Botë

Rindërtimi i vështirë i Notre-Dame de Paris

Published

5 years ago

on

Dy vjet pas zjarrit shkatërrimtar më 15 Prill 2019, përgatitjet për rindërtimin e katedrales vazhdojnë. Por planet ndeshin në kundërshtime.

Rrallë prerja e pemëve është organizuar në mënyrë kaq pompoze. Të rrethuar nga një numër i madh kamerash televizive ministri francez i Bujqësisë Julien Denormandie dhe ministrja e Kulturës Roselyne Bachelot ngulën pllaka të vogla me numra në disa lisa. Pastaj të dy mbajtën një fjalim në pyllin shtetëror Bercé, 200 kilometra në jugperëndim të Parisit. “Besoj se Notre-Dame, që është simbol i së kaluarës sonë, tregon se në ç’masë pyjet shkruajnë historinë e kohës”, u shpreh Denormandy solemnisht. Kolegia e tij ministre shtoi në mënyrë më konkrete: “Na duhen gjithë këto dru, sepse është marrë vendimi që katedralja të rindërtohet ashtu siç ka qenë më parë, domethënë përpara zjarrit që nga ndërtimet [e arkitektit Eugène] Viollet-le-Ducs, që nisën në 1843”.

Lisat janë pjesë e rreth 2000 drurëve, që janë prerë dhe që do të përdoren për rindërtimin e majave të kullave dhe të kulmit të Notre-Dame de Paris, të cilat janë shkatërruar ose dëmtuar rëndë nga zjarri me 15 prill 2019. Këto plane rindërtimi janë pritur me pakënaqësi. Por jo për faktin se nuk ka siguri a do të arrihet të mbahet premtimi i presidentit Emmanuel Macron për rindërtimin e plotë të katedrales brenda pesë vitesh.

Rindërtimi “brenda pesë viteve”

Zjarri që ra dy vjet më parë tmerroi Francën dhe gjithë botën. Mijëra kureshtarë ishin grumbulluar atë mbrëmje rreth kësaj trashëgimie botërore të UNESCO-s, duke ndjekur me thirrje tmerri se si shëmbej maja e kambanares nga zjarri. Edhe pjesë të tëra të konstruksionit mesjetar të kulmit të çatisë u dogjën, qemerët e kalimeve kryesore anësore pësuan dëmtime. Ekipet televizive nga e gjithë bota ditë me rradhë zunë vend përreth katedrales, nga ku raportonin drejtpërdrejt, edhe kur Macron u zotua se do ta rindërtonte monumentin brenda pesë vitesh. Fillimisht ai u shpreh se dëshironte një rindërtim bashkëkohor të majave të kambanareve, por në fund iu nënshtrua ekspertëve, të cilët kërkonin një rindërtim sipas Viollet-le-Duc. Menjëherë pas zjarrit sipërmarrje të mëdha dhe donatorë të vegjël premtuan gati një miliard euro donacione për rindërtimin. Administratorët e katedrales kanë mbledhur tanimë 833 milion euro dhe kanë marrë të paktën premtime ligjërisht të detyrueshme për 98 për qind.

Pemët “gjithësesi do të priteshin”

Për rindërtimin e katedrales në formën e saj origjinale Francës i duhen tani lisa. Gjysma e tyre do të vijë nga pyje private dhe gjysma nga pyje publike. Pas prerjes ato duhen depozituar dymbëdhjetë deri në tetëmbëdhjetë muaj për të ulur lagështinë e drurit në rreth 30 përqind.

Bëhet fjalë për pemë shekullore, që gjithsesi do të kishin qenë në listën e lisave që do të priteshin, thotë Guillaume Larrière, zëdhënësi i ONF-së, qendra shtetërore franceze për administrimin e pyjeve. Franca ka një nga rregulloret më të rrepta në botë për menaxhimin e pyjeve: “Prandaj është e drejtë, që druri për Notre-Dame të sigurohet ekskluzivisht nga Franca – këtu e kemi saktësisht nën kontroll prerjen.”

Frankreich, Paris | Notre-Dame Kathedrale

Ambientalistët: Planet për rindërtimin janë “tërësisht të vjetëruara”

Por Jacky Bonnemains e kritikon këtë mënyrë. Ai është kryetari i shoqatës për mbrojtjen e mjedisit Robin des Bois. “Ne amputojmë pyjet tona, u rrëmbejmë atyre lisat, që janë të rëndësishëm për rigjenerimin e pyjeve. Ato janë habitate për një numër të madh insektesh dhe shpendësh”, thotë Bonnemains.

Këtë mendim e përkrahin së paku më shumë se 40.000 bashkatdhetarë të tij, të cilët kanë nënshkruar një peticion për të ndaluar prerjen e pemëve. Vendimin për rindërtimin e Notre-Dame ashtu siç ka qenë, ai e quan “tërësisht të vjetëruar”: “Kurrë nuk do të kisha menduar se qeveria do të zgjidhte këtë duo infernale drurin dhe plumbin, që mundësoi zjarrin dhe ndotjen me plumb”.

Ndotja e konsiderueshme me plumb në territorin e katedrales dhe në zonat përreth është konfirmuar edhe nga Instituti shtetëror për mjediset industriale dhe rreziqet e tyre. Kështu në 2019 Robin des Bois ngriti padi kundër personave të panjohur për rrezikimin e jetës së të tjerëve. Por çështja u ndërpre para disa muajve.

Bonnemains mendon se materiale të tjera ndërtimi do të ishin shumë më bashkëkohore dhe më të sigurta: “Katedralja Saint-Pierre-et-Saint-Paul në Nantë për shembull ka një çati prej betoni. Zjarri vitin e kaluar shkaktoi dëme relativisht të pakta atje”, shpjegon ai.

Plumbi dhe druri “kombinim ideal”

Betoni nuk është zgjidhje në rastin e Notre-Dame de Paris, kundërpërgjigjet një zëdhënës i autoritetit që administron monumentin, i cili nuk dëshiron të japë emrin. “Struktura e kulmit të katedrales ka nevojë për një peshë të caktuar, në mënyrë që ndërtesa të qëndrojë – kombinimi plumb dhe dru është ideal”, i thotë ai DW. “Zjarri është përhapur për shkak të gabimit njerëzor, ne thjesht kemi nevojë për më shumë njerëz për ta kontrolluar në vendet e duhura. Përveç kësaj do të vendosim dyer kundër zjarrit, për parandalimin e zjarreve në të ardhmen”, shpjegon ai.

Puna për sigurimin e katedrales nga shembja do të vazhdojë deri në korrik pastaj do të shpallen tenderë të shumtë publikë, në mënyrë që në fund të këtij apo fillimi të vitit të ardhshëm të mund të fillojë rindërtimi. “Në vitin 2024 Notre-Dame do të hapet për panaire siç është planifikuar”, tha zëdhënësi.

 Dyshimet për afatin e rindërtimit

Por zërat, që dyshojnë në afatin e vendosur nga presidenti, po shtohen. Ata vijnë madje nga vetë kantieri i ndërtimit. “Punimet për sigurimin nga shembja kanë zgjatur shumë dhe neve ndoshta do të na duhet të vazhdojmë disa punime pas vitit 2024, si për shembull qemerin mbështetës në pjesën e jashtme të ndërtesës”, i thotë DW Yann de Carné. Ai është president i shoqatës së industrisë GMH, e cila përfaqëson 80 përqind të kompanive, që kryejnë punë restauruese në monumentet publike. “Por panairet si dhe rihapja e disa pjesëve të katedrales për vizitorët, kjo duket mjaft realiste pas tre vjetësh”, është i mendimit ai.

Edhe Jacky Bonnemains beson se rindërtimi i katedrales do të marrë “edhe shumë vite të tjera”. “Kjo na jep kohë për të vepruar kundër mënyrës, se si i bëjnë ata gjërat”, thotë ambientalisti. Shoqata e tij dëshiron të rifillojë gjyqin për helmimin nga plumbi, në një përpjekje të re, këtë herë si bashkëpaditës.DW

Related Topics:
Continue Reading

Aktualitet

Ushtria e SHBA-së kryen sulme të reja ndaj Iranit

Published

11 hours ago

on

July 21, 2026

By

Ushtria amerikane njoftoi se ka ndërmarrë një rund tjetër sulmesh ndaj Iranit për të “dëmtuar më tej” aftësitë e tij për të sulmuar anijet në Ngushticën e Hormuzit.

Këto goditje – që shënojnë natën e dhjetë rresht të sulmeve – vijnë pasi Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, u zotua të ndëshkojë Iranin për vrasjen e ushtarëve amerikanë.

Si përgjigje, Irani deklaroi se ka goditur dy anije nafte në këtë kalim detar, si dhe asete ushtarake amerikane në Bahrein, Kuvajt dhe Jordani, raportoi agjencia shtetërore e lajmeve IRNA.

Presidenti iranian, Masoud Pezeshkian, tha se Irani tashmë po përballet me një “luftë të plotë” me SHBA-në. Më herët, Trump kishte deklaruar se Irani u godit “shumë fuqishëm” gjatë natës paraprake “në nderim” të tre ushtarëve amerikanë të vrarë së fundmi – dy në Jordani dhe një në Irak.

Komanda Qendrore e SHBA-së (CENTCOM) tha se sulmet e saj më të fundit goditën “qendra të komandës ushtarake iraniane, kapacitete detare, vende të lëshimit të raketa e dronëve, si dhe sistema të mbrojtjes ajrore”.

Shpërthime u raportuan pranë qytetit veriperëndimor të Tabrizit, ku mediat shtetërore thanë se një person mbeti i vrarë dhe disa të tjerë u plagosën, si dhe në portet e Gjirit Persik në Bandar Mahshahr, Bandar Imam Khomeini, Chabahar dhe Konarak.

Pavarësisht kësaj, CENTCOM këmbënguli se anijet tregtare po vazhdojnë të kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit.

Nga ana tjetër, Irani pretendoi se forcat e tij goditën dy anije nafte që po tentonin të kalonin përmes asaj që e quajti “rrugë e pasigurt dhe e rrezikshme jugore” e ngushticës, me ekipet e shpëtimit që po evakuonin ekuipazhet e tyre.

Agjencia e Operacioneve të Tregtisë Detare të Mbretërisë së Bashkuar (UKMTO) njoftoi se një anije nafte në Ngushticën e Hormuzit kishte raportuar se u godit nga një projektil i panjohur, gjë që e detyroi ekuipazhin të braktiste anijen dhe të hipte në një varkë shpëtimi. Nuk është e qartë nëse kjo anije ishte mes atyre të përmendura nga Irani.

Gjithashtu, Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike të Iranit (IRGC) pretendoi se ka goditur një qendër të të dhënave të kompanisë amerikane Amazon në Bahrein. Agjencia IRNA raportoi se IRGC “sulmoi dhe shkatërroi infrastrukturën qendrore të të dhënave të kompanisë Amazon me disa raketa me krahë”.

Jordanitë njoftuan se kishin penguar pesë dronë, pasi më parë kishte rrëzuar tre raketa. Bahreini bëri me dije se dronët iranianë kishin synuar sistemet e tij të navigimit ajror, por trafiku nuk u ndikua. Gjithashtu, forcat e armatosura të Kuvajtit njoftuan se kishin penguar dronë iranianë.

Pavarësisht përshkallëzimit, Teherani bëri të ditur se mesazhet diplomatike po vazhdojnë të shkëmbehen mes dy palëve përmes ndërmjetësve.

Departamenti i Mbrojtjes i SHBA-së konfirmoi identitetin e dy ushtarëve amerikanë të vrarë gjatë fundjavës në bazën Muwaffaq Salti në Jordani: ushtarja Isabella Gonzales, 19 vjeç nga Teksasi, dhe lejtanti Tyler James Feehan, 25 vjeç nga Havai. CENTCOM tha se një pjesëtar i tretë i shërbimit u deklarua fillimisht i humbur, por mbetjet e tij u gjetën më vonë në zonë. /BBC/

Continue Reading

Aktualitet

SHBA vendos tarifë 50% mbi importet nga Kanadaja

Published

14 hours ago

on

July 21, 2026

By

Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Donald Trump, ka nënshkruar një urdhër për vendosjen e një tarife prej 50% mbi një gamë të gjerë mallrash të importuara nga Kanadaja, si hakmarrje për atë që ai e quajti “trajtim të pabarabartë” të makinave, produkteve të qumështit dhe alkoolit amerikan, raporton “BBC”.

Tarifat hyjnë në fuqi më 19 gusht dhe shënojnë një përshkallëzim të madh të tensioneve tregtare mes dy fqinjëve të Amerikës së Veriut.

Shtëpia e Bardhë tha se tarifat ishin të nevojshme për t’i mbrojtur bizneset amerikane.

Mallrat e prekura variojnë nga produkte të përditshme të konsumit, si vera dhe shkopinjtë e hokejit, deri te mallra industriale si çimentoja komerciale. Megjithatë, disa eksporte kryesore do të përjashtohen, si energjia, potasi, mineralet kritike dhe peshku.

Tarifat e reja shtohen mbi barrierat tregtare që tashmë janë në fuqi mes dy vendeve.

SHBA-ja aktualisht mban tarifa që variojnë nga 15% deri në 50% për çelikun, aluminin dhe bakrin kanadez. Washingtoni gjithashtu vendos një tarifë prej 35% për drurin e butë kanadez, si dhe një taksë prej 25% për pjesët joamerikane të përdorura në automjete.

Kanadaja, nga ana e saj, ka një kundërtarifë prej 25% për importe të përzgjedhura të çelikut, aluminit dhe automjeteve amerikane.

Tarifat e së hënës vijnë pas kërcënimit të presidentit amerikan Trump për vendosjen e tarifave për shkak të tymit nga zjarret pyjore në Kanada, i cili po përhapej në qytetet amerikane. /BBC/

Continue Reading

Lajmet

Andy Burnham merr zyrtarisht detyrën si Kryeministër i ri i Britanisë së Madhe: Premton një model të ri politik dhe plan 10-vjeçar

Published

1 day ago

on

July 20, 2026

By

Andy Burnham ka mbajtur fjalimin e tij të parë si kryeministër i Britanisë së Madhe përpara një turme të madhe në Downing Street, duke shënuar fillimin e një epoke të re politike. Pa pasur nevojë për një foltore dhe i rrethuar nga mbështetësit, kryeministri i ri e cilësoi emërimin e tij si një moment reflektimi dhe rezolute të re, duke thënë se gjenerata e tij e politikanëve duhet të ngrejë nivelin e angazhimit për të rikthyer stabilitetin e vendit.

Burnham pranoi se qytetarët janë të lodhur nga politika aktuale dhe premtoi se ky moment do të shërbejë si një ndryshues i madh kursesh, duke u zotuar për një model të ri që bazohet në bashkëpunim dhe zgjidhje të problemeve, larg pikëve politike. Ai kritikoi vendimet e gabuara të viteve të 80-ta, përfshirë privatizimin dhe de-industrializimin, duke thënë se shumë zona ende nuk janë rimëkëmbur nga ato politika.

Në planin e tij qeverisës, Burnham premtoi se që nga e nesërmja do të shpalosë planet për t’u dhënë njerëzve më shumë hapësirë sa i përket kostos së jetesës, duke treguar edhe si do të financohen ato.

Ai u zotua për ndryshime në sistemin e arsimit për të ndihmuar të rinjtë të futen në tregun e punës, rritje të mbështetjes për shëndetin mendor, si dhe ndërtimin e më shumë shtëpive sociale si një mënyrë e drejtë dhe e qëndrueshme për të ulur shpenzimet e asistencës sociale.

Ndër vendimet e tij të para të prera, kryeministri i ri njoftoi se do të nxjerrë urdhrin e parë për t’i dhënë fund fenomenit të njerëzve që flenë në rrugë.

Për më tepër, Burnham bëri të ditur se do të largojë pushtetin nga Westminsteri për ta shtrirë atë në çdo cep të vendit. Ai u zotua të ndërtojë një ekonomi të re, duke kthyer shërbimet dhe mallrat jetike nën kontrollin publik për t’i bërë ato të përballueshme, si dhe të ri-industrializojë Britaninë duke mbështetur industrinë vendase.

Kryeministri njoftoi se më vonë gjatë këtij viti do të prezantojë një plan 10-vjeçar që do të përcaktojë qartë rrugën se ku dëshiron ta dërgojë vendin. Duke theksuar se kujdesi për njerëzit do të jetë në qendër të çdo vendimi të tij, Burnham i bëri thirrje publikut dhe mbështetësve që t’i qëndrojnë pranë për të ndërtuar një ndjenjë të re të unitetit kombëtar, duke e përmbyllur fjalimin mes duartrokitjeve të shumta, para se të futej në rezidencën e famshme numër 10. /BBC/

Continue Reading

Aktualitet

Rubio: Irani po e përdor Ngushticën e Hormuzit si mjet presioni

Published

1 day ago

on

July 20, 2026

By

Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, tha se Irani po përpiqet ta përdorë Ngushticën e Hormuzit si “mjet presioni ndaj botës”.

Ai e akuzoi atë se synon të kontrollojë një rrugë jetike ndërkombëtare dhe u bëri thirrje edhe vendeve të tjera që të ndajnë barrën e mbrojtjes së transportit detar global.

Duke folur para gazetarëve, para nisjes për një takim në Filipine, Rubio tha se operacionet ushtarake amerikane janë të përqendruara vetëm në ndalimin e sulmeve iraniane ndaj anijeve tregtare dhe në dobësimin e aftësisë së Teheranit për të kërcënuar trafikun detar.

“Është e qartë se Irani, ose të paktën disa njerëz në Iran, duan ta kontrollojnë Ngushticën dhe ta përdorin atë si mjet presioni ndaj botës”, tha Rubio.

“Shtetet e Bashkuara do të vazhdojnë të bëjnë atë që është e nevojshme për të mbrojtur transportin detar global, por edhe vendet e tjera duhet të fillojnë të kontribuojnë, qoftë me pajisje, qoftë me mjete financiare, për ta ndarë këtë barrë”, shtoi ai.

Sipas tij, Uashingtoni nuk mund të mbetet i vetmi përgjegjës për sigurimin e një prej rrugëve më të ngarkuara tregtare detare në botë.

“Nuk është detyrë e Shteteve të Bashkuara që ta mbrojnë përgjithmonë transportin detar të të gjithë planetit”, tha Rubio.

 

Diplomacia mbetet e mundur

Rubio tha se fushata aktuale ushtarake amerikane ka në shënjestër vetëm kapacitetet iraniane që po përdoren për të lëshuar raketa dhe dronë ndaj anijeve tregtare në Ngushticën e Hormuzit.

Ai e përshkroi Ngushticën si një rrugë ndërkombëtare që duhet të mbetet e hapur.

“Arsyeja e vetme pse Shtetet e Bashkuara po kryejnë sulme, është goditja e kapaciteteve iraniane që po përdoren për të sulmuar transportin tregtar global”, tha ai.

Sipas tij, forcat amerikane kanë arritur ta zvogëlojnë aftësinë e Iranit për të goditur anije dhe shumë sulme janë parandaluar para se të kryheshin.

“Ju dëgjoni për anijet që janë goditur. Por, nuk dëgjoni për ato që janë mbrojtur dhe për sulmet që Irani nuk ka arritur t’i kryejë”, tha Rubio.

Duke përsëritur se Uashingtoni mbetet i hapur për negociata, Rubio tha se diplomacia do të kërkonte një ndryshim të vërtetë në sjelljen e Teheranit.

“Ne jemi gjithmonë të hapur për diplomaci. Por, ajo duhet të jetë e vërtetë. Duhet të jetë një marrëveshje që ata janë të gatshëm ta respektojnë”, tha ai.

Rubio e akuzoi Iranin se ka shkelur mirëkuptimet e mëparshme, duke vazhduar sulmet ndaj anijeve në vend se ta rihapte Ngushticën e Hormuzit.

“Sjellja e tyre duhet të ndryshojë që të ndryshojë edhe e jona”, tha ai, duke shtuar se Teherani vazhdon të dërgojë sinjale përmes kanaleve të drejtpërdrejta dhe të tërthorta se është i interesuar për negociata, ndërkohë që vazhdon sulmet me raketa dhe dronë.

 

Ndarjet brenda Iranit

Rubio tha se, brenda udhëheqjes iraniane, duket se po thellohen ndarjet mes zyrtarëve që kërkojnë lehtësim ekonomik përmes diplomacisë dhe vijës së ashpër që dëshiron ta vazhdojë përballjen ushtarake.

“Ka një ndarje në rritje mes atyre që e kuptojnë se ekonomia e tyre është në gjendje të rëndë dhe të tjerëve që kanë një qasje shumë luftarake dhe vazhdojnë të lëshojnë raketa”, tha ai.

Rubio tha se Uashingtoni do t’i mirëpriste negociatat nëse zërat më pragmatikë do të fitonin më shumë ndikim në Teheran, por paralajmëroi se vazhdimi i përballjes do ta thellonte krizën ekonomike të Iranit.

“Nuk mendoj se kjo do të jetë mirë për Iranin”, tha Rubio, duke e përshkruar ekonominë e vendit si të rrënuar, me inflacion të lartë, mungesa të ushqimeve dhe karburanteve, rënie të të ardhurave dhe probleme të rënda të brendshme.

Rubio, po ashtu, e akuzoi udhëheqjen iraniane se po i përdor burimet për të mbështetur grupe si Hezbollahu, Hamasi dhe milicitë rajonale, në vend se të investojë te populli i saj.

Sipas tij, brenda Iranit, përfshirë edhe mes disa zyrtarëve qeveritarë, po rritet vetëdija se drejtimi aktual i vendit nuk është i qëndrueshëm.

“Nëse hapet dera për diplomaci, ne do ta mirëpresim”, tha Rubio. /REL/

Continue Reading

Të kërkuara