Lajmet

Analizë: Tregjet financiare botërore reagojnë ndaj fitores së Trumpit!

Published

on

Një mandat i dytë si president i SHBA-së për Donald Trump po shkakton shqetësim për ekonominë gjermane, duke nxitur njëkohësisht tregjet e aksioneve. Në Gjermani, ku ekonomia është shumë e varur nga eksportet, ka frikë veçanërisht për tarifat, të cilat Trump i kishte bërë një pikë kyçe bisedimi në fushatën e tij për të mbrojtur ekonominë amerikane.

Industria, shoqatat e tregtisë së jashtme paralajmërojnë kufizime tregtare

Industria gjermane e sheh me shqetësim rikthimin e Trump në Shtëpinë e Bardhë. Federata e Industrive Gjermane (BDI) deklaroi të mërkurën se “tarifat me bazë të gjerë prej 10 ose edhe 20% për të gjitha importet dhe 60% për importet nga Kina do të dëmtonin masivisht jo vetëm Gjermaninë dhe BE-në, por edhe ekonominë e SHBA”.

Dirk Jandura, presidenti i shoqatës gjermane të tregtisë së jashtme BGA, theksoi gjithashtu se “bota ka nevojë për më pak, jo më shumë kufizime tregtare.”

“Një president i SHBA nuk mund dhe nuk duhet të jetë kurrë vetëm dhe ekskluzivisht ‘Amerika e para’,” tha Jandura.

SHBA është partneri dhe aleati më i rëndësishëm tregtar i Gjermanisë në një kohë trazirash globale.

“Ne po llogarisim në një vazhdimësi të marrëdhënieve tradicionalisht të mira transatlantike,” tha Jandura.

Ekonomistët kanë frikë nga përshkallëzimi dhe reduktimi i rritjes

Ekonomistët presin që Trump fillimisht mund të vendosë tarifa selektive, mbresëlënëse vitin e ardhshëm dhe të kërcënojë me masa të mëtejshme.

“Në vetvete, një përshkallëzim i tillë i tensioneve tregtare mund të na çojë në uljen e parashikimit tonë të rritjes për vitin 2025 për Gjermaninë [aktualisht 0.5%] me rreth 0.2 pikë përqindjeje dhe parashikimet tona për vendet e tjera evropiane me rreth 0.1 pikë përqindje,” thanë ekonomistët në “Berenberg Bank”.

”Nëse SHBA do të vendoste një tarifë prej 10% për të gjitha importet nga Evropa, dëmi mund të ishte edhe më i madh,” thanë ata.

Kryeekonomisti i “Commerzbank”, Jorg Kramer, shpjegoi se “tarifat jo vetëm që do t’i bëjnë mallrat gjermane në SHBA më të shtrenjta, por gjithashtu ka të ngjarë të çojnë në tarifa hakmarrëse nga BE, të cilat do të rëndojnë më tej tregtinë e jashtme.”

Instituti Ekonomik Gjerman miqësor ndaj punëdhënësve konsideron se ka ndodhur “skenari më i keq”. Ai parashikon një “luftë tregtare” që mund t’i kushtojë ekonomisë gjermane deri në 180 miliardë euro (192,5 miliardë dollarë) për katër vjet.

Presidenti i Institutit të Kielit për Ekonominë Botërore (IfW), Moritz Schularick, gjithashtu e vlerësoi një fitore të Trumpit si negative. Ai deklaroi se ky shënon “momentin ekonomikisht më sfidues në historinë e Republikës Federale [Gjermanisë], sepse sfidat masive të jashtme ekonomike dhe të politikës së sigurisë po afrohen, për të cilat ne nuk jemi të përgatitur.”

Investitorët e aksioneve shfrytëzojnë mundësinë, humbjet në tregjet kineze

Investitorët iu përgjigjën fitores së Trump me një shtim blerjeje në tregun gjerman të aksioneve. Indeksi standard gjerman DAX u rrit me pak më shumë se 1% në 19,470 pikë deri në mesditë (1100 GMT). Herë pas here, barometri i bursës ishte rritur edhe më lart, madje synonte një nivel rekord.

Tregjet më të mëdha aziatike fillimisht reaguan ndryshe. Ndërkohë që pati fitime në Japoni, tregjet kineze shënuan humbje.

Aksionet e automobilave në rënie, Tesla e Musk-ut aleat i Trump-it me fitime të forta

Në tregtimin e aksioneve gjermane, sektori i automobilave ishte dukshëm një humbës. Investitorët kanë frikë nga tarifat ndëshkuese të SHBA-së për importet gjermane. Humbjet e aksioneve varionin nga 3,7% te “Mercedes-Benz” në 5% te BMW dhe deri në 6% te “Porsche”.

Në të kundërt, aksionet e prodhuesit të makinave elektrike luksoze “Tesla” u rritën me më shumë se 12%. Miliarderi i teknologjisë dhe shefi ekzekutiv i “Tesla”-s, Elon Musk, qëndroi pranë Trump gjatë fushatës.

Kriptovalutat në rritje

Trump ishte gjithashtu i preferuari i shumicës së komunitetit të kriptomonedhave. Pas zgjedhjeve në SHBA, Bitcoin u rrit në një nivel rekord prej pak më shumë se 75,000 dollarë.

Në platformën “Bitstamp”, çmimi u ngjit në 75,080 dollarë pas mbylljes së qendrave të votimit. Monedha digjitale më e vjetër dhe më e njohur nuk ka qenë kurrë kaq e shtrenjtë.

Bitcoin kishte arritur nivelin e tij të mëparshëm të të gjitha kohërave më 13 mars 2024, me një çmim prej 73,738 dollarë.

Çmimet e naftës bien – Dollari i fortë rëndon

Çmimet e naftës fillimisht ranë. Dollari amerikan reagoi me fitime ndaj lajmeve për një tjetër presidencë të Trump, e cila uli kërkesën për naftë bruto.

Duke qenë se nafta e papërpunuar përgjithësisht tregtohet në tregun botëror në dollarë, fitimet në monedhën amerikane e bëjnë produktin më të shtrenjtë në vendet jashtë zonës së dollarit.

Një fuçi (159 litra) Brent i Detit të Veriut për dërgesë në janar kushtoi 74,19 dollarë të mërkurën në mëngjes. Kjo ishte 1,34 dollarë më pak se një ditë më parë.

Çmimi për një fuçi të SHBA West Texas Intermediate (WTI) për dorëzim në dhjetor ra me 1,39 dollarë në 70,60 dollarë.//

Lajmet

Rutte nga Shkupi: KFOR-i mbetet garantues i fuqishëm i sigurisë në Kosovë

Published

on

By

Gjatë një vizite zyrtare në Maqedoninë e Veriut, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ka rikonfirmuar se misioni i KFOR-it do të mbetet i fuqishëm dhe plotësisht i aftë për të përmbushur detyrat e tij në Kosovë.

Rutte vlerësoi lart partneritetin me Shkupin, duke theksuar se ky shtet ka qenë një mbështetës i kahershëm i forcave paqeruajtëse.

“Maqedonia e Veriut e ka mbështetur prej kohësh misionin tonë paqeruajtës të KFOR-it dhe për këtë ju falënderoj. KFOR-i vazhdon të luajë rol të rëndësishëm në mbështetje të sigurisë së qëndrueshme, për të mirën e të gjithë njerëzve që jetojnë në Kosovë. Ne do të vazhdojmë të sigurohemi që KFOR-i të mbetet i fuqishëm dhe i aftë për qëllimin e tij”, deklaoroi Rutte.

Nga ana tjetër, vetë misioni i KFOR-it ka sqaruar se për momentin nuk ka ndryshime rrënjësore në strukturën apo numrin e forcave të saj, por aleanca rishikon dhe përshtat periodikisht praninë e saj në varësi të zhvillimeve në terren.

Për momentin, në Kosovë shërbejnë mbi 4,600 trupa të KFOR-it, ku Italia prin me mbi 900 ushtarë, ndërsa Shtetet e Bashkuara vazhdojnë të kenë një rol kyç me rreth 600 trupa të dislokuara.

Continue Reading

Lajmet

UBT sjell në Kaçanik një reflektim akademik mbi trashëgiminë moderne përmes ekspozitës ‘Modernizmi në Kaçanik 1945–1990’

Published

on

By

Në praninë e përfaqësuesve të institucioneve lokale nga Komuna e Kaçanikut dhe Komuna e Hanit të Elezit, stafit akademik dhe studentëve të interesuar nga Fakulteti i Arkitekturës dhe Planifikimit Hapësinor në UBT, u bë hapja solemne e ekspozitës “Modernizmi në Kaçanik 1945–1990”, një projekt hulumtues dhe prezantues i kushtuar zhvillimit arkitektonik, urban dhe kulturor të periudhës së modernizmit në qytetin e Kaçanikut.

Ekspozita, e organizuar, punuar dhe kuruar nga profesori Kujtim Elezi në bashkëpunim me një grup studentësh të Fakultetit të Arkitekturës dhe Planifikimit Hapësinor, përfaqëson një angazhim të drejtpërdrejtë akademik dhe praktik të studentëve në dokumentimin, analizimin dhe interpretimin e trashëgimisë moderne arkitektonike.

Përmes hulumtimeve në terren, mbledhjes së materialeve arkivore, analizave grafike dhe prezantimeve vizuale, studentët kanë sjellë një pasqyrë të strukturuar të transformimeve urbane dhe arkitektonike që kanë shënuar Kaçanikun në periudhën 1945–1990.

Ky projekt dëshmon qasjen bashkëkohore të Departamentit të Arkitekturës dhe Planifikimit Hapësinor në UBT, i cili integron mësimdhënien teorike me punën kërkimore dhe angazhimin praktik në komunitet.

Përmes kësaj ekspozite, studentët jo vetëm që kanë zhvilluar aftësitë e tyre profesionale në analizë urbane dhe interpretim arkitektonik, por kanë kontribuar edhe në ngritjen e vetëdijes mbi rëndësinë e ruajtjes dhe rivlerësimit të trashëgimisë moderne. Ekspozita synon të nxisë reflektim akademik dhe diskutim profesional mbi vlerat e modernizmit dhe ndikimin e tij në formësimin e identitetit arkitektonik bashkëkohor, duke e vendosur dialogun mbi trashëgiminë në një kontekst aktual të zhvillimit urban.

Continue Reading

Lajmet

REL: Kosova në valën e shtrenjtimit global të karburanteve

Published

on

By

Brenda vetëm 24 orësh, çmimi i derivateve në Kosovë u rrit për së paku 14 centë.

Më 3 mars, një litër naftë në disa pika karburanti arriti në 1.39 euro, ndërsa benzina në 1.38 euro.

Një ditë më parë, çmimet ishin deri në 1.25 euro për naftë dhe 1.24 euro për benzinë.

Lëvizja e shpejtë e tregut vendor nuk është rastësi – ajo pasqyron përshkallëzimin e tensioneve në Lindjen e Mesme dhe tronditjen e zinxhirit global të furnizimit me energji.

Tensionet gjeopolitike dhe efekti domino

Rritja u nxit nga tensionet mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit, që shtynë çmimin e naftës Brent – standardi global i referencës – të rritet deri në 10 për qind më 1 mars.

Pasiguria për ndërprerje të furnizimeve u shtua veçanërisht pas pezullimit të një pjese të dërgesave përmes Ngushticës së Hormuzit.

Kjo ngushticë, përmes së cilës kalon mbi një e pesta e furnizimeve ditore globale me naftë, shërben si arterie eksporti për vende si Irani, Arabia Saudite, Kuvajti dhe Iraku.

Çdo rrezik për bllokim apo kufizim të qarkullimit përkthehet menjëherë në rritje të kostove të sigurimit dhe transportit dhe, për rrjedhojë, në çmime më të larta në tregjet botërore.

Kosova, plotësisht e varur nga importi

Kosova nuk ka rafineri të saj dhe furnizohet tërësisht nga importet.

Vetëm gjatë vitit të kaluar, vendi importoi mbi 478 milionë euro naftë dhe më shumë se 51 milionë euro benzinë.

Furnizimet kryesore vijnë nga Gjermania, Hungaria, Greqia, Shqipëria dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, ndërsa një pjesë e konsiderueshme hyn përmes terminalit të Porto Romanos në Durrës.

Kjo varësi strukturore e bën tregun vendor jashtëzakonisht të ndjeshëm ndaj lëkundjeve globale.

Kryetari i Shoqatës së Naftëtarëve të Kosovës, Fadil Berjani, thotë për Radion Evropa e Lirë se çmimet mund të vazhdojnë të lëvizin, pasi kompanitë furnizohen sipas çmimeve aktuale të bursës dhe nuk mbajnë rezerva të mëdha.

Ai shton se nuk ka vend për panik dhe se nuk priten mungesa në treg, por thekson se dinamika e çmimeve mbetet e varur nga zhvillimet ndërkombëtare.

Institucionet mes paralajmërimeve dhe masave të përkohshme

Përballë rritjes së shpejtë të çmimeve, Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë (MINT) e Kosovës njoftoi për një intensifikim të inspektimeve dhe përgatitje të raporteve ditore mbi çmimet.

Sipas ministrisë, në rast të rritjeve të pajustifikuara mund të aplikohen masa mbrojtëse dhe rregullim i përkohshëm i çmimeve, me mbikëqyrje nga Dogana e Kosovës dhe Administrata Tatimore.

Një vendim i ngjashëm u mor më 16 dhjetor 2025 nga ministrja e atëhershme Rozeta Hajdari, duke përcaktuar marzhë maksimale tregtare prej 2 centësh për litër në shitje me shumicë dhe prej 12 centësh për litër në shitje me pakicë. Ky vendim qëndroi në fuqi vetëm 30 ditë. /REL/

 

 

Continue Reading

Lajmet

Mbishkrime nacionaliste serbe në Ambasadën e Kosovës në Berlin

Published

on

By

Mbishkrime me përmbajtje fyese dhe shoviniste në gjuhën serbe janë vendosur në objektin e Ambasadës së Republikës së Kosovës në Berlin.

Për këto veprime ka reaguar Ministria e Punëve të Jashtme dhe Diasporës e Republikës së Kosovës.

“Mbishkrimet e vendosura përmbajnë slogane nacionaliste dhe nxitëse, përfshirë mesazhe si ‘Nuk ka dorëzim’, ‘Kosova është Serbi’ dhe thirrje të tjera me konotacion propagandistik dhe përçarës”, thuhet në njoftimin e MPJD-së.

MPJD njofton se, pas identifikimit të këtij akti, janë informuar autoritetet gjermane.

“Policia gjermane është informuar dhe pritet të ndërmarrë veprimet përkatëse në vendngjarje, përfshirë hetimin e plotë të rrethanave dhe identifikimin e përgjegjësve”, bën të ditur Ministria.

Gjithashtu, MPJD ka dënuar këtë akt vandalizmi dhe çdo përpjekje tjetër për të cenuar përfaqësitë diplomatike të Republikës së Kosovës.

“Veprime të tilla janë të papranueshme dhe bien ndesh me normat dhe konventat ndërkombëtare që garantojnë paprekshmërinë e misioneve diplomatike, si dhe dëmtojnë frymën e bashkëjetesës dhe respektit ndërmjet shteteve”, thuhet në njoftim.

Continue Reading

Të kërkuara