Aktualitet

​Ekspertët evropianë të energjisë paralajmëron rrezikun e investimeve hidroenergjetike në Evropën Juglindore

Energjia hidrike, së bashku me qymyrin, ka luajtur tradicionalisht një rol të madh në Evropën Juglindore.

Published

on

Investimet e mëdha të hidrocentraleve në të gjithë Evropën Juglindore po përballen me rreziqe të larta dhe ritme të ulëta realizimi, thuhet në raportin e ri kërkimor të rrjetit të organizatave CEE Bankwatch, EuroNatur, Riverwatch dhe WWF Adria, të publikuar sot, në të cilin janë identifikuar nëntë raste të projekteve me risk të lartë.

Edhe pse qindra hidrocentrale të vogla të cilat janë shumë të dëmshme për biodiversitetin janë ndërtuar në të gjithë rajonin në dekadën e fundit, përpjekjet për të ndërtuar hidrocentrale të gjelbra më të mëdha se 10 MW kanë qenë kryesisht të pasuksesshme, me vetëm Shqipërinë dhe Slloveninë që ia dolën ta bëjnë këtë.

Cenueshmëria ndaj thatësirës, çështjet ligjore, rritja e rezistencës publike dhe mungesa e financimit janë ndër faktorët që kanë ndaluar një mori projektesh të mëdha hidroenergjetike në vitet e fundit, duke përfshirë dy në lumin Vjosa në Shqipëri, dy në Parkun Kombëtar të Mavrovës në Maqedoninë e Veriut dhe disa në lumenjtë Moraça dhe Vrbas në Mal të Zi dhe Bosnje-Hercegovinë.

Energjia hidrike, së bashku me qymyrin, ka luajtur tradicionalisht një rol të madh në Evropën Juglindore, por ndryshimi i klimës po e sfidon këtë rol. Shqipëria ka shtuar rreth 600 MW në termocentrale të mëdha dhe disa qindra megavat termocentrale më të vogla që nga viti 2010, megjithatë prodhimi mesatar i hidrocentraleve mezi u rrit midis 2010 dhe 2020. Madje në Bosnje dhe Hercegovinë, Kroaci dhe Mal të Zi, të cilat shtuan vetëm hidrocentrale të vogla, gjenerimi mesatar është pakësuar.

Të patrazuar, qeveritë dhe ndërmarrjet e rajonit janë të prira për të ndërtuar hidrocentrale edhe më të mëdha. Bosnja dhe Hercegovina është veçanërisht ambicioze, duke planifikuar të paktën 12 diga të mëdha, pavarësisht dështimit të saj për të përfunduar një fabrikë të vetme të madhe të gjelbër në dekadën e fundit.

Financimet po bëhen më të pakta pasi Banka Evropiane e Investimeve, Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim dhe KfW e Gjermanisë janë bërë më të kujdesshme kohët e fundit, duke lënë bankat kineze dhe turke, si dhe Korporatën Ndërkombëtare Financiare të Zhvillimit të ShBA-së (DFC), ndër të paktët që janë të gatshëm të vënë bast në një sektor kaq të rrezikshëm.

Megjithatë, pavarësisht se kompanitë kineze janë përfshirë në disa projekte në Bosnje dhe Hercegovinë, duke përfshirë uzinën e Ulogut në Neretvën e Epërme, një seri prej tre termocentralesh në Bistricë dhe potencialisht edhe tri centrale të tjera në Drinën e Epërme – i vetmi financim i konfirmuar kinez është për impiantin e diskutueshëm të Dabarit 160 MW, për të cilin në janar të këtij viti u nënshkrua një kredi prej 180 milionë euro nga Eximbank.

Pippa Gallop, nga CEE Bankwatch Network – ka thënë se prodhimi i hidrocentraleve në rajon po shkon lart e poshtë si një “yo-yo” për shkak të ndryshimeve klimatike, duke e bërë të kotë shtimin e më shumë digave.

Kjo është më e dukshme në vende si Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Kroacia dhe Mali i Zi që tashmë janë mjaft të varura nga hidrocentralet. Është krejtësisht e pakuptueshme që në fund të vitit 2021, Mali i Zi kishte vetëm 2.5 MW të instaluar fotovoltaikë diellorë. Diversifikimi i burimeve të rinovueshme dhe një rritje serioze e efiçencës së energjisë është urgjentisht e nevojshme”.

Ndërkohë, Amelie Huber, nga Fondacioni EuroNatur – tha gjithashtu se investitorët e hidrocentraleve vazhdojnë të joshen nga perspektivat e një burimi energjie falas që është gjithmonë i disponueshëm.

Por hidroenergjia ka pushuar prej kohësh së qeni kjo: tejkalimi i afateve kohore dhe kostos janë rend i ditës, veçanërisht kur bëhet fjalë për hidrocentrale të mëdha dhe rrjedha e lumenjve nuk është më e besueshme. Dhe ndikimi shumë negativ i hidrocentraleve në biodiversitetin e sistemeve lumore duhet të merret parasysh. Vendet, sistemet energjetike të të cilave varen nga hidrocentralet do të paguajnë një çmim të lartë pasi ndikimet e ndryshimeve klimatike intensifikohen dhe thatësirat dhe përmbytjet bëhen më të shpeshta”.

Ulrich Eichelmann nga Riverwatch tha gjithashtu se përveç aspekteve të lidhura me energjinë që flasin kundër bllokimit të lumenjve të Ballkanit, ekziston edhe fakti se lumenjtë si Neretva, Drina dhe të tjerë janë me vlerë të jashtëzakonshme ekologjike.

A do të guxonit të shkatërroni pyjet e fundit të mbetura të vjetra për të prodhuar pelet? Ne do të bënim të njëjtën gjë me këta lumenj, nëse do t’i lejonim që atyre t’u vendosen diga. Për fat të mirë, njerëzit po e kuptojnë gjithnjë e më shumë vlerën e vërtetë të lumenjve të Ballkanit dhe po i kundërshtojnë gjithnjë e më shumë projektet e digave dhe po i fitojnë këto beteja”, tha Eichelmann.

Continue Reading

Bota

BE gjobit prodhuesit e makinave me 458 milionë euro

Published

on

Komisioni Evropian ka gjobitur 15 prodhues kryesorë të makinave dhe Shoqatën Evropiane të Prodhuesve të Automobilave (ACEA) me një total prej 458 milionë eurosh për pjesëmarrjen e tyre në një kartel lidhur me riciklimin e automjeteve të vjetra.

Sipas një njoftimi nga Komisioni Evropian, korporatës Mercedes-Benz iu dha imuniteti i plotë nga gjoba sipas programit të lehtësimit të BE-së, pasi ishte i pari që zbuloi ekzistencën e kartelit tek rregullatorët.

“Të gjitha kompanitë pranuan përfshirjen e tyre në kartel dhe ranë dakord për të zgjidhur çështjen”, tha Komisioni Evropian.

Automjetet e konsideruara si mbetje, ato që nuk janë më të përshtatshme për përdorim për shkak të vjetërsisë së tyre, konsumimit apo dëmtimit, çmontohen dhe përpunohen për riciklim dhe rikuperim. Qëllimi është reduktimi i mbetjeve dhe rikuperimi i materialeve si metalet, plastike dhe qelqi.

Hetimi i Komisionit Evropian zbuloi se 16 prodhues të mëdhenj të automjeteve, përfshirë Mercedes-Benz, për më shumë se 15 vjet ishin përfshirë në marrëveshje antikonkurruese dhe praktika të bashkërenduara të koordinuara përmes ACEA-s.

Shoqata e industrisë ACEA lehtësoi takime dhe komunikime të shumta që mundësuan funksionimin e kartelit. Ndër kompanitë e penalizuara, Volkswagen mori gjobën më të lartë me 127.7 milionë euro, e ndjekur nga grupi Renault/Nissan me 81.4 milionë euro dhe Stellantis me 74.9 milionë euro.

Continue Reading

Bota

Autoritetet turke dënojnë thirrjen për bojkot të dyqaneve dhe shërbimeve si “sabotim”

Published

on

Qeveria turke ka dënuar thirrjet e opozitës për një bojkot të mallrave dhe shërbimeve, duke i përshkruar ato si një “përpjekje sabotimi” të ekonomisë turke. Këto thirrje u bënë nga Partia Popullore Republikane (CHP), pas arrestimit të kryebashkiakut të Stambollit, Ekrem Imamoglu, i cili është rivali kryesor politik i Presidentit Rexhep Tajip Erdogan dhe kandidati presidencial i CHP-së në zgjedhjet e ardhshme.

Në një reagim të fortë, Ministri i Tregtisë, Omer Bolat, tha se thirrjet për bojkot ishin një kërcënim për stabilitetin ekonomik të Turqisë dhe akuzoi ata që i mbështesin se po përpiqen të dëmtojnë qeverinë. “Kjo është një përpjekje për të sabotuar ekonominë dhe përfshin elementë të tregtisë dhe konkurrencës së pandershme,” shtoi Bolat.

Këto thirrje për bojkot u shfaqën pas arrestimit të Imamoglu, një ngjarje që shkaktoi protesta të shumta në Turqi. Disa dyqane mbyllën dyert në shenjë solidariteti me ata që kritikojnë arrestimet si përpjekje politike dhe antidemokratike për të dëmtuar mundësitë e opozitës për të fituar zgjedhjet.

Ministrat e qeverisë dhe disa personalitete pro-qeveritare, si ish-futbollisti Mesut Özil, përdorën hashtagun #BoykotDegilMilliZarar (“Jo një bojkot, por një dëm kombëtar”) për të kundërshtuar bojkotin e kërkuar nga opozita. Ky bojkot u shoqërua gjithashtu me thirrje për protesta masive, të cilat janë ndër më të mëdhatë që ka parë Turqia në dekadën e fundit.

Ekonomia turke është goditur rëndë nga krizën e kostos së jetesës dhe zhvlerësimin e monedhës, duke shkaktuar inflacion të lartë, që aktualisht është 39% në shkurt të këtij viti. Qeveria ka paralajmëruar se thirrjet për bojkot mund të përkeqësojnë më tej situatën ekonomike, duke theksuar se këto veprime janë të dënuara me dështim./UBTNews/

 

Continue Reading

Bota

Sekuestrohet kanabis me vlerë 2.2 milion euro në një qark të Irlandës

Published

on

Një operacion i përbashkët i autoriteteve irlandeze ka rezultuar në sekuestrimin e një sasie të madhe kanabisi me vlerë 2.2 milionë euro në qarkun Donegal, në veri të Irlandës. Policia dhe oficerët e të ardhurave arritën të kapnin rreth 112 kg kanabis në qytetin Lifford të martën, 1 prill 2025. Ky aksion u realizua në bashkëpunim me Byronë Kombëtare të Drogave dhe Krimit të Organizuar të Gardës, Njësinë e Divizionit të Drogave Donegal dhe Shërbimin Doganor të të Ardhurave.

Si pasojë e operacionit, dy burra të moshës rreth 30 vjeçare u arrestuan në lidhje me ngarkesën e kanabisit. Ata aktualisht ndodhen në paraburgim, ndërsa hetimet janë duke u zhvilluar për të zbuluar nëse ka individë të tjerë të përfshirë në këtë aktivitet kriminal të trafikut të drogës. Autoritetet kanë shprehur angazhimin për të vazhduar luftën kundër krimit të organizuar dhe trafikimit të lëndëve narkotike në territorin irlandez.

Ky operacion i suksesshëm është një tjetër hap drejt ndalimit të trafikut të paligjshëm të drogës, një problem i vazhdueshëm për autoritetet e sigurisë në Irlandë.

 

Continue Reading

Bota

Bashkimi Evropian jep mbi 3 miliardë euro shtesë në Ukrainë

Published

on

Ukraina ka marrë një ndihmë shtesë prej 3,5 miliardë euro (3,8 miliardë dollarë) nga Bashkimi Evropian, njoftoi qeveria e Kievit. Kjo mbështetje financiare është konsideruar thelbësore për ruajtjen e stabilitetit makroekonomik të vendit, në një periudhë të vështirë për shkak të luftës.

Kryeministri i Ukrainës, Denys Shmyhal, e quajti këtë ndihmë si një faktor të rëndësishëm në stabilizimin e ekonomisë, duke e vlerësuar atë si një mjet të nevojshëm për të mbajtur balancat financiare të vendit gjatë periudhës së luftës me Rusinë. Shmyhal shprehu mirënjohjen për mbështetje dhe theksoi se ky financim është i nevojshëm për të përballuar sfidat ekonomike dhe për të mbajtur operacionet e qeverisë në funksionim.

Paketa financiare përfshin 3,1 miliardë euro kredi me interes të ulët dhe 400 milionë euro grante, tha Ministria e Ekonomisë e Ukrainës. Këto fonde janë pjesë e programit të Bashkimit Evropian për “Ukraine Facility”, i cili ka si synim të sigurojë një mbështetje financiare prej 50 miliardë eurosh deri në vitin 2027.

Ukraina ka marrë tashmë 16 miliardë euro nga ky program vetëm këtë vit, duke theksuar angazhimin e BE-së për të mbështetur Ukrainën në mbrojtjen e saj kundër pushtimit të Rusisë, i cili ka vazhduar për më shumë se tre vjet.

Qeveria ukrainase ka deklaruar se që nga fillimi i luftës, Ukraina ka marrë afërsisht 110 miliardë euro në ndihma ndërkombëtare, duke përfshirë edhe kontributet nga shtetet dhe organizatat perëndimore, të cilat kanë qenë të domosdoshme për ruajtjen e stabilitetit të buxhetit të shtetit dhe financimin e shpenzimeve ushtarake.

Continue Reading

Të kërkuara