Botë

Sfida e Ukrainës me F-16: Furnizimi me raketa dhe lufta kundër arsenalit rus

Published

on

Pilotët e avionëve F-16 të Ukrainës janë mbështetur shumë te variantet e raketave AIM-9, të njohura si “Limas” dhe “Mikes”, të cilat janë prodhuar në vitet 1970 dhe 1980, thanë burimet e Reuters.

Edhe pse dekada të vjetra, ato raketa i kanë ofruar Ukrainës një mënyrë relativisht të lirë për të asgjësuar dronët dhe raketat ruse të lundrimit (cruise), thanë të tre personat, sic raporton Reuters.

Mungesa u plotësua në dhjetor, kur Ukraina mori raketa ajër-ajër AIM-9 nga partnerët, thanë të tre burimet, pak para një sulmi të madh rus. Ata refuzuan të përmendnin emrin e shtetit ose shteteve pas dërgesës, duke cituar nevojën për fshehtësi.

Reuters nuk mundi të përcaktonte ndikimin e mungesës së përkohshme të raketave. Burimi i parë tha se kjo nuk kishte lidhje me sulmet më të mëdha ruse të dimrit.

Një burim i katërt, i cili gjithashtu kërkoi të mbetet anonim, tha se anëtarët e NATO-s, Gjermania dhe Kanadaja, kishin furnizuar raketa Sidewinder muajt e fundit dhe konfirmoi se kishte pasur një “rënie të lehtë” të furnizimeve më parë, ndonëse nuk pranoi të tregonte arsyen.

Ministria e Mbrojtjes e Gjermanisë refuzoi të komentonte mbi dërgesat specifike apo armët për arsye sigurie. Gjermania ka qenë një nga mbështetësit më të mëdhenj ushtarakë dhe financiarë të Ukrainës që nga viti 2022.

Departamenti i Mbrojtjes Kombëtare i Kanadasë i tha Reuters-it se ishte në proces të dhurimit të raketave AIM-9M-8 nga rezervat e Forcave të Armatosura Kanadeze. “Ky donacion i ri do të plotësojë donacionin e kaluar prej qindra raketash kanadeze AIM dhe komponentëve përkatës që po përdoren nga Ukraina për mbrojtjen e saj ajrore.”

Trump prezantoi një sistem për furnizimin me armë amerikane për Ukrainën, duke zëvendësuar ndihmën e drejtpërdrejtë ushtarake të dërguar nën paraardhësin e tij Joe Biden.

Sipas të ashtuquajturit mekanizëm PURL (Lista e Kërkesave të Prioritizuara të Ukrainës), Shtetet e Bashkuara u shesin armë aleatëve të NATO-s për t’ia dorëzuar më pas Ukrainës.

I pyetur për të komentuar, një zyrtar i NATO-s tha se PURL po siguronte materiale jetike amerikane dhe, që nga vera, kishte furnizuar rreth 75% të të gjitha raketave për bateritë e mbrojtjes ajrore Patriot të Ukrainës dhe 90% të municioneve për sistemet e tjera të mbrojtjes ajrore.

 

FUSHATA AJRORE MË E ASHPËR E DIMRIT NGA RUSIA

Megjithatë, Ukraina ende përballet me sfidën për të siguruar mjaftueshëm raketa për rrjetin e saj të gjerë të mbrojtjes ajrore.

Rusia lëshon disa qindra dronë sulmi dhe raketa gjatë sulmeve të saj të mëdha, dhe Ukraina përpiqet t’i rrëzojë ato me zjarr nga kamionët, bllokim elektronik, dronë interceptues, si dhe raketa ajër-ajër dhe tokë-ajër.

Presidenti Volodymyr Zelenskiy lëshoi një thirrje urgjente për mungesën e municioneve në janar, veçanërisht për sistemin Patriot të prodhimit amerikan, mbi të cilin Ukraina mbështetet për të rrëzuar raketat balistike ruse Iskander.

Avionët F-16, të cilët u furnizuan nga partnerët evropianë të Kievit në vitin 2024, janë pjesë e komponentit ajror të rrjetit të mbrojtjes ajrore të Ukrainës, së bashku me helikopterët dhe avionët e tjerë luftarakë.

Avionët F-16 kanë interceptuar 2,000 dronë dhe raketa gjatë fluturimeve në rol mbrojtës ajror, tha burimi i dytë.

Ukraina dhe partnerët e saj nuk kanë zbuluar se sa F-16 po luftojnë në Ukrainë. Burimi i dytë tha se numri ishte në “dhjetëra”, por refuzoi të jepte detaje të mëtejshme.

Avionët F-16 mund të mbajnë raketa AIM-9, ose raketa më të sofistikuara AIM-120. Ato prodhohen nga Raytheon, një njësi e grupit amerikan të mbrojtjes RTX Corp (RTX.N).

Kur u pyet për komente mbi mungesat, RTX e referoi Reuters-in te qeveria amerikane.

Çdo raketë AIM-120 kushton mbi një milion dollarë, thanë dy nga tre burimet, që do të thotë se ato zakonisht nuk përdoren në masë për të luftuar dronët sulmues rusë të prodhuar me kosto të ulët.

Ato raketa përdoren gjithashtu në sistemet tokë-ajër NASAMS të prodhimit norvegjez në Ukrainë, që do të thotë se gjatë krizës së furnizimit operacionet e tyre u kufizuan, tha burimi i fundit nga të tre.

Ky person tha gjithashtu se kishte pasur një mungesë të raketave RIM-7 të prodhimit amerikan, të cilat Ukraina i ka përdorur në sistemet e modifikuara të mbrojtjes ajrore të epokës sovjetike që nga pushtimi i vitit 2022.

Ministria norvegjeze e mbrojtjes tha se qeveria kishte dorëzuar një “numër të konsiderueshëm” interceptuesish për NASAMS në fillim të këtij dimri… “në mënyrë që sistemi NASAMS të vazhdojë të mbrojë qytetarët ukrainas nga sulmet vdekjeprurëse ajrore.”

/Reuters/

 

Continue Reading

Botë

BE-ja pritet t’i japë Ukrainës 6.1 miliardë euro shtesë për mbrojtjen

Published

on

Bashkimi Evropian pritet t’i ofrojë Ukrainës 6.1 miliardë euro ndihmë shtesë për blerjen e pajisjeve ushtarake, përfshirë sistemet amerikane të mbrojtjes ajrore “Patriot”.

Financimi është pjesë e paketës së huasë prej 90 miliardë eurosh të BE-së për Ukrainën, e cila përfshin 28.3 miliardë euro për ndihmë ushtarake dhe 16.7 miliardë euro për mbështetje buxhetore.

Për të mundësuar blerjen e sistemeve “Patriot”, të prodhuara në Shtetet e Bashkuara, BE-ja do të heqë kërkesën që pajisjet të jenë të prodhuara brenda Evropës. Përjashtimi do të vlejë edhe për disa dronë që përdorin komponentë kinezë.

Shuma prej 6.1 miliardë eurosh përbën këstin e fundit të fondit prej 28.3 miliardë eurosh të dedikuar për mbrojtjen. Deri më tani, Ukrainës i janë transferuar 8.35 miliardë euro për këtë qëllim.

Komisioneri Evropian për Mbrojtjen, Andrius Kubilius, tha se avantazhi ushtarak i Ukrainës varet nga sigurimi i shpejtë i pajisjeve kritike në sasitë dhe afatet e nevojshme.

Sipas tij, përshpejtimi i dërgesave përmes përdorimit të rezervave ekzistuese, rishikimit të prioriteteve të porosive dhe rritjes së kapaciteteve prodhuese është thelbësor.

Ndihma e re vjen në kohën kur Rusia ka intensifikuar sulmet ajrore ndaj Ukrainës, ndërsa aleatët po përpiqen të rrisin furnizimet me sisteme të mbrojtjes ajrore përpara dimrit./A.K/

Continue Reading

Live

Kërkesat për azil në BE+ bien në nivelin më të ulët që nga viti 2021

Published

on

Agjencia e Bashkimit Evropian për Azilin (EUAA) ka njoftuar se kërkesat për azil në vendet e BE+ kanë rënë në nivelin më të ulët për gjysmën e parë të vitit që nga viti 2021.

Gjatë gjashtë muajve të parë të vitit 2026, në vendet e BE+ janë paraqitur rreth 332 mijë kërkesa për mbrojtje ndërkombëtare, 17 për qind më pak krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

BE+ përfshin 27 shtetet anëtare të Bashkimit Evropian, si dhe Norvegjinë dhe Zvicrën.

Sipas EUAA-së, rënia e kërkesave, e cila ka vazhduar që nga fundi i vitit 2024, lidhet me ndryshimet në kombësitë e azilkërkuesve, zhvillimet politike në Siri, si dhe bashkëpunimin e BE-së me vendet e origjinës dhe tranzitit.

Agjencia ka bërë të ditur se përshkallëzimi i armiqësive në Lindjen e Mesme nuk ka sjellë rritje të kërkesave për azil në BE+.

Afganët kanë paraqitur numrin më të madh të kërkesave, rreth 39 mijë, që paraqet një rënie prej 7 për qind krahasuar me një vit më parë. Kërkesat nga shtetasit venezuelas ranë me gati një të tretën, në rreth 33 mijë, ndërsa 93 për qind e tyre u paraqitën në Spanjë.

Në anën tjetër, kërkesat nga shtetasit e Bangladeshit u rritën me 13 për qind, duke arritur në rreth 20 mijë.

Franca ka pranuar numrin më të madh të kërkesave, me rreth 69 mijë, e ndjekur nga Italia me 66 mijë. Spanja dhe Gjermania kanë regjistruar nga 55 mijë kërkesa secila. Së bashku, këto katër shtete kanë pranuar rreth tri të katërtat e të gjitha kërkesave në BE+.

Greqia ka regjistruar numrin më të lartë të kërkesave në raport me popullsinë, me rreth 23 mijë kërkesa, ose afërsisht një kërkesë për çdo 400 banorë.

Ndërkohë, shkalla e njohjes së kërkesave në BE+ ishte 31 për qind. Kjo nënkupton se më pak se një e treta e vendimeve të shkallës së parë rezultuan me dhënien e mbrojtjes ndërkombëtare për aplikantët.

Rreth 56 për qind e kërkesave u paraqitën nga shtetas të vendeve që, sipas rregullave të reja të BE-së për azilin, mund t’i nënshtrohen procedurave kufitare ose të përshpejtuara për shkak të shkallës së ulët të njohjes ose përcaktimit të vendeve të tyre si të sigurta të origjinës./A.K/

Continue Reading

Botë

Në UBT nis IFSGC 2026, kongresi ndërkombëtar për ushqimin, shëndetin dhe gastronominë

Published

on

By

Në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së ka nisur sot Kongresi i 2-të Ndërkombëtar i Shkencave të Ushqimit, Shëndetit dhe Gastronomisë – IFSGC 2026, një nga aktivitetet e rëndësishme ndërkombëtare akademike që po zhvillohet në Kosovë, duke mbledhur në UBT profesorë, studiues, ekspertë të industrisë dhe studentë nga Kosova, Turqia dhe vende të ndryshme të botës.

Kongresi, i cili do të mbahet nga 7 deri më 9 shtator 2026, organizohet nën temën “Innovating the Future of Food, Health & Gastronomy”, duke trajtuar zhvillimet më të reja shkencore dhe teknologjike në fushën e ushqimit, shëndetit dhe gastronomisë, si dhe ndërlidhjen e tyre me inovacionin, qëndrueshmërinë dhe transformimin digjital.

UBT është institucioni nikoqir dhe bashkëorganizatori kryesor i IFSGC 2026, në bashkëpunim me Istanbul Nişantaşı University dhe Ondokuz Mayıs University, duke e pozicionuar edhe një herë Kosovën dhe UBT-në në hartën e aktiviteteve akademike me karakter ndërkombëtar.

Në ceremoninë e hapjes, Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, theksoi rëndësinë e bashkimit të disiplinave shkencore dhe të krijimit të modeleve të reja që lidhin kërkimin me zgjidhjet konkrete për shoqërinë.

Duke folur për zhvillimet e kohës dhe rëndësinë e qasjeve ndërdisiplinore, Rektori Hajrizi tha se bota po hyn në një epokë të re të konvergjencës shkencore, ku disiplinat po bashkohen për të krijuar zgjidhje të reja për sfidat globale.

“Sot po jetojmë një revolucion të konvergjencës, një epokë ku disiplinat që dikur zhvilloheshin të ndara, tashmë po bashkohen për të krijuar zgjidhje të reja për sfidat më të mëdha të shoqërisë”, u shpreh Rektori Hajrizi.

Në këtë kontekst, Rektori Hajrizi veçoi modelin e UBT Smart City, duke e cilësuar atë si një mjedis real ku teknologjia, arsimi, shëndetësia, energjia, infrastruktura, inovacioni dhe jeta e përditshme mund të studiohen dhe të zhvillohen në mënyrë të integruar.

“UBT Smart City funksionon si një Living Lab, një mjedis real në të cilin sisteme të ndryshme mund të bashkëjetojnë, të ndërveprojnë dhe të studiohen së bashku. Kjo më sjell te një koncept që është thelbësisht i rëndësishëm për këtë Kongres: integrimi i sistemit të ushqimit dhe gastronomisë përmes modelit UBT 5S. Në perspektivën e modelit 5S, ushqimi dhe gastronomia, shëndeti dhe gastronomia nuk mund të kuptohen si sektorë të izoluar, por si një ekosistem i integruar, që ndërlidh arsimin, bujqësinë, mjedisin, kërkimin shkencor, laboratorët, teknologjinë, prodhimin, sigurinë dhe cilësinë e ushqimit, nutricionin, shëndetin, gastronominë, turizmin, kulturën, industrinë”, tha Rektori Hajrizi.

Në ceremoninë e hapjes foli edhe Prof. Dr. Ece Salihoğlu, Zëvendësrektore e Istanbul Nişantaşı University, e cila vlerësoi pjesëmarrjen ndërkombëtare në kongres dhe bashkëpunimin akademik me UBT-në.

Prof. Dr. Salihoğlu u ndal edhe te rëndësia e shkencave të ushqimit, shëndetit dhe gastronomisë, duke theksuar se këto fusha lidhen drejtpërdrejt me jetën dhe mirëqenien e njeriut. Sipas saj, ushqimi nuk duhet të shihet vetëm si një nevojë ushqyese, por si një faktor që lidhet ngushtë me shëndetin, kulturën, ekonominë dhe zhvillimin e qëndrueshëm.

Në këtë drejtim, ajo vlerësoi bashkëpunimin ndërmjet institucioneve akademike dhe shprehu besimin se partneritetet e krijuara do të shndërrohen në projekte konkrete kërkimore.

“Bashkëpunimi ndërmjet Istanbul University, Istanbul Commerce University dhe UBT-së nuk do të kufizohet vetëm në Kongresin e sotëm. Përkundrazi, ne i kushtojmë rëndësi të madhe që, në një periudhë shumë të shkurtër, ky bashkëpunim të shndërrohet në kërkime të përbashkëta dhe studime shkencore konkrete”.

Ceremonia e hapjes së IFSGC 2026 mblodhi në UBT përfaqësues të institucioneve vendore dhe ndërkombëtare, drejtues universitarë, përfaqësues diplomatikë, profesorë, studiues, profesionistë dhe studentë.

Në këtë ngjarje mori pjesë edhe Veysel Erden, Përfaqësues i Ambasadës së Republikës së Turqisë në Kosovë, i cili përshëndeti organizimin e kongresit dhe theksoi rëndësinë e bashkëpunimit akademik ndërmjet Kosovës dhe Turqisë.

Pjesë e ceremonisë ishte edhe Fikrim Damka, Zëvendëskryeministër i Republikës së Kosovës, i cili vlerësoi rëndësinë e organizimit të aktiviteteve të tilla ndërkombëtare dhe rolin e universiteteve në forcimin e bashkëpunimit institucional dhe akademik.

Një moment i veçantë i ceremonisë ishte ndarja e “Çmimit të Nderit Akademik” për Rektorin e UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, në shenjë mirënjohjeje për kontributin e tij në krijimin e mundësive për akademikët dhe profesionistët e diplomuar, për mbështetjen e vazhdueshme ndaj tyre, si dhe për forcimin e marrëdhënieve akademike ndërmjet Kosovës dhe Turqisë.

Pas ceremonisë së hapjes, programi shkencor i kongresit vazhdoi me ligjërata dhe prezantime nga profesorë dhe studiues të njohur ndërkombëtarë.

Ndër folësit kryesorë të IFSGC 2026 janë Prof. Dr. H.P. Vasantha Rupasinghe nga Dalhousie University, Prof. Dr. Charis M. Galanakis nga Taif University dhe Prof. Dr. Muhammad Hamid Zaman nga Boston University.

Gjatë tri ditëve të kongresit, pjesëmarrësit do të prezantojnë kërkimet dhe punimet e tyre shkencore, ndërsa diskutimet do të fokusohen në tema që lidhen me sigurinë dhe cilësinë e ushqimit, teknologjitë ushqimore, nutricionin, shëndetin, gastronominë, qëndrueshmërinë, inovacionin dhe përdorimin e teknologjive të reja.

Për më shumë informata: www.ifsgc.net

Continue Reading

Lajmet

Nepali në ditë zie, mbi 1,300 të vdekur dhe mijëra të zhdukur nga përmbytjet

Published

on

Nepali është sot në ditë zie kombëtare, në kujtim të qindra viktimave të përmbytjeve vdekjeprurëse të 26 gushtit, ndërsa vazhdojnë kërkimet për mijëra persona të zhdukur.

Flamujt janë ulur në gjysmështizë në të gjitha ndërtesat publike në vend, në nderim të viktimave të përmbytjeve që autoritetet i kanë cilësuar si të pashembullta.

Sipas të dhënave të përkohshme, të paktën 1 mijë e 398 persona kanë humbur jetën, ndërsa më shumë se 5 mijë e 500 persona rezultojnë të zhdukur në zonën kufitare mes Nepalit dhe Kinës.

Mes të zhdukurve dyshohet se ka turistë, pelegrinë të huaj dhe qindra punëtorë që janë rrëmbyer nga ujërat.

Për të 13-tën ditë radhazi, ekipet e shpëtimit po vazhdojnë kërkimet në sipërfaqe, nga ajri dhe në tunele, me shpresën për të gjetur të mbijetuar. Autoritetet thonë se operacionet po zhvillohen me të njëjtin intensitet si në ditën e parë./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara