin e kaluar ai kishte vënë në pikëpyetje nëse politikat e ashpra të administratës Trump për imigracionin përputhen me mësimet pro-jetë të Kishës Katolike.

Pas 21-orësh negociata në kryeqytetin pakistanez, bisedimet mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit nuk prodhuan ndonjë marrëveshje.

Nënpresidenti amerikan, JD Vance, doli nga takimet në orët e para të 12 prillit dhe njoftoi se përderisa dialogu ishte “përmbajtësor”, Teherani refuzuar që të pranonte kushtet kyç të sigurisë të Uashingtonit.

Dështimi për të siguruar qoftë edhe një kornizë preliminare zhyt të ardhmen e stabilitetit rajonal në një pasiguri, duke i lënë të dyja shtetet në konfrontim.

“Vijat e kuqe” bërthamore

Duke folur me gazetarët pas përfundimit të bisedimeve, Vance e paraqiti ngërçin në negociata si çështje të vullnetit politik të Iranit dhe jo thjesht si një teknikalitet diplomatik.

“Jemi marrë me këtë çështje tashmë për 21 orë… kemi zhvilluar një sërë diskutimesh thelbësore me iranianët. Ky është lajmi i mirë”, tha Vance.

“Lajmi i keq është se nuk kemi arritur një marrëveshje. Dhe, mendoj se ky është një lajm shumë më i keq për Iranin sesa për SHBA-në”.

Vance theksoi se “vijat e kuqe” të delegacionit amerikan mbeten në sigurimin e “zotimit afirmativ” se Teherani nuk do të synojë që të posedojë armë bërthamore apo mjete për të prodhuar shpejtë një armë të tillë, duke e cilësuar këtë si “qëllim kryesor” të administratës të presidentit amerikan, Donald Trump.

Pavarësisht se i cilësoi negociatorët amerikanë si “mjaft fleksibilë”, Vance la të kuptohet se hendeku mes dy palëve mbetet mjaft i madh.

“Pyetja e thjeshtë është: A shohim një vullnet nga ana e iranianëve për të mos zhvilluar armë bërthamore… në terma afatgjatë?”, pyeti Vance. “Këtë ende nuk e kemi parë”.

Një agjendë e gjerë e përballur me heshtje

Përderisa çështja bërthamore dominoi bisedimet, Vance konfirmoi se agjenda përfshinte të gjithë spektrin e marrëdhënieve të ngrira dypalëshe, përfshirë asetet e ngrira të Iranit dhe tensionet më të gjera rajonale.

Ai nuk dha detaje, duke theksuar se nuk do të “negocioj në publik”, pas bisedimeve që u zhvilluan prapa dyerve të mbyllur.

Vance konfirmoi se ekipi amerikan mbajti komunikim me presidentin Trump dhe ekipin e sigurisë kombëtare – përfshirë shefin e Mbrojtjes, Pete Hegseth dhe sekretarin e Shtetit, Marco Rubio – gjatë gjithë rundeve të bisedimeve.

Ai përmbylli fjalën e tij me një ultimatum:

“Ne po largohemi nga këtu me një propozim të thjesht, një metodë për të kuptuar ofertën tonë të fundit dhe më të mirën. Do të shohim nëse iranianët do e pranojnë”.

Delegacioni amerikan në Islamabad përfshinte të dërguarit e posaçëm, Steve Witkoff, dhe Jared Kushner, si dhe zyrtarë nga Këshilli i Sigurisë Kombëtare, Departamenti i Shtetit dhe Pentagoni. Ndërkaq, ai iranian u udhëhoq nga ministri i Jashtëm Abbas Araqchi dhe kryetari i Parlamentit Mohammad Baqer Qalibaf.

Shtëpia e Bardhë tha më 11 prill se bisedimet janë zhvilluar “ballë për ballë”, nën ndërmjetësimin e Pakistanit. Paraprakisht, Pakistani kishte mbajtur takime të ndara me dy delegacionet.

Pakistani më 7 prill ndërmjetësoi një marrëveshje dyjavore armëpushimi, që parasheh ndalimin e sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit, dhe të Iranit ndaj Izraelit dhe vendeve të Gjirit Persik.

Po ashtu, Teherani ka për obligim të hapë Ngushticën e Hormuzit – rrugë kyç për transportin e naftës dhe gazit në botë, që e mbylli pothuajse plotësisht pasi SHBA-ja dhe Izraeli nisën sulmet ndaj Republikës Islamike më 28 shkurt. Megjithatë, që nga armëpushimi, anijet po përballen me pengesa.

Qëndrimi i Iranit

Qëndrimi në anën iraniane ishte një rezistencë parimore.

Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmaeil Baqaei, shkroi në rrjetet sociale se suksesi i negociatave varej nga fakti që Uashingtoni “të përmbahej nga kërkesat e tepruara dhe të paligjshme” dhe të pranonte “të drejtat legjitime dhe interesat” e Iranit.

Baqaei i përshkroi negociatat si “intensive” që sipas tij përfshin një sërë çështjesh, përfshirë Ngushticën e Hormuzit, reparacionet e luftës dhe “përfundimin e luftës kundër Iranit”.

Mediat e lidhura me Teheranin i bën jehonë këtij qëndrimi, duke e akuzuar Uashingtonin për “shkelje të premtimit” dhe “akte dashakeqe”

Dështimi i bisedimeve në Islamabad ka shkaktuar shqetësim të menjëhershëm te vëzhguesit rajonalë, të cilët druhen se vakumi diplomatik do të mbushet me demonstrime të forcës ushtarake.

“Regjimi i Iranit mendon se po fiton. Kjo po e inkurajon Teheranin që edhe një herë të refuzojë ofertat e SHBA-së”, tha për Radion Evropa e Lirë, Jason Brodsky, drejtor i politikave në Të Bashkuar Kundër Një Irani Bërthamor.

“Por rrezikon ta teprojë me kërkesa. SHBA-ja duhet të ndryshojë kalkulimin vendimmarrës të Iranit për ta thyer këtë perceptim të fitores. Kjo krijon terren për një përshkallëzim ushtarak”, shtoi ai. /REL/