Aktualitet

Sa është i rëndësishëm Irani për luftën e Rusisë në Ukrainë?

Published

on

Irani ka qenë një furnizues i rëndësishëm i pajisjeve ushtarake për Rusinë në vitet e fundit, veçanërisht nga momenti kur Kremlini nisi pushtimin në shkallë të plotë të Ukrainës në vitin 2022, por ekspertët i kanë thënë Radios Evropa e Lirë se kjo mbështetje nuk luan më një rol kyç në përpjekjen luftarake të Moskës.

Sipas një raporti të Bloomberg të datës 12 janar, që citon një zyrtar perëndimor të sigurisë i cili mbeti anonim, shitjet iraniane të raketave drejt Rusisë, përfshirë raketa të mbrojtjes ajrore dhe raketa balistike, kanë arritur në 2.7 miliardë dollarë që nga tetori i vitit 2021.

Vëllimi i tregtisë nuk bëhet publik nga Moska, dhe Irani mohon se ka furnizuar Rusinë me ndonjë gjë.

“Për sa kohë që konflikti vazhdon mes palëve, Irani do të përmbahet nga ofrimi i çdo forme të ndihmës ushtarake për secilën palë”, thuhej në një deklaratë të misionit të përhershëm të Iranit pranë Kombeve të Bashkuara, në maj të vitit të kaluar.

Ka prova që dëshmojnë të kundërtën, veçanërisht përdorimi i gjerë nga Rusia i dronëve sulmues iranianë Shahed në fazat e hershme të luftës kundër Ukrainës. Por, vlera e kësaj mbështetjeje tani duket se është zvogëluar ndjeshëm.

Dronët

“Edhe pse ende ka disa transferime të dronëve iranianë – të paktën deri vitin e kaluar, disa modele më të reja dronësh ende po transferoheshin nga Irani – mendoj se kemi kaluar prej kohësh kulmin e transferimeve iraniane të mbrojtjes drejt Rusisë”, i tha Radios Evropa e Lirë më 14 janar Hanna Notte, drejtuese e programit për Euroazinë në Qendrën James Martin për Studime mbi Mospërhapjen.

Ruslan Suleymanov, analist në Qendrën për Strategjitë e Reja Euroaziatike, kishte një mendim të ngjashëm.

“Rusia nuk është më aq e varur nga armët iraniane sa ishte katër vjet më parë. Të njëjtët dronë Shahed prodhohen në territorin rus nën emrin Geran dhe… rreth 90 për qind e të gjithë ciklit të prodhimit të këtyre dronëve tashmë është plotësisht i vendosur në Rusi, pa ndihmën e Iranit”, tha ai për Current Time më 13 janar.

Irani i ka ofruar Rusisë teknologji dhe trajnim, dhe një fabrikë në Alabuga, në rajonin e Tatarstanit në Rusi, po prodhon vazhdimisht dronë Geran.

Sipas Ukrainës, Rusia prodhon rreth 5.000 dronë me rreze të gjatë veprimi të llojeve të ndryshme çdo muaj. Kjo përfshin dronin goditës Geran dhe Gerberan, një dron pa kokë luftarake që përdoret si karrem për të mbingarkuar mbrojtjen ajrore të Ukrainës.

Raketat

Në prill, gjenerali Christopher Cavoli, në atë kohë kreu i Komandës Qendrore të SHBA-së, i tha Komitetit të Shërbimeve të Armatosura të Senatit amerikan se “Irani gjithashtu vazhdoi mbështetjen e tij materiale për Rusinë, duke dhuruar mbi 400 raketa balistike me rreze të shkurtër veprimi dhe qindra mijëra predha artilerie”.

Në maj, Reuters raportoi se Irani do të dërgonte gjithashtu lëshues raketash Fath-360, megjithëse Teherani e mohoi këtë. Më herët, në shtator 2024, zëdhënësi i Pentagonit, Pat Ryder, kishte thënë se raketat Fath 360 ishin dorëzuar.

Kjo u pasua në tetor të vitit 2024 nga sanksione amerikane ndaj dy kompanive ruse të transportit detar për dorëzimin e pajisjeve të dronëve dhe municioneve përmes Detit Kaspik për përdorim në Ukrainë.

“Departamenti i Shtetit po ndërmerr veprime sot për të kufizuar më tej aktivitetet destabilizuese të Iranit, përfshirë transferimin e raketave balistike drejt Rusisë”, thuhej në një deklaratë.

Bashkimi Evropian veproi në të njëjtën linjë disa ditë më vonë, duke vendosur sanksione ndaj tre linjave ajrore iraniane dhe dy kompanive të prokurimit “pas transferimeve të raketave dhe dronëve nga Irani drejt Rusisë”.

Por, nuk ka pasur raportime për përdorimin e raketës Fath 360 në Ukrainë. Notte tha se kjo mund të jetë sepse lëshuesit e Fath 360 nuk u dorëzuan kurrë ose sepse Rusia nuk kishte nevojë t’i përdorte, ndërsa rriti prodhimin vendas dhe mori dërgesa nga Koreja e Veriut.

Një raport i publikuar në shkurt të vitit të kaluar nga RUSI, një institut kërkimor me seli në Londër, vuri në dukje se Ministria ruse e Mbrojtjes planifikonte të prodhonte rreth 750 raketa balistike dhe 560 raketa lundruese në vitin 2025. Që atëherë, inteligjenca ushtarake ukrainase ka dhënë vlerësime edhe më të larta të prodhimit.

“Rusët thjesht mund të mos kenë pasur nevojë t’i përdorin këto raketa iraniane”, tha Notte.

Municionet

Vlerësohet se Irani i ka dërguar Rusisë sasi të mëdha municionesh dhe predhash që nga viti 2022. Një hetim i Wall Street Journal në vitin 2023 i vendosi shifrat në 300.000 predha artilerie dhe rreth 1 milion fishekë municioni.

Sulmet me dronë të Ukrainës në vitin 2025 sugjeruan se furnizimet ushtarake po vazhdonin. Në prill, mediat ruse raportuan për sulmet e para ndaj portit kaspik të Oljas, të ndjekura nga raportime për sulme të tjera në gusht.

Olja është identifikuar si një qendër kryesore për dërgesat e furnizimeve ushtarake iraniane.

Një raport i Shkollës së Ekonomisë së Kievit vitin e kaluar detajoi vëllimet e eksplozivëve që po transportoheshin me anije dhe hekurudhë si nga Irani ashtu edhe nga Koreja e Veriut. Raporti tha se furnizimet nga Koreja e Veriut tashmë përbënin 58 për qind të importeve ruse të eksplozivëve.

Notte tha se, po ashtu, predhat dhe fishekët nga Koreja e Veriut kanë tejkaluar në shkallë furnizimet iraniane.

“Ukrainasit vlerësuan vitin e kaluar se 50 për qind e të gjithë municionit që Rusia përdori në Ukrainë ishte nga Koreja e Veriut. Pra, ndjesia ime këtu është se, sapo Koreja e Veriut u shfaq si një furnizuese e madh ushtarake për Rusinë, ndoshta nuk kishte më nevojë për municion iranian”, tha Notte. /REL/

lajme

Gjykata e Lartë në Beograd cakton paraburgimin dhe lëshon urdhërarrest për Milan Radoiçiqin

Published

on

By

Gjykata e Lartë në Beograd ka marrë vendim për caktimin e masës së paraburgimit dhe lëshimin e urdhërarrestit ndaj ish-nënkryetarit të Listës Serbe, Milan Radoiçiq, pasi ky i fundit nuk është paraqitur në stacionin policor, konfirmim ky i dhënë për median serbe Insajder nga vetë Gjykata e Lartë në Beograd.

Sipas Gjykatës, vendimi për paraburgim dhe fletarrest është marrë për shkak se Radoiçiq i cili ndodhet nën hetime për pjesëmarrje në sulmin e armatosur në fshatin Banjskë nuk është lajmëruar në stacionin policor më 15 nëntor. Paraqitja periodike në polici ishte një nga masat e sigurisë të caktuara nga gjykata si garanci se ai do të ishte i disponueshëm gjatë kohëzgjatjes së hetimeve. Sipas po të njëjtave burime gjyqësore, paraburgimi u caktua për shkak të rrethanave që tregojnë se i pandehuri po fshihet ose është arratisur. Informacionin fillimor se për Radoiçiq është lëshuar urdhërarrest e kishte publikuar portali BIRN.

Milan Radoiçiq po hetohet në Serbi në kuadër të lëndës “Banjska”, e cila u iniciua pas konfliktit të armatosur në fshatin Banjskë të Kosovës më 24 shtator 2023, ku mbetën të vrarë katër persona, rreshteri i Policisë së Kosovës,  Afrim Bunjaku i cili ishte në detyrë dhe tre anëtarë të grupit të armatosur.

Radoiçiq kishte pranuar përmes avokatit të tij, Goran Petronijević, se kishte qenë përgjegjës logjistike për organizimin e grupit terrorist.

Ndonëse Prokuroria e Lartë në Beograd kishte kërkuar paraburgim pas nisjes së procedurës penale për vepra të tilla si armëmbajtje pa leje dhe vepra kundër sigurisë përgjithëshme, gjykata e kishte lënë të mbrohet në liri, me kusht që të dorëzonte pasaportën, të mos udhëtonte në Kosovë dhe të paraqitej në polici çdo dy javë. Që atëherë, prokuroria nuk kishte dhënë asnjë informacion për ndonjë përparim tjetër në këtë hetim.

Paralelisht me këto zhvillime në Serbi, në Kosovë është duke u zhvilluar një proces gjyqësor kundër 45 personave, ku rasti në Banjskë është cilësuar si terrorizëm dhe sulm ndaj rendit kushtetues, proces në të cilin dy persona tashmë janë dënuar me burgim të përjetshëm dhe një tjetër me 30 vjet burgim.

Në kohën kur ndodhi sulmi terrorist në Banjskë, Milan Radoiçiq ushtronte funksionin e nënkryetarit të Listës Serbe, subjekti kryesor i serbëve të Kosovës me lidhje të ngushta me Partinë Përparimtare Serbe (SNS) në pushtet, ndërsa më parë ishte shfaqur shpesh në tubime politike dhe në shoqërinë e zyrtarëve më të lartë shtetërorë të Serbisë. /E.A/

 

Continue Reading

Aktualitet

Studimi i profesorëve të UBT-së publikohet në revistën ndërkombëtare “Pharmacoepidemiology”

Published

on

By

Punimi shkencor i profesorëve të Shkencave Mjekësore në UBT, Prof. Dr. Fitim Alidema dhe Prof. Dr. Zejdush Tahiri, në bashkëautorësi me Mr. Ph. Flakron Alidema, është publikuar në revistën prestigjioze ndërkombëtare Pharmacoepidemiology.

Ky studim vëzhgues retrospektiv ka analizuar të dhënat e 4.668 pacientëve të trajtuar me aspirinë 100 mg në kujdesin parësor shëndetësor. Gjetjet kryesore të hulumtimit tregojnë se përdorimi potencialisht i papërshtatshëm i aspirinës është dukshëm më i lartë në parandalimin parësor kardiovaskular (52,3%) krahasuar me atë dytësor (1,8%).

Kontributi i veçantë i këtij punimi të profesorëve të UBT-së qëndron në vlerësimin e përbashkët të indikacionit mjekësor, profilit të rrezikut për gjakderdhje dhe barnave shoqëruese, në raport me ndërprerjen e dokumentuar të terapisë. Sipas analizës, historia e gjakderdhjes gastrointestinale rezultoi të jetë faktori kryesor i lidhur me ndërprerjen e trajtimit me aspirinë, duke nxjerrë në pah nevojën për rivlerësim individual të raportit përfitim–rrezik te secili pacient.

Revista Pharmacoepidemiology, e botuar nga MDPI, renditet në kuartilin Q2 sipas SCImago 2025 në kategorinë e farmakologjisë dhe toksikologjisë, indeksohet në platformat e njohura Scopus dhe Web of Science (ESCI), dhe ka faktor ndikimi 1,6 sipas Clarivate.

Continue Reading

lajme

IHMK paralajmëron erëra të forta të enjten, moti ftohet në fundjavë

Published

on

By

Instituti Hidrometeorologjik i Kosovës (IHMK) ka njoftuar se të enjten e kësaj jave vendi do të përfshihet nga mot i paqëndrueshëm, i shoqëruar me erëra të forta dhe luhatje të presionit atmosferik, ndërsa ulje të ndjeshme të temperaturave priten gjatë fundjavës.

Sipas parashikimit të përditësuar të IHMK-së, dita e mërkurë do të nisë me mot të butë dhe temperatura rreth 9 °C, të cilat gjatë ditës do të arrijnë deri në 16 °C, të shoqëruara me reshje të lehta shiu.

E enjtja cilësohet si dita më e paqëndrueshme e javës dhe kërkon kujdes të shtuar. Ndonëse temperaturat do të arrijnë vlera të larta për mesin e nëntorit, nga 15 deri në 18 °C, presioni atmosferik do të zbresë në rreth 999 hPa. Elementi kryesor do të jetë era e fortë nga jugu dhe jugperëndimi, me shpejtësi 30–45 km/h dhe hove edhe më të fuqishme, e cila do të jetë më e ndjeshme nga mesdita deri në mbrëmje. Gjatë ditës priten edhe reshje të lehta me ndërprerje, ndërsa në mbrëmje kalimi i një fronti atmosferik do të ndryshojë drejtimin e erës.

Për shkak të erërave të forta, IHMK-ja u bën thirrje qytetarëve që të sigurojnë objektet e lehta jashtë shtëpive, tabelat reklamuese dhe skelat e ndërtimit, ndërsa shoferët këshillohen për kujdes të shtuar, sidomos në akset rrugore të hapura.

Nga e premtja, moti pritet të stabilizohet dhe të jetë më i pastër e i thatë. Mëngjesi do të jetë më i freskët (8–9 °C), por gjatë ditës temperaturat sërish do të arrijnë rreth 17 °C. Era do të ndërrojë drejtim nga veriu dhe veriperëndimi, duke u dobësuar gradualisht pas orëve të para të ditës, paralelisht me rritjen e presionit atmosferik në 1008–1011 hPa.

Rënie më e ndjeshme e temperaturave parashikohet për fundjavën, kur nga e shtuna vlerat maksimale do të zbresin në 9–11 °C, me mot kryesisht të thatë dhe mundësi për pak reshje të lehta në fund të ditës. /E.A/

 

Continue Reading

Lajmet

Mediat italiane: Mundësi shkëmbimi mes Edon Zhegrovës dhe Folarin Balogunit

Published

on

By

Edon Zhegrova mund të largohet nga Juventusi gjatë afatit kalimtar të janarit, ndërsa një destinacion i mundshëm për të është Monaco. Në anën tjetër, në Torino po shqyrtohet mundësia e transferimit të sulmuesit amerikan Folarin Balogun, në një marrëveshje që mund të përfshijë shkëmbimin e dy futbollistëve.

Sipas Gazzetta dello Sport, duke cituar gazetari Giovanni Albanese, Zhegrova nuk është i kënaqur me trajtimin si rezervist te Juventusi dhe po e sheh me interes mundësinë e transferimit në Monaco, klub që është në kërkim të një futbollisti në pozitën e tij. Në anën tjetër, edhe Balogun nuk po gjen hapësirën e dëshiruar në skuadrën franceze, ku konkurrenca me talentin në ngritje Paris Brunner ia ka vështirësuar aktivizimin. Sulmuesi amerikan e sheh me interes mundësinë për t’u transferuar te Juventusi.

Klubi italian është në kërkim të një qendërsulmuesi për janarin, pasi trajneri Luciano Spalletti kërkon një profil më fizik në repartin sulmues. Një prej objektivave mbetet Alexander Sorloth i Atletico Madridit, ndërsa bisedimet për të pritet të rifillojnë së shpejti.

Megjithatë, ideja e Balogunit ka disa pikëpyetje. Sulmuesi 25-vjeçar është më shumë një lojtar lëvizës sesa një qendërsulmues fizik i tipit Sorloth, të cilin e preferon Spalletti.

Për më tepër, Balogun ka një pagë të përballueshme prej rreth 3.5 milionë eurosh në vit, por Juventusi do ta konsideronte marrëveshjen interesante vetëm nëse Monaco do të pranonte një huazim pa obligim blerjeje.

Kjo do t’i mundësonte klubit torinez ta testonte sulmuesin në Serie A përpara se të vendoste për një investim që mund të arrinte në 45 deri në 50 milionë euro.

Kështu, janari mund të sjellë një lëvizje interesante në aksin Torino–Monte Carlo, me Zhegrovën që kërkon më shumë minuta dhe Balogunin që synon një aventurë të re në Itali. /E.A/ 

 

Continue Reading

Të kërkuara