Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, i ka bërë një ofertë historike Kanadasë për t’u bërë “anëtarja e parë e asociuar” e Bashkimit Evropian, duke kërkuar ngritjen e marrëdhënieve dypalëshe në nivelin më të lartë të mundshëm.

Gjatë fjalës së saj në Parlamentin Evropian në Strasburg pranë kryeministrit kanadez, Mark Carney, Von der Leyen theksoi se të dyja palët ndajnë të njëjtat vlera demokratike dhe qasje për sfidat globale si inteligjenca artificiale, ndryshimet klimatike, lufta në Ukrainë dhe gjeopolitika. Oferta përfshin thellimin e bashkëpunimit përmes përmirësimit të marrëveshjes tregtare, krijimin e një aleance teknologjike, integrimin e industrive të mbrojtjes, si dhe investime të përbashkëta në energji, minerale kritike, siguri kibernetike dhe rajonin e Arktikut.

Kjo lëvizje vjen si përgjigje ndaj ndryshimeve gjeopolitike pas rikthimit të Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë, i cili ka vendosur tarifa ndaj aleatëve dhe ka sugjeruar mundësinë e anëtarësimit të Kanadasë si shteti i 51-të i SHBA-së. Në këtë kuadër, Kanadaja po kërkon të ulë varësinë tregtare nga Uashingtoni përmes kësaj aleance unike me bllokun evropian, ndonëse mbeten për t’u definuar detajet se si do të funksionojë ky status i ri me tregun e përbashkët të BE-së. /Reuters/

Arabia Saudite ka njoftuar se ka rrëzuar një dron të rebelëve Houthi në periferi të Mekës, duke shënuar herën e parë në pothuajse një dekadë që shënjestrohet qyteti më i shenjtë i Islamit. Ndonëse rebelët jemenas të mbështetur nga Irani e kanë mohuar sulmin, ngjarja ka nxitur reagime dhe dënime të ashpra rajonale.

Zëdhënësi i Koalicionit Saudit, Turki al-Maliki, e quajti ngjarjen një provokim ndaj ndjenjave të miliona myslimanëve dhe u zotua për masa parandaluese. Gjithashtu, Organizata e Bashkëpunimit Islamik (OIC) e dënoi ashpër veprimin, duke e cilësuar si shkelje të shenjtërisë së vendeve të shenjta. Ky incident rrit tensionet dhe rrezikon ta përfshijë Arabinë Saudite më thellë në një konflikt të gjerë rajonal.

Meka mbetet qendra më e rëndësishme shpirtërore për botën islame si vendlindja e Profetit Muhamed, ku miliona pelegrinë udhëtojnë çdo vit për të kryer obligimet fetare. Shënjestrimi i një zone me një peshë të tillë simbole administrative dhe fetare konsiderohet një vijë e kuqe e kapërcyer, gjë që shton presionin mbi Riadin për të reaguar ushtarakisht dhe rrit gjasat për një përshkallëzim të ri në luftën mes SHBA-së dhe Iranit.

Rusia dhe Ukraina kanë shkëmbyer sulme gjatë natës duke goditur një pikë karburanti dhe një rafineri nafte, sipas autoriteteve vendëse dhe kanaleve vëzhguese në Telegram.

Këto sulme ndodhën vetëm disa orë pasi presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, tha të hënën mbrëma se Moska dhe Kievi ishin pajtuar të mos i sulmonin objektet energjetike të njëri-tjetrit.

Ndërkohë, autoritetet lituaneze thanë se një avion luftarak i NATO-s e rrëzoi një dron që hyri në hapësirën ajrore të vendit në orët e para të së martës.

Në kryeqytetin ukrainas, një pikë karburanti dhe disa objekte magazinimi u goditën të martën herët dhe një burrë u shtrua në spital në gjendje të rëndë pas sulmit, tha kryetari i Kievit, Vitali Klitschko.

Rusia i ka zgjeruar sulmet së fundmi edhe ndaj pikave të karburantit në Kiev, ndërsa autoritetet ukrainase thonë se rreth 300 pika karburanti janë goditur muajt e fundit, shumica e tyre në ose pranë rajoneve të vijës së frontit.

Ndërkohë, një sulm me raketa në qytetin rus Taganrog, pranë kufirit me Ukrainën, dëmtoi një magazinë në pronësi të shitësit online Ozon, si dhe magazina që u përkasin kompanive bujqësore, tha të martën guvernatori rajonal, Yuri Slyusar.

Rajoni i Samarës në Rusi u vu gjithashtu në shënjestër të dronëve gjatë natës, ndërsa një objekt industrial pësoi dëme, sipas guvernatorit rajonal, Vyacheslav Fedorishchev, i cili shtoi se 40 dronë u shkatërruan gjatë sulmit.

Ai nuk tregoi se për cilin objekt bëhej fjalë. Ky rajon është shtëpi e një numri rafinerish të mëdha të naftës.

Kanalet vëzhguese në Telegram raportuan se pas një sulmi me dronë, në zonën industriale të rafinerisë së naftës në Syzran, në rajonin e Samarës, u pa një zjarr.

Sulmet ndodhën pak pasi Trump tha në një postim në Truth Social të hënën se: “Ukraina është pahtuar për të mos i goditur caqet energjetike ruse. Rusia është pajtuar për të njëjtën gjë!”

Pas postimit të Trumpit, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky tha se Kievi ishte i gatshëm t’i ndalte sulmet ndaj Rusisë nëse aleatët e Ukrainës do të garantonin se Moska do t’i ndalte sulmet ndaj objekteve energjetike, infrastrukturës kritike dhe rrugëve të furnizimit me ushqime në Ukrainë.

Avioni i NATO-s rrëzon dronin mbi Lituani

Ndërkohë, në Lituani, një avion luftarak i NATO-s e rrëzoi një dron të martën herët në mëngjes, tha Qendra Kombëtare Lituaneze për Menaxhimin e Krizave, pasi më herët ishte lëshuar një alarm për dronë në kryeqytet, Vilnius, dhe në rajonin përreth.

“Së bashku me aleatët e vet të NATO-s, Lituania do ta mbrojë hapësirën e vet ajrore”, shkroi presidenti lituanez, Gitanas Nauseda, në X pas incidentit.

Sipas transmetuesit publik lituanez LRT, i cili iu referua të dhënave paraprake nga Qendra Kombëtare për Menaxhimin e Krizave, droni kishte ardhur nga Bjellorusia fqinje dhe po lëvizte drejt perëndimit.

Incidenti në Lituani, anëtare e BE-së dhe NATO-s, ndodhi pas sulmeve të fundit me dronë nga Rusia pranë kufirit me Poloninë.

Kievi ka paralajmëruar së fundi se Moska “po troket në derën e NATO-s”.

“Sulmet barbare të Rusisë në kufirin Ukrainë-Poloni, në Yahodyn, nuk janë thjesht vazhdim i sulmeve të saj ndaj kufijve shtetërorë”, shkroi në X të dielën ministri i Jashtëm ukrainas, Andriy Sybiha.

“Ky është terrori i Putinit që po ‘troket’ drejtpërdrejt në dyert e BE-së dhe NATO-s”, shtoi ai. /REL/

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka zbehur rreziqet që kanosen nga inteligjenca artificiale (AI), pas disa ditësh paralajmërimesh drastike nga ekspertët e fushës.

“Keni shumë forcave tepër negative që po e ngrenë këtë çështje pa pasur nevojë dhe po përmendin gjëra që nuk do të ndodhin kurrë,” deklaroi Trump gjatë një vizite në Irlandë.

Një nga paralajmërimet erdhi nga një ish-kërkues i kompanisë Anthropic, i cili tha se “ka një mundësi të madhe që të gjithë të vdesim në një të ardhme të afërt” nëse ritmi i tanishëm i zhvillimit vazhdon.

Të shtunën, krerët kryesorë të industrisë u dëgjuan duke bërë thirrje për një ngadalësim të zhvillimit. Trump nuk iu përgjigj drejtpërdrejt kësaj ideje, por u shpreh: “Ne jemi përpara Kinës në inteligjencën artificiale… dhe, sinqerisht, dua ta mbaj kështu, sepse kushdo që fiton garën e AI, fiton gjithçka”.

Trump foli në të njëjtën ditë kur kërkuesi i AI, Jacob Coxon  i cili u largua nga Anthropic disa ditë më parë tha për BBC-në se stafi që po zhvillon këto sisteme është “vërtet i frikësuar” për të ardhmen e njerëzimit.

Coxon  i cili ka punuar gjithashtu në OpenAI, mirëpriti idenë e një ngadalësimi, por theksoi se ai duhet të koordinohet edhe me Kinën.

Të shtunën, Elon Musk, pronar i xAI, dhe Sam Altman nga OpenAI, mbështetën paralajmërimin e kreut të Anthropic, Dario Amodei, se ritmi i zhvillimit duhet të ngadalësohet “për të reduktuar rrezikun që diçka të shkojë seriozisht keq”.

Udhëheqësi i Anthropic tha se çdo ngadalësim do të duhej të jetë i kufizuar për të parandaluar Kinën që të marrë epërsinë.

Shtohen pikëpyetjet se si do të dukej një “ngadalësim” i AI-së

Çështjet që rrethojnë inteligjencën artificiale kanë nxitur debata të ashpra — dhe përfaqësojnë një dilemë për shumë udhëheqës botërorë.

Nga njëra anë, ky sektor shihet si një mundësi e jashtëzakonshme për të nxitur rritjen ekonomike dhe për të përmirësuar sistemet dixhitale e metodat e vjetruara të punës.

Nga ana tjetër, kanë ndodhur edhe disa incidente ku inteligjenca artificiale duket se ka shkuar seriozisht keq.

Në gusht, OpenAI njoftoi se kishte ngadalësuar trajnimin e disave prej modeleve të saj më të avancuara të AI-së për të përmirësuar sigurinë.

Krijuesi i ChatGPT tha se po shton masa të reja pasi agjentët e saj të AI-së anashkaluan mbrojtjet e sigurisë dhe sulmuan kibernetikisht kompaninë teknologjike Hugging Face.

Po në të njëjtin muaj, u bë e ditur se dy nga mjetet më të fuqishme të AI-së në botë krijuan profile të rreme njerëzore për të mashtruar njerëzit gjatë disa tentativave për sulme kibernetike.

Instituti i Sigurisë së AI-së në Britaninë e Madhe (AISI) tha se në rastin më serioz, modeli Mythos AI i kompanisë Anthropic u përpoq të merrte qasje në një shërbim duke dërguar mesazhe private përmes llogarive të rreme që imitonin njerëz të vërtetë  dhe më pas fshiu provat.

/BBC/