Opinione

Dështimi i “durimit strategjik” të Iranit: Ajo që pason mund të jetë shumë më e keqe

Published

on

Taktika e durimit strategjik të Iranit ka dështuar dhe ajo që pritet të ndodhë në vijim mund të jetë dukshëm më e rëndë. Vetëpërmbajtja nuk arriti ta parandalonte luftën, andaj lidershipi i ri iranian mund të kërkojë tani një qasje shumë më të rrezikshme për të ndërtuar mbrojtjen e tij parandaluese.

Për vite me radhë, udhëheqësit e Iranit besuan se koha ishte në anën e tyre. Pas tërheqjes së Shteteve të Bashkuara nga marrëveshja bërthamore e vitit 2015, e njohur si JCPOA, Teherani adaptoi atë që më vonë u përshkrua si qasja e “durimit strategjik”. Në vend të një përshkallëzimi të menjëhershëm, Irani zgjodhi të duronte presionin ekonomik, duke pritur nëse diplomacia mund të ringjallej. Logjika pas kësaj strategjie ishte e thjeshtë: herët a vonë, Uashingtoni do ta kuptonte se konfrontimi me Iranin ishte kundër interesave të veta. Sot, ky supozim është thërrmuar tërësisht.

Kolapsi i diplomacisë dhe shpërthimi i luftës e kanë detyruar lidershipin iranian të përballet me një realitet të dhimbshëm: besimi i tyre se SHBA-ja në fund do të vepronte në mënyrë racionale, mund të ketë qenë një llogaritje krejtësisht e gabuar.

Nëse Irani i mbijeton konfliktit aktual, mësimet që udhëheqësit e tij do të nxjerrin nga ky moment, mund t’i nxisin ata drejt krijimit të një mbrojtjeje parandaluese bërthamore. Pas tërheqjes së administratës së parë Trump nga marrëveshja bërthamore dhe nisjes së fushatës së “presionit maksimal” në vitin 2018, Teherani fillimisht shmangu përshkallëzimin e madh.

Për gati një vit, ai qëndroi kryesisht brenda kufijve të marrëveshjes, me shpresën se nënshkruesit e tjerë, veçanërisht evropianët, do ta ruanin akordin dhe do të ofronin përfitimet ekonomike të premtuara pavarësisht sanksioneve amerikane.

Kur kjo dështoi, Teherani nisi rritjen graduale të aktiviteteve bërthamore, duke zgjeruar pasurimin dhe duke reduktuar zbatimin e marrëveshjes hap pas hapi, por gjithashtu duke shmangur një shkëputje përfundimtare.

Ky ritëm u përshpejtua pasi parlamenti iranian miratoi një ligj për rritjen e aktiviteteve bërthamore pas vrasjes së shkencëtarit Mohsen Fakhrizadeh, trend që u përforcua me zgjedhjen e presidentit konservator Ebrahim Raisi në vitin 2021.

Synimi përfundimtar ishte rindërtimi i fuqisë negociuese, pasi Teherani besonte se trendet gjeopolitike po zhvendoseshin në favor të tij. Nga perspektiva e tyre, rritja e Kinës, ashpërsimi i Rusisë dhe çarjet brenda aleancës perëndimore sugjeronin se aftësia e Uashingtonit për të izoluar Iranin do të dobësohej me kohën. Paralelisht, Irani ndoqi një strategji të uljes së tensioneve me fqinjët, duke përmirësuar marrëdhëniet me shtetet e Gjirit, gjë që kulmoi me afrimin saudito-iranian të ndërmjetësuar nga Kina në vitin 2023.

Megjithatë, sulmi i përbashkët SHBA-Izrael mbi Iranin ekspozoi se sa i gabuar ishte supozimi se Uashingtoni preferonte stabilitetin përballë luftës.

Në anën tjetër, edhe Uashingtoni po e lexon gabim situatën. Për vite me radhë, mbështetësit e presionit maksimal pretenduan se sanksionet do ta thyenin Iranin nga brenda ose do të shkaktonin kolapsin e regjimit, por deri më tani asgjë nga këto nuk ka ndodhur.

Përkundrazi, baza politike e Iranit është mobilizuar përballë sulmeve të jashtme. Për më tepër, Irani ka shpenzuar vite duke forcuar kapacitetet parandaluese, përfshirë raketat balistike dhe dronët e sofistikuar, të cilët tashmë po shkaktojnë dëme të konsiderueshme te kundërshtarët dhe po varfërojnë sistemet e mbrojtjes raketore të SHBA-së dhe Izraelit.

Mbyllja e Ngushticës së Hormuzit ka sjellë trazira në tregjet globale të energjisë, por pasoja më e rëndë e sulmit amerikan mund të jetë ndryshimi radikal i strategjisë iraniane.

Vrasja e Liderit Suprem Ali Khamenei në ditën e parë të luftës mund të shërbejë si motiv për lidershipin e ri që të rishikojë strategjinë bërthamore. Pa pengesat ideologjike të së kaluarës, logjika është e thjeshtë: nëse diplomacia nuk sjell heqje sanksionesh apo largim të kërcënimit të luftës, armët bërthamore mbeten alternativa e vetme.

Emërimi i Mojtaba Khameneit, djalit të ish-liderit, tregon për një udhëheqje që po braktis kufizimet e mëparshme. Nëse ky mentalitet i ri zë rrënjë, Lindja e Mesme mund të hyjë në një epokë shumë më të rrezikshme, ku armët bërthamore shihen si mbrojtja e fundit dhe ku përhapja e tyre nuk mund të ndalet më.

Pikëpamjet e shprehura në këtë artikull janë të autorit dhe nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht qëndrimet editoriale të Al Jazeera-s.

Opinon: Sina Toossi- Bashkëpunëtor i lartë i jashtëm në Qendrën për Politikë Ndërkombëtare (Center for International Policy)

Continue Reading

Opinione

Është koha që bota të vazhdojë përpara pa Shtetet e Bashkuara

Published

on

By

Është koha që bota të vazhdojë përpara pa Shtetet e Bashkuara, pasi këto të fundit nuk dëshirojnë më të jenë garantuesi i rendit botëror. Është koha që ne të tjerët ta marrim këtë përgjegjësi. Më 28 shkurt, Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli nisën një luftë kundër Iranit. Sulmet amerikano-izraelite erdhën pa paralajmërim paraprak ose miratim nga Kombet e Bashkuara dhe shënjestruan e vranë liderin suprem iranian, Ajatollahun Ali Khamenei. Vetëm dy muaj më parë, SHBA-ja nisi një tjetër sulm ndaj Venezuelës, ku forcat e saj speciale rrëmbyen presidentin venezuelian Nicolas Maduro nga rezidenca e tij në Karakas dhe e transferuan në Nju Jork, ku ai përballet me akuza penale në një gjykatë federale.

Midis këtyre dy sulmeve të dhunshme, Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, u tërhoq nga 66 organizata ndërkombëtare, duke përfshirë 31 subjekte të OKB-së, dhe nisi “Bordin e Paqes”, një institucion i ri që ai e kryeson personalisht dhe që sugjeroi se mund të zëvendësonte OKB-në. Këto dhe zhvillime të tjera në vitet e fundit dëshmojnë se rendi botëror që SHBA-ja ndihmoi të vendosej në vitin 1945, nuk i shërben më interesave të saj. Për tetë dekada, pasuria, diplomacia dhe fuqia ushtarake amerikane e mbajtën këtë arkitekturë. Pavarësisht kritikave për mënyrën se si u ushtrua kjo fuqi, shkalla e përkushtimit ishte e jashtëzakonshme dhe SHBA-ja nuk ishte e detyruar ta bënte këtë; ajo zgjodhi ta bënte.

Bota e vitit 2026 i ngjan shumë pak asaj të vitit 1945. Evropa është rindërtuar, Kina është ngritur, ndërsa Kanadaja, Japonia, Koreja e Jugut dhe shumë shtete të Gjirit janë të pasura. Brazili, Indonezia, Nigeria, India, Vietnami dhe vende të tjera janë në rritje e sipër. Kërcënimet e sotme si ndryshimet klimatike, pandemitë dhe terrorizmi, vështirë se mund të imagjinoheshin kur u hartua Karta e OKB-së. Nuk është e paarsyeshme që amerikanët të pyesin se pse duhet të vazhdojnë të mbajnë një barrë joproporcionale për një sistem të krijuar për një botë që nuk ekziston më. Pyetja është se çfarë synon të bëjë pjesa tjetër e botës.

Për një kohë të gjatë, multilateralizmi ka qenë diçka që SHBA-ja e siguronte dhe të tjerët e konsumonin. Kombet evropiane u strehuan nën garancitë amerikane të sigurisë duke kritikuar politikën e jashtme të SHBA-së. Vendet në zhvillim kërkuan reforma institucionale duke u mbështetur në financimin amerikan. Shtetet e vogla si ato të Karaibeve thirrën ligjin ndërkombëtar si mburojën tonë, ndërkohë që kontribuan pak për ta zbatuar atë. Nëse vërtet e vlerësojmë këtë sistem, tani duhet ta dëshmojmë këtë vlerë me burime, e jo vetëm me retorikë.

Një hap i parë i fuqishëm do të ishte zhvendosja e selisë së OKB-së nga Nju Jorku si një pranim i realitetit. Pse duhet që ky trup botëror të mbetet në një komb që po tërhiqet nga aq shumë pjesë të tij dhe po ndërton alternativa?

Zhvendosja do të sinjalizonte se komuniteti ndërkombëtar synon të ruajë multilateralizmin pavarësisht pjesëmarrjes amerikane. Gjeneva dhe Vjena mund të ofrojnë neutralitet, ndërsa Nairobi dhe Rio de Zhaneiro do ta qendërsonin organizatën në Jugun Global. Edhe një komb ishullor si Antigua dhe Barbuda, Barbadosi apo Xhamajka do të nënvizonte se ky është tani një institucion për të cenuarit, jo për të fuqishmit.

Më botërisht, OKB-ja kërkon një model të ri financimi. SHBA-ja ka siguruar rreth 22 për qind të buxhetit të rregullt dhe shumë më tepër për ruajtjen e paqes. Kjo varësi i dha Uashingtonit ndikim të jashtëzakonshëm dhe e bëri organizatën peng të politikës së brendshme amerikane. Nëse vlerësojmë multilateralizmin, duhet ta mbushim këtë boshllëk. Bashkimi Evropian, Kina, Japonia, shtetet e Gjirit dhe ekonomitë në zhvillim duhet të kontribuojnë në përpjesëtim me interesin e tyre në një rend ndërkombëtar funksional.

Urgjenca e këtyre reformave nënvizohet nga krizat që po shpalosen tani. Sulmet ndaj Iranit rrezikojnë një shpërthim më të gjerë rajonal, ndërsa rrëmbimi i presidentit të Venezuelës ka destabilizuar Amerikën Latine dhe ka vendosur një precedent ku asnjë udhëheqës sovran nuk është përtej rrezikut nga forca unilatere. Ndërkohë, luftërat në Gazë dhe Sudan vazhdojnë, dhe në secilin rast, Këshilli i Sigurimit i OKB-së është treguar i paaftë ose i pavullnetshëm për të vepruar, i paralizuar nga vetë struktura e vetos që privilegjon të fuqishmit.

Një OKB e zhvendosur dhe e rijetësuar, e financuar gjerësisht dhe që nuk i detyrohet më një mbrojtësi të vetëm, nuk do t’i zgjidhte këto kriza brenda natës, por mund të vepronte me legjitimitet më të madh. Ajo mund të autorizonte korridorë humanitarë pa frikën se interesat gjeopolitike të një anëtari do të bllokonin veprimin. Pika nuk është se një OKB e reformuar do të ishte e përsosur, por se ajo aktualja është strukturalisht e paaftë t’u përgjigjet emergjencave që kërkojnë veprim kolektiv.

SHBA-ja mbetet ekonomia më e madhe në botë dhe forca ushtarake më e fuqishme, dhe dera për një angazhim të ri amerikan duhet të mbetet gjithmonë e hapur. Por pjesa tjetër e botës nuk mund të presë pafundësisht që politika e brendshme e SHBA-së të zgjidhet. Ne duhet të ndërtojmë institucione mjaftueshëm rezistente për të funksionuar me ose pa pjesëmarrjen amerikane. Në vitin 1945, një Amerikë bujare zgjodhi të ndërtonte dhe ajo zgjedhje formoi botën që trashëguam. Në vitin 2026, një Amerikë tjetër ka bërë një zgjedhje tjetër. Ne duhet ta pranojmë atë pa mëri dhe ta njohim si një ftesë për të marrë më në fund pronësinë e rendit ndërkombëtar që pretendojmë se e vlerësojmë. /AlJazeera/

Shënim: Ky artikull pasqyron pikëpamjet e autorit C. Justin Robinson dhe jo domosdoshmërisht qëndrimin editorial të Al Jazeera.

 

Continue Reading

Opinione

“(PA) PARASHIKUESHMËRIA E NJË KONFLIKTI”

Published

on

By

(Përdorimi i sistemeve balistike, raketave hipersonike, mundësisë së përdorimit të armëve nukleare, intensiteti i përplasjes Israel – Iran, i mbështetur nga ShBA, prag i një përshkallëzimi, konflikti rajonal me efekt global)

Shkruan: Prof. Dr. Bahri Gashi

Luftërat botërore rrallëherë kanë filluar si projekte të drejtpërdrejta për një përplasje globale. Të nisura nga kriza dypalëshe më pas janë shndërruar në rajonale, e që më pas janë përshkallëzuar gradualisht, duke tërhequr në konflikt edhe akterë gjithnjë e më të mëdhenj.

Sot, përplasja midis Izraelit- ShBA -së dhe Iranit po shpërfaq shumë nga dimensionet e një krize kritike luftarake me efekte thuajse apokaliptike sesa neutralizimin e një objektivi të vetëm, që mund të tejkalojë kufijtë e Lindjes së Mesme.

Për dekada me radhë rivaliteti midis dy shteteve, Iranit dhe Izraelit është zhvilluar në mënyrë  johumane, indirekte, hibride dhe në kundërshtim të hapur: përmes operacioneve të fshehta, eliminimit, sabotimit, sulmeve kibernetike dhe përplasjeve përmes akterëve të ndërmjetëm përgjatë historikut të tyre kundërshtues, deri në përballjen luftarake ajrore 12-ditore vitin e kaluar. Megjithatë, zhvillimet e fundit tregojnë për një situatë shumë më komplekse me operacione dramatike në një epokë të transformimit të rëndësishëm strategjik.

Së fundmi, e nisur nga lufta e fshehtë  e survejimit përmes spiunazhit nga brenda, në një konfrontim të hapur, inkursion të befasishëm ushtarak, me eliminimin e liderëve kryesorë në pak sekonda, që në orët e para të sulmit mbi Iranin, përdorimi i kapaciteteve të avancuara të sistemeve të dronëve dhe raketave – armëve shkatërruese midis dy vendeve, përbënë luftën më shkatërrimtare që nga paslufta e dytë botërore.

Një dimension i ri dhe shumë i rrezikshëm i këtij konflikti është përdorimi dhe demonstrimi i teknologjive të avancuara balistike, veçanërisht raketave me shpejtësi hipersonike. Irani ka investuar për dekada në zhvillimin e një arsenali; Droni kamikaz  bombardues dhe sisteme autonome raketore që përfshin raketa balistike me rreze të mesme dhe të gjatë, të afta të godasin objektiva në të gjithë rajonin e Lindjes së Mesme me një perimetër – rreze veprimi dhe më të gjerë. Midis tyre përmenden sisteme të avancuara si Shahab, Sejjil dhe Khorramshahr, të cilat janë projektuar të transportojë koka luftarake me eksplozivë konvencionalë ose potencialisht biologjikë, kimikë apo bërthamorë në distanca mbi 1,500 dhe mbi 2,000 kilometra. Ky program raketor iranian është i bazuar kryesisht në modele të Koresë së Veriut dhe Rusisë, me ndihmë të verifikuar nga Kina.

Sipas Qendrës për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS), Irani zotëron disa raketa me rreze të gjatë që mund të arrijnë Izraelin, dhe cilin do shtet të vendeve arabe dhe më tej; përfshirë: Sejil – 2.000 km, Emad – 1.700 km, Ghadr – 2.000 km, Shahab-3 – 1.300 km, Khorramshahr – 2.000 km, Hoveyzeh – 1.350 km.

Irani në konflikt ka lansuar një brez të ri sistemesh të armëve, si; raketat hipersonike, të cilat lëvizin me shpejtësi mbi (Mach 5) pesë herë më të shpejt se zëri dhe kanë aftësi manovrimi në fazën e fluturimit mbi 6,000 km/h. Një nga sistemet më të përmendura është raketa hipersonike Fattah, e cila sipas deklarimeve iraniane është projektuar për të depërtuar sistemet komplekse moderne të mbrojtjes ajrore.

Rreziku strategjik i armëve hipersonike lidhet me faktin se ato janë shumë më të vështira për t’u interceptuar nga sistemet tradicionale të mbrojtjes raketore. Ato fluturojnë në trajektore më të ulëta se raketat balistike dhe mund të ndryshojnë trajektore – drejtim gjatë fluturimit aerodinamik, duke reduktuar kohën e reagimit të sistemeve mbrojtëse.

Nga ana tjetër, Izraeli ka ndërtuar një nga arkitekturat më të avancuara të mbrojtjes raketore në botë. Sistemet si Iron Dome, David’s Sling dhe Arrow, që janë projektuar për të interceptuar, paralizuar dhe shkatërruar në ajër një gamë të gjerë kërcënimesh, nga raketat me rreze të shkurtër deri tek raketat balistike me rreze të gjatë. Megjithatë, edhe këto sisteme përballen me sfida serioze përballë një sulmi masiv të koordinuar me raketa balistike, dronë dhe potencialisht armë hipersonike.

Në këtë kontekst, dimensioni raketor i konfliktit e rritë ndjeshëm rrezikun e përshkallëzimit, drejt një nuklearizimi shumë shkatërrues mbi rajonin. Një sulm i suksesshëm ndaj infrastrukturave kritike – si bazat ushtarake, portet, rafineritë e naftës apo qendrat urbane, rrugët strategjike të transportit detar, prodhon një reagim të menjëhershëm dhe shumë më të ashpër të palëve në konflikt me efekt gjeoekonomik rajonal dhe global.

Për më tepër, përdorimi i këtyre armëve nuk ka vetëm efekt ushtarak, por edhe efekt psikologjik dhe strategjik. Demonstrimi i kapaciteteve hipersonike është një mesazh për kundërshtarët dhe për sistemin ndërkombëtar se balanca teknologjike e fuqisë në rajon, tashmë po ndryshon.

Rreziku i vërtetë, megjithatë, qëndron në efektin domino të konfliktit. Përplasja e thellë dhe e pakrahasim Iran–Izrael, gjithnjë e më shumë po përshkallëzohet, frontet reale të luftës konfrontuese mund të shtrihen në të gjitha shtetet fqinje; nga Libani dhe Siria deri në Gjirin Persik dhe Detin e Kuq. Në këtë skenar, sulmet me raketa balistike po godasin bazat ushtarake të Shteteve të Bashkuara të Amerikës në rajon, duke e detyruar drejtpërdrejt Uashingtonin të rrisë fuqinë bombarduese të neutralizimit masiv kundër Iranit. Kjo përfshirje e tillë ushtarake shkatërrimtare shpërfaq implikime të mëdha gjeopolitike në rajon, duke përfshirë edhe Turqinë dhe secilin vend përgjatë këtij perimetri kufijsh rajonal.

Fuqi të tjera globale si Rusia dhe Kina dhe aktor përreth tyre e shohin Lindjen e Mesme si një zonë strategjike në rivalitetin global me Perëndimin. Nëse konflikti rajonal ndërthuret me rivalitetet mes fuqive të mëdha, atëherë rreziku i një përplasjeje shumë më të gjerë bëhet real dhe për pasojë kemi një shtrirje gjithnjë e më globale të luftës.

Në fund, përplasja ushtarake e Izraelit, ShBA -ve kundër Iranit nuk mund të mbetet një konflikt i izoluar në mes dy rivalësh historikë, që ia kërkojnë zhdukjen njëri tjetrit.

Kjo ndërhyrje ushtarake e demonstrimit të fuqisë është një test i çmendur i destabilitetit të sistemit ndërkombëtar në epokën e armëve nukleare, të sistemeve raketore – kokave bërthamore si një luftë shkatërrimtare.

Derisa diplomacia dështon dhe logjika e përshkallëzimit mbizotëron, Lindja e Mesme mund të shndërrohet në një arenë ku teknologjitë më të reja të luftës – nga raketat hipersonike deri tek dronët autonomë – testohen në një konflikt që mund të ndryshojë ekuilibrat global të mbisundimit me përfshirje edhe më të gjerë shtetesh në luftë.

E kaluara ka treguar se luftërat më të mëdha shpesh fillojnë pikërisht nga kriza të pamemduara ideologjishë, qëllime ekonomike dhe territore të reja, që në fillim duken si të kufizuara dhe të kontrolluara, por në epokën sistemeve të raketave hipersonike dhe balistike, dhe të një bote të stërngarkuar me armë kolektive vdekjeprurëse, sidomos të kapaciteteve të kokave bërthamore, kjo krizë kritike si e tillë nëse nuk evitohet urgjentisht, mund të zgjerohet shumë më shpejt se në çdo periudhë tjetër përgjatë historisë moderne dhe përshkallëzimi real mund të jenë shtrirja drejt një lufte me përmasa botërore.

Shënim:

Shkruan: Prof. Dr. Bahri Gashi

(Autori është doktor shkence, staf i rregullt akademik, profesor në programin për Studime të Sigurisë në UBT, i profilizuar dhe njohës i politikave Kombëtare të Sigurisë dhe Inteligjencës)

 

Continue Reading

Opinione

Analizë: Si mund të përfitojë Rusia nga lufta e SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit

Published

on

By

Një konflikt i zgjatur në Lindjen e Mesme mund të ndihmojë përpjekjet luftarake të Rusisë në Ukrainë.

Sulmet e përbashkëta të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit, si dhe vrasja e Udhëheqësit Suprem, Ayatollah Ali Khamenei, kanë shkaktuar një lloj shqetësimi në Moskë. Disa komentues rusë të vijës së ashpër pretendojnë se Rusia mund të sulmohet në të njëjtën mënyrë, pavarësisht arsenalit të saj të madh bërthamor. Ata i shohin deklaratat e zyrtarëve të lartë perëndimorë për mundësinë e një lufte me Rusinë në të ardhmen e afërt si provë të këtij qëllimi.

Megjithëse sulmi ndaj Iranit ngjall shqetësim, në Moskë ai shihet edhe si një vërtetim i strategjisë së saj gjeopolitike, përfshirë agresionin kundër Ukrainës. Për Kremlinin, kjo konfirmon bindjen e hershme se Perëndimi, i udhëhequr nga SHBA, është një aktor i papërgjegjshëm dhe iracional.

Hijet e së kaluarës: Libia dhe Gaddafi

Për Presidentin rus Vladimir Putin, lufta e SHBA-së kundër Iranit ka gjasa të ngjasojë me ngjarjet e vitit 2011 në Libi, të cilat ndikuan ndjeshëm në perceptimin e tij për kërcënimet. Atë vit, një ndërhyrje ushtarake e udhëhequr nga NATO rezultoi me përmbysjen e udhëheqësit libian, Muammar Gaddafi.

Vrasja brutale e Gaddafit në tetor 2011 shërbeu si një paralajmërim për Putinin. Për të, kjo ishte një dëshmi e qartë se çfarë mund ta priste atë personalisht dhe Rusinë në përgjithësi, nëse do të toleronte fushatën neoliberale të “demokratizimit” nga një Perëndim gjithnjë e më i guximshëm. Kjo shërbeu si pikë kthese që çoi në shtypjen e protestave në Moskë në vitin 2012 dhe ndërhyrjen në Ukrainë më pak se dy vjet më vonë.

Sot, duke parë ngjarjet dramatike në Iran, Putin ndihet i bindur se veprimet e tij në Ukrainë ishin të justifikuara. Ai u është mirënjohës paraardhësve sovjetikë që ndërtuan arsenalin më të madh bërthamor në botë, i cili garanton sovranitetin e Rusisë dhe paprekshmërinë e regjimit të tij personal.

Ukraina si “fushëbetejë parandaluese”

Kremlini i ka projektuar sulmet ndaj Ukrainës në vitin 2014 dhe pushtimin e vitit 2022 si masa parandaluese ndaj llojit të ndërhyrjes ushtarake që përjetuan Iraku, Libia, Siria dhe që tani po përballet Irani. Duke e shndërruar Ukrainën në fushëbetejë vendimtare, Kremlini ka arritur të mbrojë shumicën e popullsisë ruse nga ndikimi i prekshëm i luftës.

Raportet Rusi-Iran dhe roli i Izraelit

Irani u shfaq në skenën e konfliktit ruso-ukrainas si një aleat i papritur, duke ofruar teknologji vendimtare të dronëve në ditët kur Perëndimi besonte se Ukraina do të kishte avantazh teknologjik me dronët turq “Bayraktar”. Megjithatë, kjo mbështetje nuk ishte akt miqësie e sinqertë; Teherani u pagua me miliarda dollarë për të mbështetur ekonominë e tij të dobësuar.

Megjithatë, lidhjet ruso-iraniane nuk janë aq të forta sa që Moska të ndërhyjë në anën e Iranit tani. Për më tepër, Kremlini ka një pakt informal “mos-sulmimi” me Izraelin. Izraeli ka refuzuar të furnizojë Ukrainën me sisteme armatimi apo t’i bashkohet sanksioneve anti-ruse, duke u bërë edhe një strehë e sigurt për oligarkët rusë.

Pse Rusia po qëndron neutrale?

Një tjetër arsye për neutralitetin e Rusisë është pozicioni gati-neutral i Presidentit Donald Trump ndaj konfliktit Rusi-Ukrainë dhe përpjekjet e tij për ta mbyllur atë në tryezën e bisedimeve. Moska nuk dëshiron t’u japë udhëheqësve evropianë mundësinë për të dëmtuar marrëdhënien që ka krijuar me administratën Trump.

Përfitimet afatshkurtra: Nafta dhe armatimi

Operacioni SHBA-Izrael kundër Iranit në fakt i sjell dobi Rusisë në planin afatshkurtër:

  • Rritja e çmimeve të energjisë: Lufta ka shkaktuar rritjen e çmimeve të naftës dhe gazit, që do të thotë më shumë para për arkën e shtetit rus.
  • Dobësimi i BE-së: Çmimet e larta të energjisë mund të dëmtojnë aftësinë e Bashkimit Evropian për të financuar luftën në Ukrainë.
  • Shterimi i arsenaleve amerikane: Një luftë e gjatë në Lindjen e Mesme do të harxhonte raketat e mbrojtjes ajrore të SHBA-së, të cilat përndryshe do t’i jepeshin Ukrainës.
  • Avantazh në bisedime: Angazhimi i SHBA-së në Lindjen e Mesme i jep Moskës më shumë fuqi negociuese në bisedimet e vazhdueshme me Ukrainën.

Në aspektin e brendshëm, skenat e shkatërrimit në Iran forcojnë imazhin e Putinit si mbrojtës të kombit. Lufta që SHBA dhe Izraeli po e “shesin” si një rrugë drejt lirisë për iranianët, vetëm sa do të rrisë ndjenjën e “fortesës së rrethuar” mes rusëve dhe do të solidifikojë autoritarizmin e Putinit. /AlJazeera/

Shenim: Ky shkrim pasqyron pikëpamjet e autorit Leonid Ragozin dhe jo domosdoshmërisht qëndrimin editorial të Al Jazeera, transmeton UBTnews.

 

Continue Reading

Opinione

Analiza: Lufta kundër Iranit i kushton SHBA-së 3.7 miliardë dollarë në 100 orët e para

Published

on

By

Sipas një kërkimi të ri nga instituti prestigjioz Center for Strategic and International Studies (CSIS) me seli në Uashington, lufta e përbashkët e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Iranit i ka kushtuar SHBA-së rreth 3.7 miliardë dollarë vetëm në 100 orët e para. Kjo shifër përkon me një mesatare prej afro 900 milionë dollarësh në ditë, e nxitur kryesisht nga shpenzimet kolosale të municioneve.

Analiza nënvizon se këto kosto vijnë ndërsa lufta ka hyrë në ditën e saj të shtatë këtë të premte, me SHBA-në që po sulmon Iranin me bombardues të padukshëm (stealth) dhe sisteme të avancuara armatimi.

Sfida buxhetore e Pentagonit

Hulumtuesit Mark Cancian dhe Chris Park bëjnë të ditur se pjesa dërrmuese e këtyre shpenzimeve — rreth 3.5 miliardë dollarë — nuk janë të parashikuara në buxhetin aktual. Kjo do të thotë se Pentagoni do të duhet të kërkojë fonde shtesë së shpejti, gjë që pritet të jetë një sfidë politike për administratën Trump.

Kjo kërkesë për financim mund të shndërrohet në një pikë fokale për opozitën ndaj luftës. Shqetësimet e brendshme mbi koston e jetesës, inflacionin dhe rritjen e çmimeve të karburantit si pasojë e konfliktit, pritet të ulin mbështetjen e qytetarëve amerikanë. Situata po ndan edhe bazën e Trumpit “America First”, pasi ai premtoi gjatë fushatës se nuk do të përfshinte vendin në “lufta të huaja”.

Shpenzime marramendëse për municione

Analiza tregon se në 100 orët e para janë shpenzuar mbi 2,000 municione të llojeve të ndryshme. Vetëm rimbushja e këtyre rezervave vlerësohet të kushtojë 3.1 miliardë dollarë, me kosto që rriten me 758.1 milionë dollarë për çdo ditë që kalon.

Sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, ka deklaruar se bombardimet mbi Iran pritet të “rriten dramatikisht”, duke përfshirë më shumë skuadrone gjuajtësish dhe valë më të shpeshta bombarduesish. Megjithëse intensiteti i fushatave ajrore zakonisht bie pas fazës fillestare, autorët e raportit paralajmërojnë se kostot jashtëbuxhetore do të jenë “substanciale”.

Kostoja njerëzore: Shifrat tragjike

Përtej anës financiare, kostoja njerëzore është tronditëse. Sipas Gjysmëhënës së Kuqe Iraniane, më shumë se 1,332 persona janë vrarë në Iran që nga fillimi i bombardimeve të shtunën. UNICEF raporton se mes të vdekurve besohet të jenë të paktën 181 fëmijë.

  • Liban: Të paktën 123 persona kanë humbur jetën nga sulmet izraelite këtë javë.
  • SHBA: Të paktën gjashtë ushtarakë amerikanë janë vrarë në konflikt.
  • Izrael: Janë shënuar 11 viktima.
  • Vendet e Gjirit: Raportohen nëntë vdekje deri më tani.

Analistët krahasojnë këtë situatë me operacionet e fundit në Venezuelë për kapjen e Nicolas Maduro, ku shumica e kostove ishin tashmë të buxhetuara. Për luftën në Iran, administrata Trump mund të detyrohet të kërkojë “ndarje buxhetore plotësuese”, ngjashëm me atë që bëri administrata e George W. Bush në fillim të luftërave në Irak dhe Afganistan. /AlJazeera/

 

Continue Reading

Të kërkuara