Kulturë

Zbulimi që sfidoi kohë: Kalendari më i vjetër në botë në Gobekli Tepe të Turqisë

Published

2 years ago

on

Në brigjet e lashta të Turqisë, në thellësi të territorit ku dikur janë zhvilluar ngjarje epokale për njerëzimin, shtrihet Göbekli Tepe – një vend i shenjtë që sfidon kohën dhe imagjinatën. Ky kompleks i epokës së gurit, i cili vlerësohet të jetë mbi 10 mijë vjet i vjetër, ka ndezur përherë debatin ndërmjet arkeologëve dhe studiuesve, të cilët përpiqen të deshifrojnë misteret e tij të lashta. Sipas ekspertëve, një gdhendje e vjetër në një prej mureve të kompleksit mund të përfaqësojë kalendarin më të hershëm të njohur, një sistem i sofistikuar që ndihmonte njerëzit e asaj kohe të ndiqnin ndryshimin e stinëve.

Një shenjtërore e lashtë dhe një qendër vëzhgimi

Gobekli Tepe është një enigmë që sfidon kuptimin tonë për historinë. Deri më sot, funksionet e tij të sakta mbeten të panjohura, megjithëse është sugjeruar se ky vend mund të ketë qenë ndërtuar nga gjuetarët-mbledhës të asaj kohe, jo vetëm si një shenjtërore e përhershme, por edhe si një qendër për vëzhgimin e qiellit të natës. Kjo teori mbështetet nga zbulimet e fundit që sugjerojnë se njerëzit e lashtë përdornin monumentet e Gobekli Tepe për të vëzhguar yjet dhe për të ndjekur kalimin e kohës, një njohuri që më vonë do të ndikonte në revolucionin neolitik.

Shtylla e Shkabës: Një derë drejt kozmosit

Një prej gjetjeve më të jashtëzakonshme të kompleksit është ajo që njihet si “Shtylla e Shkabës.” Në këtë shtyllë të veçantë është gdhendur një imazh i një shpendi, i rrethuar nga modele të stilizuara që mbartin një domethënie të thellë. Hulumtimi i udhëhequr nga inxhinieri kimik Martin Sweatman nga Universiteti i Edinburgut sugjeron se këto figura mund të përfaqësojnë yjësitë, ndërsa gdhendjet e tjera mund të lidhen me një ngjarje të lashtë kozmike, siç është një goditje kometë rreth 13 mijë vjet më parë, që përkon me fillimin e epokës së vogël të akullit dhe zhvillimin e bujqësisë.

Kalendari Antik i Gobekli Tepe

Sweatman ka vazhduar hulumtimin e tij duke analizuar simbolet e gjetura në kompleks, duke sugjeruar se shenjat në formë V të gdhendura në shtylla mund të përfaqësojnë ditët e vitit. Sipas tij, një kolonë e tillë mund të paraqesë një vit të përbërë nga 365 ditë, të ndarë në 12 muaj hënor dhe 11 ditë shtesë për të përmbushur vitin diellor.

Në veçanti, zogu grabitqar në Shtyllën e Shkabës ka një simbol V të gdhendur rreth qafës së tij, të cilin Sweatman e interpreton si një shenjë që mund të përfaqësojë solsticin veror. Kjo sugjeron që ky kalendar i lashtë ishte në harmoni të ngushtë me lëvizjet e yjeve dhe ndërrimin e stinëve, duke shërbyer jo vetëm si një udhëzues kozmik, por edhe si një vegël për mbajtjen dhe regjistrimin e kohës në një mënyrë që shënon fillimin e një epoke të re për njerëzimin./UBTNews/

Related Topics:
Continue Reading

Lajmet

Kosova dhe Shqipëria prezantohen në Kanë me pavijon të përbashkët dhe premierën e filmit “Dua”

Published

8 hours ago

on

May 13, 2026

By

Qendra Kinematografike e Kosovës ka njoftuar hapjen e Pavijonit të Kosovës në kuadër të Marché du Film, tregut zyrtar të Festivalit të Filmit në Kanë. Ky prezantim shënon vazhdimësinë e pjesëmarrjes së Kosovës në një nga ngjarjet më të rëndësishme të industrisë botërore të filmit.

Për të 15-in vit me radhë, Qendra Kinematografike e Kosovës dhe Qendra Kombëtare e Kinematografisë e Shqipërisë po prezantojnë së bashku kinematografinë shqiptare përmes pavijonit të përbashkët Kosovë-Shqipëri, me synim forcimin e bashkëpunimit dhe rritjen e dukshmërisë ndërkombëtare të produksioneve nga të dy vendet.

Ky edicion shënohet edhe me një moment të veçantë: premierën botërore të filmit “Dua”, i cili është përzgjedhur në programin prestigjioz Semaine de la Critique, ku garon për katër çmime kryesore. Përzgjedhja në këtë program konsiderohet një nga vlerësimet më të rëndësishme për filma të rinj në Kanë.

Pjesëmarrja e përbashkët dhe prezantimi i filmit “Dua” pritet të forcojnë më tej praninë e kinematografisë shqiptare në skenën ndërkombëtare.

 

Continue Reading

Kulturë

Premiera botërore e filmit “DUA” sot në Festivalin e Cannes

Published

9 hours ago

on

May 13, 2026

By

Filmi me metrazh të gjatë “DUA”, me skenar dhe regji nga Blerta Basholli, sot shënon premierën botërore në Festivalin e Cannes, në kuadër të programit prestigjioz Semaine de la Critique.

“DUA” është përzgjedhur mes vetëm shtatë filmave të gjatë të këtij edicioni dhe bëhet filmi i parë nga Kosova që merr pjesë në këtë seksion konkurrues, ku garon për katër çmime kryesore. I vendosur në Kosovën e viteve ’90 dhe i frymëzuar nga përvoja personale e regjisores, filmi rrëfen historinë e një adoleshenteje introverte në kërkim të identitetit në një periudhë të trazuar politike dhe shoqërore.

Në rolin kryesor luan Piena Matoshi, ndërsa producentë të projektit janë Valon Bajgora dhe Yll Uka nga Ikonë Studio.

Si bashkëproducentë marrin pjesë Britta Rindelaub dhe Thomas Reichlin nga Alva Film , si dhe Amaury Ovise nga Kazak Productions . Projekti mbështetet nga institucione dhe fonde të ndryshme ndërkombëtare, përfshirë CNC, ARTE Cinema, Eurimages dhe Qendra Kinematografike e Kosovës.

Continue Reading

Lajmet

Në Durrës hapet ekspozita fotografike “Shqipëria 1921 – Eugène Pittard”

Published

10 hours ago

on

May 13, 2026

By

Në qytetin e Durrësit është hapur ekspozita fotografike “Shqipëria 1921 – Eugène Pittard”, e cila sjell për publikun pamje të rralla të Shqipërisë së fillimshekullit XX.

Në ceremoninë e hapjes morën pjesë nënkryetarja e Kuvendit, Klodiana Spahiu, si dhe ambasadorja e Zvicrës në Shqipëri, Ruth Huber. Ekspozita është realizuar në bashkëpunim ndërmjet Ambasadës së Zvicrës në Tiranë dhe FotoKlub Durrës, duke ofruar një udhëtim të veçantë vizual përmes fotografive të realizuara nga akademiku dhe antropologu zviceran Eugène Pittard dhe bashkëshortja e tij, Hélène Pittard.

Gjatë viteve 1921 dhe 1924, çifti Pittard udhëtoi nëpër Shqipëri duke dokumentuar jetën e përditshme, qytetet, fshatrat, peizazhet dhe traditat shqiptare. Përmes objektivit të tyre, ekspozita sjell dëshmi autentike të historisë dhe identitetit kombëtar shqiptar, të ruajtura në fotografi me vlerë të veçantë historike dhe kulturore.

Në fjalën e saj, Klodiana Spahiu e vlerësoi këtë nismë si një kontribut të rëndësishëm në promovimin e kujtesës historike dhe trashëgimisë kulturore shqiptare, duke falënderuar organizatorët për sjelljen e kësaj ekspozite për publikun durrsak.

Continue Reading

Lajmet

Ministria e Kulturës organizon aktivitete për Ditën Ndërkombëtare të Muzeut

Published

10 hours ago

on

May 13, 2026

By

Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit e Kosovës ka njoftuar organizimin e aktiviteteve të veçanta në kuadër të shënimit të Ditës Ndërkombëtare të Muzeut.

Sipas njoftimit, aktivitetet synojnë ta afrojnë publikun me koleksionet muzeale, historinë dhe trashëgiminë kulturore të vendit, përmes programeve edukative dhe prezantuese.

Në kuadër të agjendës do të organizohen vizita, ekspozita dhe aktivitete të hapura për qytetarët, duke e prezantuar muzeun si një hapësirë aktive të jetës kulturore dhe jo vetëm si vend ruajtjeje të objekteve historike.

Ministria ka ftuar qytetarët që të bëhen pjesë e aktiviteteve të planifikuara për shënimin e kësaj dite, me synimin për të promovuar rëndësinë e muzeve në ruajtjen dhe kultivimin e trashëgimisë kulturore.

Continue Reading

Të kërkuara