Lajmet

Intoleranca ndaj laktozës, nga vjen dhe si të lehtësohet

Intoleranca ndaj laktozës është alergji e qumështit, nuk është kërcënuese për jetën.

Published

on

Intoleranca ndaj laktozës është gjendje që shkakton shqetësim në stomak. Kjo shkaktohet pasi që trupi juaj nuk e pëlqen sheqerin që gjendet në qumësht. Kjo përfshin të gjitha produktet e qumështit.

Intoleranca ndaj laktozës është alergji e qumështit. Nuk është kërcënuese për jetën. Është një problem i zakonshëm.

Foshnjet kanë enzimin laktazë prandaj nuk janë intolerantë ndaj laktozës. Foshnjet e lindura para kohës ka mundësi që nuk e posedojnë këtë enzim. Mund të paraqitet për herë të parë te fëmijët në moshën 3 vjeçare.

Simptomat e intolerancës ndaj laktozës
Simptomat përfshijnë:

– Të përziera
– Dhimbje të stomakut
– Fryerje
– Gazra
– Diarre
– Ju mund të dëgjoni zhurma gurgulluese në barkun tuaj.

Çfarë shkakton intolerancën ndaj laktozës?

Intoleranca ndaj laktozës shkaktohet nga mungesa e një enzimi. Quhet laktazë. Laktaza jeton në zorrën e vogël. Disa njerëz nuk e kanë atë për shkak të infeksionit, sëmundjes Celiake, sëmundjes së Kronit, sëmundjes së inflamacionit të zorrëve (IBD). Në raste të rralla është trashëguese.

Si diagnostikohet intoleranca ndaj laktozës?

“Sfida e qumështit” është mënyra më lehtë për të diagnostikuar intolerancën ndaj laktozës. Shmangni ngrënjen dhe pirjen e të gjitha produkteve të qumështit për disa ditë. Kjo përfshin qumështin, akulloren dhe djathin. Pini një gotë qumësht. Nëse keni probleme me stomakun pas një ore, ju me siguri jeni intolerantë ndaj laktozës. Nëse nuk jeni të sigurtë, vizitoni mjekun.

Mjeku juaj do t’iu bëjë pyetje për simptomat dhe historinë tuaj me produktet e qumështit. Nëse ai ose ajo është i pasigurtë, ka teste tjera, duke përfshirë:

Një test i gjakut për të testuar intolerancën ndaj laktozës ose të gjenit. Juve do t’iu kërkohet të pini një pije me laktozë në të. Dy orë më vonë merret gjaku juaj dhe do të dërgohet në laborator.

Test i frymëmarrjes së hidrogjenit. Kjo mund të bëhet në spital, laborator, ose në zyrën e mjekut tuaj. Juve do t’iu kërkohet të pini një pije që përmban laktozë. Pas 15 minutash, juve do t’iu kërkohet të fryni në qese si balona çdo 15 minuta. Ajri brenda qeseve do të testohet për hidrogjen. Nëse përmban shumë hidrogjen, ju me siguri jeni intolerantë ndaj laktozës. Testi i plotë merr 2 orë.

Testi i aciditetit të jashtëqitjes. Ky është test i zakonshëm për foshnjet dhe fëmijët e vegjël.

Teste gjenetike. Kjo përfshin marrjen e një mostre të gjeneve tuaja përmes gjakut ose pështymës tuaj.

Biopsi kirurgjike e zorrëve tuaja. Kjo bëhet në spital. Kërkon anestezion (ilaç që i’u vë në gjumë) Mjeku juaj do të bëjë një prerje të vogël afër zorrë suaj të vogël. Ai ose ajo do të marr një mostër që do të dërgohet në laborator.

A mund të parandalohet ose shmanget intoleranca ndaj laktozës?

Ju mund të zvogëloni shqetësimin duke bërë gjërat në vazhdim:

Zvogëloni sasinë e produkteve të qumështit që hani ose pini. Një shërbim qumështi duhet të jetë ¼ or ½ gotës.

Keni ushqim në stomakun tuaj (jo më shumë produkte të qumështit).

Prisni disa orë para se të keni më shumë produkte të qumështit.

Zgjedhni ushqime me më pak laktozë. Këto përfshijnë dhallën dhe djathërat e forta (djath çedër, parmesan, Romano), akullore dhe djathë dhie.

Zëvendësoni produktet e sojës ose produktet jo qumështore. Përdorni një krem jo qumështor kafeje.

Merrni suplemente që ju ndihmojnë të tretni laktozën. Këto janë pilula që mund t’i përtypni çdo ditë para se të hani ose të pini.

Kërkoni ushqime pa laktozë në dyqanin ushqimor.

Hani jogurt (nëse mundeni). Jogurti ndihmon me çrregullimin e stomakut.

Flisni me mjekun tuaj për suplemente të vitaminave. Hani ushqime që kanë natyralisht nivel të lartë të kalciumit. Këto përfshijnë perime me gjethe, midhje, salmon të konservuar, karkaleca dhe brokoli. Zgjedhni lëng portokalli dhe drithëra me kalcium të shtuar.

Trajtimi i intolerancës ndaj laktozës

Nuk ka shërim për intolerancën ndaj laktozës. Shikoni çfarë hani dhe pini për të zvogëluar dhimbjet e stomakut, gazrat dhe diarren.

Të jetosh me intolerancë ndaj laktozës

Të jetosh me dhimbje stomaku, gazra dhe fryerje është jo e rehatshme. Për tu ndier më mirë, shikoni se çfarë hani dhe pini. Kufizimi i produkteve të qumështit do t’iu bëjë më rehat.

Vendi

Fokus te Institucionet dhe Zhvillimi Ekonomik: Studiuesja nga Harvardi prezanton vizionin për prosperitet të qëndrueshëm në Kongresin e EOQ në UBT

Published

on

By

Për herë të parë, Kosova është bërë qendra e komunitetit evropian të cilësisë, duke mirëpritur në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së Kongresin e 67-të të Organizatës Evropiane për Cilësi. Ky organizim madhor shënon një moment historik për vendin dhe dëshmon angazhimin e UBT-së në fuqizimin e bashkëpunimit evropian dhe zhvillimin e inovacionit.

Në kuadër të këtij kongresi prestigjioz, punimet kanë vazhduar me sesione të rëndësishme në sallën e koncerteve, ku u zhvilluan prezantime kyçe përmes lidhjeve online me ekspertë të njohur ndërkombëtarisht.

Një nga pikat më kulmore të këtij sesioni ishte kontributi i znj. Fatema Z. Sumar, nga Qendra për Zhvillim Ndërkombëtar në Universitetin e Harvardit (Harvard Center for International Development).

Në fjalën e saj me titull “Institucionet cilësore, zhvillimi ekonomik dhe prosperiteti i qëndrueshëm”, znj. Sumar solli një analizë të thelluar mbi rolin e pazëvendësueshëm që luajnë strukturat e besueshme institucionale në nxitjen e rritjes ekonomike afatgjatë. Ajo shtjelloi se si standardet e larta të cilësisë dhe qeverisja e mirë janë çelësi për të krijuar një ekonomi të qëndrueshme, duke ofruar shembuj dhe praktika ndërkombëtare të zbatuara në vendet në zhvillim.

Continue Reading

Vendi

EOQ Congress 2026 në UBT: Inteligjenca artificiale dhe transformimi digjital në fokus të cilësisë 5.0

Published

on

By

Në kuadër të Kongresit të 67-të të Organizatës Evropiane për Cilësi (EOQ Congress 2026), në UBT u mbajt sesioni “Inteligjenca Artificiale, Transformimi Digjital dhe Cilësia 5.0”, i moderuar nga Prof. Dr. Blerton Abazi.

Ekspertë ndërkombëtarë dhe përfaqësues të akademisë e industrisë diskutuan mbi ndikimin e inteligjencës artificiale, sistemeve inteligjente dhe transformimit digjital në zhvillimin e modeleve të reja të menaxhimit të cilësisë, duke trajtuar gjithashtu rëndësinë e qëndrueshmërisë, inovacionit dhe besueshmërisë së të dhënave.

Gjatë sesionit, u prezantuan këto tema:

Prof. Dr. Galia Marinova, Universiteti Teknik i Sofjes – “Transformimi digjital, sistemet inteligjente dhe Cilësia 5.0”.
Prof. Henriqueta Sampaio da Novoa dhe Fatima Carneiro – “Integrimi i strategjisë ESG me përsosmërinë operacionale: Një kornizë e integruar për menaxhimin e cilësisë të qëndrueshëm, rezistent dhe të fuqizuar nga inteligjenca artificiale”.
Mina Gavrilova, menaxhere e lartë e cilësisë në Huvepharma, dhe David Isaacson, nënkryetar i marketingut të produkteve në Octave – “Avancimi i menaxhimit të cilësisë në organizatë: Si ka nxitur Huvepharma cilësinë dhe inovacionin për ndikim më të madh në biznes”.

Prof. Dr. Bertan Karahoda, UBT – “Cilësia në shkallë globale: Inteligjenca artificiale, aftësitë dhe e ardhmja e të nxënit global”.
Prof. Dr. Blerton Abazi, UBT – “Sigurimi i cilësisë së inteligjencës artificiale, cilësia e të dhënave dhe sistemet inteligjente të besueshme”.

Përmes këtyre kontributeve, sesioni vuri në pah rëndësinë e ndërthurjes së inteligjencës artificiale me standardet e cilësisë, zhvillimin e aftësive dhe inovacionin organizativ.

Diskutimet theksuan se transformimi digjital dhe qasja e Cilësisë 5.0 krijojnë mundësi të reja për ndërtimin e sistemeve më efikase, të qëndrueshme dhe të besueshme në arsim, industri dhe sektorë të tjerë të ekonomisë.

Continue Reading

Vendi

EOQ Congress 2026 në UBT: Ekspertët diskutojnë cilësinë, inteligjencën artificiale dhe menaxhimin e rrezikut

Published

on

By

Në kuadër të Kongresit të 67-të të Organizatës Evropiane për Cilësi (EOQ Congress 2026), në kampusin inovativ të UBT-së, ekspertë vendorë dhe ndërkombëtarë trajtuan çështje kyçe që lidhen me akreditimin, certifikimin, vlerësimin e konformitetit, menaxhimin e rrezikut dhe vazhdimësinë e biznesit, me theks të veçantë në rolin e inteligjencës artificiale në transformimin e sistemeve të menaxhimit të cilësisë.

Sesioni “Akreditimi, Certifikimi, Validimi dhe Vlerësimi i Konformitetit – Rreziku, Rezilienca dhe Vazhdimësia e Biznesit”, i moderuar nga Prof. Dr. Fisnik Laha, mblodhi përfaqësues të institucioneve publike, akademisë dhe sektorit privat. Diskutimet u përqendruan në rëndësinë e standardeve ndërkombëtare, besueshmërisë së matjeve, inovacionit, qeverisjes së inteligjencës artificiale dhe ndërtimit të organizatave rezistente ndaj sfidave të së ardhmes.

Gjatë sesionit, ekspertët prezantuan temat e tyre përmes këtyre kontributeve:

Irfan Lipovica, drejtor i përgjithshëm i Drejtorisë së Akreditimit të Kosovës (DAK) – “Akreditimi si infrastrukturë e besimit: Nga kompetenca te njohja ndërkombëtare”.


Blerim Halabaku, menaxher i cilësisë në Agjencinë e Metrologjisë së Kosovës – “Roli i menaxherit të cilësisë në sigurimin e saktësisë, besueshmërisë dhe gjurmueshmërisë së rezultateve të matjeve”.

Prof. Maroš Finka, Universiteti Comenius në Bratislavë – “Modeli i katërfishtë i bashkëpunimit në ekosistemet e inovacionit: Rasti i Grupimit të Inovacionit për Transformim të Mençur në Sllovaki”.

Carlos Da Silva, ekspert kryesor në sistemet e integruara të menaxhimit, rrezikut dhe qeverisjes së inteligjencës artificiale – “Menaxhimi i integruar i biznesit dhe besimi në epokën e inteligjencës artificiale”.

Constantin Brescan, koordinator për sigurimin e cilësisë dhe auditimet e zinxhirit të furnizimit në Fusion for Energy – “Auditimet e cilësisë në zinxhirin e furnizimit – Fusion for Energy”.

Dr. Ömer Özkan, fitues i EQL 2025 – “Nga pajtueshmëria te besimi: E ardhmja e menaxhimit të cilësisë në epokën e inteligjencës artificiale”.

Luc Marivoet, menaxher i QHSE-së dhe partner në Pauwels Consulting – “Auditori i fuqizuar nga teknologjia: Si e forcon inteligjenca artificiale besimin, reziliencën dhe cilësinë përmes auditimit me në qendër njeriun”.

Merita Gjyshinca Peja, drejtoreshë financiare në Raiffeisen Bank Kosovo – “Rezilienca dhe vazhdimësia e biznesit në sisteme komplekse dhe të digjitalizuara”.

Genond Mesareja, kryetar i Bordit të Këshillit të Investitorëve Evropianë (EIC) – “Ndërtimi i organizatave rezistente: Udhëheqja, menaxhimi i rrezikut dhe vazhdimësia e biznesit në kohë ndryshimesh”.

Prof. Dr. Fisnik Laha, drejtues i laboratorëve të akredituar – “Matjet, besueshmëria dhe cilësia në sistemet shëndetësore dhe laboratorike”.

Përmes këtyre tematikave, sesioni theksoi rëndësinë e integrimit të standardeve të cilësisë me inovacionin teknologjik, menaxhimin e rrezikut dhe udhëheqjen efektive. Diskutimet nënvizuan gjithashtu rolin e bashkëpunimit ndërmjet institucioneve, akademisë dhe sektorit privat në forcimin e besimit, rritjen e qëndrueshmërisë organizative dhe përgatitjen për sfidat e transformimit digjital.

Continue Reading

Lajmet

Inovacioni në mjekësi: UBT sjell ekspertët botërorë në sesionin kyç të Kongresit të 67-të të EOQ-së

Published

on

By

Në kuadër të Kongresit të 67-të të Organizatës Evropiane për Cilësi (EOQ), një vëmendje e jashtëzakonshme iu kushtua sesionit mbi shëndetin dhe performancën, i cili shërbeu si një platformë kyçe për të adresuar sfidat globale, rritjen e rezistencës së sistemeve shëndetësore dhe ngritjen e standardeve të cilësisë përmes inovacionit.

Ky sesion i rëndësishëm, i mbështetur dhe promovuar fuqishëm nga UBT, u moderua nga Prof. Dr. Milaim Berisha, duke mbledhur ekspertë të njohur vendorë dhe ndërkombëtarë për të sjellë qasje të avancuara në fushën e mjekësisë dhe mirëqenies njerëzore.

Punimet e këtij sesioni u hapën nga Dr. Ardita Baraku, Drejtore Nacionale e Institutit të Shëndetit Publik të Kosovës, e cila theksoi rëndësinë e shëndetit publik, parandalimit efikas dhe nevojës parësore për ndërtimin e sistemeve shëndetësore rezistente ndaj sfidave të kohës.

Diskutimet vazhduan me kontributin e Prof. Dr. Norbert Bacht nga Universiteti i Vjenës, i cili u ndal tek aplikimi i teknologjive moderne, duke shpjeguar rolin kyç të inteligjencës artificiale në arritjen e një parandalimi sa më të saktë dhe funksional në mjekësi.

Në fokus të sesionit u sollën gjithashtu dimensionet e specializuara të performancës fizike dhe menaxhimit global. Prof. Dr. Milaim Berisha prezantoi standardet ndërkombëtare për mjekësinë sportive, duke vënë në pah ekselencën e kërkuar për shëndetin dhe performancën e atletëve.

Ky vizion u plotësua nga fjalimi kryesor i Ms. Fatema Z. Sumar nga Qendra e Harvardit për Zhvillim Ndërkombëtar, e cila e lidhi drejtpërdrejt forcimin e institucioneve të cilësisë me zhvillimin ekonomik dhe prosperitetin e qëndrueshëm shoqëror.


Pjesa e dytë e sesionit solli praktika të avancuara nga Azia, ku Assoc. Prof. Dr. Ryoko Shimono nga Universiteti Waseda prezantoi indikatorët gjithëpërfshirës të vlerësimit TQM në kujdesin shëndetësor, duke vizualizuar lidhjen mes qëllimeve dhe aktiviteteve të menaxhimit të cilësisë.

Ndërsa Dr. Shogo Kato nga Universiteti i Tokios shpalosi zhvillimin e një sistemi algoritmik për të ndihmuar në rehabilitimin e pacientëve pas goditjeve në tru në spitalet e rikuperimit, duke dëshmuar ndikimin e drejtpërdrejtë të inovacionit teknik në shërimin dhe përmirësimin e jetës së pacientëve.

Continue Reading

Të kërkuara