Ndërsa debati lidhur me origjinën e koronavirusit ende po vazhdon, një grindje e re ka shpërthyer rreth hulumtimeve të viruseve që po bëheshin në Kinë duke përdorur fondet e SHBA-së.
Pra, është e lidhur me teorinë e paprovuar se virusi mund të ketë rrjedhur nga një laborator në Wuhan, qyteti kinez ku u zbulua rasti me Covid-19 për herë të parë.
Kjo ide përqendrohet në kërkimet e kryera mbi viruset e lakuriqëve të natës në Institutin e Virologjisë të Wuhan.
Senatori republikan Rand Paul pretendon se paratë amerikane u përdorën për të financuar kërkime atje që i bënë disa viruse (jo koronavirusin) më infektues dhe më vdekjeprurës, të njohur si “gain-of-function”, që shqip nënkupton fitim i funksionit.
Por pohimi i tij është hedhur poshtë nga Dr. Anthony Fauci, shefi i sëmundjeve infektive në SHBA.
Çfarë është hulumtimi i ‘gain-of-function’?
Kjo nënkupton kur një organizëm zhvillon aftësi të reja (ose “funksione”).
Organizmat modifikues mund të jenë një mënyrë për të luftuar sëmundjet si malaria.
Kjo mund të ndodhë në natyrë, ose mund të arrihet në një laborator, kur shkencëtarët modifikojnë kodin gjenetik ose vendosin organizma në mjedise të ndryshme, për t’i ndryshuar ato në një farë mënyre.
Me viruse që mund të paraqesin rrezik për shëndetin e njeriut, kjo do të thotë të krijoni viruse potencialisht më të transmetueshme dhe të rrezikshme.
Mirëpo a i financoi SHBA këto kërkime të viruseve në Kinë? Po, ka kontribuar me disa fonde.
Dr Fauci, si dhe këshilltar i Presidentit Biden, është drejtori i Institutit Kombëtar të SHBA të Alergjisë dhe Sëmundjeve Infektive (NIAID), pjesë e Instituteve Kombëtare të Shëndetit të qeverisë amerikane (NIH). Kjo organizatë, i dha para një organizate që bashkëpunoi me Institutin e Virologjisë Wuhan.
Organizatës në fjalë, EcoHealth – iu kishte dhënë një grant në 2014 për të parë koronavirusët e mundshëm nga lakuriqët e natës.
EcoHealth mori 3.7 milion dollarë nga NIH, 600,000 dollarë nga të cilat iu dhanë Institutit të Virologjisë në Wuhan.
Në 2019, projekti u rinovua për pesë vjet të tjera, por më pas u anulua në prill 2020 për shkak të pandemisë.
A u përdorën paratë e ShBA-së për studime të ‘gain-of-function’?
Në maj, Dr. Fauci deklaroi se Instituti Kombëtar i Shëndetit (NIH) “nuk ka financuar kurrë dhe nuk financon tani kërkime të tilla në Institutin e Virologjisë Wuhan”.
Instituti i Virologjisë, Wuhan.
Senatori Paul beson se hulumtimi u kualifikua si hulumtim “fain-of-function” dhe iu referua dy punimeve akademike nga instituti kinez, një të vitit 2015 dhe një tjetër më 2017.
Senatori Rand Paul beson se paratë e SHBA ndihmuan në krijimin e viruseve të rrezikshme.
Ai shtoi se ai plotësoi përkufizimin zyrtar të një studimi të tillë të përshkruar në 2014 kur qeveria e SHBA-së ndaloi financimin për aktivitete të tilla për shkak të shqetësimeve të biosigurisë.
Financimi u ndërpre për të lejuar që të hartohet një kornizë e re për një hulumtim të tillë.
Pse Dr. Fauci e hedh poshtë këtë akuzë?
Dr. Fauci i tha Senatit duke dëgjuar kërkimin në fjalë “është vlerësuar shumë herë nga njerëz të kualifikuar për të mos rënë nën përkufizimin e fitimit të funksionit”.
Ai gjithashtu tha se ishte “e pamundur molekularisht” që këto viruse të kishin rezultuar në koronavirus, megjithëse ai nuk dha hollësi.
Ai gjithashtu thotë se asnjë nga viruset që ishin objekt i studimit të vitit 2015 nuk kanë të bëjnë me Sars-Cov-2, i cili shkaktoi pandeminë në vitin 2020.
Një qelizë njerëzore e infektuar me koronavirus.
Ai gjithashtu shton: “Ne kurrë nuk kemi futur mutacione në kulmin e [virusit] për të shtuar rritjen në qelizat njerëzore”.
Studiuesja dhe biologia amerikane Alina Chan, dha një përkufizim rreth kësaj. “Kjo mund të nënkuptojë se hulumtimi mbi viruset mund të mos ketë ndërmend të prodhojë “përfitim të funksionit”, megjithëse ky mund të jetë rezultati përfundimtar i tij” tha ajo.
Qendra Klinike Universitare e Kosovës (QKUK) ka përfunduar verifikimin e pronësisë së oborrit të saj dhe ka paralajmëruar se së shpejti do të nisë lirimin e hapësirave të uzurpuara prej shumë vitesh, duke rrënuar objektet e ndërtuara pa leje.
Ky hap vjen pas punës së një komisioni të posaçëm të formuar në mars të këtij viti, i cili në bashkëpunim me Drejtorinë e Kadastrit të Komunës së Prishtinës, përmes ortofotove dhe planeve kadastrale, ka vërtetuar gjendjen pronësore. “Sipas të dhënave kadastrale, brenda oborrit të QKUK-së nuk figuron asnjë pronë private”, thuhet në njoftimin zyrtar të këtij institucioni.
Para marrjes së vendimit për ndërhyrje, institucioni u ka dërguar dy njoftime zyrtare shfrytëzuesve të lokaleve afariste dhe kioskave që veprojnë brenda këtij perimetri, duke kërkuar dëshmi mbi bazën ligjore të shfrytëzimit të hapësirave.
Megjithatë, nga QKUK-ja bëhet e ditur se asnjëri prej shfrytëzuesve nuk ka paraqitur certifikatë pronësie apo dëshmi se objekti është në proces legalizimi, ndërsa dokumentet e dorëzuara kanë rezultuar të jenë kontrata të skaduara dhe aktvendime të paregjistruara në kadastër.
Procesi i lirimit të këtyre hapësirave ka marrë mbështetje edhe në terren nga Inspektorati i Ministrisë së Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës (MMPHI), i cili gjatë inspektimeve të ditëve të fundit i ka vërtetuar të njëjtat gjetje.
“Me konfirmimet kadastrale dhe rekomandimet zyrtare si nga Inspektorati Komunal, ashtu edhe nga ai i MMPHI-së, menaxhmenti i QKUK-së tashmë ka në dorë të gjitha instrumentet ligjore dhe do t’i përdorë për t’ua kthyer pacientëve e qytetarëve pronën publike”, ka theksuar ky institucion. /E.A/
Kompania Kosovare për Distribuim me Energji Elektrike (KEDS) ka njoftuar se, përkundër erërave të fuqishme që shkaktuan dëmtime në rrjetin shpërndarës, furnizimi me energji elektrike është normalizuar për rreth 80 për qind të konsumatorëve të prekur brenda tri orëve të para pas qetësimit të motit.
Ndër zonat më të prekura nga moti i ligë kanë qenë Prishtina, Gjakova, Dragashi, Prizreni, Suhareka, Kamenica, Gjilani, Kaçaniku, Lipjani, Shtimja, Drenasi, Obiliqi, Fushë Kosova, Podujeva dhe Ferizaj.
Sipas KEDS-it, paralelisht me rikthimin e energjisë për shumicën e konsumatorëve, janë lokalizuar defektet në shtylla dhe përçues në pothuajse të gjitha pikat e rrjetit ku janë evidentuar dëmtime.
Ekipet në terren po vazhdojnë punën intensive për sanimin e plotë të problemeve dhe rikthimin e rregullt të furnizimit për të gjithë konsumatorët./E.A/
Gjykata Themelore në Prishtinë ka shpallur të premten aktgjykimin dënues ndaj Ilir dhe Rrahim Abdullahut, duke i dënuar me nga 18 vjet burgim secilin për vrasjen e zyrtarit policor, Triumf Riza. Kryetari i trupit gjykues, Avni Syla, bëri të ditur se gjykata i shpalli të akuzuarit fajtorë për kryerjen në bashkëkryerje të veprës penale “Vrasje e rëndë”, bazuar në aktakuzën e Prokurorisë Speciale.
Sipas vendimit të gjykatës, Ilir Abdullahut i është vazhduar masa e paraburgimit deri në plotfuqishmërinë e aktgjykimit, ndërsa e njëjta masë e paraburgimit i është caktuar edhe Rrahim Abdullahut. Gjatë seancës së shpalljes së vendimit, në sallë ishte i pranishëm vetëm i akuzuari Ilir Abdullahu i shoqëruar nga avokati i tij, Ramë Dreshaj, ndërsa Rrahim Abdullahu mungoi dhe u përfaqësua nga avokatja Agnesa Salihu. Në seancë mungoi po ashtu edhe prokurorja e rastit, Arbëresha Shala.
Zyrtari policor Triumf Riza u vra më 30 gusht të vitit 2007 në lagjen “Dardania” në Prishtinë. /Ekonomia Online/
Aleanca Kosovare e Bizneseve (AKB) ka shprehur shqetësimin për mënyrën se si po shfrytëzohet kapitali i diasporës në vend, duke vlerësuar se dërgesat e mërgimtarëve po mbeten kryesisht të orientuara drejt shpenzimeve të përditshme dhe sektorit të ndërtimit, në vend se të kanalizohen në zhvillimin e industrisë dhe prodhimit vendor.
Sipas një vlerësimi të kësaj organizate, gjatë periudhës nga viti 2021 deri në qershor të vitit 2026, Kosova ka pranuar gjithsej rreth 7.16 miliardë euro remitanca, prej të cilave rreth 80 për qind ose afro 5.73 miliardë euro janë shpenzuar në konsum, patundshmëri dhe ndërtim. Ndërkohë, vetëm 2 për qind e këtij kapitali, që përkthehet në rreth 143 milionë euro, është investuar në biznes, industri dhe prodhim, kurse 18 për qind e mbetur ka shkuar në destinime të tjera.
Të dhënat e prezantuara nga AKB-ja tregojnë një trend të vazhdueshëm të rritjes së dërgesave të diasporës ndër vite, duke filluar nga 1.15 miliardë euro në vitin 2021, 1.22 miliardë euro në vitin 2022, 1.33 miliardë euro në vitin 2023 dhe 1.35 miliardë euro në vitin 2024.
Kjo rritje ka vazhduar edhe në vitin 2025, kur remitancat arritën në 1.4 miliardë euro, ndërsa vetëm në gjashtëmujorin e parë të vitit 2026 në vend kanë hyrë rreth 690.7 milionë euro. Pavarësisht këtij potenciali të lartë financiar, AKB-ja vlerëson se këto mjete nuk po arrijnë të shndërrohen në motor të zhvillimit ekonomik përmes hapjes së fabrikave të reja apo rritjes së eksporteve.
Për ta ndryshuar këtë gjendje, AKB-ja i ka bërë thirrje Qeverisë së Kosovës që të hartojë një strategji të posaçme për orientimin e kapitalit të mërgatës drejt sektorëve prodhues, teknologjisë dhe eksportit.
Kryetari i kësaj organizate, Agim Shahini, ka kërkuar nga institucionet që të krijojnë një klimë më të favorshme investuese përmes garantimit të sigurisë juridike, ofrimit të lehtësirave fiskale dhe zbatimit të politikave konkrete mbështetëse, duke theksuar se vendi ka nevojë për investime që gjenerojnë fabrika dhe vende të reja pune, e jo vetëm mjete për konsum. /E.A/