Lajmet

Pse kthimi i Viktor Bout në Rusi është kaq i rëndësishëm për Putinin?

Analizë nga Nick Paton Walsh.

Published

on

Analizë nga Nick Paton Walsh, redaktor i CNN për Sigurisë Ndërkombëtare

Ky është shkëmbimi më i pabarabartë në rastet më të pamundshme, por ndoshta presioni intensiv i këtij momenti është arsyeja pse shkëmbimi i një ylli të basketbollit amerikan me një tregtar armësh rus përfundoi duke ndodhur tani.

Në sipërfaqe, Brittney Griner dhe Viktor Bout akuzohen për krime të ndryshme, në mënyrë qesharake. Griner u dënua në një koloni penale ruse për posedim të një grami të vetëm vaj kanabisi. Bout thuhet se është tregtari më pjellor i armëve i dekadave të fundit, duke nxitur konflikte në Afrikë dhe më gjerë – dhe më konkretisht është dënuar në një gjykatë amerikane për komplot për të vrarë amerikanët.

Por rrethanat dhe presioni politik nga të dyja palët e përmbysën këtë çekuilibër. Griner fitoi një rëndësi për amerikanët – bazuar në pretendimet e saj për pafajësinë dhe kapjen e saj flagrante si një peng gjeopolitik në prag të pushtimit rus të Ukrainës – që shtyri administratën Biden të fillonte negociatat me Kremlinin në pikën më të keqe të marrëdhënieve SHBA-Rusi, të paktën që nga fundi i Luftës së Ftohtë.

Rëndësia e madhe e Bout për Rusinë ka qenë gjithmonë enigma më e madhe. Si mundet që një njeri të jetë kaq i vlefshëm për Moskën që të shpenzojnë dekada duke kërkuar lirimin e tij në çfarëdo niveli që munden, dhe gjithashtu të jetë thjesht një pilot dhe tregtar global i pafajshëm dhe fatkeq, siç ka pretenduar ai? Kush është ky djalë që mohon gjithçka?

E intervistova Bout në vitin 2009 pas muajsh negociatash ndërsa ai ishte i burgosur në Bangkok. Ai është një poliglot që është fjalëpakë, simpatik dhe mund të rapsodizojë pafundësisht për listën e personazheve politikë me të cilët ka marrëdhënie personale globalisht.

Unë kam parë video të Bout në Kongo dhe në të gjithë Afrikën, ku ai ishte shumë afër konflikteve atje. Ai akuzohet, nga analistë të shumtë dhe hetime të OKB-së, për përhapjen e armëve të vogla në të gjithë atë kontinent gjatë viteve ’90 dhe fillim të viteve ’00, gjë që ai e mohoi. Madje kishte akuza që ai kishte armatosur edhe Al Kaedën, të cilat ai gjithashtu i mohoi. Kishte pak gjëra që ai nuk u akuzua se bënte dhe pak gjëra që ai nuk i mohoi. Ai u bë një lloj mashtruesi dhe fokusi i një filmi me aktorin Nicolas Cage të quajtur “Lord of War”.

Kjo është historia e karrierës: ai është njeriu që u bë i njohur si “tregtari i vdekjes”. Ajo për të cilën ai kaloi 14 vjet në burg dhe u ekstradua në SHBA, ishte një goditje komplekse nga Agjencia Amerikane e Zbatimit të Drogës, në të cilën ai u mashtrua duke rënë dakord të furnizonte me armë agjentët amerikanë që pretendonin të ishin terroristë kolumbianë – kjo për të vrarë amerikanët. Është e çuditshme që pas gjithë krimeve për të cilat Bout u akuzua, ai për të cilin u burgos ishte një komplot – një komplot, më shumë se një akt.

Sigurisht, ai është një pilot dhe një sipërmarrës. Ai ishte një përkthyes ushtarak me një të kaluar sovjetike. Por ka akuza se ai ka punuar në inteligjencën ruse dhe është bërë një aset për ta në furnizimin me armë në mbarë botën për të forcuar qëllimet gjeopolitike të Moskës. Kishte gjithashtu sugjerime se ai kishte shërbyer së bashku me rusë të lartë që tani janë afër Presidentit Vladimir Putin. Kjo mund të ketë shpjeguar intensitetin me të cilin amerikanët e kërkonin atë. Ai kurrë nuk ishte askushi.

Kishte gjithmonë një mistikë kurioze për Bout dhe shoqëruesit e tij. Po, ai ishte i pafajshëm, për gjithçka, do të thoshte. Por gjithashtu po, ai kishte pasur një jetë interesante. Gjithmonë ka pasur një mbyllje syri që ju merrni shpesh kur dikush e di se ka më shumë në një histori sesa thuhet hapur.

Surpriza më e madhe sot është, si ndodhi ky shkëmbim gjatë pushtimit rus dhe brutalizimit të Ukrainës? Ai thotë dy gjëra: se Moska dhe Uashingtoni janë në gjendje të bëjnë biznes edhe kur bombat ruse vrasin civilë të pafajshëm ukrainas, dhe Shtetet e Bashkuara i ofrojnë armë Ukrainës që po vrasin ushtarë rusë, dhe se fuqitë bërthamore mund të punojnë në çështje të tjera të mprehta ndërsa plumbat janë duke fluturuar. Kjo është një gjë e mirë për të gjithë në planet. Do të thotë se mbizotërojnë disa koka të ftohta dhe interesat bazë fitojnë.

Kjo gjithashtu tregon disa dobësi në anën e Putinit. Në një kohë kur ai po shfaq në mënyrë të ashpër retorikën bërthamore kundër Perëndimit, ai po pranon gjithashtu një marrëveshje diplomatike të profilit të lartë për të rikthyer një figurë me rëndësi të madhe, komplekse për elitën e Rusisë, komunitetin e inteligjencës dhe krenarinë kombëtare.

Ky është një njeri për të cilin shumë rusë të zakonshëm mund të kenë dëgjuar, dhe ai sigurisht ka një rëndësi mitologjike për elitën ruse. Ai nuk është dikush që Moska – për të perifrazuar sloganin e shëmtuar të pushtimit rus, në të cilin qindra trupa ushtarësh kanë mbetur të shpërndara në fushën e betejës – do të “lë pas”.

Këta janë pikërisht njerëzit me të cilët Putini dëshiron të fitojë favor tani. Marrëveshja mund të ketë qenë gjithashtu më egoiste: Shumë besojnë se kur Bout shërbeu në Afrikë, ai kishte lidhje të ngushta me anëtarët e elitës ruse tani afër Putinit (megjithëse Bout e ka mohuar edhe këtë).

A ishte kjo arsyeja pse SHBA shpenzoi kaq kohë dhe para për ta ndaluar atë? A mendonin se ai do të kthehej? Këtë mund të mos e dimë kurrë.

Po, është një fitore për Putinin, por një fitore që vjen me çmimin e ekspozimit të dobësisë së tij dhe nevojës së tij për të mbajtur elitën ushtarake në të cilën mbështetet./UBTNews/

Vendi

Programi i Energjisë në UBT sjell praktikën në fokus përmes vizitave në industri

Published

on

By

Studentët e programit të Inxhinierisë së Energjisë në UBT po vazhdojnë të dëshmojnë përkushtimin e tyre drejt përgatitjes profesionale përmes aktiviteteve praktike në terren, duke realizuar një vizitë studimore në Termocentralin Kosova B – një nga asetet më të rëndësishme energjetike në vend.

E udhëhequr nga profesorët Armend Ymeri, Vehebi Sofiu, Sami Gashi dhe Nexhmi Krasniqi, kjo vizitë u mundësoi studentëve të ndërlidhin njohuritë teorike të fituara në auditor me proceset reale të prodhimit dhe menaxhimit të energjisë elektrike.

Gjatë qëndrimit në termocentral, studentët u pritën nga Drejtori Ekzekutiv, Jonuz Saraçi, i cili prezantoi kapacitetet gjeneruese, funksionimin e blloqeve prodhuese dhe sfidat aktuale të sektorit energjetik, duke ofruar një pasqyrë të qartë mbi rëndësinë strategjike të këtij sektori për zhvillimin e vendit.

Një ndër pikat kyçe të vizitës ishte turi teknik i udhëhequr nga Inxhinieri Kryesor, Enver Shabani, përmes të cilit studentët patën mundësinë të shohin nga afër funksionimin e sistemeve të avancuara si SCADA, rrjeti i tensionit 6.3 kV, sistemet DC dhe mbrojtjet rele – elemente thelbësore për operimin e sigurt dhe efikas të impianteve energjetike moderne.

Vizita u pasurua edhe me inspektimin e transformatorëve energjetikë me kapacitet 400 MVA dhe sektorit të turbinave, ku studentët u njohën me procesin e kogjenerimit dhe rolin e tij në furnizimin me ngrohje për qytetin e Prishtinës përmes Termokos-it.

Këto aktivitete dëshmojnë qasjen praktike dhe të orientuar drejt industrisë që ofron programi i Inxhinierisë së Energjisë në UBT, duke përgatitur studentët për tregun e punës përmes përvojave reale dhe bashkëpunimeve me institucionet kyçe të sektorit.

UBT vazhdon të mbetet një nga institucionet lider në zhvillimin e profesionistëve të së ardhmes në fushën e energjisë, duke krijuar ura të forta lidhëse ndërmjet akademisë dhe industrisë.

Continue Reading

Lajmet

REL: Ballkani Perëndimor rrezikon të humbasë mbi 700 milionë euro nga Plani i Rritjes

Published

on

By

Komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, ka paralajmëruar me shkrim gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor se rrezikojnë që deri në mesin e këtij viti të humbasin kolektivisht mbi 700 milionë euro nga Plani i Rritjes, për shkak të moszbatimit të reformave, mëson Radio Evropa e Lirë (REL) nga burime në Komisionin Evropian (KE).

Sipas informacioneve jozyrtare, komisionarja Kos e ka dërguar këtë letër më 17 prill në të gjitha kryeqytetet e rajonit.

Burimet e REL-it kanë konfirmuar se me këtë letër, komisionarja Kos u ka kërkuar të gjithëve vendeve të përshpejtojnë reformat e parashikuara në Planin e Rritjes, në mënyrë që të shfrytëzojnë plotësisht potencialin e kësaj pakoje financiare.

Në fakt, mjetet financiare nga Plani i Rritjes janë të kufizuara në kohë. Për çdo hap reformues është paraparë një afat përfundimtar për zbatim dhe është ndarë një shumë e caktuar parash.

KE-ja ka paraparë edhe të ashtuquajturën “periudhë grejs”, e cila mundëson shtyrjen e zbatimit për një periudhë të caktuar kohore. Për hapat që duhej të përmbusheshin në mesin e vitit 2025, afati përfundimtar skadon më 30 qershor të këtij viti, ndërsa për hapat që duhej të realizoheshin në fund të vitit 2024, ky afat përfundon gjatë vitit 2026.

“Nëse nuk përmbushen, partnerët rrezikojnë të humbasin kolektivisht mbi 700 milionë euro”, konfirmoi për REL një zyrtar i KE-së.

Ndryshe, këstin e parë ose disa mjete nga Plani i Rritjes i kanë marrë pesë shtete të rajonit, me përjashtim të Bosnjë e Hercegovinës, e cila është vonuar me miratimin e agjendës reformuese.

Fundi i qershorit të këtij viti përbën momentin kur secili vend hyn në të ashtuquajturin moment të humbjes së përhershme, nëse nuk i përmbush reformat e dakorduara më herët.

Sipas burimeve në Bruksel, humbjet e mundshme sipas shteteve, në rast se nuk ndërmerren të gjitha reformat, janë si vijon:

  • Kosova: 68.8 milionë euro
  • Shqipëria: 67.7 milionë euro
  • Bosnja dhe Hercegovina: 373.9 milionë euro
  • Mali i Zi: 15.1 milionë euro
  • Maqedonia e Veriut: 49.2 milionë euro
  •  Serbia: ndërmjet 108.7 dhe 135.9 milionë euro

Bazuar në shumën maksimale, në total mund të humben 710.6 milionë euro, që përfaqëson 11.84 për qind të financimit të përgjithshëm nga Plani i Rritjes.

Pakoja e BE-së për Ballkanin Perëndimor – për periudhën 2024-2027 – është në vlerë të 6 miliardë eurove. Nëse analizohen ndarjet buxhetore, Kosovës i takojnë rreth 882 milionë euro – 253 milionë si grante dhe 629 milionë euro në formë të kredisë – që do të thotë se përfiton më së shumti fonde në rajon për kokë banori.

Më 16 prill, Kosova mori 61.8 milionë euro parafinancim, pasi vendi dorëzoi dokumentet e nevojshme në KE dhe ratifikoi marrëveshjet e lidhura me këtë plan.

Ky plan, ndër të tjera, synon të dyfishojë ekonomitë e këtyre vendeve gjatë dhjetë viteve të ardhshme./REL/

Continue Reading

Vendi

Rasti “Banjska”: Aktgjykimi shpallet më 24 prill, të akuzuarit kërkojnë pafajësi

Published

on

By

Gjykata Themelore në Prishtinë ka caktuar të premten e 24 prillit si datën për shpalljen e aktgjykimit ndaj tre të akuzuarve për sulmin terrorist në Banjskë: Dushan Maksimoviq, Blagoje Spasojeviq dhe Vladimir Toliq. Gjatë seancës së sotme, ku u dha fjala përfundimtare, të akuzuarit mohuan akuzat për terrorizëm, ndërsa Prokuroria ka kërkuar burgim të përjetshëm për ta.

I akuzuari Vladimir Toliq deklaroi para trupit gjykues se nuk ishte i armatosur në momentin e arrestimit dhe kërkoi që të mos dënohet për veprime që nuk i ka kryer.

“S’kërkoj gjë tjetër përveç asaj që e thotë ligji: që të gjykohem në bazë të provave. Flini të qetë sepse këto duar nuk janë me gjak, as nuk kanë plagosur e as vrarë askënd”, u shpreh Toliq.

Avokati i tij, Milosh Deleviq, insistoi se Toliq mund të akuzohet vetëm për “kryengritje të armatosur” dhe jo për terrorizëm, duke thënë se klienti i tij ishte “vrima e fundit e kavallit” në këtë ngjarje.

Blagoje Spasojeviq shprehu keqardhje për pjesëmarrjen në ngjarjet e Banjskës, por mohoi kategorikisht se është terrorist. Ai pretendoi se ka shkrepur vetëm dy plumba në drejtim të një reflektori të manastirit dhe jo ndaj policisë.

“Jam fajtor që atë ditë isha në fshatin Banjskë dhe ky ishte gabimi më i madh në jetën time, por veten nuk mund ta quaj terrorist meqë askënd s’e kam vrarë e as lënduar”, deklaroi Spasojeviq.

Mbrojtja e tij kritikiu aktakuzën, duke pretenduar se emri i Spasojeviqit përmendet vetëm tri herë në 121 faqe dhe se nuk është specifikuar roli i tij individual, por është përfshirë në veprime kolektive.

Përderisa Maksimoviq ka kërkuar të jetë prezent në shpalljen e aktgjykimit me shpresën për lirim, dy të akuzuarit e tjerë kanë deklaruar se nuk duan të marrin pjesë.

Ky proces gjyqësor po zhvillohet ndaj tre personave që u kapën në vendngjarje, ndërsa 39 të tjerë nga ky grup (gjithsej 42 të akuzuar) ndodhen në arrati. Javën e kaluar, autoritetet arrestuan edhe një person tjetër, Stefan Raduloviq, si të dyshuar për pjesëmarrje në sulmin e shtatorit 2023, ku mbeti i vrarë rreshteri i Policisë së Kosovës, Afrim Bunjaku.

 

Continue Reading

Lajmet

Kosova dërgon trupa në Gaza: Haxhiu autorizon pjesëmarrjen e FSK-së në misionin paqeruajtës

Published

on

By

Ushtruesja e detyrës së Presidentes, Albulena Haxhiu, ka autorizuar sot dërgimin e pjesëtarëve të Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK) në operacionin ndërkombëtar paqeruajtës në Gaza. Ky vendim vjen fill pas miratimit në Kuvendin e Kosovës dhe shënon një hap historik për profilizimin e shtetit si kontribuues i sigurisë globale.

Në njoftimin e saj, Haxhiu theksoi se ky mision pasqyron rritjen e përgjegjësisë së Kosovës në arenën ndërkombëtare.

“Ky vendim pasqyron një Kosovë që e kupton sigurinë si detyrim ndaj qytetarëve të saj dhe si përgjegjësi ndaj paqes dhe rendit ndërkombëtar. Nga një vend që dikur kishte nevojë për mbështetjen e të tjerëve, Kosova sot merr përgjegjësi dhe jep kontribut në skenën ndërkombëtare”, deklaroi ajo.

Trupat e FSK-së do të shërbejnë si pjesë e Forcës Ndërkombëtare Stabilizuese, duke u rreshtuar krah partnerëve strategjikë në një nga zonat më të ndjeshme të globit. Sipas udhëheqëses së shtetit, ky angazhim dëshmon pjekurinë e institucioneve të sigurisë.

“Forca e Sigurisë së Kosovës është një institucion i ndërtuar me profesionalizëm dhe standarde të larta, e gatshme të shërbejë krah partnerëve tanë strategjikë. Pjesëmarrja në misione të tilla dëshmon pjekurinë shtetërore të Republikës sonë”, u bë e ditur në njoftim.

Ky mision në Gaza pason angazhimet e mëparshme të FSK-së në misione të ngjashme jashtë vendit, duke forcuar pozitën e Kosovës si një partnere e besueshme për paqen dhe stabilitetin ndërkombëtar.

 

Continue Reading

Të kërkuara