Kulturë

Letërsi – Theis Orntoft, në qiellin e letërsisë evropiane!

Fituesi i Çmimit të madh të Bashkimit Europian për Letërsi 2024 u shpall, dhe për këtë vit, titulli shkoi në dorën e autorit Theis Orntoft nga Danimarka, për romanin e tij mbresëlënës “Jordisk” (Botë).

Published

on

Në një atmosferë të mahnitshme në Bruksel, Belgjikë, drita e lavdishme e letërsisë evropiane u shfaq sot në gjithë hijeshinë e saj. Fituesi i Çmimit të madh të Bashkimit Europian për Letërsi 2024 u shpall, dhe për këtë vit, titulli shkoi në dorën e autorit Theis Orntoft nga Danimarka, për romanin e tij mbresëlënës “Jordisk” (Botë).

Ndërsa thelbi i fjalëve të tij fillonte të marrë zë në zemrat e lexuesve, juria gjithashtu nderoi shkrimtarët e tjerë të talentuar. Emrat e tyre u shpërfaqën në dritën e ditës: Todor Torov nga Bullgaria, Denis Utlu nga Gjermania, Maria Elisabet Bragadottir nga Islanda, Sholeh Rezazadeh nga Holanda dhe Tina Vrscaj nga Sllovenia.

Me pjesëmarrësit e 13-të nga Shqipëria deri në Tunizi, Çmimi i Bashkimit Evropian për Letërsinë ka eksploruar shumë këndvështrime, duke udhëtuar nëpër qytete dhe fshatra, duke zbarkuar në bregdetet e deteve të Europës dhe duke kuptuar thellësinë e trashëgimisë kulturore. Elena Loewenthal, një nga anëtaret e jurisë së çmimit, nuk mund të mos komentojë përvojën e tyre të pazakonshme, e cila u kthye në një udhëtim mahnitës nëpër botën e fjalës dhe fantazisë. Ajo shpreh kënaqësinë e saj për aventurën e pasur dhe për diskutimet e ngulitura mbi letërsinë bashkëkohore evropiane që u zhvilluan nëpër faqet e finalistëve.

Megjithëse shumë e prisnin që Rita Petro, autorja shqiptare, të fitonte një përmendje nderi me librin e saj “Lindur së prapthi”, fati nuk ishte në favor të saj në këtë event të mahnitshëm të letërsisë. Megjithatë, ajo mori pjesë në ceremoni dhe ndau një pjesë të ndërlikuar të rrëfimit të saj nëpërmjet letërsisë së saj të mrekullueshme. Në këtë festë të letërsisë, ku fjalët bënin magjinë e tyre, autorët e nominuar lexuan pasazhe nga veprat e tyre, duke e bërë këtë event të kthehej në një festë të vërtetë për librin. Autori fitues, Theis Orntoft, një poet i shquar nga Danimarka, e rikujtoi rrugën e tij të suksesit në botën e letërsisë. Lindur në 1984 në Skanderborg, ai diplomohet nga Shkolla Mbretërore Daneze e Shkrimit në 2009 dhe menjëherë bëri debutimin e tij me një ndezje letrare me “Yeah suiten”.

Me një portofol të pasur me suksese, ai shndërroi fjalët në poezi, duke fituar çmime kombëtare dhe duke bërë bujë nëpër shkëlqimin e tij të mrekullueshëm. Të tilla ngjarje shtrojnë themelet e një letërsie të re, duke ndriçuar rrugën për autorët e rinj të talentuar për të ndjekur ëndrrat e tyre letrare.

Analiza e Thomas Damholt për ‘Jordisk’

Analiza e Thomas Damholt në Litteratursiden për librin “Jordisk” të Theis Ørntoft na ofron një vështrim të thellë dhe të detajuar në një roman të shquar bashkëkohor. Në këtë shkrim tërheqës dhe analitik, Damholt shpreh admirimin për ambiciet dhe përmbajtjen e pasur të librit, duke e cilësuar atë si një vazhdim të suksesshëm të veprës së mëparshme të autorit.

Ai fillon analizën duke përshkruar vëllimet e personazheve të ndryshme që popullojnë romanin, duke theksuar përqendrimin e tyre të thellë në gjetjen e identitetit në një botë të ndryshuar dhe të pakënaqur. Nëpërmjet citimeve dhe përkufizimeve të shënuara në rrëfimin e Damholt, ai na jep një ndjesi për ngjarjet dhe përvojat e personazheve, si dhe për sfidat dhe problemet me të cilat ballafaqohen ata në udhëtimin e tyre.

Në analizën e tij, Damholt përqendrohet gjithashtu në aftësinë e autorit për të shkruar me ndjesi dhe tërheqje emocionale, duke kapur ndjenjat e dhimbjes, vetmisë dhe gëzimit në mënyrë të shkëlqyer. Ai vlerëson gjithashtu pamjet e bukura dhe optimizmin jetësor që karakterizojnë librin, duke e cilësuar atë si një përsosmëri “tokësore” në llojin e tij. Gjithashtu, Damholt e thekson rëndësinë e dimensioneve shtesë që autorit ia shton librit përmes personazheve që janë në thelb të tyre versione të autorit, duke reflektuar mendimet dhe shqetësimet e tij mbi jetën dhe të kaluarën. Kjo i jep librit një ndjeshmëri të veçantë dhe një lloj thellësie që e bën leximin e tij të pasur dhe të frymëzuar.

Përmes analizës së Damholt, kuptojmë se libri “Jordisk” është më shumë se një thjesht një roman; ai është një udhëtim emocionues dhe një përvojë e pasur në botën e mendimeve dhe emocioneve njerëzore. Damholt na udhëzon nëpër këtë udhëtim me një qasje të kujdesshme dhe thellësi, duke na lejuar të përjetojmë plotësisht magjinë e vepërës së Theis Ørntoft.

Çmimi i Bashkimit Evropian për të shkëlqyerit në Letërsi

Duke cituar faqen zyrtare European Union Prize Literature, shkruajmë se Çmimi i Bashkimit Evropian për Letërsinë (EUPL) konsiderohet si një shkëlqyes në qiellin e letërsisë evropiane. Financuar nga programi Creative Europe i Bashkimit Evropian, kjo iniciativë vjetore shpërthen si një rrezatim i dritës për të njohur dhe nderuar shkrimtarët më të talentuar të romanit në zhvillim në kontinentin tonë. Qëllimi i këtij çmimi është të vendosë krijimtarinë letrare evropiane në qendër të vëmendjes, duke promovuar shkëlqimin dhe shkëlqimin e letërsisë bashkëkohore. Nëpërmjet kësaj nisme, synohet të inkurajohet qarkullimi i letërsisë brenda Evropës dhe të nxiset një interes më i madh për veprat letrare në nivel ndërkombëtar.

Çmimi i Bashkimit Evropian për Letërsinë është një rrugë e hapur për shkrimtarët që dëshirojnë të shquhen në skenën ndërkombëtare. Konkursi është i hapur për 41 vende pjesëmarrëse aktualisht në programin Creative Europe. Çdo vit, organizatat kombëtare në një të tretën e vendeve pjesëmarrëse propozojnë romane potenciale fituese, duke siguruar që të gjitha zonat gjuhësore dhe vendet të përfaqësohen në këtë garë të rëndësishme. Në një përpjekje për të koordinuar këtë nismë me sukses, Komisioni Evropian ka zgjedhur një konsorcium të përzgjedhur, i cili përbëhet nga Federata e Botuesve Evropianë (FEP) dhe Federata Evropiane dhe Ndërkombëtare e Librashitësve (EIBF). Këto organizata bashkërisht janë përgjegjëse për zbatimin praktik të Çmimit në të gjithë Evropën. Për të njohur dhe nderuar talentin letrar, Çmimi i Bashkimit Evropian për Letërsinë ka filluar që nga viti 2009, duke organizuar cikël trevjeçarë të nismës. Ristrukturimi i fundit i Çmimit ka sjellë ndryshime interesante. Në vend që të ketë një fitues për secilin vend pjesëmarrës, një juri evropiane shtatë anëtarësh tani do të zgjedhë një fitues të përgjithshëm për çdo edicion të EUPL, duke lënë gjithashtu vend për pesë përmendje të veçanta për romanet më të shquara, shkruhet në European Union Prize Literature.

Nominimet e autorëve dhe romanet e tyre bëhen nga subjekte kombëtare me njohuri për skenën letrare në vendet e tyre. Këto nominime synojnë të promovojnë letërsinë jashtë kufijve të tyre kombëtarë dhe të vlerësojnë cilësinë letrare, përkthyeshmërinë dhe potencialin eksportues të një libri.

Vlerësimi i veprave të nominuara në Çmimin Evropian të Letërsisë

Në një shkëlqim të veçantë, Publishing Perspectives shkroi edhe për faktin se si figurat më të rëndësishme të këtij organizimi folën për këtë event dhe ngjarje. Iliana Ivanova, komisionere evropiane ka bërë një deklaratë tërheqëse për të gjithë autorët e nominuar në garën e çmimeve të këtij viti. Përkundër faktit se vetëm një fitues mund të shpallet, të gjithë të nominuarit do të përfitojnë nga një mbështetje promovuese të veçantë.

Ivanova, duke përshëndetur veprat e shquara të këtij viti, ka theksuar pasurinë dhe diversitetin e letërsisë evropiane. Ajo ka vlerësuar përpjekjet për të lidhur shkrimtarët e talentuar me lexuesit në mbarë botën, përmes përkthimeve dhe promovimit. Në një botë ku ndarja e kulturave dhe gjuhëve ende bën vështirësinë për komunikim, kjo mbështetje është një hap i rëndësishëm drejt një shoqërie më të përmbajtur dhe të lidhur. Ndërkaq, Ricardo Franco Levi, president i Federatës së Botuesve Evropianë, me një zë inkurajues, i uron fituesit dhe të nominuarit për arritjet e tyre të mrekullueshme. Ai e vlerëson rëndësinë e qënies së në listën e gjatë të Çmimit të Bashkimit Evropian për Letërsinë, duke e shikuar këtë si një mundësi të pazakontë për të rritur ndjeshmërinë e veprës së tyre për një audiencë më të gjerë.

Nga ana tjetër, Jean-Luc Treutenaere, bashkëkryetar i Federatës Evropiane dhe Ndërkombëtare të Librarive, duke u shprehur me një zë që shfaq përkushtim dhe respekt ndaj krijimtarisë letrare, i uroi fituesit dhe të nominuarit për kontributin e tyre në pasurimin e letërsisë europiane. Ai ka shprehur shpresën se veprat e tyre do të njohin një pranim të gjerë në të gjithë Evropën dhe përtej saj, duke ndihmuar në krijimin e lidhjeve mes kulturave dhe rajoneve të ndryshme.

Këto fjalë inkurajuese dhe vlerësimet e larta për rolin e letërsisë evropiane reflektojnë angazhimin e palëve të ndryshme në ruajtjen dhe promovimin e një trashëgimie të rëndësishme kulturore./UBTNews/

© Dionesa Ebibi

Magazinë

Jennifer Lopez shfaqet në tapetin e kuq të premierës së filmit me fëmijën e saj

Published

on

Jennifer Lopez dhe fëmija i saj jo-binar (i papërcaktuar në gjini), Emme Maribel Muñiz, u fotografuan së bashku gjatë një dalje të veçantë në Broadway, ku morën pjesë në premierën e shfaqjes “Good Night, and Good Luck” (“Natën e mirë dhe fat të mirë”).

Të dy u shfaqën të veshur me elegancë në ngjyra të zeza. Jennifer kishte zgjedhur një fustan të gjatë të zi me dekolte të theksuar, ndërsa Emme veshi kostum të zi, një këmishë të bardhë e kravatë klasike, kombinim që reflektonte stilin personal dhe identitetin e tyre jo-binar.

Kjo nuk është hera e parë që nënë e fëmijë shfaqen në publik. Kohët e fundit, morën pjesë edhe në premierën e “Otello”, ku rolet kryesore i kishin Denzel Washington dhe Jake Gyllenhaal.

Pas kësaj mbrëmjeje, Lopez e përshkroi daljen me Emme në Instagram si “takimi më i mirë ndonjëherë”.

Sipas burimeve të Page Six, gjatë një daljeje të ngjashme, një fotograf iu afrua Emme-s, çka e shtyu Jennifer-in të reagojë në mënyrë mbrojtëse, tregues i lidhjes së fortë që ka me fëmijët. Ajo kishte deklaruar: “Është një dashuri e pakushtëzuar. E di që të gjithë ndihen kështu për fëmijët e tyre, por unë ndjej se ata janë vërtet të veçantë. Mezi pres të shoh çfarë do të arrijnë në jetë”.

Emme, e cila është një nga binjakët që Lopez ka me këngëtarin Marc Anthony, bëri të ditur para disa vitesh se identifikohet si jo-binar dhe përdor përemrat “they/them” – një vendim që Jennifer e ka mbështetur publikisht.

Fëmija i saj u bë i njohur më gjerësisht në vitin 2020, kur performoi me Lopez gjatë spektaklit të Super Bowl-it, duke interpretuar këngën “Let’s Get Loud”. e në qershor të 2022, gjatë një koncerti bamirësie në Los Angeles, Lopez e prezantoi Emme duke përdorur përemrat neutralë, duke përforcuar kështu mbështetjen publike për identitetin gjinor të Emme-s.

Kjo lidhje e fortë nënë-fëmijë vazhdon të jetë frymëzim për shumë njerëz që e ndjekin yllin botëror të muzikës dhe filmit – duke dëshmuar përkrahjen, pranimin dhe dashurinë e sinqertë pa kushte.

Continue Reading

Magazinë

Vajza e Tom Hanks flet për fëmijërinë e saj: Vite plot konfuzion dhe dhunë

Published

on

Elizabeth Hanks, vajza e Tom Hanks dhe gruas së parë, Samantha Lewis, ka folur për fëmijërinë e trazuar dhe marrëdhënien e ndërlikuar me nënën e saj në librin e saj të ri, The 10: A Memoir of Family And The Open Road.

Në një fragment të marrë nga People, autorja, e cila përdor emrin EA, shkruan se si prishja e martesës së prindërve të saj në 1985 i dha formë fëmijërisë së saj dhe viteve të hershme të vëllait të saj, Colin Hanks.

“Unë jam një fëmijë nga martesa e parë (jo e famshme). Kujtimet e mia të vetme që prindërit ishin në të njëjtin vend në të njëjtën kohë janë diplomimi i Kolinit dhe diplomimi im i shkollës së mesme,” fillon ajo.

Autorja 42-vjeçare shkruan se ka lindur në Burbank, por ka pak kujtime nga vitet e saj të hershme në Los Angeles, se nëna e saj u zhvendos me të, pa paralajmërim, gjashtë orë larg në Sacramento, menjëherë pas divorcit të saj nga ylli i “Forrest Gump”.

“U ra dakord për alimentacionin dhe unë do vizitoja babanë e njerkën time, së shpejti vëllezërit e mi më të vegjël, në fundjavë dhe në verë, por nga mosha 5 deri në 14 vjeç, vitet e mia ishin plot konfuzion, dhunë, privim dhe pa dashuri. Unë isha një vajzë Sacramento,” thotë ajo.

Megjithatë, gjërat ndryshuan “me kalimin e viteve” dhe shëndeti mendor i nënës së saj u përkeqësua.

“Oborri ishte aq plot me jashtëqitje qeni sa nuk mund të ecje rreth tij, shtëpia kumbonte tymin. Frigoriferi ishte bosh ose plot me ushqime të skaduara dhe nëna ime kalonte gjithnjë e më shumë kohë në shtratin e madh duke lexuar Biblën,” përshkruan ajo.

Elizabeth i’u referua një incidenti të dhunshëm që përjetoi. “Një natë, abuzimi emocional u shndërrua në abuzim fizik, dhe pas kësaj, u transferova në Los Angeles, pikërisht në mes të klasës së shtatë,” shpjegoi ajo.

Lewis, vdiq nga kanceri në mushkëri më 2002 në moshën 49-vjeçare dhe Elizabeth Hanks ishte vetëm 19 vjeç në atë kohë.

Lewis u takua me Hanks më 1970, të dy studionin teatër në Sacramento. Çifti kishte fëmijën e parë, Colin, në 1977 , u martuan një vit më vonë.  Ata u bënë prindër për herë të dytë në vitin 1982, kur lindi Elizabeth.

Megjithatë, lumturia e tyre ishte jetëshkurtër dhe çifti u nda në vitin 1985. Divorci u finalizua dy vjet më vonë.

Continue Reading

Magazinë

Mel Gibsonit i është hequr patenta e armës për shkak të dhunës në familje

Published

on

Departamenti i Drejtësisë i ka dhënë Mel Gibson të drejtën për të zotëruar sërish një armë pas një dënimi për dhunë në familje që ndodhi në vitin 2011.

Sipas mediave, prokurori i shtetit Pam Bondi miratoi rikthimin e të drejtës për të mbajtur armë aktorit së bashku me nëntë persona tjerë.

Gibson, i cili në janar u emërua “ambasador special” në Hollywood nga presidenti amerikan Donald Trump së bashku me Jon Voight dhe Sylvester Stallone, do të lejohet të zotërojë armë zjarri përsëri në varësi të ligjeve të shtetit.

Nga rruga, aktori jeton në Nevada, e cila i ndalon kriminelët të kenë armë, por meqenëse dënimi i tij ishte një kundërvajtje, e drejta për të pasur armë është rikthyer.

Debati mbi të drejtat e Gibson-it për armët ka tërhequr vëmendjen nga Departamenti i Drejtësisë dhe administrata Trump shkarkoi avokaten e faljes Elizabeth G. Oyer pasi ajo ngriti shqetësime për lejimin e aktorit të zotëronte armë zjarri.

“Kthimi i armëve te abuzuesit është një çështje serioze që, për mendimin tim, nuk është diçka që mund ta rekomandoj lehtë sepse ka pasoja reale që vijnë nga mbajtja e armëve të zjarrit për njerëzit që kanë një histori të dhunës në familje”, tha ajo në atë kohë.

Një zyrtar i lartë i Departamentit të Drejtësisë mohoi që shkarkimi i saj të kishte lidhje me debatin mbi të drejtat e Gibson-it për armë.

Departamenti i Drejtësisë njoftoi kohët e fundit rregullore të reja që rivendosin të drejtat e armëve për disa njerëz me dënime penale për sa kohë që ata kanë “fituar mundësinë” për të zotëruar përsëri një armë. Gibson nuk e kundërshtoi akuzën për kundërvajtje për rrahjen e ish të dashurës Oksana Grigorieva. Më pas, u dënua me 36 muaj shërbim prove dhe shërbim në komunitet dhe këshillim.

Continue Reading

Kulturë

Ndrek Shkjezi, aktori i karaktereve, bashkëthemelues i Teatrit të Shtetit

Published

on

Më 4 prill të vitit 1922, lindi në Shkodër një nga figurat më të shquara të artit shqiptar, aktori Ndrek Shkjezi, i cili u bë i njohur dhe i vlerësuar nga publiku për galerinë e pasur dhe të gjerë të karaktereve që ai ka ndërtuar në skenë dhe ekran. Shkjezi do të mbahet mend si një nga ata artistë që i dhuroi artit shqiptar një interpretim të thellë dhe të paharrueshëm, duke lënë një shenjë të thellë në zemrat e atyre që e ndoqën.

Një nga momentet kulmore të karrierës së tij ishte bashkëthemelimi i Teatrit të Shtetit në vitin 1947, një ngjarje që shënoi fillimin e një periudhe të re për teatrin shqiptar. Ndrek Shkjezi ishte një nga shtyllat e këtij institucioni të rëndësishëm dhe vazhdoi të kontribuonte në këtë skenë me pasion dhe përkushtim deri në vitet ’80, duke krijuar një lidhje të pazgjidhshme mes tij dhe teatrit shqiptar. Ai ishte një ndër aktorët e parë që vuri gurët e themelit të kësaj skene, duke ndihmuar në ngritjen dhe konsolidimin e artit dramatik në vend.

Ndrek Shkjezi ishte i njohur edhe për rolet e tij në kinematografi, ku debutoi me rolin e tij të parë në filmin “Skënderbeu” të vitit 1953. Ky film, i cili është një nga klasikët e kinemasë shqiptare, shënoi një fillim të suksesshëm për Shkjezin në industrinë e filmit. Ai do të shfaqej më vonë në shumë nga filmat më të dashur të publikut shqiptar, ku interpretimi i tij i hollë i karaktereve u bë një markë e padiskutueshme e aftësive të tij. Mes filmave që ai luajti mund të përmendim: “Cuca e maleve”, “Prefekti”, “Një djalë dhe një vajzë”, “Radiostacioni”, “Shoku ynë Tili” dhe shumë të tjerë, të cilët kanë mbetur pjesë e trashëgimisë kulturore të Shqipërisë.

Vepra e Ndrek Shkjezit nuk ka ndalur kurrë, dhe ai ka vazhduar të interpretojë për shumë vite në teatër dhe film, duke luajtur role të pasura dhe të ndërlikuara, që e bënin të mundur që ai të shpaloste me mjeshtëri çdo dimension të shpirtit njerëzor. Ai luajti në një gamë të gjerë personazhesh, nga të fuqishmit e shoqërisë deri te karakteret e thjeshta e të ndjeshme, dhe çdoherë ka sjellë në jetë një interpretim të ri dhe të papërsëritshëm.

Një ndër arritjet më të rëndësishme për Ndrek Shkjezin ishte shpallja e tij “Artist i Merituar” në vitin 1989, si dhe marrja e Urdhrit “Naim Frashëri” për meritat e tij artistike. Ky titull ishte një mirënjohje për kontributin e tij të jashtëzakonshëm në artin skenik dhe kinematografik shqiptar.

Ndër rolet e tij më të njohura, mund të përmendim pjesëmarrjen e tij në filma dhe drama të tilla si: “Skënderbeu” (1953), “I çuditshmi” (1957), “Gratë gazmore të Uindsorit” (1959), “Trimi i mirë me shokë shumë” (1961), “Zonja e Bujtinës” (1962), “Plagë të vjetra” (1968), “Mëngjese lufte” (1971), “Përmbytja e madhe” (1977), “Shoku ynë Tili” (1981), “Fejesa e Blertës” (1984), “Vendimi” (1985), “Dhe vjen një ditë” (1986), “Telefoni i një mëngjesi” (1987), dhe shumë të tjerë.

Aktori Ndrek Shkjezi u nda nga jeta në vitin 2000, duke lënë pas një trashëgimi të pasur dhe të paharrueshme, si një nga figura më të rëndësishme të artit shqiptar. Interpretime të tij do të mbeten gjithmonë pjesë e artit dhe kulturës shqiptare, duke frymëzuar breza të tërë të aktorëve dhe dashamirësve të teatrit dhe filmit.

Me kalimin e kohës, emri i Ndrek Shkjezit do të mbetet gjithmonë i lidhur ngushtë me emrin e Teatrit të Shtetit dhe me gjithë historinë e zhvillimit të artit të skenës dhe kinemasë në Shqipëri. Ai ka ndihmuar që tradita e artit të jetë e pasur dhe e larmishme, dhe pa dyshim, është një ndër emrat më të mëdhenj të kulturës shqiptare./UBTNews/

Continue Reading

Të kërkuara