Lajmet

Dhjetë “misteret” e mëdha ende të pazgjidhura

Cila është origjina e gjuhës?

Published

3 years ago

June 5, 2023

Betim Gashi

Në fusha të ndryshme të studimit, ka ende probleme që nuk kanë gjetur zgjidhe. Janë krijuar disa teori, por asnjëra prej tyre nuk ka një shpjegim shterues për çështje të caktuara. Pra, vini në punë trurin tuaj dhe shihni nëse mund të zgjidhni ndonjë nga dhjetë problemet e pazgjidhura të listuara më poshtë:

10. Çfarë e shkaktoi depresionin e madh?

Depresioni i Madh ishte një rënie dramatike ekonomike në të gjithë botën, duke filluar në disa vende që në vitin 1928. Fillimi i Depresionit të Madh në Shtetet e Bashkuara, është i lidhur me kolapsin e tregut të aksioneve në 29 tetor 1929, e njohur si E Premtja e Zezë. Depresioni pati efekte shkatërruese si tek vendet e industrializuara, ashtu edhe ato prej të cilave importoheshin lëndët e para.

Tregtia ndërkombëtare psoi një rënie të ndjeshme, ashtu si edhe të ardhurat personale, të ardhurat nga taksat, çmimet dhe fitimet. Qytetet në mbarë botën u goditën rëndë, sidomos ato që vareshin nga industria e rëndë. Ndërtimi pothuajse u ndërpre në shumë vende. Se çfarë e shndërron një recesion zakonisht të butë dhe të shkurtër apo ciklin “e zakonshëm” të biznesit në një depresion të madh, ky është ende një subjekt debatesh dhe shqetësimesh.

Studiuesit nuk kanë rënë dakord mbi shkaqet e sakta dhe rëndësinë e tyre relative. Kërkimi i shkaqeve, është i lidhur ngushtë me çështjen se si të shmanget një depresion në të ardhmen, dhe këssisoj pikëpamjet politike dhe këndvështrimet mbi politikat nga ana e studiuesve, janë të përziera në analizën e ngjarjeve historike të 80 viteve më parë.

Çështja më kryesore është nëse kriza qe kryesisht një dështim i tregjeve të lira apo në masë të madhe një dështim nga ana e qeverive për të parandaluar falimentimet e shumëpërhapura bankare, panikun që pasonte dhe reduktimin e ofertës së parasë. Ata që mbështesin një rol të madh të qeverisë në ekonomi, besojnë se Depresioni i Madh ishte më së shumti një dështim i tregut të lirë, ndërsa ata që besojnë tek tregjet e lira thonë se qe kryesisht dështimi i qeverisë ai që e përkeqësoi problemin.

9. Cila është origjina e gjuhës?

Origjina e gjuhës (glottogony), është një temë që ka krijuar spekulime të konsiderueshme gjatë gjithë historisë njerëzore. Përdorimi i gjuhës, është një nga tiparet më të spikatura dhe diagnostikuese që e dallojnë Homo Sapiensin nga speciet e tjera. Ndryshe nga e shkruara, gjuha e folur nuk lë gjurmë. Prandaj gjuhëtarët duhet të mbështeten në metoda indirekte, në përpjekjen e tyre për të deshifruar origjinën e gjuhës.

Në një fazë të evolucionit të njeriut, janë krijuar një ose më shumë sisteme të komunikimit verbal nga mjetet proto-gjuhësore ose jo-gjuhësore të komunikimit. Shimpanzetë dhe njerëzit u ndanë nga paraardhësi i përbashkët rreth 6 milionë vjet më parë, një moment kyç për evolucionin gjuhësor. Prej atëherë të gjitha hominidët e tjerë, të cilët mund të kenë dhënë shenja se si është zhvilluar gjuha, u zhdukën. (bota.al)

8. Çfarë e shkaktoi Revolucionin Industrial?

Revolucioni Industrial ishte një periudhë e fundit të shekullit XVIII dhe fillimit të shekullit XIX, kur ndryshime të mëdha në bujqësi, manafakturë, dhe transport patën një efekt të madh tek kushtet social-ekonomike dhe kulturore në Britani, dhe që më pas u përhapën në të gjithë botën, një proces që njihet ndryshe edhe si industrializimi.

Fillimi i Revolucionit Industrial shënoi një kthesë të madhe në historinë shoqërisë njerëzore, e krahasueshme me shpikjen e bujqësisë apo krijimin e qytet-shteteve të para; thuajse çdo aspekt i jetës së përditshme dhe shoqërisë njerëzore u ndikua në një farë mënyre. Shkaqet e këtij revolucioni ishin komplekse dhe mbeten ende një temë e debatueshme, me disa historianë që e shohin revolucionin si një produkt të ndryshimeve sociale dhe institucionale, të ndodhura në fund të epokës së feudalizmit në Britani, pas Luftës Civile Angleze në shekullit XVII.

Ndërsa kontrollet e kufijve kombëtare u bënë më efektive, përhapja e sëmundjeve u pakësua, në një kohë që u arrit parandalimi në kohë i epidemive deri atëhere mëse të zakonshme. Përqindja e fëmijëve që jetuan tej fëmijërisë u rrit në mënyrë të konsiderueshme, duke çuar në krijimin e një force të madhe punëtore.

Një çështje që ka ende sot interes për historianët, është arsyeja pse Revolucioni Industrial ndodhi në Evropë, dhe jo në pjesë të tjera të botës së shekullit XVIII-të, veçanërisht në Kinë, Indi dhe Lindjen e Mesme, apo në epoka të tjera si Antikiteti Klasik apo Mesjeta. Në këtë rast sillen në vëmendje faktorë të shumtë, duke përfshirë ekologjinë, qeverinë dhe kulturën.

7. Si është fituar gjuha?

Përftimi i gjuhës është procesi përmes së cilës zhvillohet aftësia e gjuhës tek një njeri. Shqetësimi i parë lidhet me zhvillimin e gjuhës tek fëmijët, ndërsa i dyti me zhvillimin e gjuhës tek të rriturit. Historikisht, teoricienët shpesh janë të ndarë ndërmjet theksimit të natyrës ose ushqimit, si faktori më i rëndësishëm shpjegues për përftimin. Një linjë e debatit është në mes të dy këndvështrimeve: atë të nativizmit psikologjik, dmth, aftësisë që ka gjuha për të qenë disi “e veçantë” në trurin e njeriut, dhe atë të “tabula rasa”, pra, gjuha është e përftuar për shkak të ndërveprimit trurit me mjedisin përreth.

6. Çfarë janë numrat ?

Pyetja këtu është: çfarë janë numrat, vendosje, grupe, pika etj? Në matematikë, një strukturë mbi një grup, ose më në përgjithësi një lloj, përbëhet nga objekte të tjera matematikore, që në njëfarë mënyre i bashkëngjiten grupit, duke e bërë më të lehtë për ta shpërfaqur apo punuar me të, ose i dhënë grumbullimit kuptim apo rëndësi. A janë ato objekte reale, apo janë thjesht marrëdhënie që domosdoshmërisht ekzistojnë në të gjitha strukturat?

Edhe pse ekzistojnë shumë këndvështrime të ndryshme në lidhje me atë se çfarë është një objekt matematikor, diskutimi mund të ndahet përafërsisht në dy shkolla të kundërta të mendimit: neoplatonizmi, i cili pohon se objektet matematikore janë të vërteta, dhe formalizmit, që thotë se objektet matematikore janë thjesht ndërtime formale.

5. Paradoksi i togut

Paradoksi i togut rrjedh nga presupozime të paqarta. Ai është një shembull i paradoksit që krijohet kur merret parasysh një grumbull rëre (ose kashte), nga i cili hiqen në mënyrë individuale kokrrizat. A është ende një “grumbull”, kur mbetet vetëm një kokërr? Problemi është në thelb pjesë e filozofisë së gjuhës, ku termat mund të jenë relative dhe të përpacaktuar, në krahasim me problemet në matematikë – ku të gjitha termat nga natyra kanë disa përkufizime – edhe nëse ai është vetëm si një variabël.

Më poshtë është një shembull i paradoksit:

Një grumbull rëre është i përbërë nga një koleksion i madh kokrrizash (Premisa 1)

Një grumbull rëre minus një kokërr, është ende një grumbull rëre. (Premisa 2)

Përdorime të përsëritura të Premisës nr 2 (çdo herë duke filluar me një numër më të vogël kokrrash), detyron me gjasë një persona të pranojë përfundimin se një grumbull mund të përbëhet edhe nga vetëm një kokrrizë rëre. Përballë kësaj, ekzistojnë disa mënyra për të shmangur këtë përfundim.

Dikush mund të kundërshtojë premisën e pare, duke mohuar se një grup i madh kokrizash përbën një grumbull (ose më në përgjithësi, duke mohuar se ka grumbuj). Një tjetër mund të kundërshtojë premisën e dytë, duke thënë se nuk është e vërtetë që të gjitha grupet e kokrrizave që iu është hequr një kokrrizë përbëjnë një grumbull.

Ose mund të pranojë përfundimin, duke insistuar se një grumbull rëre mund të përbëhet nga vetëm një kokrrizë. Paradoksi është i ndërlikuar për filozofët, sepse ata duhet të shpjegojnë se pse njëra nga dy premisat apo përfundimet është e gabuar, ndonëse ato duken të jenë vetë-dukshme.

4. A ekzistojnë vrimat e zeza?

A ekzistojnë vërtet vrimat e zeza? A rrezatojnë ato, siç parashikon baza teorike? A përmban ky rrezatim informacion mbi strukturën e tyre të brendshme, siç sugjerohet nga dualiteti vlerësim-gravitetit, apo jo, siç nënkuptohet nga përllogaritja fillestare e Houking? Nëse jo, dhe vrimat e zeza mund të zhduken, çfarë ndodh me informacionin e ruajtur në to? (Mekanika kuantike nuk lejon shkatërrimin e informacionit).

Apo rrezatimi ndalon në një moment, duke i lënë mbetjet e vrimës së zezë? A ka një mënyrë tjetër për të shqyrtuar në një farë mënyre strukturën e tyre të brendshme, në rast se një strukturë e tillë ekziston vërtet? Ndërsa relativiteti i përgjithshëm e përshkruan një vrimë të zezë si rajonin e një hapësire boshe me një veçori të ngjashme në qendër dhe një horizont ngjarjesh në daljen e jashtme, përshkrimi ndryshon kur merren parasysh efektet e mekanikës kuantike.

Studimet mbi këtë temë, tregojnë se në vend të mbajtjes kapur të materies përgjithmonë, vrimat e zeza mund të çlirojnë ngadalë një formë të energjisë termike të quajtur rrezatimi Houking. Megjithatë, në fund, përshkrimi i saktë i vrimave të zeza, që kërkon një teori të gravitetit kuantik, është i panjohur.

3. Untriseptium137

Emri untriseptium është përdorur si një piketë, si p.sh tek artikuj shkencorë në lidhje me kërkimin e elementit 137. Elementët transuranikë (ata përtej uraniumit) janë, përveç sasive mikroskopike dhe plutoniumin, të prodhuara gjithmonë në mënyrë artificiale, dhe zakonisht përfundojnë duke u emëruar sipas emrit të një shkencëtari, apo vendndodhjes së një laboratori që punon mbi fizikën atomike.

Për shkak se rëndësia e elementit 137 u theksua për herë parë nga fizikanti Riçard Fejnman, Elementi 137 quhet nganjëherë jozyrtarisht si Fejnmanium (simboli Fy) .Çdo element me numër atomik më të madh se 137, do të kërkonte që elektronet e para të udhëtojnë më shpejt sesa shpejtësia e dritës. Që nga fillim të viteve 1900, fizikanët kanë menduar se ky numër (137) mund të jetë në qendër të një TMU, Teorisë së Madhe të Unifikuar, e cila mund të lidhet me teoritë e elektromagnetizmit, mekanikës kuantike, dhe më veçanërisht gravitetit.

Megjithatë, fizikanët duhet ende të zbulojnë ndonjë lidhje midis numrit 137 dhe çdo ligji tjetër të fizikës në univers. Pritej që një ekuacion i tillë i rëndësishëm, të gjeneronte një numër të rëndësishëm, si pi-ja, por ky nuk qe rasti. Çështja është se cilat janë pasojat kimike të të paturit një element me një numër atomik sipër 137, elektronet e para të të cilit të udhëtojnë më shpejt sesa drita? A është “Fejnmaniumi” elementi i fundit kimik që mund të ekzistojë fizikisht?

2. Pse shohim ëndrra?

Ngjarjet e ëndrrave janë shpesh të pamundura, ose nuk kanë gjasa të ndodhin në realitetin fizik: ato janë gjithashtu jashtë kontrollit të ëndërruesit. Përjashtim nga kjo bën ajo që njihet si ëndërrim i kulluar, në të cilën ëndërrimtarët e kuptojnë se janë duke ëndërruar, dhe janë shpesh

të aftë të ndryshojnë mjedisin e tyre në ëndërr, dhe kontrollojnë aspekte të ndryshme të saj.

Mjedisi i ëndrrës është shpesh shumë më real në një ëndërr të kulluar, dhe shqisat janë në gatishmërinë më të madhe. Nuk ka asnjë konsensus universal lidhur me përkufizimin biologjik të procesit të ëndërrimit.

Një vëzhgim i përgjithshëm tregon se ëndrrat janë të lidhura fort me gjumin REM. REM është faza e gjumit në të cilën aktiviteti i trurit është më syçelët, çka është arsyeja pse shumë studiues besojnë se në këtë fazë ëndrrat janë më të forta, edhe pse kjo do të thotë gjithashtu se në këtë gjendje ëndrrat mbahen mend më lehtë. Gjatë një jetëgjatësie tipike, një njeri kalon në total 6 vjet duke ëndërruar (ose rreth 2 orë çdo natë). Nuk dihet se në cilën pjesë të trurit e kanë origjinën ëndrrat – nëse ka realisht një vend të veçantë – ose pse ndodhin ëndrrat.

1. Cilat janë origjinat kimike të jetës?

Cilat janë origjinat kimike të jetës? Si përbërësit kimikë jo të gjallë gjenerojnë vetë-kopjimin, format e ndërlikuara të jetës? Në shkencat natyrore, abiogjeneza, çështja e origjinës së jetës, është studimi se si jeta në Tokë mund të ketë dalë nga jo-jeta. Ekziston një konsensus shkencor sipas së cilës abiogjeneza ka ndodhur diku mes 4.4 miliardë viteve më parë, kur u krijuan avujt e parë të ujit të lëngshëm, dhe 2.7 miliardë viteve më parë, kur një sasi izotopesh të qëndrueshme të karbonit, hekurit, dhe squfurit shënjestrojnë mineralet me origjinë biogjenike, sedimenteve dhe markuesve biologjikë molekularë që tregojnë fotosintezën.

Nuk ekziston realisht asnjë “model standard” i origjinës së jetës. Por modelet e pranuara së fundmi, janë ndërtuar në një mënyrë apo një tjetër mbi një numër zbulimesh rreth origjinës së komponentëve molekularë dhe qelizorë për jetën. Që prej vitit 2007, askush nuk e ka sintetizuar ende një “protoqelizë” duke përdorur përbërës themelorë që mund të kenë qenë vetitë e nevojshme të jetës (e ashtuquajtura qasja “nga poshtë lart”). Pa një provë të këtij parimi, shpjegimet kanë qenë të prirura të jenë të kufizuara tek specifikat. Megjithatë, disa studiues janë duke punuar në këtë fushë, sidomos Stin Rasmusen në Los Alamos National Laboratory dhe Xhek Shostak nga Universiteti i Harvardit./bota.al/

Related Topics:mistere misteret e pazgjidhura

Up Next

Studim: Pilula për kancerin e mushkërive ul rrezikun e vdekjes përgjysmë

Don't Miss

Trupa shtesë të NATO-s mbërrijnë në Kosovë

Vendi

Reformat në drejtësi dhe zgjedhja e Kryeprokurorit: Haxhiu pret në takim kryesuesin e Këshillit Prokurorial

Published

1 hour ago

April 22, 2026

UBTNews

Ushtruesja e detyrës së Presidentes së Kosovës dhe njëherësh Kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, ka pritur sot në takim Kryesuesin e Këshillit Prokurorial, Arian Gashi.

Pjesë e këtij diskutimi ishin sfidat dhe arritjet me të cilat po përballet sistemi prokurorial në Kosovë. Në takim u diskutua edhe për reformat e nevojshme në drejtësi dhe për procesin e zgjedhjes së Kryeprokurorit të Shtetit.

“Folëm për reformat në drejtësi dhe domosdoshmërinë e përmbylljes sa më të shpejtë të procesit për zgjedhjen e Kryeprokurorit të Shtetit”, shkruan Haxhiu.

Ndërsa, një temë tjetër që u ngrit në këtë takim ishin edhe nevojat buxhetore e infrastrukturore, si dhe nevojat për më shumë prokurorë dhe staf mbështetës, çështje që ndikojnë në efikasitetin institucional, sipas Haxhiut.

Tutje, u.d. presidentja Haxhiu, drejtuesit të Këshillit Prokurorial ia ka riafirmuar përkushtimin për pavarësinë institucionale dhe forcimin e sundimit të ligjit në Republikën e Kosovës.

Aktualitet

Përurohet renovimi i Klinikës së Kardiologjisë në QKUK

Published

2 hours ago

April 22, 2026

UBTNews

Sot është përuruar transformimi i Klinikës së Kardiologjisë në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës, pas përfundimit të punimeve për modernizimin e hapësirave të saj.

Në këtë ceremoni morën pjesë përfaqësues të institucioneve të vendit dhe Ambasadori i Luksemburgut, shtet ky që mbështeti financiarisht projektin.

Projekti ka përfshirë renovimin e një hapësire prej rreth 400 metrash katrorë, e cila është përshtatur për nevojat e shërbimeve kardiologjike.

Pjesë e këtij investimi është edhe funksionalizimi i Cath-Lab-it (Laboratorit të Kateterizimit) dhe vendosja e një angiografi të ri, pajisje këto që shërbejnë për diagnostikimin dhe trajtimin e sëmundjeve të zemrës.

Sipas njoftimit, ky transformim ka përfshirë edhe njësinë gjysmë-intenzive, punimet e së cilës kishin nisur në prill të këtij viti.

Ministri i Shëndetësisë, Arben Vitia, bëri të ditur se ky renovim synon rritjen e kapaciteteve për trajtimin e pacientëve dhe përmirësimin e kushteve të punës për stafin mjekësor.

Lidhur me rëndësinë e këtyre punimeve, Kryeministri Albin Kurti u shpreh se ky ndryshim është komfort standardeve moderne.

“Një hapësirë prej rreth 400 metrash katrorë është transformuar sipas standardeve moderne spitalore, duke krijuar kushte më të mira për mjekët, specialistët, infermierët dhe mbi të gjitha, kushte më dinjitoze për shërim të plotë e më të shpejtë për pacientët tanë”, deklaroi Kryeminstri Kurti.

Rajoni

Shkodër: Humb jetën 27-vjeçarja pas lindjes së binjakëve

Published

2 hours ago

April 22, 2026

UBTNews

Një 27-vjeçare me inicialet M.S. ka ndërruar jetë në spitalin e Shkodrës, pak orë pasi solli në jetë fëmijët e saj binjakë.

Vdekja e të resë erdhi si pasojë e komplikimeve shëndetësore që u shfaqën menjëherë pas procesit të lindjes.

Për shkak të gjendjes kritike, gjatë ditës ishte bërë një apel urgjent për sigurimin e gjakut të grupit 0 negativ, në përpjekje për të stabilizuar gjendjen e saj. Siç raporton “Top Channel”, pavarësisht ndërhyrjes së stafit mjekësor dhe trajtimit intensiv, e reja nuk arriti t’i mbijetojë krizës shëndetësore.

Deri më tani nuk ka një njoftim zyrtar nga autoritetet spitalore mbi shkaqet specifike mjekësore që çuan në fatalitet.

Lajmet

DITARI: Çfarë lajmesh kemi lexuar në çdo 22 prill, në vitet nëntëdhjetë

Published

4 hours ago

April 22, 2026

UBTNews

22 prill 1993

Lajmet kryesore:

Dr. Bujar Bukoshi në Ankara

Konferencë për shtyp për Kosovën në Pallatin e Kongresit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës

Në Prishtinë policia serbe rrahu dy studentë

Kryetari i Degës së LDK-së së Suharekës në “bisedë informative”

Në “bisedë informative” edhe aktivistët e komunës së Lipjanit

Në Sekiraqë të Podujevës u bastis një familje

Një anije e Hondurasit provoi të shkelë hapësirën detare të Shqipërisë

Vizitat në Kosovë vetëm me përcjellje

Këmbëngulje për vendosjen e refugjatëve serbë në Deçan

Pesë gjykatës serbë nga Jagodina në Mitrovicë

22 prill 1994

Lajm i plotë:

Konferencë për gazetarë e kryetarit të Republikës së Kosovës dr. Ibrahim Rugova

Javën që po shkon e karakterizoi një sulm represiv e terror. Vështirë se mund të numrohen viktimat e këtij represioni që po zgjat qe sa vite në Kosovë, tha në konferencën e sotme për gazetarë kryetari i Republikës së Kosovës dr. Ibrahim Rugova.

U intensifikuan bastisjet me pretekst të kërkimit të armëve në rrethinat e qyteteve të Podujevës, Gjakovës, Lipjanit, Vitisë, Malishevës, Mitrovicës, Skënderajt, Istogut, Klinës, Vushtrrisë, Ferizajit, Prizrenti, Gjilanit, Kamenicës, Prishtinës e Deçanit. Bastisjet përcillen me demolime, me maltretime, arrestime e dënime të njerëzve. Për shkak se kërkoheshin armë prej tij, u dënua me burg Ymer Bala, deputet nga Mitrovica. Ndërsa në lokalitete të ndryshme të Kosovës, si në fshatin Bokshiq të Klinës, në aeroportin e Dumoshit afër Podujevës dhe në disa shkolla, forcat serbe shtinë edhe me armë.

Gjatë javës u bë një represion i madh ndaj nxënësve shqiptarë, në shkollat e Deçanit, Klinës e Kijevës. Janë kërcënuar e janë rrahur nxënës e arsimtarë dhe është djegur një pjesë e dokumentacionit të shkollës. Po shfaqet alergji aq e madhe ndaj shkollës shqipe dhe ndaj nxënësve shqiptarë, theksoi kryetari Rugova.

Pati lëvizje të ushtrisë në kufirin me Shqipërinë, në Vërmicë – në vendkalimin kufitar të Kosovës me Shqipërinë, i cili më nuk është vendkalim, por është i mbyllur, ndërsa në Dragash pati vendosje të reja të ushtrisë, tha dr. Rugova dhe shprehu keqardhje për vrasjen e dy qytetarëve shqiptarë javën e kaluar në kufirin Shqipëri – Kosovë. Ai theksoi se qytetarët ishin të paarmatosur. Kjo do të thotë se kufiri i Kosovës me Shqipërinë vazhdon të jetë mur i fundit i Berlinit dhe mur mjaft i rrezikshëm në Evropë.

Vazhdoi ndjekja e aktivistëve politikë të të gjitha partive politike, ndërsa këtu në Prishtinë filloi edhe një proces i montuar politik kundër 14 shqiptarëve. Ky proces, si dhe ato nga fundi i vitit të kaluar dhe fillimi i këtij viti, bëhet me qëllim që të diskreditohet lëvizja paqësore e shqiptarëve dhe e popullit të Kosovës.

Pasi përkujtoi se gjatë javës që shkoi pati plaçkitje të mëdha të mallit, përzënie të njerëzve nga banesat e dërgime me dhunë në ushtri, kryetari Rugova konstatoi se është mjaft e rrezikshme kjo peshë e represionit që po e rëndon Kosovën.

Në vazhdim, ai kërkoi që bashkësia ndërkombëtare ta ketë parasysh situatën në Kosovë, e cila mund të eskalojë.

Dr. Rugova dënoi maltretimin e znj. Adelajde Felike – Timan, gazetare e “Dojçe Veles”, e cila ishte në Kosovë dhe e cila u keqtrajtua nga policia serbe derisa po kalonte në vendkalimin kufitar Kosovë – Shqipëri.

Në vazhdim, kryetari Rugova shfaqi keqardhje për tragjedinë në Gorazhde. Kjo tragjedi po e habit gjithë botën, edhe për shkak të paaftësisë së institucioneve ndërkombëtare që ta ndalojnë atë. Edhe në këtë kontekst Kosova u përmend si një vatër e krizës në ish-Jugosllavi që kërkon zgjidhje.

“Ne na vjen keq në rast se legalizohet dhuna dhe agresioni në Bosnjë. Nëse bëhet kjo atëherë do të ketë probleme në Ballkan dhe në gjithë Evropën. Të gjitha parimet e institucioneve ndërkombëtare dhe të Kombeve të Bashkuara janë që të mos shpërblehen dhuna dhe agresioni, por përpjekjet për paqe. Dje edhe sekretari i shtetit amerikan Kristofer shprehu pikëpamjet për rrezikun e shpërthimit të luftës në Kosovë apo në Maqedoni. Nëse vazhdon projekti i krijimit të Serbisë së Madhe në Bosnjë, ai mund të vazhdojë edhe në pjesët tjera”, theksoi kryetari Rugova.

Ai përshëndeti planin e presidentit Klinton për intervenime më të gjëra në Bosnjë. Ai shfaqi shpresën se bashkësia ndërkombëtare do të bëjë çmos që ta pengojë këtë tragjedi dhe se do të gjindet një zgjidhje për të gjitha problemet në ish-Jugosllavi.

Në rast se mbahet një samit në nivelin më të lartë midis SHBA-ve, Bashkimit Evropian dhe Rusisë, siç është propozuar, kryetari Rugova tha se do të kërkojmë me ngulm që Kosova patjetër të jetë pjesë e kësaj zgjidhjeje, pasi Kosova ishte pjesë e ish-federatës jugosllave, ishte njësi federale, që kishte statusin e barabartë me njësitë e tjera. Kosova edhe si vatër e krizës, po të mos zgjidhet në bazë të vullnetit politik të popullit dhe të konteksteve ballkanike, do të jetë një rrezik i vazhdueshëm.

Në fund, kryetari Rugova pasi përkujtoi zhgënjimet që ndodhën me institucionet ndërkombëtare, kërkoi që Kosova të vihet në mbrojtje ndërkombëtare të Kombeve të Bashkuara apo të institucioneve të tjera ndërkombëtare.

Duke u përgjigjur në pyetjen se a është shpërblyer lëvizja paqësore e shqiptarëve në Kosovë dhe se a mund të ketë kjo lëvizje alternativë, kryetari Rugova tha se tash kjo lëvizje, udhëheqja dhe populli i Kosovës gëzojnë në botë një autoritet për qëndresën dhe durimin që kanë treguar deri më tash. “Shpresoj se do të shpërblehet kjo politikë. Kryesore është të ndalet lufta e tragjedia në Bosnjë dhe të pengohet përhapja e konfliktit në Kosovë. Ne e kemi thënë edhe shumë herë më parë se duke pasur parasysh situatën tonë prej vitit 1990 e këndej, çdo alternativë e lëvizjes paqësore do të ishte katastrofale”, theksoi ai.

Duke komentuar një lajm për ngritjen e shtëpive për refugjatët eventualë ose fatkeqësitë natyrore në verilindje të Shqipërisë, kryetari Rugova, pasi tha se nuk ka informacione të tjera pos atyre që janë publikuar shtoi: “Nuk kisha dëshiruar të ndodh diçka këtu në Kosovë, pasi, siç kemi thënë, nëse ndodh diçka në Kosovë, pak do të ketë edhe refugjatë. Nuk duhet ta marrim me ndonjë panik këtë lajm që mund të ndikojë negativisht te popullata. Me siguri Kryqi Kuq ka menduar që të marrë masa preventive për çdo rast eventual”, përfundoi kryetari Rugova.

Lajme të tjera:

Qeveria e Kosovës kërkon përfshirjen e Kosovës në bisedimet për paqe

Amerikanët pohojnë se është diskutuar edhe mundësia e bombardimit të pozicioneve në Serbi

U.Kristofer: Serbia synon të përhapë konfliktin në Kosovë

Në Vërbicë të Kamenicës serbët provokojnë me të shtëna armësh

Ushtria dhe policia serbe bastisi disa shtëpi në Dimcë të Hanit të Elezit

Policia konfiskoi librezat e nxënësve të SHF “H.Dobruna” në Junik

Vdiq Mehmet Hajrullahu, i cili ishte torturuar para dy javësh në polici

Represioni në Kosovë

Kaçanik: Në “cirilikë” edhe mbishkrimet e firmave private

Të hënën fillon procesi kundër 10 shqiptarëve në Shkup

U ndërprenë punimet e Parlamentit të Maqedonisë

Shaban M.Çelaj për Fondin e Qeverisë së Kosovës dha 5.000 dollarë

Në Prizren katër shqiptarë u dënuan për armë

Serbët e Varvarinit u shitën armë shqiptarëve

Komunistët serbë ftojnë shqiptarët për bisedime

22 prill 1995

Lajmet kryesore:

Kryetari Rugova u takua me Sabri Godon dhe monsinjor Rok Mirditën

Delegacioni i Kosovës u takua me delegacionin parlamentar të Këshillit të Evropës

Ish-policët në Pejë mohojnë akuzën

B.Luzha: Në polici kërkonin që me çdo kusht t’i pranojmë akuzat

Plaçkitje e re përmes taksave për ujë

Dhuna e përditshme në Kosovë

Plaçkitje në tregun e Istogut

Republika e imagjinuar serbe në Bosnjë i shtriu duart edhe në Kosovë

Si u plaçkit ndërmarrja “Luks” e Mitrovicës

22 prill 1997

Lajmet kryesore:

Dr. Esat Stavileci u takua me kryetarin e Gjykatës Kushtetuese të Austrisë

Konferencë për gazetarë në PSHDK

Nano nuk është deklaruar rreth statusit të Kosovës as të shqiptarëve në Maqedoni

Në vend të refuzimit, reklamim i ndërmarrjeve të pushtuesit

Gjermani: Një refugjat kthehet e dhjetë shkojnë

Katër shqiptarë po mbahen në aeroportin e Beogradit

Në Irzniq u përkujtua studenti martir Armend Daci

E burgosura Shukrie Rexha merret edhe më tutje në pyetje

U mor në pyetje kryetari i Degës së UNIKOMB-it në Suharekë

Dhuna e përditshme në Kosovë

Në Gjykatën e instaluar serbe në Suharekë u nxor në gjyq një inkasant i KKF-së

Një qytetari nga Podujeva iu plaçkitën cigare në vlerë prej 5. 000 DM

Rënie e vlerës së markës gjermane – çmimet në rritje

Në Gllogoc policia ndërpreu ndeshjen midis Ferronikelit dhe Prishtinës

Vllasi akuzoi regjimin serb për ligjet diskriminuese ndaj shqiptarëve

Në komunën e Podujevës u ndihmuan 505 familje shqiptare

Lajm i plotë:

Policia srebe në Klinë vrau një djalosh serb

Pardje policia serbe vrau në Klinë djaloshin 14 vjeçar Zharko Dubiq nga fshati Llukavc, njofton gazeta “D. telegraf”.

Pranë djaloshit të vrarë është gjetur një pushkë gjuetie. Sipas kësaj gazete ai gjoja ka dashur ta marrë hakun e xhaxhait të tij Dragolubit, i cili para katër vjetësh ishte vrarë para stacionit të policisë në Klinë.

Organet serbe nuk kanë dhënë kurrfarë njoftimi për këtë vrasje.

22 prill 1998

Edicioni i parë (ora 10:00)

Lajm i plotë:

GJENDJE SHUMË E RREZIKSHME NË DEÇAN

Barikadim i forcave serbe dhe të shtëna sporadike në fshatin Baballoq

Sot në mëngjes forca të mëdha ushtarako-policore janë stacionar dhe janë barrikaduar në vendbanimin e kolonëve, kurse në rrugën magjistrale që kalon afër vendbanimit të kolonistëve serbë në Baballoq janë ngritur postblloqe të policisë dhe po vazhdon kontrollimi rigoroz.

Baballoqi është një fshat shqiptar, me 180 familje dhe rreth 1600 banorë, ndërsa rreth 300 metra larg tij është ngritur kampi i kolonistëve serbë.

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Deçan njofton se nga fshati Baballoq edhe sot po dëgjohen të shtëna sporadike.

Në orën 7. 30 një konvoj ushtarak, i pajisur me armatim të rëndë, arriti në Deçan nga Peja dhe pastaj shkoi në drejtim të këitj fshati.

Baballoqi ishte cak i një sulmi gjatë ditës së djeshme prej orës 10:45 deri në orën 20:15. Në sulmin nga largësia kishin marrë pjesë policë, ushtarë dhe kolonistë serbë të vendosur në kampin e refugjatëve serbë, rreth 300 metra larg fshatit Baballoq.

Për konfrontime të armatosura gjatë ditës së djeshme njoftojnë sot edhe gazetat serbe, duke e hedhur përgjegjësinë për këto në anën e shqiptarëve. Thuhet se në kampin e refugjatëve, afër Baballoqit në rrugën për Gramoçel e Glloxhan policia e Deçanit ka formuar një punkt të policisë, të cilin e kanë sulmuar shqiptarët. Policët janë përgjigjur me zjarr, ndërsa anën e policisë nuk ka të vrarë e të plagosur.

Aktivistët e LDK-së shkuan mbrëmë vonë në Baballoq. Ata i thanë QIK-ut se nuk dihej për të vrarë ose të plagosur gjatë sulmit të djeshëm serb.

Sulmi i djeshëm kundër fshatit Baballoq është i pari sulm masiv pas atij kundër fshatit Glloxhan më 24 mars, kur në shtëpitë e veta u vranë tre të rinj shqiptarë dhe disa të tjerë u plagosën.

Ka disa ditë që gjendja në Deçan është para shpërthimit. Politika dhe forcat serbe kanë bërë përgatitje të gjithanshme për një sulm masiv kundër fshatrave shqiptare, të cilat kanë mbetur etnikisht të pastra pasi nga shtëpitë e veta me urdhërin e policisë serbe janë larguar serbët e malazezët.

Lajme të tjera:

Pozicionime të forcave ushtarake në brezin kufitar

Policia u largua nga stacioni në Irzniq

Edicioni i dytë (ora 13:00)

Lajmet kryesore:

Forcat serbe vazhdojnë të shtijnë kundër banorëve të Baballoqit

Përforcime të ushtrisë jugosllave në kufi me Shqipërinë dhe në Dushkajë të Gjakovës

U rrah përkthyesi shqiptar i gazetarit të sevrisit anglisht të “Dojçe veles”

Çështja e Kosovës – me rëndësi të jashtëzakonshme për paqen në Evropë

Gjendje e tensionuar në kufirin verilindor të Shqipërisë

Parakalime të ushtrisë nëpër fshatin Shkabaj

Rreth stacioneve të policisë në Podujevë janë vendosur thasë me rërë