Lajmet

Studimi 8-vjeçar: Ne humbim në gjumë një veçori thelbësore të ndërgjegjes

Shkencëtarët po përpiqen ende të kuptojnë se çfarë ndodh saktësisht në atë gjendje të ndërmjetme.

Published

on

Kur ëndërrojmë, brenda trurit tonë ndodh diçka misterioze. Ne përjetojmë diçka të ngjashme me të qenit zgjuar. E megjithatë është shumë ndryshe, dhe shkencëtarët po përpiqen ende të kuptojnë se çfarë ndodh saktësisht në atë gjendje të ndërmjetme.

Së fundmi është zbuluar një e dhënë tjetër. Një studim i ri, ka zbuluar se një veçori thelbësore të ndërgjegjes – aftësinë për të qenë të vetëdijshëm për tingujt, apo për t’i identifikuar ato –ç’aktivizohet fiket jemi në gjumë, dhe kjo mund të na ndihmojë të kuptojmë se si ëndërrontruri ynë.

Realizimi i një harte të aktivitetit të trurit të njerëzve të gjallë, si në gjendje zgjuar ashtu edhe në gjumë, nuk është e lehtë. Shumë pak nga ne, do të donin që elektrodat të implantoheshin në kafkën tonë gjatë aktiviteteve tona të përditshme.

Por në studimin në fjalë, ekipi përfitoi nga kërkimet mjekësore që po kryheshin mbi pacientët me epilepsi. “Ne ishim në gjendje të përdornim një procedurë të veçantë mjekësore, në të cilën në trurin e pacientëve me epilepsi u implantuan elektroda, të cilat monitoruan aktivitetin në pjesë të ndryshme të trurit të tyre për qëllime diagnostikimi dhe trajtimi” – thotë neuro–shkencëtari Juval Nir nga Universiteti i Tel Avivit në Izrael.

Elektrodat u dhanë mundësi studiuesve të shihnin ndryshimet në përgjigjen e korteksitcerebral, kur pacientët ishin në faza të ndryshme të gjumit, krahasuar me kohën kur ishin zgjuar, madje deri tek neuronet individuale. Për qëllimet e studimit, studiuesit luajtën një shumëllojshmëri tingujsh përmes altoparlantëve në shtratin e vullnetarëve.

Të dhënat për mbi 700 neurone (rreth 50 për pacient) u mblodhën gjatë 8 viteve. Ndërsa reagimi i trurit ndaj tingullit mbeti kryesisht i aktivizuar gjumit, pati një rritje të nivelit të valëve alfa-beta, që lidhen me vëmendjen dhe pritshmëritë. Duket se tingujt e ardhur analizohen, por nuk kalojnë në vetëdijen tonë.

Kjo bie ndesh me atë që mendohej më herët:se gjatë gjumit, sinjalet e lidhura me zërin zbehen shumë shpejt në tru. Në fakt, ato qëndrojnë më të forta dhe më të pasura nga sa mendonim, por thjesht ka një ndryshim domethënës në mënyrën se si përpunohen ndërsa ne jemi duke dremitur.

“Forca e reagimit të trurit gjatë gjumit, ishte e ngjashme me përgjigjen e vëzhguar gjatë zgjimit, përveç një veçorie specifike, ku u regjistrua një ndryshim dramatik:niveli i aktivitetit të valëve alfa-beta”– thotë autorja e parë, neuroshkencëtarja Hana Hajat nga Universiteti i Tel Avivit.

Këto valë alfa-beta (10-30 Hz) kontrollohen nga reagimet nga lart në tru. Ky reagim, indihmon mendjet tona të përcaktojnë se cilët tinguj janë të rëndësishëm, dhe që duhet të dëgjohen. Një lloj i ngjashëm zhvendosjeje lart tek modelet e valëve alfa-beta, është vërejtur më parë tek pacientët që janë nën efektet e anestezisë, por nuk është parë tek njerëzit që flenë.

Studiuesit e përshkruajnë atë si një mënyrë për të kuptuar “enigmën magjepsëse”, se si truri i ndërgjegjshëm ndryshon nga ai në gjendje të pandërgjegjshme. Gjithashtu, kjo iu jep shkencëtarëve një metodë sasiore të besueshme, për të matur nëse dikush është vërtetë pa ndjenja apo jo:gjatë operacioneve në spital, tek individët në koma, kur kontrollohen shenjat edemencës, etj./bota.al/

Lajmet

Konjufca pret në takim lamtumirës ambasadorin e Australisë, Richard Rodgers

Published

on

By

Ministri i Punëve të Jashtme dhe Diasporës, Glauk Konjufca, ka pritur në një takim përshëndetës ambasadorin jorezident të Australisë për Kosovën, Richard Rodgers, me rastin e përfundimit të mandatit të tij.

Gjatë këtij takimi, Konjufca shprehu mirënjohjen e tij për punën e ambasadorit, duke e falënderuar për angazhimin e vazhdueshëm në avancimin e marrëdhënieve dypalëshe ndërmjet Republikës së Kosovës dhe Australisë.

Të dy bashkëbiseduesit riafirmuan gatishmërinë e vendeve respektive për të vazhduar bashkëpunimin e ngushtë dhe për të forcuar më tej lidhjet diplomatike dhe miqësore në të ardhmen.

Continue Reading

Lajmet

Dyshohet se Sami Lushtaku sulmoi fizikisht zëvendësministrin Hysni Mehani në Skenderaj

Published

on

By

Zëvendësministri i Financave, Hysni Mehani, dhe aktivisti Bahri Zabeli kanë kërkuar ndihmë mjekësore në spitalin e Mitrovicës pas lëndimeve në kokë që morën gjatë një përleshjeje në një kafene në Skenderaj. Sipas Lëvizjes Vetëvendosje, Mehani u sulmua nga kryetari i komunës, Sami Lushtaku, dhe truprojat e tij derisa po pinte kafe.

Në reagimin e tyre, Vetëvendosje tha se Hysni Mehani është goditur me grusht, ndërsa më pas edhe me gotë në kokë. Ky sulm tregon se këta njerëz nuk e kanë vendin në udhëheqje.”

Ndërsa, Sami Lushtaku i ka mohuar akuzat, duke thënë se nuk i sulmoi ai, por se qytetarët reaguan të irrituar nga provokimet.

“Etiketat si ‘Sami Serbia’ qytetarët nuk i tolerojnë më, prandaj edhe reaguan!”, shkroi Lushtaku në Facebook.

Lidhur me rastin ka reaguar edhe ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, e cila kërkoi nga organet e rendit që të veprohet menjëherë.

“Mandati publik nuk është mburojë për forcë fizike ndaj kundërshtarit politik. Ftoj organet e rendit të veprojnë menjëherë dhe pa asnjë hezitim”, shkruan Haxhiu.

Policia tashmë ka nisur hetimet për të zbardhur rrethanat e sulmit.

Continue Reading

Lajmet

Përfundon evakuimi në Trepçë: Dalin edhe 18 minatorët e fundit që mbetën të ngujuar në Stan Tërg

Published

on

By

Ka përfunduar me sukses operacioni i evakuimit në minierën e Trepçës në Stan Tërg, ku të gjithë minatorët që kishin mbetur të bllokuar tashmë kanë dalë mbi sipërfaqe. Lajmi është konfirmuar pas nxjerrjes së 18 punëtorëve të fundit, të cilët po qëndronin në zgafellë si pasojë e një defekti të rëndë elektrik.

Më herët, menaxhmenti i ndërmarrjes “Trepça” kishte sqaruar përmes një njoftimi zyrtar se nga rreth 50 punëtorë sa ishin bllokuar fillimisht, 29 prej tyre kishin arritur të dalin menjëherë, ndërsa 18 të tjerë pritën ndërhyrjen alternative për shkak të bllokimit të liftit, raporton Ekonomia online.

Sipas ndërmarrjes, ky incident erdhi si pasojë e një avarie në linjën 35 kilovolt në Stan Tërg, ku shkëputja e një përcjellësi në hyrje të trafostacionit dëmtoi izolatorët dhe shkaktoi djegie në trafon kryesore që furnizon flotacionin me energji elektrike. Ekipet teknike kanë qenë në teren për të sanuar dëmtimet e stabilimenteve, ndërsa gjendja e minatorëve të evakuuar raportohet të jetë stabile. /Ekonomia online/

 

Continue Reading

Lajmet

REL: SHBA-ja i jep dritën e gjelbër armatimit për Kosovën me vlerë prej 14 milionë dollarësh

Published

on

By

Departamenti amerikan i Shtetit e ka njoftuar Kongresin amerikan për një leje të propozuar për eksportimin e artikujve të mbrojtjes, të dhënave teknike dhe shërbimeve të mbrojtjes drejt Kosovës, në vlerë prej 14 milionë dollarësh apo më shumë, kanë thënë për Radion Evropa e Lirë disa burime brenda Kongresit.

Njoftimi është dërguar nga Byroja për Çështje Legjislative e Departamentit amerikan të Shtetit, në përputhje me nenin 36(c) të Ligjit për Kontrollin e Eksportit të Armëve.

Sipas dokumentit, njoftimi mban numrin e transmetimit DDTC 26–017, dhe i është përcjellë Komitetit për Marrëdhënie me Jashtë të Senatit.

Neni 36(c) kërkon që administrata amerikane ta njoftojë Kongresin për disa shitje apo leje të propozuara të artikujve dhe shërbimeve të mbrojtjes për shtete të huaja.

Në dokumentin e Kongresit nuk jepen hollësi publike për llojin e pajisjeve apo shërbimeve që përfshihen në këtë licencë. /REL/

Continue Reading

Të kërkuara