Lajmet

Kur do të ulen çmimet globale të gazit në nivelet e paraluftës në Ukrainë?

Në skenarin më të mirë, kjo nuk do të ndodhë për të paktën dy vjet.

Published

on

Nëntë muaj pasi presidenti rus Vladimir Putin filloi pushtimin e tij në Ukrainë, Britania po përgatitet për një recesion të gjatë për shkak të çmimeve të larta të energjisë. Franca, ku Presidenti Emmanuel Macron paralajmëroi në gusht se epoka e “bollëkut” kishte mbaruar, ka qenë dëshmitare e mungesës së karburantit dhe radhëve të gjata në pompat e benzinës javët e fundit. Qeveria gjermane ka vendosur të paguajë faturat e energjisë për të gjithë qytetarët dhe bizneset e vogla dhe të mesme në dhjetor.

Ndërsa Evropa dhe pjesët e tjera të hemisferës veriore përgatiten për një dimër të vështirë, ekziston një pyetje qendrore në mendjet e njerëzve në mbarë botën: Kur, nëse do të ndodhë, do të kthehen çmimet e gazit dhe benzinës në nivelet e paraluftës? Kjo është një pyetje që Al Jazeera u bëri ekonomistëve dhe analistëve kryesorë të energjisë.

Përgjigja ishte e shkurtër: Ndoshta jo për dy vitet e ardhshme, të paktën.

Megjithatë, ka disa lajme të mira: çmimet e gazit dhe benzinës janë më të ulëta se sa ishin në fillim të këtij viti.

Lajmi i keq? Gazi sot kushton akoma më shumë se dyfishi i asaj që kushtonte në fund të janarit. Dhe ekspertët nuk presin që çmimi të lehtësohet shumë më tepër. “Në fakt, ne do të shohim që çmimet të rriten përsëri”, tha Tom Marzec-Manser, kreu i analitikës së gazit në shërbimin e inteligjencës së mallrave me seli në Londër ICIS. “Faktorët që kanë ulur çmimet e gazit nuk ka të ngjarë të vazhdojnë në vitin 2023”.

As rënia e madhe e çmimeve të naftës së papërpunuar, e shkaktuar nga kufiri i G7 në çmimin e naftës ruse, nuk pritet të zgjasë.

Ja pse.

Një rezervuar plot… por momentalisht!
Nga frika se Rusia mund të ndërpresë të gjitha furnizimet me gaz në Evropë, kontinenti ka blerë dhe ruajtur sa më shumë gaz gjatë javëve të fundit. Deri në nëntor, Bashkimi Evropian kishte mbushur gati 95 për qind të kapacitetit të tij të ruajtjes së gazit, duke tejkaluar objektivin e tij prej 85 për qind për fundin e vitit.

Në të njëjtën kohë, Evropa dëshmoi një vjeshtë jashtëzakonisht të ngrohtë, duke reduktuar nevojën për ngrohje në shtëpi dhe zyra, sipas Marzec-Manser. Çmimet e larta deri vonë ka të ngjarë që gjithashtu t’i bëjnë njerëzit më konservatorë në lidhje me përdorimin e tyre të energjisë, tha ai. Rezultati: Gjatë tetë muajve të parë të vitit, Evropa konsumoi 10 për qind më pak gaz sesa në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Ky kombinim i rritjes së ofertës dhe kërkesës së reduktuar është ajo që ka ndihmuar në zbutjen e çmimeve të gazit disi, thanë ekspertët. Por ndërsa mund të ndihmojë Evropën të shmangë një “mungesë të rëndë” këtë dimër, “mungesa të shkurtra, të përkohshme” janë ende shumë të mundshme në fund të dimrit nëse furnizimet e reja ndërpriten, paralajmëroi Henning Gloystein, drejtori i energjisë, klimës dhe burimeve në Eurasia Group në Nju Jork.

“Çmimet aktuale të ulëta të gazit natyror nuk nënkuptojnë se kriza e energjisë dimërore në rajon ka përfunduar” tha Gloystein. “Ata thjesht deklarojnë se inventarët e Evropës janë praktikisht plot”.

Është një histori e ngjashme me vajin. Me gjithë retorikën e saj, Evropa ka blerë ende naftë ruse, tha Hari Seshasayee, një bashkëpunëtor në Wilson Center dhe një analist energjetik. Në fakt, ajo shpenzoi 260 milionë euro në ditë për lëndët djegëse fosile ruse, kryesisht naftë, në shtator, sipas Qendrës për Kërkime mbi Energjinë dhe Ajrin e Pastër me qendër në Finlandë. India dhe Kina gjithashtu kanë blerë vëllime rekord të naftës së papërpunuar ruse.

Kjo ka siguruar që kërkesa për naftë nga burime të tjera, si Lindja e Mesme, Afrika, Amerika Latine dhe Shtetet e Bashkuara kryesisht, ka qenë më e vogël se ajo që do të kishte qenë nëse nafta e papërpunuar ruse do të ishte plotësisht e padisponueshme. “Kjo ka bërë që çmimet të mos rriten edhe më tej”, tha Seshasayee.

Megjithatë, gjithçka mund të ndryshojë shumë shpejt!

Prisni një rikthim të çmimit
Me fillimin e dimrit, ekspertët parashikojnë një rritje të kërkesës për gaz në Evropë, që në fillim të vitit 2023 “do të thotë gjithashtu se ekziston rreziku i rritjeve të mëtejshme ekstreme të çmimeve”, tha Gloystein. Tashmë, çmimet e gazit janë rritur me më shumë se 40 për qind gjatë muajit të kaluar.

Importuesit evropianë të gazit kanë punuar plotësisht për të rritur vëllimet e depozituara për dimër. “Kjo është bërë e mundur pjesërisht duke shtyrë mirëmbajtjen jo thelbësore”, shtoi ai.

Por kjo, nga ana tjetër, “do të thotë se ekziston një rrezik i rritur i ndërprerjeve të paplanifikuara”, shpjegoi Gloystein. Çdo ndërprerje e tillë do të çonte sërish në një rritje çmimi.

Tashmë ka një kërcënim kyç që shfaqet në horizont. Më 5 dhjetor, vendet e G7 vendosën një kufi çmimi për eksportet e naftës të Rusisë në një përpjekje për të kufizuar të ardhurat e Kremlinit të fituara nga karburanti. Por Moska ka paralajmëruar se do të ndalojë furnizimin me naftë të papërpunuar për vendet që i bashkohen kësaj nisme. “Nëse nafta ruse me të vërtetë del jashtë tregut për shumë vende, prisni që çmimet të rriten mjaft [shumë]” tha Seshasyee. “Thjesht nuk ka një burim tjetër që mund të zëvendësojë plotësisht vëllimet që Rusia i ofron botës”.

Nevojat kombëtare të eksportuesve të tjerë të mëdhenj të naftës mund të luajnë gjithashtu një rol në mbajtjen e çmimeve të larta. Shumica e eksportuesve të mëdhenj të naftës, veçanërisht në Lindjen e Mesme dhe Afrikë, janë gjithashtu importues kryesorë të mallrave të tjera thelbësore, të tilla si drithërat ushqimore, tha Seshasayee. Me luftën duke rritur gjithashtu çmimet e ushqimeve, këto kombe nuk do të jenë të prirur të punojnë për të ulur çmimet e naftës, tha ai.

Megjithatë, çmimi i gazit të Evropës ose i naftës botërore mund të mos vendoset përfundimisht në Bruksel, Uashington apo Moskë. Gjithçka mund të zbresë tek Pekini dhe presidenti kinez Xi Jinping.

Faktori Kinë
Kina ka qenë prej kohësh importuesi më i madh i naftës në botë. Në vitin 2021, ajo u bë gjithashtu blerësi më i madh në planet i gazit natyror të lëngshëm (LNG), duke kaluar Japoninë.

Por politika e Pekinit për zero-COVID, sipas së cilës ai mbyll lagje të tëra dhe madje edhe qytete nëse ka një shpërthim të rasteve të koronavirusit, ka tërhequr zvarrë ekonominë e dytë më të madhe në botë, duke shtypur kërkesën e saj për energji.

“Kjo, për ironi, ka qenë një ndihmë e madhe për Evropën dhe botën”, tha Marzec-Manser. “Ka çliruar furnizimet me energji për të cilat Kina përndryshe do të kishte konkurruar gjithashtu”.

Tani, pas protestave të rralla në të gjithë vendin, autoritetet kineze kanë lehtësuar kufizimet në disa qytete. “Sapo kërkesa e Kinës të rritet sërish, kjo do të krijojë konkurrencë të rinovuar në formën e ofertave të çmimeve midis Evropës dhe Azisë Verilindore”, tha Gloystein.

Çmimet e naftës dhe gazit do të rriten ndjeshëm.

Burimet alternative të energjisë janë thelbësore
Një fund i luftës Rusi-Ukrainë do të ndihmonte pak. “Kjo do të reduktonte rrezikun gjeopolitik që lidhet me transferimet e energjisë dhe tregtinë, dhe kjo do të qetësonte tregjet në një masë”, tha Marzec-Manser.

Por edhe kjo nuk do të ulë çmimet në nivelet me të cilat ishte mësuar bota, tha Gloystein. Kjo për shkak se Evropa nuk ka gjasa të kthehet në importimin e sasive të konsiderueshme të gazit rus, e shqetësuar për varësinë nga Moska.

Edhe nëse Brukseli do të donte t’i kthehej punës si zakonisht me Kremlinin, dëmi i madh i Nord Stream 1 dhe Nord Stream 2, që janë dy tubacionet më të mëdha të gazit nga Rusia në Evropë, në shpërthimet gjatë shtatorit e ka bërë të pamundshme një ringjallje të tregtisë së energjisë mes tyre.

E vetmja mënyrë se si çmimet e naftës dhe gazit mund të zbresin në nivelet e paraluftës është nëse burime të reja, qoftë të lëndëve djegëse fosile apo të energjisë së rinovueshme, shfaqen për të ofruar alternativa ndaj vëllimeve të energjisë që eksporton Rusia, sipas ekspertëve.

Në skenarin më të mirë, kjo nuk do të ndodhë për të paktën dy vjet. Projektet e reja të mëdha, si ai në Teksas i financuar nga Qatar Petroleum dhe ExxonMobil, dhe një tjetër i udhëhequr nga Kompania Kombëtare e Naftës në Abu Dhabi, nuk pritet të dalin në internet deri në vitin 2024 ose 2025. Dhe instituti gjerman Agora Energiewende raportoi në fillim të këtij viti se mund t’i duhet Evropës deri në vitin 2027 për të zëvendësuar 80 për qind të importeve të saj të gazit rus të paraluftës me energji të pastër.

“Realisht, mund të jetë gjysma e dytë e dekadës përpara se të jemi në gjendje të ulim vërtet çmimet”, tha Marzec-Manser. “Kjo është vetëm e vërteta e hidhur”./UBTNews/

Lajmet

REL: Kosova ka aleatë për NATO, por a e ka veten?

Published

on

By

Mes një bote në kaos dhe riorganizim, siguria është kthyer në prioritet absolut, dhe për Kosovën, ajo lidhet drejtpërdrejt me NATO-n – aleancën më të madhe ushtarake në botë.

Një momentum i ri për afrimin e saj me të është duke u konsoliduar në qendrat e vendimmarrjes në Uashington, megjithatë shfrytëzimi i tij duket se kërkon shtytje më të fortë politike edhe nga Prishtina.

Për ish-ministrin e Mbrojtjes së Shqipërisë, Fatmir Mediu, i përfshirë nga afër në bisedimet për avancimin e Kosovës drejt NATO-s, mbështetja nga Uashingtoni përbën një mundësi të rëndësishme. Por, sipas tij, ajo humbet peshë nëse Kosova nuk siguron stabilitet të brendshëm institucional. Anëtarësimi në NATO kërkon, para së gjithash, konsensus politik dhe qasje të koordinuar nga vetë Kosova.

“Pa një Kosovë me institucione, pa një Kosovë me politikë dhe Qeveri të qëndrueshme, do të jetë e vështirë të hapësh rrugën që duhet për anëtarësimin në NATO”, thotë Mediu për programin Expose të Radios Evropa e Lirë.

Në fund të prillit, në Kongresin amerikan u hodh një hap konkret: përfaqësuesi Keith Self, bashkë me kolegët e tij, Ritchie Torres dhe Mike Lawler, propozuan një rezolutë që synon ta shtyjë përpara rrugën e Kosovës drejt NATO-s.

Rezoluta me mbështetje dypartiake thekson, mes tjerash, se “qeverisja demokratike e Kosovës, mbikëqyrja civile e forcave të sigurisë dhe bashkëjetesa shumetnike përbëjnë një argument bindës për anëtarësimin në NATO”.

Aty, po ashtu, thuhet se “përfshirja e Kosovës në aleancën e NATO-s do të shërbente si një kundërpeshë e nevojshme për të dekurajuar përpjekjet armiqësore dhe për të parandaluar një katastrofë tjetër globale në Ballkan”.

Dhe kjo nuk është nisma e vetme. Një tjetër rezolutë në Kongres, e iniciuar po në fund të prillit nga Torres, Self dhe kongresisti George Latimer, e vendos theksin te prania ushtarake e Shteteve të Bashkuara në Kosovë, duke e cilësuar atë si kyç për stabilitetin në rajon.

Gjatë një mbledhjeje të kësaj jave të Komitetit për Punë të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve, Self ka theksuar sërish se Kosova ka dëshmuar përkushtim të qartë ndaj stabilitetit rajonal dhe përafrimit strategjik me NATO-n, ndaj edhe duhet të jetë pjesë e saj.

“Kosova është, padyshim, një nga partnerët më të afërt dhe më besnikë evropianë të Shteteve të Bashkuara. Në një periudhë të shkurtër kohe, ky shtet i ri ka dëshmuar përkushtim të qartë ndaj qeverisjes demokratike, kontrollit civil mbi forcat e sigurisë dhe bashkëjetesës shumetnike – të gjitha këto e përforcojnë argumentin për anëtarësim në NATO dhe për stabilitet në Ballkan”, ka thënë Self në seancën e 13 majit.

Nga kabineti i kongresistit Torres është shprehur po ashtu mbështetje për anëtarësimin e Kosovës në NATO, por dhe për vazhdimin e pranisë së SHBA-së në misionin paqeruajtës KFOR.

“Kongresi shpreson që të shohë anëtarësimin e Kosovës në NATO, mbështetje dypartiake për të mbajtur nivelin e forcave në KFOR dhe procesin e dialogut që nuk e shpërblen Serbinë me lëshime dhe kokëfortësi”, ka thënë për Radion Evropa e Lirë zëdhënësi i Torresit, Benny Stanislawski.

Qeveria e Kosovës nuk u është përgjigjur pyetjeve të Radios Evropa e Lirë për mënyrën se si i interpreton ajo rezolutat e fundit në Kongresin amerikan, për komunikimet eventuale me SHBA-në apo NATO-n, si dhe për vlerësimin e pozicionit aktual të Kosovës në procesin e integrimeve euroatlantike.

Zyra e NATO-s në Bruksel tha vetëm se çdo hap i mëtejshëm për të konsoliduar marrëdhëniet e aleancës me institucionet në Kosovë, kërkon konsensus nga të gjithë aleatët.

“Ne i inkurajojmë institucionet në Kosovë që të konsolidojnë qeverisjen e mirë, për të mirën e të gjithë njerëzve që jetojnë në Kosovë. NATO-ja mbetet plotësisht e përkushtuar ndaj stabilitetit në Ballkanin Perëndimor, përfshirë edhe përmes misionit KFOR”, tha një zëdhënës i aleancës për Radion Evropa e Lirë.

Politika e “dyerve të hapura” e NATO-s bazohet në Nenin 10 të Traktatit të Uashingtonit, i cili përcakton se anëtarësimi është i hapur për çdo “shtet evropian që është në gjendje t’i çojë përpara parimet e këtij Traktati dhe të kontribuojë në sigurinë e zonës së Atlantikut të Veriut”.

Kosova e ka të deklaruar prej kohësh synimin për anëtarësim në aleancë dhe ka ndërmarrë hapa në ndërtimin e kapaciteteve të sigurisë në përputhje me standardet e saj, por procesi mbetet i bllokuar në aspektin politik, pasi katër vende anëtare të NATO-s nuk e njohin ende pavarësinë e Kosovës, dhe çdo zgjerim i ri kërkon konsensusin e të 32 aleatëve.

Radio Evropa e Lirë ka kontaktuar ministritë e Jashtme të këtyre katër vendeve – Spanjës, Greqisë, Sllovakisë dhe Rumanisë – për t’i pyetur nëse po shqyrtojnë rishikimin e qëndrimit të tyre ndaj njohjes së pavarësisë së Kosovës.

Prej tyre është deklaruar vetëm Ministria e Jashtme e Sllovakisë, duke theksuar se qëndrimi i saj mbetet i bazuar në Deklaratën e Parlamentit të vitit 2007, e cila e lidh zgjidhjen e statusit të Kosovës me respektimin e kërkesave të Serbisë dhe normave të së drejtës ndërkombëtare, si dhe me rezultatin e dialogut Prishtinë-Beograd, të lehtësuar nga Bashkimi Evropian.

 

Vëzhguesit thonë se, pavarësisht qëndrimeve të ngurta të shteteve mosnjohëse, rezolutat në Kongresin amerikan – edhe pse joobliguese – e pengojnë Kosovën “të zhytet në harresë”.

Me fjalët e Mediut, ky angazhim lidhet edhe me interesin e SHBA-së për të ruajtur ekuilibrat në Ballkan dhe për të parandaluar rritjen e ndikimeve ruse, kineze dhe serbe në rajon.

“Unë kam bindjen se Shtetet e Bashkuara të Amerikës, pavarësisht nga retorika, NATO-n e shikojnë si një element jashtëzakonisht të rëndësishëm, jo vetëm për stabilitetin e Ballkanit, por edhe për një marrëdhënie dhe një influencë më të gjerë gjeopolitike. Dhe, në këtë kuadër, padyshim që është dhe interesi për Kosovën”, thotë Mediu.

Ish-zyrtari i lartë i NATO-s, Jamie Shea, vlerëson se aktivizmi në Kongresin amerikan duhet kuptuar më shumë si vendosje e një agjende afatgjatë, sesa si ndikim i menjëhershëm. Ai thotë se kjo e mban Kosovën në vëmendjen politike të Uashingtonit dhe krijon hapësirë për një mundësi të ardhshme, kur kushtet në marrëdhëniet Kosovë-Serbi dhe brenda vetë NATO-s të jenë më të favorshme.

“Por, sinqerisht, derisa të ketë stabilitet politik në Kosovë, sepse tri palë zgjedhje në 18 muaj nuk janë shenjë e mirë… ndaj, derisa të ketë më shumë stabilitet pas zgjedhjeve të qershorit, nuk pritet të ketë një rrugë të qartë përpara në procesin e integrimit euroatlantik”, thotë Shea për Exposenë.

Kosova, në më pak se një muaj, do të mbajë zgjedhjet e treta parlamentare brenda një periudhe prej një viti e gjysmë, pasi dy ciklet e mëparshme nuk arritën të prodhojnë institucione të qëndrueshme, për shkak të mungesës së konsensusit mes partive politike.

E, Mediu argumenton se anëtarësimi në NATO nuk varet vetëm nga mbështetja amerikane, por edhe nga koordinimi politik dhe angazhimi i brendshëm i vetë Kosovës, në bashkëpunim me aleatët.

Në këtë kontekst, ai nënvizon nevojën për shtim të aktiviteteve diplomatike dhe lobuese, veçanërisht në Uashington, si dhe për reforma të strukturuara sipas standardeve të NATO-s, duke kujtuar se një rrugëtim i ngjashëm i ka paraprirë edhe anëtarësimit të Shqipërisë në NATO në vitin 2009.

“Unë mendoj që është një nga zhvillimet më të mira që kanë ndodhur për Kosovën. Për disa arsye… sepse, po të kujtojmë historinë tonë, kështu ka filluar – me deklarata, me rezoluta në Kongresin amerikan. Në qoftë se vijmë, pastaj, në një aprovim të rezolutës në Kongres, ajo kthehet në një gjë që përcakton edhe politika të Departamentit amerikan të Shtetit apo të administratës amerikane”, thotë Mediu.

Ai shton se Shtetet e Bashkuara kanë peshë vendimtare në vendimmarrjen e NATO-s dhe se do të ishte e vështirë që disa vende anëtare t’i rezistonin presionit amerikan, nëse Uashingtoni do të këmbëngulte në anëtarësimin e Kosovës.

Gjatë mbledhjes së Komitetit për Punë të Jashtme, më 13 maj, kongresisti Self kërkoi bllokimin e 1.8 miliard dollarëve ndihmë ushtarake për Greqinë, derisa Athina ta njohë pavarësinë e Kosovës, duke paraqitur edhe një amendament për ndalimin e kësaj ndihme vjetore, por që u kundërshtua nga disa përfaqësues demokratë.

Shea pajtohet se mbajtja nën presion e shteteve mosnjohëse është e rëndësishme, por shton se Kosova nuk mund të mbështetet vetëm te SHBA-ja, duke theksuar nevojën për një qasje më të balancuar drejt Evropës.

“Kosova duhet të ketë një përpjekje më të balancuar lobimi dhe të lobojë po aq fort në Berlin, Paris, Londër apo Varshavë, sa edhe në Uashington. Mbështetja vetëm te Shtetet e Bashkuara mund të ketë funksionuar në të kaluarën, në vitet ‘90, por sot nuk është më një strategji efektive”, vlerëson Shea.

Në një linjë të ngjashme, edhe Daniel Serwer, nga Universiteti Johns Hopkins në Uashington, vë në dukje kufizimet reale të ndikimit të Kongresit amerikan në këtë proces.

“Rezolutat sugjerojnë mbështetje të konsiderueshme politike për anëtarësimin e Kosovës në NATO, por ato nuk e detyrojnë administratën. Presidenti mund t’i injorojë ato. Autoriteti i tij në politikën e jashtme është praktikisht i pakufizuar”, thotë Serwer për Exposenë.

Në një kohë kur rendi botëror po rishkruhet dhe balancat e sigurisë po lëkunden, Shtetet e Bashkuara po sinjalizojnë qartë edhe riorganizim të pranisë së tyre ushtarake në Evropë – deri te tërheqja e mijëra trupave nga Gjermania.

Në këtë realitet të ri, merr peshë pikërisht ajo që thekson Mediu: prania amerikane në KFOR nuk është thjesht ushtarake – është një mesazh i fortë politik për angazhimin e SHBA-së në rajon. Dhe Kosova, nëse synon ta shfrytëzojë këtë dritare gjeopolitike, duhet të dalë nga logjika e politikës ditore dhe të kalojë në veprim strategjik afatgjatë./REL/

 

 

Continue Reading

Lajmet

Ditari: lajmet kryesore që shënuan datën 17 maj – 1993-1998?

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

(Foto: Henri Kisinxher)

17 maj 1993:

Henri Kisinxher: Duhet t’i kundërvihemi rrezikut të konfliktit në Kosovë

Ish-sekretari shtetëror i SHBA-ve, Henri Kisinxher, në një tekst botuar në gazetën “Uashington Post”, veç tjerash theksoi: “Në Bosnjë e Hercegovinë po zhvillohet luftë qytetare tripalëshe, në të cilën Kroacia dhe Serbia po i ndihmojnë bashkëkombasit e tyre”.

Kisinxheri vlerëson se konflikti në ish-Jugosllavi, do të merrte përmasa të rrezikshme ndërkombëtare “nëse serbët do ta sulmonin Maqedoninë ose Kosovën” dhe se këtij rreziku duhet t’i kundërvihemi “në shkallë lokale”.

Henri Kisinxheri, administratës së Klintonit, përkitazi me krizën në Bosnjë e Hercegovinë dhe më gjërë në Ballkan, i propozon:

– të sigurohet ndërprerja e luftës, nëse mundet përmes sanksioneve, kurse si mjet të fundit përdorimin e forcës, me qëllim që të ndërpritet spastrimi i mëtejshëm etnik;

– t’i iket me çdo kusht dërgimin të trupave në Bosnjë, qoftë edhe në kuadër të trupave paqësore, dhe

– të ndërpritet përhapja e luftës në Maqedoni dhe në Kosovë në saje të pranisë së NATO-s në Maqedoni.

Rreth këtij shkrimi dhe qëndrimeve të Kisinxherit, informuan edhe gazetat gjermane. Kështu e përjavshmja “Ëelt am Sonntag” i bën një vështrim krizës në Bosnjë dhe në ish-Jugosllavi në dritën e opsioneve evro-amerikane. Në këtë revistë, Henri Kisinxher shkruan: “Lufta në Bosnjë është luftë qytetare dhe kjo luftë nuk ka potenciale më që t’i tërheq dhe që t’i provokojë interesat e fuqive të mëdha. Kjo luftë do të ishte luftë e madhe nëse serbët do ta sulmonin Maqedoninë dhe Kosovën”. Në të vërtetë thekson Kisinxher, myslimanët planin Vens-Ouen e pranuan vetëm për t’i marrë në mbrojtje Amerika. Çdo përpjekje e SHBA-ve dhe e aleatëve të saj evropianë për solucionin e Bosnjës unike, qoftë edhe përmes intervenimit ushtarak, është e pasuksesshme, sepse atje po bëhet një luftë qytetare. Mund të mos duket mirë pse bashkësia ndërkombëtare këmbëngulë që grupet entike, të cilat urrehen mes veti, duhet të jetojnë në një shtet të përbashkët. Është e pabesueshme që pas gjithë atyre krimeve, shkatërrimeve dhe tmerreve që kanë ndodhë mes grupeve etnike në Bosnjë, të organizohet jeta e tyre e përbashkët. Më së miri është të pranohet ky realitet dhe të bëhet ndërrimi i kufijve, ku si bazë për vendosjen e re të kufijve do të shërbente harta e planit Vens-Ouen. Myslimanëve do të duhej t’u lejohet të formojë një shtet të vogël, ndoshta me një koridor për në det, thekson Henri Kisinxher.

 

 

17 maj 1994

 Represioni në Kosovë

Podujevë: – Dje, me pretekst të kërkimit të armëve, policia bastisi familjen e Latif Gjakës nga Mirofci. Policia mori me vete Bekim Gjakën, e keqtrajtoi në stacionin e policisë dhe kërkoi prej tij që sërish të paraqitet në polici.

Pardje, në fshatin Pollatë policia kërkoi Mehmet dhe Nimon Latifin, me pretekst të kërkimit të armëve. Meqë ata nuk gjendeshin në shtëpi, policia ua la thirrjet që të paraqiten në stacionin e policisë në Kërpimeh.

Dje në fshatin Bradash policia bastisi shtëpinë e Hashim Hajrizit nga i cili mori një pushkë. Policia keqtrajtoi fizikisht Hashimin dhe kërkoi të dij për djemtë e tij, të cilët tash gjenden jashtë Kosovës.

Malishevë: – Dje rreth orës 13, në oborrin gjimnazit “Abdyl Frashëri” në Malishevë, derisa po luanin volejboll disa nxënës dhe arsimtarë shqiptarë, policia ndërhyri pa kurrfarë shkaku dhe rrahu disa nxënës dhe arsimtarë. Po ashtu policia rrahu edhe disa nxënës dhe arsimtarë të shkollës së mesme ekonomike “Lasgush Poradeci” të Kievës. Me këtë rast policia ua mori letërnoftimet dhjetë arsimtarëve dhe i urdhëruan që të paraqiten sot në stacionin e policisë.

Të njëjtit policë shkuan edhe në lokalet e SHBH “Nënë Trereza” në Malishevë.

Rahovec: Dje në hyrje të Rahovecit policia arrestoi mr.Ukshin Hotin, Muhamet Malësorin dhe Fehmi Hotin.

Mr.Ukshin Hoti e Muhamet Malësori ende po mbahen në arrest, ndërsa shkaku i arrestimit të tyre tash për tash nuk dihet.

Ferizaj: – Në fshatin Zaskok të Ferizajt po vazhdon represioni i policisë serbe kundër banorëve të këtij fshati, nën pretekst të dëmtimit të fidaneve të Dushan Bulatoviqit që pat ndodhur ditë më parë.

Ditëve të fundit për këtë shkak në pyetje u morën Jakup, Sylë dhe Ismail Abazi, Sylejman Jashari, Mërgim Jashari (12), Ramadan Jashari (15), Basri, Fatmir e Banush Mahalla dhe Shaqir Çerkini. Ftesa për t’u paraqitur në organet e policisë morën edhe disa banorë të tjerë shqiptarë të fshatit Zaskok.

Mitrovicë: – Dje nxënësve dhe arsimtarëve të shkollës fillore

“Meto Bajraktari” në Mitrovicë drejtori serb ua ndaloi hyrjen në lokalet e kësaj shkolle. Drejtori serb (emrin e të cilit nuk arritëm të mësojmë) tha se kjo shkollë nga dita e sotme do ta mbajë emrin e Desanka Maksimoviqit.

Dje, policia serbe për herë të dytë ishte në banesën e Idriz Spahiut, në rr.”Xhon Kenedi” në Mitrovicë për të kërkuar Afrim Spahiun, ish-epror ushtarak në ish-armatën jugosllave. Bëhet me dije se Afrim Spahiu ka kohë që gjendet në botën e jashtme.

Dje, për herë të dytë policia nën pretekst të kërkimit të armëve bastisi banesën e Sadik Gllarevës në rr.”Xhon Kenedi” në Mitrovicë. Të njëjtën ditë, në të njëjtën rrugë, nën pretekst të kërkimit të armëve policia bastisi edhe banesën e Mazllum Berishës në Mitrovicë. Pas bastisjes, policia urdhëroi Mazllum Berishën që patjetër të dorëzojë një revole dhe dy bomba dore.

Dje në tregun e Mitrovicës, policia ua mori Sefer Ukës, Vehbi Stranës, Sadri e Mustafë Hasanit e Nazif Jasharit nga një rimorkio me rërë, të cilët i urdhëroi që t’i shkarkojnë në OP “Betonjerka” në Mitrovicë.

 

 

17 maj 1995

 U shënua 50-vjetori i punës së revistës “Zëri”

Sot revista e përjavshme politike shqiptare “Zëri” shënoi 50-vjetorin e themelimit dhe të punës së saj.

Në një solemnitet rasti ku merrnin pjesë punëtorët e kësaj ndërmarrjeje, bashkëpunëtorë të saj dhe përfaqësues të institucioneve e partive politike të Kosovës, dhe personalitete të shquara të jetës publike, një fjalë rasti e mbajti kryeredaktori i kësaj reviste, Bardh Hamzaj.

Ai theksoi se “Zëri” me shkrimet e veta u ngrit në luftë kundër okupimit të Kosovës dhe mbrojti fillet e demokracisë pas rrënimit të monizmit komunist.

Drejtori i revistës Ali Hajdini theksoi se që nga viti 1945 “Zëri i rinisë shqiptare” (siç quhej atëherë) e deri më tash, vuri në spikamë shumë ngjarje të rëndësishme historike nga trolli i Kosovës dhe dha kontribut të çmuar edhe në botimin e publicistikës. Ai përkujtoi se deri më tash kjo redaksi botoi 36 tituj nga fusha e publicistikës dhe letërsisë shqiptare.

Redaktori i revistës, Halil Matoshi lexoi telegramet përshëndetëse për këtë jubile.

Telegrami urimi “Zërit” i dërguan dr. Ibrahim Rugova, kryetar i Republikës së Kosovës, kryeministri i Qeverisë së Kosovës, dr. Bujar Bukoshi, kryetari i LD-së Malit të Zi, Mehmet Bardhi, kryeredaktori i edicioneve të “Rilindjes” dhe “Bujkut”, Avni Spahiu, kryeredaktori i revistës “Koha”, Veton Surroi.

Në të gjithë këto telegrame me fjalë të zgjedhura revistës “Zëri” i ipet mirënjohje për punën që ka bërë në prezentimin e komentimin e ngjarjeve të Kosovës prej fillimit të daljes së gazetës e deri në ditët e sotme.

Në telegramin përshëndetës të presidentit të Republikës së Kosovës, dr. Ibrahim Rugova, pasi shprehet urimi i përzemërt për 50-vjetorin e botimit të revistës “Zëri”, thuhet se kjo revistë po shënon një jubile të rëndësishëm jo vetëm të tij, por edhe të gazetarisë shqiptare në Kosovë.

“Rrita dhe zhvillimi i revistës suaj kaloi nëpër faza të ndryshme, por ajo arriti të mbijetojë të gjitha vështirësit nëpër të cilat kaloi si revistë e përmuajshme, e përdyjavshme, për t’u bërë e përjavshme, me një fizionomi standarde politike” – thuhej në telegramin e kryetarit Rugova.

Gazetarët e “Zërit” në këto pesë vitet e fundit, pos me vështirësi e pengesa të ndryshme, u ballafaquan edhe me represionin e regjimit serb. Mirëpo, në saje të angazhimit dhe punës vetëmohuese, “Zëri” po ia del t’i mposhtë vështirësit e rënda të okupimit dhe po vazhdon të botohet si gazetë e pavarur politike dhe kulturore, thuhet në fund të telegramit të urimit që presidenti Rugova i dërgoi revistës “Zëri”.

Në këtë jubile u promovua edhe një monografi kushtuar historikut të kësaj reviste.

Gjatë takimit, u ndanë edhe shpërblimet për tesktet më të mira të botuara në revistën “Zëri”, për tregimin më të mirë të shkurtër, për fotografinë më të mirë dhe për punëtorin më të dalluar.

Maksut Shehu kryetar i jurisë për tekstet më të mira gazetareske shpërblimin e parë ia dha Halil Matoshit.

Juria për tregim të shkurtër, e kryesuar nga Mufail Limani ia dha shpërblimin e parë Ismail Sylës.

Shpërblimin për fotografi iu dha Hazir Rekës, ndërsa punëtor më i mirë u shpall Idriz Ulaj.

Këtë përvjetor të “Zërit” e përshëndeti edhe i ngarkuari me punë në ambasadën e Shqipërisë në Beograd Vili Minaroli.

Ndërkaq, në emër të mysafirëve të shumtë, këtë jubile e përshëndeti edhe dr. Zekeria Cana.

 

 

17 maj 1997

Afër Krushës së Madhe, në rrethana të pasqaruara, u vra Nasip R. Shala

Në rrugën e asfaltuar që lidh Prizrenin me Gjakovën dhe Rahovecin, në dalje të fshatit Krushë e Madhe, të cilin e përshkon kjo rrugë, parmbrëmë rreth orës 22,30 minuta, persona të paidentifikuar vranë me rafale nga armë automatike Nasip Rizah Shalën (44), nga Rogova e Hasit, baba i shtatë fëmijëve, njofton “Bujku”.

Nga plumbat e shkrehur është dëmtuar krejtësisht vetura e tij kombi e markës “Merkuri”.

Sipas anëtarëve të familjes së të ndjerit, Nasipi kishte shkuar në Prizren për të vizituar ca miq dhe në kohën kur është vrarë ai po kthehej me veturën e tij për në shtëpi. Familja e tij supozon që Nasipi të jetë përcjellë nga vrasësi ose vrasësit dhe është qëlluar disa kilometra para se të arrinte në fshatin e tij.

Banorët e Krushës së Madhe rrëfejnë për rafale automatike, krismat e të cilave ato çaste të vona kanë shqetësuar fshatin. Megjithatë, askush nuk di të thotë asgjë për vrasësit, prandaj rrethanat në të cilat u bë vrasja mbesin ende të pasqaruara, thuhet në njoftim.

 

 

17 maj 1998

Mbrëmë në fshatin Zajm të Klinës u vra Jahir Brahim Shabani

Mbrëmë në fshatin Zajm të komunës së Klinës u vra Jahir Brahim Shabani (34) nga fshati Bubël i Malishevës, njoftuan nënkëshillat për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut në Malishevë dhe në Klinë. Por, hollësi të tjera nuk jepen.

Një anëtar i KMLDNJ-së nga Klina bën të ditur se mbrëmë në Zajm janë dëgjuar të shtëna nga armë automatike rreth orës 22,45 minuta. Vrasja ka ndodhur nja 50 metra jashtë rrugës magjistrale Prishtinë-Pejë afër shtëpive të banuara nga serbët dhe ky fakt si dhe tjetri se këtu serbët janë armatosur kanë bërë të dyshohet se mund të jetë viktimë e civilëve.

Policia sot i detyroi Maliq Morinën dhe Xhavit Drançollin nga Zajmi që ta bartin kufomën deri në fshatin Bubël. Në të kthyer, policia e rrahu Xhavitin brutalisht.

Nënkëshilli i KMDLNJ-së njoftoi po ashtu se sot nga mesdita po dëgjohen të shtëna nga armë kalibrash të ndyshme në drejtim të fshatrave Dollovë, Grabanicë, Qeskovë, Bokshiq e fshatra të tjera në këtë trekëndësh, ku bashkohen Drini i Bardhë e Bistrica e Pejës. Në fshatin Grabanicë është djegur shtëpia e Rexhë Morinës.

Në atë drejtim po shkojnë përforcime të reja nga Klina. Po ashtu mbi territorin e Klinës po fluturojnë helikopterë. Qysh dje po dëgjohen granatime edhe nga drejtimi i Cerovikut dhe Gllarevës, që nuk janë aq afër Klinës.

Sot janë vërejtur edhe shumë automjete të ndihmës së shpejtë, që shkojnë në drejtim të Pejës. Mirëpo, nuk dihet nëse viktimat janë të forcave të armatosura serbe apo të mbrojtësve shqiptarë.

 

 

Tre shqiptarë të vrarë në Stapanicë të Klinës

Brahim Demush Morina (45), Ramadan Halil Morina (60) dhe Sylejman Halil Morina u vranë sot nga forcat serbe rreth mesditës në shtëpitë e oborret e veta në fshatin Stapanicë të komunës së Klinës.

Stapanica gjendet bri rrugës së asfaltuar Klinë – Kijevë. Fshati ishte sulmuar gjatë gjithë paraditës nga forca të mëdha serbe. Katër shtëpi janë djegur e shumë të tjera janë dëmtuar. Policia ka hyrë në fshat dhe ka demoluar e plaçkitur shumë shtëpi. Një numër i madh njerëzish janë larguar nga shtëpitë e veta.

Policia ka rrahur të gjithë shqiptarët që i ka zënë në fshat.

Forcat serbe kanë sulmuar sot edhe fshatin Zabërxhë. Në arat e tij kanë rënë shumë granata, por për fat nuk kanë qëlluar njerëz e shtëpi.

Continue Reading

Lajmet

Shqipëria e përmbyll Eurovision 2026 në vendin e 13-të

Published

on

Shqipëria, e përfaqësuar nga Alis me këngën “Nan”, e ka përmbyllur Eurovision 2026 me gjithsej 145 pikë, duke u renditur në vendin e 13-të në finalen e madhe.

Performanca e artistit shqiptar u prit pozitivisht gjatë mbrëmjes, duke marrë duartrokitje të shumta dhe reagime të mira nga publiku.

Interpretimi emocional dhe vokali i kontrolluar i Alisit e vendosën Shqipërinë mes performancave që tërhoqën vëmendje gjatë finales, ndërsa kënga “Nan” u komentua gjerësisht edhe në rrjetet sociale.

Mbështetja për përfaqësimin shqiptar ishte e dukshme si në sallë, ashtu edhe online, duke e kthyer performancën në një nga momentet më të përfolura të natës.

Fitues i Eurovision 2026 u shpall Bullgaria, e përfaqësuar nga DARA me këngën “Bangaranga”.

Continue Reading

Lajmet

Bullgaria fiton Eurovision 2026

Published

on

Bullgaria është shpallur fituese e Eurovision 2026, pas një finaleje të mbushur me emocione dhe garë të fortë mes vendeve pjesëmarrëse.

Përfaqësuesja bullgare, DARA, triumfoi me këngën “Bangaranga”, një performancë energjike që u vlerësua si nga publiku, ashtu edhe nga juritë profesioniste. Artistja u dallua për prezencën skenike, ritmin dinamik dhe atmosferën që krijoi në arenë.

Bullgaria qëndroi mes favoriteve gjatë gjithë mbrëmjes dhe siguroi pikët vendimtare në fund të votimit, duke arritur fitoren e madhe të këtij edicioni.

Pas shpalljes së rezultateve, delegacioni bullgar festoi në skenë, ndërsa reagime të shumta pati edhe në rrjetet sociale.

Ndërkohë, Shqipëria, e përfaqësuar nga Alis me këngën “Nan”, e përfundoi garën me gjithsej 145 pikë

Continue Reading

Të kërkuara