Aktualitet

Sa është i rëndësishëm Irani për luftën e Rusisë në Ukrainë?

Published

on

Irani ka qenë një furnizues i rëndësishëm i pajisjeve ushtarake për Rusinë në vitet e fundit, veçanërisht nga momenti kur Kremlini nisi pushtimin në shkallë të plotë të Ukrainës në vitin 2022, por ekspertët i kanë thënë Radios Evropa e Lirë se kjo mbështetje nuk luan më një rol kyç në përpjekjen luftarake të Moskës.

Sipas një raporti të Bloomberg të datës 12 janar, që citon një zyrtar perëndimor të sigurisë i cili mbeti anonim, shitjet iraniane të raketave drejt Rusisë, përfshirë raketa të mbrojtjes ajrore dhe raketa balistike, kanë arritur në 2.7 miliardë dollarë që nga tetori i vitit 2021.

Vëllimi i tregtisë nuk bëhet publik nga Moska, dhe Irani mohon se ka furnizuar Rusinë me ndonjë gjë.

“Për sa kohë që konflikti vazhdon mes palëve, Irani do të përmbahet nga ofrimi i çdo forme të ndihmës ushtarake për secilën palë”, thuhej në një deklaratë të misionit të përhershëm të Iranit pranë Kombeve të Bashkuara, në maj të vitit të kaluar.

Ka prova që dëshmojnë të kundërtën, veçanërisht përdorimi i gjerë nga Rusia i dronëve sulmues iranianë Shahed në fazat e hershme të luftës kundër Ukrainës. Por, vlera e kësaj mbështetjeje tani duket se është zvogëluar ndjeshëm.

Dronët

“Edhe pse ende ka disa transferime të dronëve iranianë – të paktën deri vitin e kaluar, disa modele më të reja dronësh ende po transferoheshin nga Irani – mendoj se kemi kaluar prej kohësh kulmin e transferimeve iraniane të mbrojtjes drejt Rusisë”, i tha Radios Evropa e Lirë më 14 janar Hanna Notte, drejtuese e programit për Euroazinë në Qendrën James Martin për Studime mbi Mospërhapjen.

Ruslan Suleymanov, analist në Qendrën për Strategjitë e Reja Euroaziatike, kishte një mendim të ngjashëm.

“Rusia nuk është më aq e varur nga armët iraniane sa ishte katër vjet më parë. Të njëjtët dronë Shahed prodhohen në territorin rus nën emrin Geran dhe… rreth 90 për qind e të gjithë ciklit të prodhimit të këtyre dronëve tashmë është plotësisht i vendosur në Rusi, pa ndihmën e Iranit”, tha ai për Current Time më 13 janar.

Irani i ka ofruar Rusisë teknologji dhe trajnim, dhe një fabrikë në Alabuga, në rajonin e Tatarstanit në Rusi, po prodhon vazhdimisht dronë Geran.

Sipas Ukrainës, Rusia prodhon rreth 5.000 dronë me rreze të gjatë veprimi të llojeve të ndryshme çdo muaj. Kjo përfshin dronin goditës Geran dhe Gerberan, një dron pa kokë luftarake që përdoret si karrem për të mbingarkuar mbrojtjen ajrore të Ukrainës.

Raketat

Në prill, gjenerali Christopher Cavoli, në atë kohë kreu i Komandës Qendrore të SHBA-së, i tha Komitetit të Shërbimeve të Armatosura të Senatit amerikan se “Irani gjithashtu vazhdoi mbështetjen e tij materiale për Rusinë, duke dhuruar mbi 400 raketa balistike me rreze të shkurtër veprimi dhe qindra mijëra predha artilerie”.

Në maj, Reuters raportoi se Irani do të dërgonte gjithashtu lëshues raketash Fath-360, megjithëse Teherani e mohoi këtë. Më herët, në shtator 2024, zëdhënësi i Pentagonit, Pat Ryder, kishte thënë se raketat Fath 360 ishin dorëzuar.

Kjo u pasua në tetor të vitit 2024 nga sanksione amerikane ndaj dy kompanive ruse të transportit detar për dorëzimin e pajisjeve të dronëve dhe municioneve përmes Detit Kaspik për përdorim në Ukrainë.

“Departamenti i Shtetit po ndërmerr veprime sot për të kufizuar më tej aktivitetet destabilizuese të Iranit, përfshirë transferimin e raketave balistike drejt Rusisë”, thuhej në një deklaratë.

Bashkimi Evropian veproi në të njëjtën linjë disa ditë më vonë, duke vendosur sanksione ndaj tre linjave ajrore iraniane dhe dy kompanive të prokurimit “pas transferimeve të raketave dhe dronëve nga Irani drejt Rusisë”.

Por, nuk ka pasur raportime për përdorimin e raketës Fath 360 në Ukrainë. Notte tha se kjo mund të jetë sepse lëshuesit e Fath 360 nuk u dorëzuan kurrë ose sepse Rusia nuk kishte nevojë t’i përdorte, ndërsa rriti prodhimin vendas dhe mori dërgesa nga Koreja e Veriut.

Një raport i publikuar në shkurt të vitit të kaluar nga RUSI, një institut kërkimor me seli në Londër, vuri në dukje se Ministria ruse e Mbrojtjes planifikonte të prodhonte rreth 750 raketa balistike dhe 560 raketa lundruese në vitin 2025. Që atëherë, inteligjenca ushtarake ukrainase ka dhënë vlerësime edhe më të larta të prodhimit.

“Rusët thjesht mund të mos kenë pasur nevojë t’i përdorin këto raketa iraniane”, tha Notte.

Municionet

Vlerësohet se Irani i ka dërguar Rusisë sasi të mëdha municionesh dhe predhash që nga viti 2022. Një hetim i Wall Street Journal në vitin 2023 i vendosi shifrat në 300.000 predha artilerie dhe rreth 1 milion fishekë municioni.

Sulmet me dronë të Ukrainës në vitin 2025 sugjeruan se furnizimet ushtarake po vazhdonin. Në prill, mediat ruse raportuan për sulmet e para ndaj portit kaspik të Oljas, të ndjekura nga raportime për sulme të tjera në gusht.

Olja është identifikuar si një qendër kryesore për dërgesat e furnizimeve ushtarake iraniane.

Një raport i Shkollës së Ekonomisë së Kievit vitin e kaluar detajoi vëllimet e eksplozivëve që po transportoheshin me anije dhe hekurudhë si nga Irani ashtu edhe nga Koreja e Veriut. Raporti tha se furnizimet nga Koreja e Veriut tashmë përbënin 58 për qind të importeve ruse të eksplozivëve.

Notte tha se, po ashtu, predhat dhe fishekët nga Koreja e Veriut kanë tejkaluar në shkallë furnizimet iraniane.

“Ukrainasit vlerësuan vitin e kaluar se 50 për qind e të gjithë municionit që Rusia përdori në Ukrainë ishte nga Koreja e Veriut. Pra, ndjesia ime këtu është se, sapo Koreja e Veriut u shfaq si një furnizuese e madh ushtarake për Rusinë, ndoshta nuk kishte më nevojë për municion iranian”, tha Notte. /REL/

Lajmet

Filmi “Dua” i Blerta Bashollit triumfon në Kanë me çmimin “SACD”

Published

on

By

Filmi “Dua”, me regji dhe skenar nga Blerta Basholli, ka shënuar një sukses të madh ndërkombëtar duke fituar çmimin “SACD” në kuadër të programit prestigjioz “Semaine de la Critique” në Festivalin e Filmit në Kanë.

Ky çmim ndahet nga Shoqata e Autorëve dhe Kompozitorëve Dramaturgjikë në Francë dhe vlerëson veprat me skenar origjinal, vizion autorial dhe qasje të veçantë artistike. Me këtë nderim, “Dua” renditet ndër produksionet më të spikatura të këtij edicioni në një nga festivalet më të rëndësishme të filmit në botë.

Vlerësimi për filmin e Bashollit konsiderohet një tjetër dëshmi e fuqisë krijuese dhe ngritjes së vazhdueshme të kinematografisë kosovare në arenën ndërkombëtare. Suksesi i “Dua” vjen pas rrugëtimit të suksesshëm të regjisores kosovare, e cila tashmë është bërë një nga emrat më të njohur të filmit nga Kosova në skenën botërore.

Ky çmim pritet të rrisë edhe më tej vëmendjen ndërkombëtare ndaj filmit dhe industrisë së filmit në Kosovë, duke konfirmuar potencialin e artistëve kosovarë për të konkurruar në platformat më prestigjioze globale.

Continue Reading

Lajmet

Pesë shtete të BE-së me plan për integrim gradual të Ballkanit Perëndimor

Published

on

By

Pesë shtete anëtare të Bashkimit Evropian kanë propozuar një model të ri të integrimit gradual për vendet e Ballkanit Perëndimor, me synimin që ato të afrohen më shpejt me tregun e përbashkët evropian dhe të kufizohet ndikimi rus në rajon.

Sipas një dokumenti konfidencial të siguruar nga mediumi “Euractiv”, Austria, Çekia, Italia, Sllovakia dhe Sllovenia i kanë kërkuar Komisionit Evropian të rishqyrtojë mënyrën se si vendet kandidate përfshihen në tregun unik të BE-së.

Në dokument thuhet se për të ruajtur ritmin e zgjerimit dhe për të avancuar integrimin evropian, nevojiten “stimuj të fortë dhe tërheqës” për vendet aspirante. Propozimi parasheh që qasja në tregun e përbashkët të bëhet gradualisht dhe në bazë të meritës, sektor pas sektori.

Modeli, i quajtur “integrim sistematik sektorial”, synon që vendet e Ballkanit Perëndimor – përfshirë Shqipërinë, Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut dhe Serbinë – të përfshihen në më shumë programe të BE-së, paralelisht me harmonizimin e legjislacionit të tyre me atë evropian.

Sipas dokumentit, integrimi gradual duhet të nisë sapo një vend kandidat të arrijë nivel të lartë përafrimi me rregullat e BE-së në sektorin përkatës. Po ashtu, propozohet krijimi i mekanizmave mbrojtës për rastet kur një shtet që ka fituar qasje të veçantë në tregun evropian bën hapa prapa në reforma.

Ndër sektorët që mund të përfshihen në këtë model janë transporti, energjia, tregu i energjisë elektrike, tregu digjital, konkurrenca dhe politikat për lëndët e para. Dokumenti përmend edhe marrëveshjen për lëvizjen e të rinjve ndërmjet Mbretërisë së Bashkuar dhe BE-së si një model që mund të aplikohet për Ballkanin Perëndimor.

Megjithatë, propozimi nuk përfshin disa ide të ngritura nga Shqipëria. Ministri i Jashtëm shqiptar, Ferit Hoxha, kishte sugjeruar javën e kaluar që vendet kandidate të fitojnë status vëzhguesi në institucionet e BE-së gjatë procesit të mbylljes së kapitujve negociues.

Ndërkohë, analistë të çështjeve evropiane vlerësojnë se dokumenti nuk sjell risi të mëdha krahasuar me idetë e mëhershme për integrim gradual. Studiuesi i Këshillit Gjerman për Marrëdhënie me Jashtë, Milan Niq, ka deklaruar se propozimi duket si një version më i avancuar i koncepteve ekzistuese për integrim të pjesshëm.

Autorët e dokumentit i kanë bërë thirrje komisioneres për Zgjerim, Marta Kos, që të hartojë ide të reja për këtë qasje, duke argumentuar se ajo do ta forconte tregun unik evropian dhe do t’i afronte më shumë vendet kandidate me BE-në.

Kosova mbetet vendi më pak i avancuar në procesin e integrimit evropian në rajon. Edhe pse aplikoi për anëtarësim në BE në fund të vitit 2022, aplikimi i saj ende nuk ka marrë statusin e vendit kandidat dhe nuk përmendet në diskutimet aktuale për zgjerimin.

Në anën tjetër, Mali i Zi dhe Shqipëria konsiderohen më të avancuara në negociatat me BE-në, pasi kanë hapur të gjithë kapitujt negociues. Maqedonia e Veriut ka nisur zyrtarisht negociatat, ndërsa Serbia vazhdon procesin prej vitesh, megjithëse ai është ngadalësuar për shkak të kritikave lidhur me sundimin e ligjit dhe raportet me Rusinë.

Continue Reading

Lajmet nga UBT

Panairi i Ushqimit në UBT Prizren bashkon akademinë, industrinë dhe inovacionin ushqimor

Published

on

By

Në një atmosferë që ndërthurte traditën, inovacionin dhe bashkëpunimin profesional, në ambientet e Parkut të Inovacionit dhe Trajnimeve (ITP) në Prizren u mbajt edicioni i radhës i “Panairit të Ushqimit”, organizuar nga Fakulteti i Shkencave të Ushqimit dhe Bioteknologjisë në UBT. Ky aktivitet, që tashmë është shndërruar në një platformë të rëndësishme akademike dhe profesionale, mblodhi studentë, profesorë, ekspertë të industrisë ushqimore, përfaqësues institucionesh dhe biznese vendore e ndërkombëtare.

Në prani të Rektorit të UBT-së, Edmond Hajrizi, nënkryetarit të Komunës së Prizrenit, Furkan Bytyç, kryetarit të Shoqatës ESNAF, Varis Xhejlani, dekanit të Fakultetit Shkenca të Ushqimit dhe Bioteknologji në UBT, Fidan Feka, përfaqësuesve të industrisë dhe stafit akademik, panairi dëshmoi edhe një herë rolin që UBT po luan në ndërlidhjen e dijes me praktikën dhe tregun e punës.

Studentët prezantuan produkte ushqimore tradicionale dhe inovative, të realizuara përmes punës praktike në laboratorët modernë të UBT-së, duke demonstruar njohuritë profesionale dhe kreativitetin e tyre në fushën e teknologjisë ushqimore dhe bioteknologjisë. Vizitorët patën mundësi të shijojnë produkte të ndryshme, të njihen me teknikat moderne të përpunimit ushqimor dhe të shohin nga afër standardet profesionale që po ndërtohen në këtë program studimi.

Në fjalën e tij, Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, e cilësoi këtë aktivitet si një organizim natyrshëm të ndërtuar mes universitetit, komunës dhe industrisë.

“Ky është një organizim organik. Edhe komuna, edhe industria, edhe ne po bashkohemi natyrshëm sepse e dimë rëndësinë që ka zhvillimi i kësaj fushe. Është krijuar një format shumë i mirë, sidomos me ardhjen e kompanive të ndryshme këtu. Ia vlen të kemi një momentum të tillë dhe shpresoj që në vitet e ardhshme të na bashkëngjiten edhe më shumë qytetarë. Prizreni dhe i gjithë rajoni janë konfirmim i traditës dhe zhvillimit në industrinë ushqimore”, tha ai.

Ndërkaq, drejtori i Qendrës së UBT-së në Prizren, Vehbi Sofiu, theksoi se panairi tashmë është bërë pjesë tradicionale e aktiviteteve akademike në këtë qendër.

“Ky është viti i katërt që ky panair organizohet dhe tashmë është shndërruar në një ngjarje tradicionale, e cila po merr përmasa gjithnjë e më të mëdha në lidhjen e shkencës, njohurive profesionale dhe industrisë”, u shpreh ai.

Drejtori i Institutit të Forenzikës në UBT, profesori Cengiz Cesko, vlerësoi zhvillimin që ka marrë aktiviteti ndër vite.

“Sot po dëshmojmë rritjen e një ideje dhe të një emri. Kur kemi filluar, gjithçka ishte më e thjeshtë dhe më modeste. Tash ky është një aktivitet gjithnjë në rritje falë punës dhe angazhimit të secilit student. Është një aktivitet ku bashkohen shkenca, dija, praktika dhe teoria”, deklaroi ai.

Panairi përfshiu gjithashtu prezantime nga kompani të industrisë ushqimore, takime networking ndërmjet studentëve dhe sektorit privat, shpërndarje të certifikatave dhe diskutime mbi trendet moderne në teknologjinë ushqimore, sigurinë ushqimore dhe ushqyerjen e shëndetshme.

 

 

Continue Reading

Sport

Freiburg dhe Aston Villa përballen sonte në finalen e Ligës së Evropës

Published

on

By

Sonte do të luhet finalja e madhe e Ligës së Evropës, ku Freiburg dhe Aston Villa do të përballen për trofeun e dytë më të rëndësishëm të futbollit evropian për klube.

Të dy ekipet vijnë në këtë finale pas një sezoni të suksesshëm në garë, duke treguar formë të lartë dhe duke eliminuar rivalë të fortë në fazat eliminatore.

Ndeshja finale do të zhvillohet në orën 21:00, në stadiumin “Beşiktaş Park”, dhe pritet të sjellë një duel të fortë mes përfaqësuesit gjerman dhe atij anglez.

Si Freiburg ashtu edhe Aston Villa synojnë ta mbyllin sezonin evropian me trofe, në një finale që pritet të jetë e luftuar deri në minutat e fundit.

Continue Reading

Të kërkuara