Lajmet

Roli i Ismail Qemalit në pavarësimin e Shqipërisë

Nga Sonja Methoxha.

Published

4 years ago

November 28, 2022

UBT news

“Sido që të jetë, deshi Zoti që me veprën, trimërinë dhe guximin e pashoq të shqiptarëve, që sot e tutje të pushojnë fatkeqësitë dhe vuajtjet e Atdheut tonë, këtu dhe kështu, ne jemi të lirë, të pavarur dhe të vetëm, prandaj ju duhet të qeshni dhe të brohorisni!”…

Këto fjalë Ismail Qemali ua tha shqiptarëve natën e 28 nëntorit më 1912, menjëherë pasi ai dhe 42 delegatë nënshkruan Deklaratën e Pavarësisë. Ky rresht është pjesë e fjalimit të tij drejtuar publikut shqiptar në Vlorë, teksa po përgatitej të ngrinte flamurin e kuq me shqiponjën e zezë dykrenare në ballkonin e shtëpisë së kushëririt të tij, Xhemil Bej Vlorës.

Në atë shtëpi u zhvillua referendumi i parë para nënshkrimit të deklaratës me delegatorët dhe takime të tjera vendimtare për të ardhmen e Shqipërisë.

Shqipëria, megjithatë, u njoh si një shtet autonom nga Fuqitë e Mëdha më vonë në 1913 në Konferencën e Londrës. Së pari, fuqitë e mëdha vendosën të njohin Shqipërinë si një shtet autonom nën sovranitetin e Perandorisë Osmane në maj 1913, por me këmbënguljen e delegatëve dhe me shpërthimin e Luftërave Ballkanike në korrik 1913, Fuqitë e Mëdha vendosën të njohin pavarësinë dhe autonominë e plotë të Republikës së Shqipërisë.

Më vonë, pas shpalljes së pavarësisë më 4 dhjetor 1912, u krijua një qeveri e përkohshme dhe senati në të cilin Qemali shërbeu si kryeministër deri në janar 1914. Megjithatë, ai u bë kryeministri i parë i njohur pas shpalljes së pavarësisë. Ai shërbeu edhe si Ministër i Punëve të Jashtme, duke mbajtur këtë detyrë derisa Fuqitë e Mëdha njohën pavarësinë e plotë të Shqipërisë, duke lënë detyrën në qershor 1913. Kështu, mund të thuhet se përveç të gjitha ngjarjeve në Ballkan, ai luajti edhe një rol kyç në lobimin për sovranitetin e Shqipërisë në Konferencën e Londrës.

Ismail Qemali nuk është vetëm themeluesi i Kombit Shqiptar për thjesht autorizimin dhe nënshkrimin e parë të deklaratës së pavarësisë. Ai ishte gjithashtu një nga njerëzit që dhanë dorë në nxitjen e revoltave kundër Perandorisë Osmane në territoret shqiptare. Sipas publicistit, intelektualit dhe delegatit Mid’hat Frashëri, Qemali ka udhëtuar nëpër Evropë për të kërkuar mbështetje nga Fuqitë e Mëdha për shpalljen e autonomisë së Shqipërisë. Ai mori mbështetje nga Austro-Hungaria, Rumania dhe Italia. Megjithatë, kur Qemali mbërriti në Durrës, pa se shqiptarët tashmë ishin në unison për rrëzimin e pushtuesve osmanë.

Në një takim të dyshuar sekret të mbajtur më 18 nëntor midis Qemalit dhe Bertchold-it, u la të kuptohet se Austro-Hungaria do të mbështeste pavarësinë e Shqipërisë, por jo autonominë e saj. Do të thotë se Shqipëria do të ishte ende nën kontrollin e Perandorisë. Megjithatë, Qemali mori vetëm ndihmën që do të merrte dhe refuzoi diplomatikisht të sakrifikonte autonominë e Shqipërisë.

Ismail Qemali jetoi shumë pak në Shqipëri. Ai ishte i mërguar nga Perandoria Osmane. Ai lindi në vitin 1844 në Vlorë, nga një familje e vjetër, tradicionale dhe e pasur. Në vitin 1847 klani i Vlorës bëri një kryengritje kundër Tanzimatit, e cila çoi në internimin e tyre. Burrat u dërguan në kampe në Konje, ndërsa gratë dhe fëmijët në Selanik. Ndërsa atje Ismail Qemali shkoi në shkollën fillore dhe mësoi turqisht. Në vitin 1852 u kthye në Vlorë ku u arsimua nga mësues privatë dhe prindërit e tij. Më 1855 u regjistrua në liceun Zosimea të Janinës, ku u diplomua më 1859.

Më 1860 shkoi në Stamboll duke qëndruar me familjarët, ku një kushëri e gjeti atë si përkthyes në Ministrinë e Jashtme atje. Këtu nis karriera e gjatë e Ismail Qemalit në administratën e Perandorisë Osmane. Pasi mbaron studimet, në vitin 1868 emërohet drejtor i Zyrës Gjyqësore në Sofje, Bullgari (në atë kohë ishte nën pushtimin osman). Më 1870 shërbeu si drejtor i Komisionit Evropian të Danubit, si delegat osman.

Më vonë ai u caktua si Vali në Varna, për projektin e portit. Nga viti 1873-1876 ai shërbeu si sekretar privat i Mid’hat Pashës, i cili më pas u caktua si Ministër i Drejtësisë në Stamboll. Në vitin 1876 u caktua sekretar i përgjithshëm në Ministrinë e Punëve të Jashtme, ku qëndroi një vit, gjë që i dha atij një njohuri thelbësore se si funksionon Perandoria Osmane. Atje ai filloi të shfaqte ndjenja nacionaliste shqiptare, të cilat për pak e dërguan në një kamp internimi në Anadolou. Administrata turke i bëri presion Sulltanit që ta dërgonte si Vali në rrethin Bolou të Turqisë, në të cilin ai shërbeu nga 1884 deri në dorëheqjen e tij në 1890.

Megjithatë, më vonë ai u dërgua si Vali në Bejrut ku gjeti mikun e tij Vaso Pasha, i cili më vonë vdiq. Duhet të theksojmë se në vitin 1892 Qemali i dërgoi një memorandum të gjerë Sulltan Abdul Hamidit për reformat liberale për Rumelinë. Ai kishte shkruar edhe një sërë artikujsh liberalë për gazetat osmane. Poashtu kishte shërbyer edhe si këshilltar i Sulltan Hamidit dhe vezirëve të tjerë.

Në vitin 1900 caktohet Vali në Tripoli, por duke pasur parasysh zhurmat e ndryshme kundër emrit të tij, ai u arratis në maj të po këtij viti. Për këtë, Sulltani e dënoi me vdekje. Ai u mor nën mbrojtjen e britanikëve. Për tetë vjet Qemali udhëtoi në Evropë, u takua me Faik Konicën, drejtoi botimin e revistës Albania në Bruksel, përfaqësoi shqiptarët në një Kongres të vitit 1902 në Paris dhe më 1908 u kthye në atdhe.

Ai mbante kontakte me të gjithë miqtë e tij. Në dhjetor 1908 zgjidhet deputet i Beratit. Së bashku me deputetë të tjerë nga trevat shqiptare formuan Lëvizjen Kombëtare për decentralizimin e Perandorisë Osmane nga trevat shqiptare. Historiani Paskal Milo shkruan në një artikull për gazetën Panorama se kontributi i Qemalit mori një peshë më të madhe pas rënies së Lidhjes së Prizrenit.

“Shqiptarët filluan të shohin qartë dhe të konsiderojnë situatën e re të krijuar në Ballkan, si dhe rrezikun që i kanoset kombit të tyre”, ka shkruar Qemali në ditarët e tij.

Ajo që ai do të thotë është se Perandoria Osmane ishte dukshëm duke u dobësuar dhe të dyja Fuqitë e Mëdha do të ndërhynin pas rënies së saj për të absorbuar territoret e saj të pushtuara më parë. Kishte një revolucion nga xhonturqit në vitin 1908, që frymëzoi revolta të armatosura në të gjitha territoret e pushtuara në Ballkan. Kryengritjet shqiptare filluan në vitet 1910-1910. Një revoltë e përgjithshme shpërtheu në fillim të vitit 1912 dhe Serbia, Bullgaria, Greqia, Mali i Zi dhe Rumania i shpallën luftë Perandorisë Osmane, duke dëbuar të gjithë ushtarët e saj nga territoret e tyre.

Ushtarët osmanë të mbetur ishin vendosur në territoret shqiptare. Ismail Qemali ishte tashmë zëri që Fuqitë e Mëdha kanë dëgjuar gjatë dy viteve të fundit duke kërkuar mbështetje për autonominë e Shqipërisë. Ushtarët serbë po i afroheshin territoreve shqiptare, kështu që shqiptarët duhej të punonin shpejt dhe të shpallnin autonominë para çdo ndërhyrjeje të mundshme nga serbët dhe vendet e tjera të Ballkanit. Shpallja e Pavarësisë dhe dëbimi i osmanëve, dërgoi mesazhin se ky është një shtet autonom, jo më nën dominimin osman.

Qemali u kishte deklaruar tashmë Fuqive të Mëdha se Shqipëria do të shpallej e pavarur. Para se të kthehej në Shqipëri nga Trieste, ai u dërgoi telegrame 83 delegatëve, por vetëm 43 arritën të mbërrinin më 28 nëntor. Pjesa tjetër erdhi më vonë. Ai dërgoi edhe telegrame në Tiranë dhe Elbasan për të shpallur pavarësinë dhe për të ngritur flamurin më 26 nëntor, në mënyrë që serbët të merrnin mesazhin se kjo është një republikë e pavarur, autonome.

Siç u përmend, ai u bë kryeministri i parë, qeveria e tij krijoi në aktin e parë Forcat e Armatosura të Shqipërisë më 4 dhjetor 1912.

Ai mbrojti qeverinë dhe dha kontributin e tij si një burrë shteti vizionar dhe me përvojë evropiane. Ai u përpoq të përthithte përmes diplomacisë territoret e tjera shqiptare të Kosovës, Tetovën, Malin e Zi dhe Greqinë, ndonëse ato projekte mbetën të pezulluara.

Edhe pas largimit të tij nga administrata, ai nuk pushoi kurrë së mbrojturi autonominë e Shqipërisë, të kërkonte mbështetje dhe të mbante konferenca ndërkombëtare për identitetin dhe Kombin shqiptar./tiranatimes/UBTNews/

Vendi

Kurti dhe Hamza takohen në Kuvend

Published

53 minutes ago

October 5, 2026

UBT News

Ka filluar takimi mes kryetarit të Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, dhe kryetarit të PDK-së, Bedri Hamza, raporton Ekonomia Online.

Takimi mes dy liderëve politikë po zhvillohet në objektin e Kuvendit të Kosovës.

Takimi vjen në një kohë kur në Kuvend po zhvillohen diskutime për çështje të rëndësishme politike dhe institucionale./EO/A.K/

Lajmet

Protestuesit lejojnë të largohet stafi civil, por jo deputetët

Published

1 hour ago

October 5, 2026

UBT News

Protestuesit po vazhdojnë të qëndrojnë para Kuvendit dhe Qeverisë së Kosovës, ndërkohë stafi civil i këtyre institucioneve kanë dalë nga objektet me përcjellje dhe në mënyrë të organizuar.

Deputetët nuk janë lejuar nga protestuesit që të dalin nga Kuvendi i Kosovës, ndërkohë po vazhdojnë të qëndrojnë në seancë.

Protesta ka nisur në mëngjesin e sotëm me kërkesën që të kalojë në dy lexime plotësim-ndryshimi i Ligjit për Specialen.

Protesta nuk ka qenë aq e qetë sa në ditët e kaluara, meqë kanë kaluar disa orë prej kur kanë filluar përdorimin e këtyre fishekzjarrëve.

Organizatorët kanë kërkuar që protesta të vazhdojë e qetë por xhamat e Kuvendit të Kosovës janë thyer nga disa protestues./A.K/

Vendi

UBT hap thirrjen për mobilitet studentor Erasmus+ në Portugali

Published

1 hour ago

October 5, 2026

UBTNews

UBT ka hapur thirrjen për studentët e nivelit Bachelor të Fakultetit Menaxhment, Biznes dhe Ekonomi për pjesëmarrje në programin e mobilitetit Erasmus+ në Institutin Politeknik të Beja-s (IPBeja) në Portugali. Mobiliteti do të zhvillohet gjatë semestrit të pranverës për vitin akademik 2026/2027.

Përmes këtij programi, studentëve u ofrohet mundësia të ndjekin studimet në Shkollën e Teknologjisë dhe Menaxhimit në IPBeja, duke fituar përvojë ndërkombëtare akademike dhe kulturore në rajonin e Alentejos.

Kandidatët që plotësojnë kriteret do t’i nënshtrohen procesit të intervistimit përpara nominimit zyrtar.

Afati i fundit për aplikim është data 23 tetor 2026, në orën 17:30, ndërsa të gjitha informatat shtesë mund të merren përmes postës elektronike në [email protected].

Kujtesë

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 5 tetor 1993-1998

Published

2 hours ago

October 5, 2026

UBTNews

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

5 tetor 1993

Policia maqedone plaçiti mbi 28.000 DM nga shqiptarët

Gazeta “Bujku” njofton sot se policia e Maqedonisë, Hysen Eminit dhe Ahmet Prestreshit ua mori rreth 20.000 DM. Këta u plaçkitën në Han të Elezit, derisa po ktheheshin në vendlindje pas punës së gjatë në mërgim.

Dje, rreth orës 16.30, në vendkalimin kufitar në Han të Elezit, policia maqedone ua plaçkiti katër shqiptarëve 8.500 DM.

Kështu Xhevdet Dedushit nga Lipjani ia plaçkitën 4.200 DM, Bajram Rifatit nga Prishtina 1.600 DM, Ramë Rashitit nga Rudari i Lipjanit 1.700 DM dhe Muhamet Koshanit po ashtu nga Rudari i Lipjanit 800 DM.

Policia e Madedonisë u ka dhënë vërtetimet për paratë e konfiskuara.

Në njoftimin e gazetës “Bujku” thuhet se mërgimtarët shqiptarë, për të evituar mosmarrëveshjet dhe konfiskimin e parave, duhet t’i paraqesin mjetet devizore në organet doganore në aeroportin e Shkupit.

5 tetor 1994

Represioni në Kosovë

Pardje, policia serbe e postkomandës së Qallopekut, nën pretekst të kërkimit të armëve bastisi shtëpinë e Deli Y.Krasniqit në fshatin Turjak të Pejës, Policia e rrahu rëndë Deliun në prani të anëtarëve të familjes edhe pse ai është i shtrirë nga sëmundja është i shtrirë në shtrat.

Ekspedita e policisë këtë ditë ishte eshte edhe në shtëpinë e Hysen Krasniqit në të njëjtin fshat, i cili nuk gjendej në shtëpi.

Skënderaj: – Dje, policia nën pretekst të kërkimit të armëve, bastisi shtëpinë e vëllezërve, Abdyl, Qerim dhe Ilaz Krasniqit, kurse me vete në polici mori Sami Krasniqin dhe Murtez Ibishin. Po këtë ditë, policia serbe bastisi edhe shtëpinë e Xhevdet Xh.Hajrës në fshatin Rakinicë të Skënderajt. Bëhet me dije se policia ia la thirrjen Xhevdetit që të paraqitet në postkomandën e policisë në Runik e njohur për keqtrajtimin brutal kundër shqiptarëve të kësaj treve.

5 tetor 1995

U promovua libri “Qëndresë urtësie” i Esad Mekulit

Sot, në lokalet e Shoqatës së Shkrimtarëve të Kosovës në Prishtinë, Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës promovoi librin e Esad Mekulit, “Qëndresë urtësie”.

Fjalën e hyrjes e mbajti akademik Enver Gjerçeku, i cili në fillim tha se libri “Qëndresë urtësie” është një botim përkujtimor për Esad Mekulin dhe përkujtoi se ky libër është dashur të shohë dritën më 1991, me rastin e 70-vjetorit të lindjes së poetit.

Referues për këtë libër ishte dr. Agim Vinca, i cili në fillim theksoi se libri “Qëndresë urtësie”, të cilin e botoi ASHA e Kosovës, anëtar i së cilës ishte nga themelimi e deri në vdekje, por edhe kryetar i parë i saj është edhe një rast i mirë për të komunikuar me poezinë e Esad Mekulit, përkatësisht për një rilexim të saj.

Pezia e Esad Mekulit vazhdon t’i flasë lexuesit shqiptar edhe sot, kur sistemi i vlerave është përmbysur, kurse autori i saj fizikisht nuk është më në mesin tonë. Temat dhe motivet që trajton poezia e Esad Mekulit, tha në vazhdim dr. Agim Vinca, nuk janë zhdukur dhe ato janë aktualizuar, kurse plagët të cilat dëshiron t’i mjekojë ajo, ende nuk janë shëruar. Dhuna dhe presioni që është ushtruar mbi shqiptarët në të kaluarën, ta zëmë në vitet ’30 ose ’50 të këtij shekulli, vazhdon edhe sot. Dhe pikërisht për këtë, poezia e Esad Mekulit tingëllon e freskët dhe aktuale. Poezia e tij korrespondon mirë me kohën tonë, duke komunikuar me ndjenjat dhe emocionet e lexuesve dhe ajo synon të jetë dëshmi e kohës dhe të flasë për të me vërtetësi artistike. Duke folur për të kaluarën, disa nga vjershat e tij e shpjegojnë të tashmen dhe në një mënyrë e parathonë të ardhmen.

Në vazhdim dr. Agim Vinca theksoi se deri në vitet ’80, kur në fushatën e egër antishqiptare që pat shpërthyer pas “kundërrevolucionit” të ’81-shit, nuk u kursye as poeti, luftëtari dhe intelektuali ynë Esad Mekuli, i cili duke qenë edhe përkthyes gjatë jetës së tij, ai kishte bërë aq shumë për njohjen dhe afrimin e popujve të kësaj hapësire dhe veçanërisht të kulturave të tyre.

Sido që të jetë, botimi i librit “Qëndresë urtësie” na nxit për rilexime e interpretime të reja të poezisë së “bacës Esad”, por edhe për përsiatje rreth fatit të krijuesit dhe funksionit të krijimtarisë në përgjithësi. Duke promovuar sot këtë libër, ne i shprehim mirënjohje Esad Mekulit për gjithë atë që bëri për letërsinë dhe kulturën tonë, tha midis të tjerash, prof.dr. Agim Vinca.

Për jetën dhe veprën e Esad Mekulit folën edhe shkrimtarë e akademikë të tjerë, ndërsa në emër të familjes u falënderua prof. Hasan Mekuli. Ai përkujtoi disa nga momentet më prekëse gjatë ditëve të fundit të jetës së Esad Mekulit.

Prof.Hasan Mekuli, tha se në kohën sa Esadi ishte i shtrirë në shtrat dhe i zhgënjyer për situatën e rëndë që ndodhte dhe vazhdon të ndodhë në Kosovë, një ditë i dogji të gjitha dorëshkrimet që i kishte. Ne nuk ishim vigjilentë, por edhe nuk isha i pranishëm kur ai i dogji ato. Pa dorëshkrimet, të cilat ai i dogji, mbetëm edhe pa një pjesë të krijimtarisë së tij dhe të kulturës sonë, tha ai.

5 tetor 1997

Jehonë e madhe për manifestimin e shqiptarëve në Bon

Manifestim i madh dhe i organizuar në mënyrë shembullore

Demonstrata e djeshme e mërgimtarëve shqiptarë në Bon, në organizimin e Degës së LDK-së në Gjermani, ishte manifestimi më i madh deri më tash në perëndim në mbështetje të pavarësisë së Republikës së Kosovës.

Në manifestim, sipas vlerësimeve të organizatorit morën pjesë rreth 100 000 shqiptarë, ndërsa në njoftimet e radiostacioneve, televizioneve, gazetave e të agjencive thuhej se në protestë morën pjesë rreth 50 000 shqiptarë.

Në emisionet informative të radiotelevizioneve gjermane, kësaj demonstrate iu dha dje dhe sot publicitet i madh. Kanë informuar televizionet NTV, ZDF, ARD, VOX, e tjerë, si edhe Euro News.

Në të gjitha njoftimet që përcilleshin me pamje nga protesta theksohej fakti se shqiptarët u mblodhën në numër kaq të madh për të kërkuar njohjen ndërkombëtare të pavarësisë së Kosovës. Kryterai i Degës së LDK-së në Gjermani z. Hafiz Gagica, në një deklaratë për QIK-un e vlerësoi demonstratën e djeshme si të shkëlqyeshme. Ai lavdoi në emër të organizatorit të gjithë pjesëmarrësit nga anë të ndryshme të Gjermanisë dhe të shteteve për rreth për kulturën e lartë të organizimit dhe disiplinën e tyre. Ai tha se edhe policia gjermane e ka vlkerësuar shumë lart organizimin e këtij manifestimi. Autoritetet e policisë së Bonit kanë theksuar faktin se në protestë nuk ka ndodhur asnjë incident e asnjë çrregullim i vetëm para, gjatë dhe pass përfundimit të manifestimit.

Foto: Esad Mekuli