Published
3 years agoon
By
Betim GashiShkencëtarët kanë zbuluar një objekt të lashtë balsamimi në Egjipt, një zbulim i paprecedentë që ofron një pasqyrë të thellë mbi procesin e ndërlikuar se si u krijuan mumiet.
Objekti që është rreth 30 kilometra në jug të Kajros, daton rreth viteve 664-525 p.e.s dhe ka një strukturë mbitokëse dhe disa dhoma nëntokësore deri në 30 metra nën tokë. Substancat e gjetura brenda objektit janë me prejardhje nga Azia Juglindore e largët.
Një recetë e fshehur
Deri më tani, shumicën e informacioneve lidhur me procesin e mumifikimit shkencëtarët i kanë marrë nga tekstet e vjetra të papirusit, historianët grekë dhe vetë mumiet egjiptiane. Këto burime tregojnë se balsamimi është një proces kompleks që realizohet me përzierje të ndryshme vajrash të veçantë, rrëshirave dhe katranit.
Edhe pse shkencëtarët e përcaktuan lirshëm pse dhe ku disa nga këto substanca përdoreshin për balsamim, ata nuk mund t’i bënin këto dallime për të gjithë përbërësit. Edhe pse në tekstet e vjetra ka emra përbërësish, megjithatë përkthimi i tyre është sfidues. Andaj ende vazhdon debati se cilat janë ato substanca, ku dhe si përdoren.
Në një studim të ri të botuar të mërkurën në revistën Nature, autorët gjetën dhe analizuan saktësisht se çfarë u nevojitet studiuesve për të mbushur këto boshllëqe, 31 enë qeramike, mbetje, nga një punëtori balsamimi e vitit 600 para Krishtit. Disa madje përmbajnë udhëzime se si dhe ku të përdoren substancat specifike.
Për shembull, në një enë shkruhej se substanca duhet përdorur për balsamimin e kokës. Kurse një tjetër i udhëzoi balsamuesit që të përdorin këtë substancë për një erë më “të këndshme”.
“Para këtij studimi ne i dinim emrat e disa substancave, por ne kurrë nuk e dinim se çfarë ishin ato”, tha Salima Ikram, një profesore e Egjiptologjisë në Universitetin Amerikan në Kajro për DW. Ajo nuk ishte e përfshirë në këtë hulumtim.
Më shumë informacion mbi gjuhën egjiptiane
I kryer në Saqqara, një nekropol antik masiv, studimi mblodhi së bashku arkeologë, ekspertë të gjuhës së lashtë dhe kimistë.
“Ne [klasifikuam përbërësit] duke identifikuar substancat kimike brenda anijes dhe duke e lidhur atë me jashtë”, tha në një konferencë për shtyp bashkëautori Philipp Stockhammer, një profesor i arkeologjisë në Universitetin Ludwig Maximilian të Mynihut, Gjermani.
Këto korrelacione i mundësuan studiuesve të debatojnë mbi kuptimet e mëparshme të termave egjiptiane, sikurse “antiu”, i cili identifikohet me mirrën dhe “sefet”, i përshkruar tradicionalisht si një vaj i paidentifikuar.
Këtu studiuesit zbuluan se “antiu” nuk ishte mirrë, por më tepër një përzierje vajrash halorë të përzier me yndyrë shtazore – një substancë – dhe se “sefet” ishte gjithashtu një substancë aromatike që përmban aditivë bimorë si vaj selvi ose elemi.
Shkencëtarët gjetën gjithashtu rrëshira tropikale si elemi, të cilat kanë prejardhje nga Azia Juglindore ose pyjet tropikale afrikane, dhe dammar, gjithashtu nga Azia Juglindore. Të dyja janë të njohura për aromat e tyre të këndshme dhe vetitë antibakteriale dhe antifungale.
“Kjo na tregon se në thelb industria e balsamimit ishte një vrull që çoi përpara globalizimin e hershëm, sepse do të thoshte se ju duhej vërtet t’i transportonit këto substanca në distanca të mëdha nga e gjithë Azia Juglindore”, tha Stockhammer.
Një bashkëpunim Egjipt-Evropë
Kontejnerët qeramikë të rikuperuar duhej të përgatiteshin dhe analizoheshin, por ligji egjiptian nuk i lejon studiuesit të heqin mostrat e lashta nga vendi.
Kështu, shkencëtarët bashkëpunuan me Qendrën Kombëtare të Kërkimit në Kajro, një qendër lokale kërkimi dhe zhvillimi, për të analizuar mostrat në Egjipt.
“Mungesa e këtij lloji të bashkëpunimit është arsyeja pse kërkimet e mëparshme të këtij lloji nuk kanë qenë të mundshme deri më tani”, tha bashkautori Susan Beck në një konferencë për media./UBTNews/
You may like
Lajmet
Mbrojtja e Krasniqit vazhdon fjalët përmbyllëse, Ellis kritikon prokurorinë
Published
35 minutes agoon
February 16, 2026By
UBTNEWS
Avokati i Jakup Krasniqit, Aiden Ellis, ka kritikuar Prokurorinë në gjykim për akuzat ndaj klientit të tij, duke thënë se nuk është vërtetuar lidhja mes Krasniqit dhe akuzave që rëndojnë në aktakuzë e tij.
Ellis ka kritikuar gjithashtu Prokurorinë për prezantimin e argumenteve të reja gjatë deklaratave përmbyllëse, kur procesi po shkon drejt fundit, duke theksuar se “duke mos u treguar deklaratat dëshmitarëve që lidhen me këto dëshmi, Prokuroria nuk ka të drejtë të dalë me përfundimin se deklaratat janë shpërndarë në mënyrë të gjerë, janë lexuar, se janë marrë masa në bazë të tyre apo që kanë kontribuuar në mënyrë të konsiderueshme në kryerjen e krimeve”.
Ai trajtoi edhe pretendimet e Prokurorisë se komunikatat e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës kanë ndikuar në ndalimet e personave në zonën e Llapit, duke theksuar se dëshmia vendimtare ka qenë ajo e komandantit të zonës, Rrustem Mustafa, i cili deklaroi se ndalimet ishin të bazuara në arsye ushtarake dhe jo në komunikata konkrete: “Ai tha se arsyeja kryesore që janë trajtuar personat që pengonin punën e UÇK-së ishte arsyeja ushtarake. Nuk i kujtohet asnjë komunikatë që t’i ketë dhënë autorizim për ndalime. Ishte mbret i mbretërisë së tij.”
Ellis e konsideroi përpjekjen e Prokurorisë për ta përballuar këtë si problem të dukshëm, duke thënë se Prokuroria e përshkroi dëshminë si “qarkore dhe kontradiktore”, duke shtuar se “nëse dëshmitari i Prokurorisë është kontradiktor, atëherë Prokuroria nuk ka arritur t’i vërtetojë argumentet e veta”.
Ai kritikoi gjithashtu interpretimin e Prokurorisë për rregulloret e UÇK-së, duke thënë se shumica e dëshmitarëve folën vetëm për një rregullore të përgjithshme të policisë ushtarake, e cila nuk tregon ndonjë praktikë të dhunshme në terren dhe se “shumica e provave nuk kanë vërtetuar për ndonjë praktikë të pamëshirshme në terren. Prokuroria nuk e vërteton argumentin e saj, sepse nuk e ka trajtuar thelbin e argumentit”.
Ellis i bëri thirrje trupit gjyqësor të marrë me rezerva dëshmitë e disa dëshmitarëve të Prokurorisë, pasi sipas tij “99 për qind e dëshmitarëve nuk e kanë parë asnjë rregullore”.
Lajmet
UBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
Published
1 hour agoon
February 16, 2026By
UBTNEWS
Në një ceremoni solemne të mbajtur në Parkun Edukativ, Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik – UBT Smart City, UBT – Higher Education Institution shpalli ndarjen e “Dekoratës Jetësore të Nderit – Life Long Honor Decoration” për Familjen Jashari, në shenjë mirënjohjeje për guximin, rezistencën heroike dhe sakrificën e tyre në luftën për liri, drejtësi dhe pavarësi. Dekorata iu dorëzua Rifat Jashari, si përfaqësues i familjes, duke bërë këtë një akt institucional nderimi dhe respekti moral para historisë.
Presidenti i UBT-së, Edmond Hajrizi, gjatë fjalës së tij me rastin e 18-vjetorit të Pavarësisë së Kosovës dhe 25-vjetorit të themelimit të UBT-së, theksoi se Familja Jashari simbolizon sakrificën sublime për lirinë dhe pavarësinë e vendit. Ai citoi ish-administratorin ndërkombëtar Bernard Kouchner:
“Sikur të kishte Çmim Nobel të Lirisë, ai do t’i takonte Familjes Jashari.”
Tutje, Hajrizi shtoi: “Me flijimin e familjes Jashari, në krye me Komandantin Legjendar Adem Jashari, kjo familje i dha Kosovës lirinë dhe vendosi standardin moral; se liria nuk fitohet pa gjak, se dinjiteti nuk mbrohet pa sakrificë dhe se e ardhmja duhet të ndërtohet mbi kujtesën tonë kombëtare e historike.”
Në fjalën e tij, Hajrizi theksoi edhe rrugëtimin 25-vjeçar të UBT-së, duke e konsideruar universitetin një akt besimi në të ardhmen e vendit dhe një përgjigje ndaj nevojës për arsim cilësor me standarde ndërkombëtare. Ai vuri në pah rangimet dhe sukseset ndërkombëtare të UBT-së, duke theksuar se liria merr kuptim të plotë vetëm kur shndërrohet në dije, punë dhe vizion.
UBT, gjatë 25 viteve të saj, ka edukuar mijëra të rinj në Kosovë, ka dhënë kontribut shkencor dhe inovativ në nivel global, dhe ka marrë pjesë aktive në ndërtimin e institucioneve dhe organizatave të vendit. Bazuar në këto rezultate, UBT është përzgjedhur si universiteti më i mirë në botë për angazhimin dhe impaktin në shoqëri nga Organizata Botërore për Rankimin e Universiteteve, duke lënë pas universitete shumë prestigjioze ndërkombëtare.
Institucione të njohura ndërkombëtare që e kanë vlerësuar UBT-në për performancën dhe inovacionin përfshijnë: SCImago Institutions Rankings, World University Rankings for Innovation (WURI), Association of Chartered Certified Universities (ACCU), Times Higher Education.
Hajrizi përfundoi ceremoninë duke rikujtuar rëndësinë e trashëgimisë historike dhe duke theksuar përgjegjësinë e UBT-së për të vazhduar misionin e edukimit të brezave të rinj.
NEWBORN Monument ka marrë një pamje të re për 18-vjetorin e pavarësisë, duke u shndërruar në një vepër që flet për plagët, sfidat dhe forcën e një shteti të ri. Në zemër të Prishtinës, simboli i pavarësisë këtë vit vjen me konceptin “NEWBORN 18”, i frymëzuar nga arti japonez Kintsugi – teknika që i kthen thyerjet në vlerë përmes arit.
Autori i monumentit, Fisnik Ismaili, thekson se ideja pas transformimit lidhet me rrugëtimin e Kosovës ndër vite. Ashtu si në Kintsugi, ku plasaritjet nuk fshihen por theksohen me ar, edhe sfidat e një shoqërie mund të shndërrohen në forcë dhe identitet.
Monumenti aktualisht është ende në proces përfundimi, i rrethuar me skelet mbështetëse, ndërsa ngjyrat dhe motivet artistike i kanë dhënë një dimension të ri vizual. Veçanërisht bie në sy shkronja “R”, ku çarjet e arta simbolizojnë “ngjitjen” e plagëve – një metaforë e qartë se përvoja dhe sakrifica e bëjnë një komb më të fortë.
Që nga zbulimi më 17 shkurt 2008, në ditën e shpalljes së pavarësisë së Kosovës, NEWBORN është rilyer çdo vit, duke reflektuar tema që lidhen me njohjet ndërkombëtare, migrimin dhe integrimin evropian. Nga e verdha e ndezur e fillimit, deri te konceptet më të thelluara sociale e politike, ai ka mbetur një pasqyrë artistike e realitetit të vendit.
Me “NEWBORN 18”, mesazhi është i fuqishëm dhe i qartë: plagët nuk fshihen- ato ndriçohen. Dhe nëpërmjet tyre, Kosova vazhdon të ndërtojë identitetin e saj, duke e kthyer çdo sfidë në vlerë.
Policia e Kosovës ka njoftuar se sot, më 16.02.2026, një ditë para shënimit të Pavarësisë së Kosovës, në vend do të qëndrojë për vizitë zyrtare Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama.
Gjatë qëndrimit të tij, Policia e Kosovës do të angazhohet për ruajtjen e rendit dhe qetësisë publike, si dhe për menaxhimin e trafikut. Për shkak të lëvizjes së eskortës nga Aeroporti dhe zhvillimit të aktiviteteve sipas agjendës zyrtare, pritet të ketë ndërprerje të përkohshme të qarkullimit në disa segmente rrugore, me mundësi devijimi në rrugë alternative.
Mirëpo, ende nuk është bërë e ditur se kush nga krerët institucional në Kosovë do ta pres në takim Kryeministrin Rama.
Mbrojtja e Krasniqit vazhdon fjalët përmbyllëse, Ellis kritikon prokurorinë
UBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
Shtatë raste të dhunës në familje brenda 24 orëve
Në Obiliq një burrë plagoset me armë zjarri, i dyshuari në kërkim
NEWBORN 18 me frymë Kintsugi
Vedat Muriqi shkëlqen në La Liga, por Mallorca rrezikon rënien nga La Liga
Edi Rama në vizitë zyrtare në Kosovë
Dy ushtarake izraelite shpëtohen nga policia pasi ndiqen nga një turmë burrash ultra-ortodoksë në Bnei Brak
Deputetët zviceranë me një rezolutë kërkojnë drejtësi e barazi në Hagë
Të kërkuara
-
Lajmet nga UBT3 months agoProfesorët e UBT-së publikojnë studim shkencor mbi cilësinë e ujërave nëntokësore në Komunën e Suharekës
-
Lajmet nga UBT2 months agoMe shumicë votash, Vesa Shatri zgjidhet Kryetare e re e Këshillit Studentor të UBT-së
-
Lajmet nga UBT3 months agoNga klasa në praktikë! Studentët e drejtimit Media dhe Komunikim vizitojnë shtypshkronjën e UBT-së
-
Lajmet nga UBT2 months agoNjohja me proceset profesionale televizive, vizita e studentëve të Media dhe Komunikim në Klan Kosova
