Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli shkëmbyen sulme ajrore me Iranin në mbarë Lindjen e Mesme të mërkurën, ndërkohë që qeveria e rrethuar e Teheranit paralajmëroi se forcat e saj të sigurisë shtetërore janë gati me “gishtin në këmbëz” për t’u përballur me çdo protestë anti-qeveritare.

Pas një shkëmbimi të bombardimeve ndër më të rëndat në rajon të martën, palët luftuese rinovuan sulmet mbi objektivat kundërshtare në Izrael, Liban dhe Gjirin Persik, ndërsa lufta ka hyrë në ditën e saj të 12-të.

Konflikti ka bllokuar efektivisht rrugët jetike detare përmes Ngushticës së Hormuzit, duke ndërprerë rrjedhën e një të pestës së furnizimeve botërore me energji fosile nga Gjiri i pasur me naftë.

Pas një rritjeje të madhe të çmimeve të naftës bruto të hënën, çmimet globale të energjisë kanë pësuar rënie dhe bursat janë rimëkëmbur, teksa investitorët shpresojnë se Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, do të kërkojë përfundimin e shpejtë të luftës.

Duke i shtuar optimizëm tregut, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë ka propozuar nxjerrjen më të madhe të rezervave të naftës në historinë e saj për të stabilizuar më tej çmimet e naftës bruto, raportoi të martën Wall Street Journal, duke cituar zyrtarë njohës të çështjes. Reuters nuk ka mundur ta verifikojë menjëherë këtë raportim.

Sidoqoftë, Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike të Iranit u zotua të bllokojë dërgesat e naftës nga Gjiri, përveç nëse sulmet e SHBA-së dhe Izraelit ndalen. Ndërkohë, sulmet ajrore mes dy palëve nuk treguan asnjë shenjë të menjëhershme zbutjeje.

Një anije mallrash u godit nga një projektil i panjohur në Ngushticën e Hormuzit, gjë që shkaktoi zjarr në bord dhe detyroi ekuipazhin të evakuohej e të kërkonte ndihmë, sipas autoritetit të Operacioneve Tregtare Detare të Mbretërisë së Bashkuar (UKMTO) të mërkurën.

Ky trup detar gjithashtu njoftoi se ka marrë një raport për një incident të veçantë pranë bregdetit të Emirateve të Bashkuara Arabe, ku kapiteni i një anijeje konteinerësh raportoi dëmtime nga një projektil i dyshuar, por i panjohur.

Shtëpia e Bardhë përsëriti të martën kërcënimin e Trumpit për ta goditur rëndë Iranin pas lëvizjeve të Teheranit për të ndaluar rrjedhën e furnizimeve energjetike përmes Ngushticës së Hormuzit. Komanda Qendrore e SHBA-së njoftoi se 16 anije iraniane për vendosjen e minave janë “asgjësuar” pranë ngushticës të martën.

IRANI BËN THIRRJE PËR NDIHMË NË SHËNJESTRIMIN E SHBA-SË DHE IZRAELIT

Miliona izraelitë u detyruan të hyjnë vazhdimisht në vendstrehime gjatë natës, pasi ushtria paralajmëroi se Irani ka lëshuar raketa drejt Izraelit – një shenjë kjo që Teherani ruan kapacitetin për të goditur Izraelin pas gati dy javësh armiqësi.

Zhurma e shpërthimeve nga mbrojtja ajrore që interceptonte raketat ndërpreu errësirën e para-agimit, ndërsa sirenat e alarmit ajror ranë dhe izraelitët nxituan drejt dhomave të sigurta dhe strehimoreve. Nuk pati informacione të menjëhershme nëse ndonjë prej raketave ka prekur tokën.

Zëdhënësi i forcave të armatosura të Iranit, Abolfazl Shekarchi, u bëri thirrje të mërkurën vendeve të rajonit dhe besimtarëve myslimanë të tregojnë “vende-fshehjet e SHBA-Zionistëve (Izraelitëve)” për të maksimizuar saktësinë dhe ndikimin e sulmeve iraniane, duke minimizuar dëmtimin e civilëve, të cilët, sipas tij, po përdoren si “mburoja njerëzore”.

Shekarchi tha gjithashtu se Irani do t’u përgjigjet sulmeve të fundit amerikano-izraelite në zonat e banuara.

Sulmet e fundit nga Irani përkuan me një breshëri të re izraelite mbi Bejrut, që synonte eliminimin e grupit Hezbollah të mbështetur nga Irani, i cili ka gjuajtur drejt Izraelit nga Libani në shenjë solidariteti me qeverinë e Teheranit.

Tubime në shkallë të gjerë janë mbajtur në Iran në mbështetje të liderit të ri suprem, Mojtaba Khamenei, një linjë-ashpër i zgjedhur për të pasuar babanë e tij, i cili u vra në ditën e parë të luftës. Një procesion funerali për komandantët e lartë ushtarakë iranianë të vrarë herët në luftë do të mbahet në Teheran këtë të mërkurë nga ora 13:30. /Reuters/

Presidenti i Libanit ka bërë thirrje për negociata të drejtpërdrejta me Izraelin si pjesë e një propozimi për t’i dhënë fund konfliktit në rritje me Hezbollahun, ndërsa ka kritikuar ashpër grupin e mbështetur nga Irani për tërhiqjen e vendit në një luftë më të gjerë rajonale.

Një zëdhënës i Presidentit Joseph Aoun i tha BBC-së se Libani është i gatshëm të negociojë, por jo për sa kohë që vendi mbetet nën zjarrin izraelit. Gjatë një takimi virtual me zyrtarë të lartë të Bashkimit Evropian të hënën, Aoun skicoi atë që ai e përshkroi si një rrugë drejt “marrëveshjeve të përhershme të sigurisë dhe stabilitetit në kufijtë tanë”.

Zyrtarët izraelitë kanë dhënë pak shenja mbështetjeje për negociata dhe qeveria nuk komentoi menjëherë. Sipas planit katërpikësh të presidentit libanez, një “armëpushim i plotë” do të përkonte me çarmatimin e Hezbollahut dhe ndihmën ndërkombëtare për Forcat e Armatosura Libaneze, për t’i ndihmuar ato të rimarrin kontrollin e “zonave të tensionit”.

Pasojat e luftës dhe kritikat ndaj Hezbollahut

“Dhe simulutanisht, Libani dhe Izraeli të nisin negociata të drejtpërdrejta nën sponsorizim ndërkombëtar, me qëllim ekzekutimin e planit të lartpërmendur,” thuhej në një deklaratë.

Aoun tha se lufta ka pasur një kosto shkatërruese për Libanin, me më shumë se 700,000 njerëz të zhvendosur, duke përfshirë 200,000 fëmijë, dhe qindra të vrarë nga sulmet izraelite gjatë nëntë ditëve të fundit, sipas Kombeve të Bashkuara. “Disa prej tyre janë në rrugë. Ata nuk kanë strehë dhe as nevojat më elementare për jetesë,” u shpreh ai.

Presidenti gjithashtu lëshoi një kritikë jashtëzakonisht të hapur ndaj Hezbollahut, duke akuzuar milicinë dhe lëvizjen politike myslimane shiite për veprime kundër interesave kombëtare të Libanit. Duke iu referuar Hezbollahut si një “fraksion i armatosur”, Aoun tha se ai nuk i jep “asnjë peshë interesave të Libanit apo jetëve të njerëzve të tij” dhe dëshiron “kolapsin e shtetit libanez nën agresion dhe kaos”.

Presioni ndërkombëtar dhe dështimi i armëpushimit

Këto komente vijojnë pas deklaratës së qeverisë javën e kaluar se operacionet ushtarake të Hezbollahut ishin të paligjshme, megjithëse shteti aktualisht nuk ka kapacitete për ta çarmatosur grupin i vetëm. Javën e kaluar, Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu iu drejtua drejtpërdrejt qeverisë libaneze në platformën X, duke shkruar: “Është përgjegjësia juaj të zbatoni marrëveshjen e armëpushimit dhe është përgjegjësia juaj të çarmatosni Hezbollahun.”

Joshua Zarka, ambasadori i Izraelit në Francë, tha të martën se Bejruti nuk ka ndërmarrë hapa domethënës drejt çarmatimit të grupit. “Në këtë fazë, nuk jam në dijeni të ndonjë vendimi për të hyrë në negociata për t’i dhënë fund kësaj lufte,” tha ai. “Ajo që do t’i jepte fund është çarmatimi i Hezbollahut – dhe kjo është një zgjedhje e qeverisë libaneze.”

Megjithëse një armëpushim u ra dakord midis Izraelit dhe Libanit në nëntor 2024 nën ndërmjetësimin e SHBA-së dhe Francës, ai kryesisht ka dështuar të mbajë. Izraeli ka vazhduar sulmet pothuajse të përditshme në Liban, duke akuzuar Hezbollahun për përpjekje për t’u riarmatosur dhe për të rindërtuar praninë e tij.

Dy ditë pas fillimit të sulmit të përbashkët SHBA-Izrael ndaj Iranit, Hezbollahu hyri në konflikt duke lëshuar një numër raketash dhe dronësh në veri të Izraelit. Grupi tha se po hakmerrej për vrasjen e Udhëheqësit Suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, dhe sulmet e vazhdueshme izraelite. Megjithatë, Aoun e përshkroi këtë si një pritë të qëllimshme ndaj Libanit dhe ushtrisë së tij, të krijuar për të tërhequr ushtrinë izraelite në një tjetër inkursion. /BBC/

Sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, ka deklaruar se dita e sotme do të jetë më e rënda dhe më intensivja e luftës së SHBA-së kundër Iranit, duke paralajmëruar një rritje masive të forcës goditëse brenda territorit iranian.

Sipas kreut të Pentagonit, Operacioni “Epic Fury” po ndjek me përpikëri objektivat strategjikë për shkatërrimin e plotë të arsenalit të raketave, bazave të lëshimit dhe infrastrukturës industriale mbrojtëse të Iranit.

Hegseth theksoi se plani përfshin gjithashtu asgjësimin e marinës iraniane dhe sigurimin që ky shtet të mos ketë kurrë akses në armë bërthamore.

Duke mbështetur retorikën e Presidentit Trump për një sulm të pamëshirshëm që po dërrmon armikun, Hegseth njoftoi se sot do të angazhohet numri më i madh i avionëve gjuajtës dhe bombarduesve që nga fillimi i konfliktit.

Ai specifikoi se operacionet po kryhen sipas afateve të zgjedhura nga SHBA dhe se inteligjenca ushtarake është më e saktë se kurrë më parë.

Ndërkohë, dëshmitë nga Teherani të mbledhura prej BBC-së përshkruajnë skena të rënda nga goditjet e fundit, ndonëse Pentagoni raporton se në 24 orët e fundit Irani ka lëshuar numrin më të ulët të raketave, gjë që sugjeron një dobësim të dukshëm të fuqisë kundërpërgjigjëse të Teheranit. /BBC/

Qindra mijëra iranianë janë mbledhur në Teheran për të treguar mbështetjen e tyre për liderin e ri suprem, Mojtaba Khamenei. Në javën e dytë të luftës së Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Iranit, Teherani vazhdon të përjetojë “disa nga bombardimet më intensive” gjatë natës.

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha të hënën se lufta mund të përfundojë “shumë shpejt”, duke shtuar se ai “nuk ishte i kënaqur” me liderin e ri suprem të Iranit, Mojtaba Khamenei. Qindra mijëra iranianë u mblodhën në Teheran për të treguar mbështetjen e tyre për Mojtaba-n, i cili pasoi babain e tij, Ayatollah Ali Khamenei.

Në Iran

Ministri i Jashtëm, Abbas Araghchi, tha të martën se Irani do të vazhdojë luftën për aq kohë sa të jetë e nevojshme, duke hedhur dyshime mbi insistimin e Trump se konflikti do të përfundonte “së shpejti”. Agjencia iraniane e lajmeve ISNA raporton se pesë persona janë vrarë dhe disa janë plagosur nga një sulm ajror amerikan-izraelit që goditi një ndërtesë banimi në qytetin Arak, në Iranin perëndimor.

Pavarësisht bombardimeve të vazhdueshme, mijëra iranianë u mblodhën në Teheran për të treguar solidaritet me Mojtaba Khamenei, gjë që mbështetësit e përshkruan si një mesazh sfidues kundër vendeve që sulmojnë Iranin. Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme tha të hënën se SHBA-ja synon të “copëtojë vendin” dhe të “marrë naftën”.

Zëvendësministri i Jashtëm, Kazem Gharibabadi, tha se disa vende, përfshirë Kinën, Rusinë dhe Francën, kanë kontaktuar Iranin në lidhje me një armëpushim. Një sulm në ndërtesat e banimit në Teheranin lindor vrau të paktën 40 persona, ndërsa sulmet e mëparshme në objektet e naftës mbuluan kryeqytetin me tym toksik. Irani thotë se lufta ka vrarë më shumë se 1,255 njerëz dhe ka plagosur rreth 10,000 të tjerë.

Kryetari i parlamentit të Iranit, Mohammad Bagher Ghalibaf, u zotua për një “përgjigje të ashpër” ndaj sulmeve në zonat e banuara. Trump u tha gazetarëve të hënën se SHBA-ja është shumë e angazhuar në gjurmimin e faktit nëse Irani ka aktivizuar “qelizat fjetëse” në vend.

Në kombet e Gjirit

Të martën, Kuvajti, Emiratet e Bashkuara Arabe, Arabia Saudite dhe Bahrejni raportuan interceptimin e raketa dhe dronëve iranianë. Zëdhënësi i Ministrisë së Mbrojtjes së Arabisë Saudite tha se ushtria ka shkatërruar një dron në lindje të provincës al-Kharj, ndërsa një tjetër dron ra në një zonë banimi në provincën e Riadit, duke shkaktuar dëme materiale të kufizuara.

Ministria e Jashtme saudite deklaroi se vazhdimi i sulmeve iraniane do të çonte në përshkallëzim të mëtejshëm dhe do të kishte ndikim serioz në marrëdhëniet mes dy vendeve. Në Bahrejn, një grua 29-vjeçare mbeti e vrarë nga goditja e një ndërtese banimi në Manama, ndërsa hapësira ajrore mbetet e mbyllur.

Australia njoftoi se do të dërgojë raketa në Emiratet e Bashkuara Arabe dhe një avion vëzhgimi ushtarak në Lindjen e Mesme, por nuk do të dërgojë trupa tokësore. Gjithashtu, Australia u ka dhënë viza pesë futbollisteve iraniane që mund të përballeshin me dënime në vendin e tyre sepse nuk kënduan himnin kombëtar.

Në SHBA

Presidenti Trump deklaroi se SHBA-ja ka goditur më shumë se 5,000 objektiva, duke pretenduar shkatërrimin e marinës dhe forcave ajrore të Iranit, si dhe 80-90 për qind të lëshuesve të raketave. Ai konfirmoi vdekjen e shtatë ushtarëve amerikanë në luftime. Trump dhe Vladimir Putin diskutuan të hënën për luftën në Iran dhe perspektivat e paqes në Ukrainë, teksa kreu i Kremlinit paralajmëroi për një krizë globale energjetike.

Në Izrael

Ushtria iraniane njoftoi se ka lëshuar një sulm me dronë drejt një rafinerie gazi dhe depove të karburantit në Haifa. Ushtria izraelite konfirmoi nisjen e raketa nga Irani drejt Izraelit dhe po punon për interceptimin e tyre. Trump lëvdoi përpjekjet e përbashkëta të SHBA-së dhe Izraelit, duke thënë se po “dërrmojnë armikun”. Një person humbi jetën pranë aeroportit të Tel Avivit nga copat e raketave, duke e çuar në 11 numrin e të vdekurve në Izrael nga sulmet iraniane.

Në Liban, Irak dhe Turqi

Kryeministri i Irakut, Shia al-Sudani, siguroi SHBA-në se hapësira dhe territori irakian nuk do të përdoren për sulme ndaj vendeve fqinje. Megjithatë, Garda Revolucionare e Iranit (IRGC) deklaroi se goditi bazën ajrore amerikane Harir në Erbil të Irakut.

Në Liban, numri i të vdekurve nga sulmet izraelite ka kaluar 486, ndërsa rreth 700,000 njerëz janë zhvendosur. Një prift katolik maronit u vra nga zjarri i tankeve izraelite në fshatin Qlayaa. Ndërkohë, Turqia njoftoi se mbrojtja ajrore e NATO-s rrëzoi një rakete balistike iraniane në hapësirën ajrore turke, rasti i parë i tillë.

Infrastruktura dhe tregjet e energjisë

Bombardimi i objekteve të naftës në Iran ka rritur çmimet globale, duke shtyrë ministrat e G7-ës të paralajmërojnë lëshimin e rezervave të energjisë për të stabilizuar tregun. Çmimet e naftës bruto ranë rreth 90 dollarë pasi Trump kërcënoi se do të intensifikonte sulmet nëse Teherani ndalonte rrjedhën e naftës përmes Ngushticës së Hormuzit. Presidenti francez Macron tha se aleatët po përgatisin një mision për të rihapur këtë ngushticë strategjike.

/AlJazeera/