Kulturë
Tetë vite pa kolosin e letrave shqipe Dritëro Agolli
Published
1 year agoon
By
UBT NewsSot, më 3 shkurt, shënohet 8-vjetori i ndarjes nga jeta të njërit prej kolosëve të letërsisë shqipe, Dritëro Agolli. Shkrimtari, poeti dhe publicisti i njohur, që la pas një trashëgimi të pasur dhe të pashlyeshme në letërsinë shqiptare, u nda nga jeta në moshën 85-vjeçare, duke lënë pas një krijimtari të paçmuar që do të mbetet gjithmonë e pranishme në zemrat e lexuesve.

Dritëro Agolli lindi më 13 tetor 1931, në fshatin Menkulas të Devollit, dhe që nga rinia e tij e hershme, i dha frymë dhe shije të veçantë kulturës shqiptare. Mësimet e para i mori në vendlindje, e më pas vazhdoi gjimnazin në Gjirokastër, një qytet me një histori dhe traditë të pasur arsimore. Pasi përfundoi arsimin e mesëm, Agolli u ndje i ftuar për të ndjekur studimet e larta në Fakultetin e Arteve të Shën Petersburgut, ku mësoi dhe zhvilloi pasionin e tij për letërsinë.
Puna e tij si gazetar dhe si kryetar i Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë, e formoi edhe më tej si një figurë të rëndësishme të jetës kulturore dhe letrare shqiptare. Për 30 vjet, ai ishte gjithashtu deputet, duke kontribuar në jetën politike të vendit. Megjithatë, ai do të mbetet i paharruar për kontributin e tij të jashtëzakonshëm në letërsinë shqipe.
Krijimtaria e Dritëro Agollit është jashtëzakonisht e pasur dhe e larmishme, duke përfshirë poezi, poema, tregime, novela, romane, drama, dhe skenarë filmash. Vepra e tij më e njohur dhe më e dashur nga shqiptarët është “Nënë Shqipëri” (1975), një poezi epike që pasqyron me forcë dhe ngjyra figurën e Atdheut, me të gjitha vështirësitë dhe heroizmin që e shoqëruan atë në periudha të ndryshme të historisë. Po ashtu, në një sërë poemash dhe vjershash, ai pasqyron frymën e Luftës Nacionalçlirimtare dhe ndihmoi në ruajtjen e kujtesës historike të kombit.
Në prozë, Agolli ka lënë vepra të paharruara, mes të cilave “Komisari Memo” dhe “Shkëlqimi dhe rënia e shokut Zylo”. Këto romane, të cilat pasqyrojnë ngjarje dhe karaktere të jetuara gjatë periudhës së komunizmit, janë bërë gjithashtu pjesë e kinematografisë shqiptare, duke u ekranizuar me sukses.
Poezia e tij e fundit, “Prit edhe pak”, ishte një dhuratë e ngrohtë për bashkëshorten Sadije dhe pasqyronte një dashuri të thellë dhe të pastër, një pasqyrë e jetës së tij personale dhe një shprehje e ndjenjës së një njeriu që ka kaluar shumë, por gjithmonë ka mbajtur shpresën dhe optimizmin.
Dritëro Agolli është njohur dhe vlerësuar me shumë çmime dhe nderime, duke përfshirë titullin e lartë “Nderi i Kombit”, shpalljen Qytetar Nderi i Tiranës në vitin 2003, si dhe katër çmime të Republikës. Ai gjithashtu është anëtar i Akademisë së Firences “Muzat” në Itali dhe ka qenë një shembull i jashtëzakonshëm i përkushtimit për letërsinë dhe kulturën shqiptare.
Shkrimtari i njohur u nda nga jeta më 3 shkurt 2017, por emri dhe vepra e tij jetojnë ende si një dritë që ndriçon rrugën e letërsisë shqipe. Përmes veprave të tij, Dritëro Agolli mbetet një figurë e paharruar, një nga shkrimtarët më të mëdhenj të letërsisë shqiptare dhe një pasuri e patjetërsueshme e kulturës sonë.
Një fragment nga poezia e Dritëro Agollit “Nënë Shqipëri”, e njohur për pasqyrimin e dashurisë dhe nderimit të tij për atdhenë, është si vijon:
“Nënë Shqipëri, ti më dhe jetën,
Gjaku yt më bëri burim,
Për ty luftova, për ty vdes,
Ty të kujtoj, ty të shkruaj, Shqipëri!”
“Nënë Shqipëri, ti nderove emrin,
Ti më mësove të jetoj,
Dhe kur kam rënë, ti më ngrite,
Për ty çdo fjalë është një betim.”
“Nënë Shqipëri, ti je në çdo hap,
Në çdo shteg, në çdo rrugë,
Mbi gjithçka, ti më mban të gjallë,
Në zemrën time, ti je një zog.”
Të shtunën (07.02.2026) u shënuan gjashtë vjet nga shkuarja në amshim e ikonës së muzikës shqiptare, Nexhmije Pagarusha, e njohur për publikun si Bilbili i Kosovës.
E lindur në maj të vitit 1933 në Malishevë, Nexhmije Pagarusha e nisi karrierën muzikore në vitin 1948 në Radio Prishtinë, duke u shndërruar në një nga zërat më të veçantë dhe më të dashur të muzikës shqiptare.
Karrierën si këngëtare e përmbylli në vitin 1984. Përveç muzikës, ajo ishte aktive edhe si aktore filmi dhe teatri.
Për kontributin e saj të jashtëzakonshëm artistik, Pagarusha u nderua me çmimin “Nderi i Kombit” nga Presidenca e Shqipërisë, si dhe me titullin “Artiste e Merituar” nga Presidenca e Kosovës.
Nexhmije Pagarusha u nda nga jeta në moshën 86-vjeçare, duke lënë pas pesë albume dhe 88 këngë, ndër to këngët e pavdekshme “Baresha” dhe “Zambaku i Prizrenit”. Ajo do të kujtohet gjithmonë si një yll i pashuar i muzikës shqiptare dhe një figurë frymëzuese për brezat e rinj të artistëve.
Më 6 shkurt të vitit 2007, ndërroi jetë figura e mirënjohur e kinematografisë dhe e skenës shqiptare, Kadri Roshi.
Roshi u lind më 4 janar të vitit 1924 në Ballsh të Mallakastrës në një familje me prejardhje nga Libohova. Aktori përjetoi një vogëli të trazuar, pasi humbi të ëmën teksa numëronte veçse 2 vjeç dhe mbeti jetim dhjetë vjet më vonë, kur vdiq edhe i ati.
Karriera e tij si aktor nisi në moshën 21-vjeçare në skenën e të ashtuquajturit Teatër Popullor. Në vitin 1951 finalizoi rrugëtimin e tij kushtuar edukimit universitar, të përshkuar në Pragë. Me t’u kthyer në vendin e tij të origjinës, Roshi rimori ekzekutimin e roleve të para në logun e jetës artistike të vendit, Teatrin Kombëtar.
Përllogaritet se aktori ka luajtur rreth 180 role në skenë dhe në kinematografi, duke lënë në kujtesën e teleshikuesve dhe të spektatorëve një portret të pashlyeshëm. Në celuloid është përjetësuar në sajë të një shumësie rolesh, që variojnë nga skllavi Ezop tek kujdestari i “Lulëkuqe mbi mure”, si edhe nga mbojtësi i thekshëm i gjuhës shqipe në Rilindje deri tek plaku Mere.
Disa prodhime të tjera filmike ku Roshi ka mishëruar role protagoniste janë: Vdekja e burrit (1991), Apasionata (1983), Partizani i vogël Velo (1980), Ballë për ballë (1979), Gjeneral gramafoni (1978), Njeriu me top (1977), Fije që priten (1976), Përballimi (1976), Malet me blerim mbuluar (1971), I teti në bronz (1970).
Për kontributin e dhënë në artin e fjalës dhe të interpretimit, Roshi u nderua me Çmimin e Karrierës në Festivalin e Filmit Artistik të vitit 1995, me Çmimin e Madh të Nderit në vitin 1997 dhe iu akordua vlerësimi “Nderi i Kombit” në vitin 1999. /Kosovapress/
Kulturë
“Halili dhe Hajria”, 63 vjet nga vënia në skenë e baletit të parë shqiptar
Published
4 days agoon
February 6, 2026By
ubtnews
“Halili dhe Hajria” është një vepër baleti tërësisht shqiptare, e para në skenën e baletit shqiptar.
Ishte 13 janari i vitit 1963, kur kompozitori Tish Daija, baletmaestri Panajot Kanaçi, dirigjenti Mustafa Krantja e një grup i madh artistësh, vunë në skenë baletin “Halili dhe Hajria”.
Interpretuesit e parë në rolin e Halilit, kanë qenë Xhemil Simixhi, Kristaq Rada dhe Llaqi Nako dhe në rolin e Hajries: Ganimet Vendresha (Simixhi) Zoica Haxho, ndërsa në rolet e tjera përmenden emrat e Luan Shtinos, Miltiadh Papës, Agron Aliajt, Skënder Jazexhiut, etj.
Në vitin 1983, kjo vepër rivihet në skenë. Krahas emrit të Llaqi Nakos, në rolin e Halilit, radhitet edhe ai i Ilir Kernit, ndërsa në rolet e tjera Albana Sulejmani, Pëllumb Agalliu, Hajdar Shtuni, Ludmill Çakalli, etj.
Më 12 dhjetor 1973 u luajt për të 150-n herë, ndërsa në skenën e Teatrit Kombëtar të Operës e Baletit dhe jashtë saj u luajt mbi 250 herë.
Në turnetë në Greqi, Itali, Turqi, Francë, ka pasur sukses të padiskutueshëm. Në Francë është vënë në skenë nga një trupë franceze, më pas edhe në Prishtinë.
Gjatë viteve, BBC Culture ka kryer sondazhe të mëdha me kritikë filmi dhe televizioni, ekspertë dhe figura të industrisë nga e gjithë bota për të vendosur mbi filmat dhe shfaqjet televizive më të mira në një kategori të caktuar.
Megjithatë, në një sondazh të para disa muajsh, BBC Culture u mor me librin. Dhe nuk ka shumëllojshmëri librash më të ngulitur në to sesa letërsia për fëmijë – në fund të fundit, cilado qofshin argëtimet tona ndërsa rritemi, shumë prej nesh ndajnë gëzimin e leximit në një moshë të re, brenda dhe jashtë shkollës.
Nisur nga kjo, kjo radio solli titujt e 100 librave më të mirë për fëmijë. Mund t’ia kenë qëlluar saktë, por edhe mund të ketë ndonjë huqje. Sidoqoftë, janë rezultate të nxjerra nga hulumtimet dhe sondazhet.
Le t’i lexojmë titujt në vazhdim:
- Ku janë gjërat e egra (Maurice Sendak, 1963)
- Aventurat e Alisës në Botën e Çudirave (Luis Karroll, 1865)
- Pipi Çorapegjata (Astrid Lindgren, 1945)
- Princi i Vogël (Antuan de San-Eksuper, 1943)
- Hobiti (Tolkien, 1937)
- Dritat Veriore (Filip Pullman, 1995)
- Luani, Shtriga dhe Garderoba (Luis, 1950)
- Winnie-the-Pooh (Milne dhe Shepard, 1926)
- Rrjeta e Sharlotës (Vhajt dhe Garth Williams, 1952)
- Matilda (Roald Dahl dhe Kuentin Blejk, 1988)
- Ana e Gables të Gjelbër (Montgomery, 1908)
- Përralla (Hans Kristian Andersen, 1827)
- Harry Potter dhe Guri Filozofal (Rowling, 1997)
- Vemja shumë e uritur (Erik Karle, 1969)
- Errësira po ngrihet (Susan Kuper, 1973)
- Ardhja (Shaun Tan, 2006)
- Gratë e Vogla (Luisa May Alcott, 1868)
- Çarli dhe Fabrika e Çokollatës (Roald Dahl, 1964)
- Heidi (Johana Spyri, 1880)
- Natën e mirë Hëna (Margaret Vise Brovn dhe Clement Hurd, 1947)
- Aventurat e Pinokios (Karlo Kollodi, 1883)
- Një Magjistar i Detit të Tokës (Ursula Le Guin, 1968)
- Moominland Midwinter (Tove Jansson, 1957)
- Dua kapelen time mbrapa (Xhon Klassen, 2011)
- Kopshti Sekret (Frances Hoxhson Burnett, 1911)
- Rosa, Vdekja dhe Tulipani (Volf Erlbrush, 2007)
- Vëllezërit zemërluanë (Astrid Lindgren, 1973)
- Harry Potter dhe i Burgosuri i Azkabanit (Rowling, 1999)
- Vajza ngjyrë kafe duke ëndërruar (Zhaklin Vudson, 2014)
- Tre Grabitësit (Tomi Ungerer, 1961)
- Dita me dëborë (Ezra Zhak Keats, 1962)
- Tigri që erdhi për çaj (Xhudit Kerr, 1968)
- Kështjella lëvizëse e Howl (Diana Vajn Xhons, 1986)
- Një rrudhë në kohë (Medlin L’Engle, 1962)
- Ujëmbledhësi (Riçard Adams, 1972)
- Kopshti i mesnatës i Tomit (Filipa Pirs, 1958)
- Përrallat e Grimm (Vëllezërit Grimm, 1812)
- Përralla e Peter Rabbit (Beatriks Poter, 1902)
- Fëmijët e hekurudhës (Edit Nesbit, 1906)
- Zero dhe kryqe (Malorie Blakman, 2001)
- BFG (Roald Dahl dhe Kuentin Bejk, 1982)
- Rregullat e Verës (Shaun Tan, 2013)
- Momo (Majkëll End, 1973)
- Historia e Ferdinandit (Munro Leaf dhe Robert Lavson, 1936)
- Zoti i Unazave (Tolkien, 1954)
- Shërbimi i Bufit (Alan Garner, 1967)
- Ronia, vajza e grabitësit (Astrid Lindgren, 1981)
- Historia e Pafundme (Majkëj End, 1979)
- Panchatantra (Anonim / folk, -200)
- Ishulli i Thesarit (Robert Luis Stevenson, 1883)
- Mary Poppins (Travers, 1934)
- Këpucë baleti (Noel Streafield, 1936)
- Kaq shumë! (Trish Koke dhe Helen Oksenbury, 1994)
- Po shkojmë në gjueti arinjsh (Mihael Rosen dhe Helen Oksenbury, 1989)
- Aventurat e Çipolinos (Xhani Rodari, 1951)
- Pema që jep (Shel Silverstein, 1964)
- Gruffalo (Xhulia Donaldson dhe Aksel Shefler, 1999)
- Julián është një sirenë (Xhesika Love, 2018)
- Kometa në tokën e muminëve (Tove Jansson, 1946)
- Familja Finn (Tove Jansson, 1948)
- Shtrigat (Roald Dahl dhe Kuentin Blejk, 1983)
- Një ari i quajtur Paddington (Mihael Bond, 1958)
- Era në shelgje (Kenet Graham, 1908)
- Rrëshqitja e Bubullimës (Mildred Tejlor, 1977)
- Karlsson-në-Çati (Astrid Lindgren, 1955)
- Kabina e Taksave Fantazmë (Norton Juster dhe Jules Feiffer, 1961)
- Macja me Kapelë (Dr. Seuss, 1957)
- Udhëtimi i mrekullueshëm i Edward Tulane (Kate Di Kamillo dhe Bagram Ibatouline, 2006)
- Peter dhe Vendy (Barrie, 1911)
- Një Mijë e Një Net (Anonim / folk)
- Nga Dosjet e Përziera të Znj. Basil Frankveiler (Konigsburg, 1967)
- Kur Hitleri Vodhi Lepurin Rozë (Xhudit Kerr, 1971)
- Shum bola (Gafur Gulоm, 1936)
- Ernesti dhe Celestina (Gabriel Vincent, 1981)
- Një Lloj Shkëndije (Elle MekNikoll, 2020)
- Nikolla i Vogël (René Goscinny dhe Zhan-Zhak Sempé, 1959)
- Bukuroshja e Zezë (Anna Sewell, 1877)
- Babai me Këmbë të Gjata (Zhan Vebster, 1912)
- Asnjë Puthje për Nënën (Tomi Ungerer, 1973)
- Familja ime dhe Kafshët e Tjera (Gerald Durrell, 1956)
- Jakobin e kam dashur (Kaherina Paterson, 1980)
- Loraksi (Dr. Seuss, 1971)
- Përrallat / Rrëfenjat e Nënës Patë (Çarls Perrault, 1697)
- Moominët dhe Përmbytja e Madhe (Tove Jansson, 1945)
- Magjistari i Mrekullueshëm i Ozit (Frank Baum, 1900)
- Vetëm Villiam (Riçmal Crompton, 1922)
- Twitët (Roald Dahl dhe Kuentin Blejk, 1980)
- Miu dhe Fëmija i Tij (Russell Hoban, 1967)
- Jashtë Mendjes Sime (Sharon M. Draper, 2010)
- Lugina e Moominit në Nëntor (Tove Jansson, 1970)
- Shtëpi e Vogël në Pyllin e Madh (Laura Ingalls Vilder, 1932)
- Danny – Kampioni i Botës (Roald Dahl, 1975)
- Njeriu i Dëborës (Rajmond Brigs, 1978)
- Vala (Suzy Li, 2008)
- Vëllezërit e Zinj (Lisa Tetzner, 1940)
- Lepuri Kadife (Marger Villiams, 1921)
- Fillimi i Keq (Lemon Snicket, 1999)
- Libri i Varrezave (Neil Gaiman, 2008)
- Kinez i Lindur Amerikan (Gene Luen Jang dhe Lark Pien, 2006)
- Haroun dhe Deti i Historive (Salman Ruzhdi, 1990).
PDK: Qëndrimet e Prokurorisë në Hagë i shërbejnë narrativës së rreme serbe
VV: Kërkesa për dënime ndaj ish-krerëve të UÇK-së synon përmbysjen e së vërtetës historike
Osmani: Lufta e UÇK-së ishte e pastër, historia nuk rishkruhet
Këshilltari i Liderit Suprem të Iranit viziton Omanin të martën pas bisedimeve SHBA-Iran
Policia nis kontrolle të shtuara për kamionë dhe autobusë
Policia e Kosovës sekuestron 7 kg marihuanë në Merdarë
Heshtja mbretëroi në qytetin e vogël italian, a është identifikuar personi i parë i “Sarajeva Safari”?
WSJ: Vala e dytë e zemërimit popullor po fillon në Iran, regjimi po tërhiqet, por tani është tepër vonë!
Lista e vendeve ku përgatitet pica më e mirë në Evropë
Të kërkuara
-
Lajmet nga UBT3 months agoProfesorët e UBT-së publikojnë studim shkencor mbi cilësinë e ujërave nëntokësore në Komunën e Suharekës
-
Lajmet nga UBT2 months agoMe shumicë votash, Vesa Shatri zgjidhet Kryetare e re e Këshillit Studentor të UBT-së
-
Lajmet nga UBT3 months agoNga klasa në praktikë! Studentët e drejtimit Media dhe Komunikim vizitojnë shtypshkronjën e UBT-së
-
Lajmet nga UBT2 months agoNjohja me proceset profesionale televizive, vizita e studentëve të Media dhe Komunikim në Klan Kosova
