Kulturë

Kujtimi i Hasan Prishtinës: Zemra që rrahu për bashkimin e kombit

Published

on

Në një atmosferë përplot ndjenja nderimi dhe respekti, Muzeu Historik Kombëtar përkujtoi sot me solemnitet një nga figurat më të shquara dhe të ndritura të historisë kombëtare shqiptare, Hasan Prishtinën.

Kjo ngjarje, e cila përkujton 91-vjetorin e vrasjes së tij tragjike, ishte një thirrje për të risjellë në kujtesën kolektive kontributin e pazëvendësueshëm të këtij ideologu dhe veprimtari të flaktë të Rilindjes Kombëtare Shqiptare, një njeri i cili në mënyrë të pashtershme punoi për çlirimin e trojeve shqiptare dhe për bashkimin e tyre nën një flamur të vetëm.

Hasan Prishtina lindi në vitin 1873 në Vushtrri, një qytet që ndonëse i vogël, u rrit në një vatër të rëndësishme të nacionalizmit shqiptar. Me një edukim të hershëm të përftuar në gjimnazin francez të Selanikut dhe më pas në shkollën e lartë të administratës “Mylkije” në Stamboll, Prishtina shpejt doli në pah si një intelektual i shquar dhe një strateg politik me vizion të qartë për të ardhmen e kombit shqiptar. Në moshë fare të re, ai u zgjedh tri herë deputet në Parlamentin osman, ku me kurajo të pashoqe do të mbronte me vendosmëri të drejtat kombëtare të shqiptarëve, të cilët ndodheshin në një udhëkryq historik për mbijetesën e tyre si komb.

Në krah të Ismail Qemalit dhe patriotëve të tjerë shqiptarë, Hasan Prishtina u shndërrua në një nga udhëheqësit kryesorë të kryengritjes së vitit 1912, një lëvizje që do të shpinte në shpalljen e pavarësisë së Shqipërisë. Angazhimi i tij për çështjen kombëtare nuk u kufizua vetëm brenda kufijve të Shqipërisë së sotme, por ai ishte i vendosur që Kosova të mos mbetej jashtë këtij procesi, duke qenë një nga protagonistët kryesorë të idesë “Pa Kosovë nuk ka Shqipëri”.

Si ministër i Qeverisë së Përkohshme të Vlorës dhe më vonë në qeverinë e Turhan Pashë Përmetit gjatë periudhës së Princ Vidit, Prishtina tregoi një përkushtim të jashtëzakonshëm për stabilitetin e shtetit të ri shqiptar, pavarësisht sfidave dhe tensioneve të ashpra që shoqëruan atë periudhë të turbullt. Në vitet 1916-1918, ai bashkëpunoi me autoritetet austro-hungareze, duke shpresuar se një situatë e favorshme ndërkombëtare do të mundësonte realizimin e ëndrrës së tij të përhershme – bashkimin e Kosovës me Shqipërinë.

Në vitin 1921, Prishtina u zgjodh deputet në Këshillin Kombëtar dhe për një periudhë të shkurtër në dhjetor të atij viti, drejtoi qeverinë shqiptare, një moment që tregon për vlerësimin e lartë që kishte fituar në mesin e bashkëkombësve të tij. Megjithatë, vitet që pasuan, veçanërisht periudha 1922-1933, ishin vitet e një lufte të gjatë politike kundër regjimit të Ahmet Zogut, i cili, sipas tij, nuk përfaqësonte aspiratat e vërteta të popullit shqiptar. Përkushtimi i tij për Kosovën dhe Shqipërinë e bashkuar e bënte Hasan Prishtinën një ideolog të pathyeshëm, të vendosur të mos heqë dorë nga idealet e tij.

Fatkeqësisht, idealet dhe përpjekjet e tij përfunduan tragjikisht më 14 gusht 1933, kur ai u vra në Selanik nga dorë vrastare, një humbje e madhe për kombin shqiptar. Por edhe pas vdekjes së tij, emri dhe vepra e Hasan Prishtinës mbetën të pavdekshme, duke u përjetësuar në historinë e Shqipërisë dhe të Kosovës. Në vitin 1977, eshtrat e tij u sollën në Shqipëri dhe u rivarrosën në Kukës, si një homazh për të kujtuar një nga bijtë më të ndritur të kombit shqiptar.

Kjo përkujtimore na kujton se historia nuk është thjesht një rrëfim i së shkuarës, por një mësim për të ardhmen, një udhërrëfyes për brezat që vijnë, për të mbajtur të gjallë idealet dhe sakrificat e njerëzve si Hasan Prishtina, të cilët dhanë gjithçka për një Shqipëri të lirë, të bashkuar dhe të pavarur./UBTNews/

Lajmet

Bibliotekës Kombëtare të Kosovës i shtohet botimi i ri “La Scanderbeide”

Published

on

Koleksioneve të Bibliotekës Kombëtare të Kosovës u është shtuar botimi i vitit 2025 i veprës “La Scanderbeide: Edizione integrale commentata” të Margherita Sarrocchi-t.

Botimi është përgatitur nga Olimpia Gargano dhe është publikuar nga Centro di Cultura e Storia Amalfitana, në serinë Biblioteca Amalfitana.

“La Scanderbeide” konsiderohet një vepër e rëndësishme e letërsisë italiane të shekullit XVII dhe poema e parë epike e shkruar nga një grua në letërsinë italiane të asaj periudhe. Vepra e Sarrocchi-t e vendos figurën e Gjergj Kastriotit – Skënderbeut në kontekstin e letërsisë evropiane dhe dëshmon jehonën e tij përtej botës shqiptare.

Botimi i vitit 2025 ka rëndësi të veçantë pasi sjell një edicion të ri dhe më të qasshëm të veprës për lexuesit dhe studiuesit.

Sipas Bibliotekës Kombëtare të Kosovës, ky pasurim i koleksioneve përbën një burim me interes të veçantë për studiuesit e letërsisë, historisë, albanologjisë dhe marrëdhënieve kulturore shqiptaro-italiane./A.K/

Continue Reading

Lajmet

“Natyra pa njeri” e Violeta Xhaferit ekspozohet në Galerinë Kombëtare të Kosovës

Published

on

Galeria Kombëtare e Kosovës po prezanton pikturën “Natyra pa njeri” (2021) të artistes Violeta Xhaferi, në kuadër të ekspozitës “Jo gjithë njerëzit ekzistojnë në të Tashmen e njëjtë”, kuruar nga Hana Halilaj.

Praktika artistike e Xhaferit ndërthur pikturën me proceset tekstile, skenografinë dhe dizajnin e kostumeve, duke eksploruar natyrën, atmosferën dhe transformimin.

Instalacioni, i komisionuar për ekspozitën retrospektive të artistes në Galerinë Kombëtare të Kosovës në vitin 2023, përbëhet nga kanavaca të mëdha që krijojnë një peizazh të gjerë të imagjinuar.

Në pikturë shfaqen elemente të tilla si pyjet, zogjtë, drita në ndryshim dhe horizontet e thella, të cilat krijojnë një kalim të vazhdueshëm mes muzgut dhe agimit.

Artistja përdor ngjyrën tekstile drejtpërdrejt mbi sipërfaqen e kanavacës, duke zbardhur pjesë të caktuara dhe duke ndërhyrë me bojë tekstili për të ndërtuar kompozimin dhe atmosferën e veprës.

Kjo qasje lidhet edhe me përvojën e Xhaferit si dizajnere kostumesh në Teatrin Kombëtar të Kosovës, duke ndërthurur përvojën e saj në skenografi dhe kostumografi me praktikën e saj në pikturë.

Drita është një element thelbësor i instalacionit, duke ndikuar drejtpërdrejt në atmosferën dhe përjetimin e hapësirës së krijuar nga artistja.

Ekspozita “Jo gjithë njerëzit ekzistojnë në të Tashmen e njëjtë” do të qëndrojë e hapur në Galerinë Kombëtare të Kosovës deri më 26 gusht 2026.

Orari i vizitës:

E martë–e premte: 10:00–18:00
E shtunë–e diel: 10:00–17:00 /A.K/

Continue Reading

Lajmet

Kori kosovar Siparantum fiton tri çmime në festivalin ndërkombëtar në Malajzi

Published

on

Kori kosovar Siparantum ka fituar tri çmime në kuadër të “Malaysian Choral Festival 2026”, që po mbahet në Kuala Lumpur të Malajzisë.

Lajmin e ka bërë të ditur kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, i cili e ka vlerësuar këtë rezultat si një sukses të jashtëzakonshëm për korin dhe Kosovën.

Sipas Kurtit, Kori Siparantum është vlerësuar me Çmimin e Artë në kategorinë B4 – Ansambël Vokal, Çmimin e Artë në kategorinë A5 – Kor i Përzier, si dhe me Çmimin Special për Skenografi/Koreografi Kreative në kategorinë A5.

Kurti ka thënë se këto çmime dëshmojnë punën, talentin dhe përkushtimin e Korit Siparantum, si dhe përfaqësimin dinjitoz të Kosovës në skenën ndërkombëtare të muzikës korale.

Ai ka uruar korin, si dhe kompozitorin dhe dirigjentin Memli Kelmendi, duke theksuar se suksese të tilla janë edhe shtysë për institucionet që të vazhdojnë mbështetjen për artin dhe kulturën./A.K/

Continue Reading

Lajmet

“Dance in August” sjell në Berlin një udhëtim përmes trupit, natyrës dhe rezistencës

Published

on

Festivali ndërkombëtar “Dance in August” në Berlin po vazhdon me një program që sjell në skenë koreografi nga kultura dhe vende të ndryshme, duke e trajtuar vallëzimin si një hapësirë ku ndërthuren natyra, kujtesa, frika dhe rezistenca.

Në javën e parë të festivalit, publiku është njohur me vepra nga Portugalia, Greqia, Tajvani dhe Rumania. Pavarësisht dallimeve në stil dhe tematikë, disa prej tyre i bashkon përballja e trupit me një realitet gjithnjë e më të pasigurt.

Një nga produksionet e spikatura është “Sounding Light” nga Cloud Gate Dance Theatre of Taiwan, me koreografi të Cheng Tsung-lung. Vepra, e frymëzuar nga natyra, mitologjia dhe figurat e luftëtarëve, sjell në skenë 12 valltarë që në fillim shfaqen si një formacion i heshtur, duke krijuar imazhe që kujtojnë shkëmbinjtë, ujëvarat dhe peizazhet natyrore.

Përmes tingujve të minimalizuar dhe lëvizjeve që evokojnë valët, erën dhe fluturimin, shfaqja ndërton një lidhje të drejtpërdrejtë mes trupit dhe natyrës.

Natyra është në qendër edhe të “The Choreography of Water” të koreografes rumune Simona Deaconescu, ku uji bëhet pjesë e performancës përmes tubave, enëve dhe balonave prej qelqi.

Ndërkohë, ndër veprat që kanë sjellë më shumë energji në skenë janë “It’s the end of the amusement phase” e koreografes greke Chara Kotsali dhe “F*cking Future” e koreografit portugez Marco da Silva Ferreira.

Në veprën e Kotsalit, vallëzimi lëviz mes utopisë dhe distopisë, ndërsa flamujt, pankartat dhe ndryshimet e kostumeve shoqërojnë një performancë që kalon nga shpresa te zhgënjimi.

Ndërsa në “F*cking Future”, Ferreira krijon një univers futurist ku tetë valltarë lëvizin në formacione të ngjeshura, duke alternuar marshimin, paradën dhe energjinë e një rave. Trupi paraqitet njëkohësisht si i fuqishëm dhe i cenueshëm, i disiplinuar dhe rebel.

Në fund, performanca merr edhe një dimension politik dhe shoqëror, duke trajtuar identitetin, normat dhe nevojën për të mbrojtur kulturën përballë përjashtimit.

“Dance in August” do të vijojë në Berlin deri më 29 gusht, me një program ndërkombëtar që e përdor vallëzimin jo vetëm si spektakël, por edhe si gjuhë për të folur për frikën, shpresën, trupin dhe rezistencën./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara