Kulturë

Bahri Omari, intelektuali i dënuar nga “gjyqi special” i 1945-ës

Published

on

Bahri Omari, një nga personalitetet më të shquara të Shqipërisë në periudhën midis dy luftërave botërore, u kujtua sot në një ceremoni përkujtimore nga Muzeu Kombëtar “Shtëpia me Gjethe”. Lindi më 10 shkurt të vitit 1889 në qytetin e Gjirokastrës, dhe gjatë jetës së tij, ai u angazhua si intelektual, publicist, veprimtar politik dhe ministër i shtetit shqiptar. Bahri Omari është një figurë e njohur për kontributet e tij në zhvillimin e shtetit shqiptar dhe përpjekjet për të mbrojtur territorin e Shqipërisë gjatë periudhës së Luftës së Parë Botërore.

Pasi kreu studimet për Shkenca Politike-Administrative në Stamboll, ai u caktua nënprefekt i Himarës dhe shërbeu me nder në organizimin e çetave për mbrojtjen e territorit shqiptar nga sulmet e andartëve grekë. Puna e tij si veprimtar kombëtar e vendosi në ballë të çështjes shqiptare, duke kontribuar për shpëtimin e integritetit të territorit shqiptar në një periudhë të vështirë historike.

Në vitin 1915, Bahri Omari u largua për në SHBA, ku mori drejtimin e gazetës “Dielli”, organi i shtypit të Federatës Shqiptare “Vatra”, një nga organizatat më të rëndësishme të diasporës shqiptare. Ky angazhim e forcoi ndikimin e tij në arenën ndërkombëtare dhe i dha mundësinë të luftonte për çështjen shqiptare nëpërmjet fjalës dhe shtypit.

Në vitin 1919, ai u kthye në Shqipëri dhe u zgjodh dy herë deputet i prefekturës së Gjirokastrës në Këshillin Kombëtar, organin legjislativ të kohës. Omari mbështeti qeverinë e Fan Nolit në vitin 1924, një periudhë të rëndësishme për historinë e Shqipërisë, por pas kthimit në pushtet të Ahmet Zogut, ai u largua nga Shqipëria dhe iu bashkua opozitës shqiptare në ekzil.

Në vitin 1939, kur Shqipëria u pushtua nga Italia fashiste, Omari u rikthye në atdhe dhe u angazhua në politikën shqiptare. Në vitin 1942, ai u bë pjesë e Ballit Kombëtar dhe u emërua ministër i Punëve të Jashtme në qeverinë e Rexhep Mitrovicës gjatë viteve 1943-44, një periudhë kur Shqipëria ishte nën pushtimin e forcave fashiste.

Pasi erdhi në pushtet regjimi komunist në vitin 1944, Bahri Omari u arrestua dhe, pas një gjyqi të montuar, u dënua me vdekje nga i ashtuquajturi “Gjyqi Special” më 13 prill 1945. Ai u ekzekutua pa asnjë mundësi për t’u mbrojtur në Kodra e Priftit në Tiranë, një ngjarje që tronditi më shumë opinionin publik të kohës.

Bahri Omari u shpall pas vdekjes “Nderi i Kombit” nga shteti shqiptar për kontributet e tij të pazëvendësueshme në historinë dhe luftën për pavarësinë e Shqipërisë. Me vdekjen e tij, ai la një trashëgimi të pasur politike dhe intelektuale, duke qenë një figurë e paharruar në historinë e Shqipërisë./UBTNews/

Kulturë

7 Marsi – Dita e Mësuesit dhe historia e Mësonjëtores së parë shqipe në Korçë

Published

on

By

Çdo vit më 7 mars, shqiptarët shënojnë Ditën e Mësuesit, një datë që lidhet me hapjen e shkollës së parë kombëtare në gjuhën shqipe, të njohur si Mësonjëtorja e Korçës.
Kjo shkollë u hap më 7 mars të vitit 1887 në qytetin e Korçës nën drejtimin e Pandeli Sotirit, në kohën e fundit të Perandorisë Osmane. Ajo ishte shkollë me karakter kombëtar e laik (jo fetar), ku të gjitha mësimet jepeshin në gjuhën shqipe. Drejtues të saj ishin figura të njohura të Rilindjes shqiptare, si: Pandeli Sotiri, Petro Nini Luarasi, Nuçi Naçi, Thoma Avrami etj.
Hapja e Mësonjëtores erdhi si rezultat i përpjekjeve të Lëvizjes Kombëtare Shqiptare, e cila synonte zhvillimin e arsimit dhe afirmimin e të drejtave kombëtare të shqiptarëve. Në një periudhë kur përdorimi dhe mësimi i gjuhës shqipe ishte i kufizuar, kjo shkollë u bë një qendër e rëndësishme për edukimin kulturor dhe patriotik.
Mësonjëtorja e Korçës pati një rol të veçantë në përhapjen e dijes dhe në ruajtjen e identitetit kombëtar. Përmes saj u hodhën themelet e arsimit shqip dhe u frymëzuan breza të tërë nxënësish.
Sot, ndërtesa ku dikur zhvillohej mësimi shërben si muze dhe mbetet një simbol i rëndësishëm i historisë së arsimit shqiptar. Çdo 7 mars, kjo datë kujton sakrificën dhe kontributin e mësuesve në ruajtjen dhe zhvillimin e gjuhës dhe kulturës shqiptare.
Dita e Mësuesit është festë kombëtare, nuk është vetëm për punonjës të arsimit shqiptar, por edhe për nxënës e studentë, është një festë që festohet në çdo familje shqiptare. Kjo është një traditë e bukur e krijuar te populli ynë. Në këtë ditë të rëndësishme të arsimit shqiptar kujtojmë me respekt të thellë veprën e ndritur të mësuesve dhe patriotëve të shquar, që punuan me përkushtim dhe bënë sakrifica të mëdha për zhvillimin e arsimit kombëtar.

Continue Reading

Kulturë

Premiera e shfaqjes “Nemesis” nga Teatri ODA

Published

on

By

Teatri ODA ka prezantuar premierën e shfaqjes më të re, “Nemesis, me regji të Florent Mehmetit. Premierën e parë e ndoqën spektatorët më 3 mars, ndërsa repriza e parë u zhvillua më 4 mars. Repriza tjetër do të mbahet më 7 mars, ora 20:00, në Amfiteatrin e Teatrit Kombëtar të Kosovës në Pallatin e Rinisë.

Shfaqja trajton rrugëtimet dhe fatet e pushtetit dhe forcës, duke i paraqitur ato si katalizatorë të degradimeve të personalitetit. Nemesis ndërthur referenca historike të njerëzimit, të përshkruara nga Herodoti, me studime të neurokimisë dhe ndryshimeve funksionale në trurin e njeriut, duke eksploruar ndikimin e pushtetit, pasurive dhe trashëgimisë në sjelljen dhe mendjen njerëzore.

Në skenë luajnë: Labinot Raci, Blend Sadiku, Fiona Abdullahu, Era Balaj, Art Pasha, ndërsa asistente regjie është Ardiana Mehmeti. Skenografia është punuar nga Enes Sahiti, muzika nga Lis Boshtrakaj, dhe videografia nga Gëzim Hasani. Koordinatore e produksionit është Renea Begolli, me asistente të produksionit Sabi Paqarizi dhe Delvina Bytyqi. Ndriçimi është realizuar nga Mursel dhe Bujar Bekteshi, ndërsa fotografitë dhe dizajni nga Zana Begolli. Produksioni është i Teatrit ODA.

Biletat për reprizën e 7 marsit mund të rezervohen duke dërguar SMS me emrin, mbiemrin dhe numrin e biletave në: 044 430 693.

Nemesis ofron një përvojë teatrale unike, ku historia, arti dhe shkenca bashkohen për të eksploruar pushtetin, forcën dhe ndikimin e tyre mbi njerëzit dhe shoqërinë.

Continue Reading

Kulturë

Zbulimi i varrit të Tutankhamunit – momenti që ndryshoi arkeologjinë

Published

on

By

“Tridhjetë e tre shekuj kishin kaluar që kur këmbët e njeriut kishin shkelur për herë të fundit në dyshemenë ku qëndronim ne, dhe megjithatë shenjat e jetës së fundit ishin ende rreth nesh,” kujtonte Carter.

Kur Carter foli në radio në vitin 1936, kishin kaluar 14 vjet që nga zbulimi i jashtëzakonshëm i varrit të paprekur të faraonit të ri. Ky zbulim e bëri atë të famshëm në gjithë botën dhe ndezi një interes të madh global për qytetërimin e Egjiptit të lashtë.

Duke rikujtuar ngjarjet e vitit 1924, ai përshkroi ndjesinë e pazakontë që përjetoi kur më në fund arritën te sarkofagu i Tutankhamunit – arkivoli prej guri ku faraoni kishte qëndruar i paprekur për mijëvjeçarë. Detaje të vogla, si “një tas gjysmë i mbushur me llaç, një llambë e nxirë dhe copëza druri të lëna në dysheme nga një marangoz i pakujdesshëm”, e bënin vendin të dukej sikur ishte braktisur vetëm pak çaste më parë.

“Ne kishim depërtuar në dy dhoma, por kur arritëm te një faltore e artë me dyer të mbyllura dhe të vulosura,” kujtonte Carter, “e kuptuam se do të ishim dëshmitarë të një spektakli që asnjë njeri i kohës sonë nuk kishte pasur privilegjin ta shihte.”

Pasi hoqi vulën dhe hapi derën, ai zbuloi një faltore të dytë edhe më të ndritshme dhe më të punuar se e para. Kur dera u hap ngadalë, përballë tij u shfaq një sarkofag gjigant prej kuarciti të verdhë. Për të vazhduar më tej, duhej të ngrihej kapaku prej guri që peshonte rreth 1,130 kilogramë. Me ndihmën e një sistemi të ndërlikuar litarësh dhe rrotash, kapaku u ngrit para syve të një audience të përbërë nga personalitete dhe të ftuar të rëndësishëm.

Kur drita depërtoi në brendësi të arkivolit, Carter kujtonte: “Një psherëtimë mahnitjeje na doli nga buzët, aq madhështore ishte pamja që na u shfaq.” Brenda ndodhej një figurë e artë e mbretit të ri, një vepër arti e jashtëzakonshme. Ajo ishte vetëm kapaku i një serie prej tre arkivolesh të vendosur njëri brenda tjetrit, që ruanin eshtrat e Tutankhamunit.

“Statua të çuditshme, kafshë të pazakonta dhe ar kudo – shkëlqimi i arit ishte gjithandej,” kujtonte Carter.

Ironikisht, njeriu që bëri një nga zbulimet më të mëdha arkeologjike në histori nuk kishte arsim formal në këtë fushë. Carter kishte lënë shkollën në moshën 15-vjeçare. Talenti i tij për vizatim tërhoqi vëmendjen e familjes aristokrate Amherst në Norfolk të Anglisë, e cila kishte një nga koleksionet më të mëdha private të artefakteve egjiptiane në Britani. Pikërisht aty lindi pasioni i tij për Egjiptin e lashtë.

Në moshën 17-vjeçare ai u punësua në Egjipt si vizatues dhe kopjues i relievave arkeologjike. Ai mbërriti në një kohë kur arkeologjia ishte në lulëzim dhe shumë ekspedita financoheshin nga aristokratë dhe pasanikë britanikë. Për më shumë se dy dekada Carter mësoi profesionin në terren.

Zbulimi i jashtëzakonshëm i varrit të Tutankhamunit në Valley of the Kings pranë lumit Nil ishte edhe rezultat i një fati të mirë. Për vite me radhë Carter kishte kërkuar pa sukses në atë zonë, e cila ishte përdorur nga egjiptianët e lashtë si vendvarrimi kryesor për faraonët. Hyrja e varrit kishte qenë e mbuluar nga shtresa të mëdha rrënojash antike, gjë që e kishte mbrojtur atë nga grabitësit e varreve dhe nga arkeologët për mijëra vjet.

Zbulimi i vitit 1922–1924 mbetet edhe sot një nga momentet më të rëndësishme në historinë e arkeologjisë dhe një dritare e rrallë në jetën dhe vdekjen e një mbreti të ri të Egjiptit të lashtë.

Marrë dhe përshtatur nga BBC

 

Continue Reading

Kulturë

Kori dhe Orkestra e Operës së Kosovës nderojnë Epopesë e UÇK-së me koncert solemn

Published

on

By

Në nderim të Epopesë së UÇK-së, Kori dhe Orkestra e Operës së Kosovës do të sjellin një performancë solemne nën drejtimin e dirigjentit Edon Ramadani.

Programi i mbrëmjes përfshin vepra të kompozitorëve të njohur: Drinor Zymberi, Vasil Tole, Valton Beqiri, Feim Ibrahimi dhe Avni Mula, me pjesëmarrjen e pianisteve Elizabeta Qarri dhe Artemida Qarri.

Ky koncert akademi realizohet si një akt institucional kujtese dhe respekti, duke nderuar përmes artit muzikor sakrificën, heroizmin dhe vlerat kombëtare të historisë sonë.

Performanca do të mbahet më 06 mars 2026, e premte, duke filluar nga ora 19:00, në sallën “Kuqe-Ketojane” të Pallatit të Rinisë dhe Sportit. Të pranishmit do të kenë mundësinë të përjetojnë një mbrëmje të paharrueshme muzikore, e cila lidh historinë dhe kulturën shqiptare nëpërmjet tingujve solemn të muzikës klasike.

Continue Reading

Të kërkuara