Lajmet
Përballja e Mjeshtërve: TKK nën kurorën e Ditës Botërore të Teatrit
Në 27 Mars, Dita Botërore e Teatrit ngriti kurorën e saj për të shënuar një festë të rëndësishme të artit teatror.
Published
2 years agoon
By
Betim GashiNën këmbët e diellit, Dita Botërore e Teatrit, 27 marsi
Teatri, një pasqyrë e rëndësishme e kulturës dhe artit, ka qenë gjithmonë një flluskë emocionesh dhe njohurish. Nga ditët e lashta të Greqisë deri në ditët moderne, ka kapur imagjinatën tonë dhe na ka mbushur me emocione të ndryshme. Në 27 Mars, Dita Botërore e Teatrit ngriti kurorën e saj për të shënuar një festë të rëndësishme të artit teatror. Ky festim u ngrit në këmbë pas propozimit të Presidentit Arvi Kivimaa në kongresin e nëntë botëror të ITI-së në Vjenë. Entuziazmi për këtë iniciativë u shtri në mënyrë të shpejtë, duke marrë mbështetje nga shumë qendra skandinave të ITI-së.
Në vitin 1962, kjo ditë u festua për herë të parë në mënyrë globale, duke bashkuar profesionistë të teatrit, organizata dhe dashamirë të artit teatror nga të gjitha anët e globit. Qysh atëherë, kjo ditë ka qenë një rast për të përuruar ngjarje të ndryshme, duke përfshirë mesazhin ndërkombëtar të Ditës Botërore të Teatrit, i cili shpesh paraqitet nga një figurë e njohur e botës së artit, për të reflektuar mbi rëndësinë e artit teatror dhe për të promovuar një kulturë paqeje në botën tonë të sotme.
Për një mënyrë tjetër për të kuptuar rëndësinë e kësaj dite, mendoni se në vitin 1962, poeti dhe dramaturgu francez Jean Cocteau shkroi mesazhin e parë ndërkombëtar të Ditës Botërore të Teatrit, duke sjellë frymën dhe vizionin e tij për botën e artit teatror. Kjo është një ditë që përcakton bashkëpunimin dhe festimin e një trashëgimie të jashtëzakonshme të kulturës dhe artit teatror në të gjithë botën.
Mjeshtëria në skenë: Çmimet teatrale në Ditën Botërore të Teatrit
Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit organizuan një ceremoni për ndarjen e çmimeve në fushën e teatrit, duke shënuar Ditën Botërore të Teatrit me një festë të mrekullueshme artistike. Ministri i Kulturës, Hajrulla Çeku, në një fjalim falënderoi komunitetin teatror për kontributin e tyre të pamohueshëm në promovimin dhe zhvillimin e artit të teatrit në Kosovë. Duke i cilësuar ata si mjeshtër të mrekullueshëm që e bëjnë të mundur teatrin, ai shprehu nderimin dhe respektin e tij për punën e tyre të palodhshme dhe talentin e tyre të rrallë.
Çmimet u ndanë në disa kategori, duke nderuar shfaqjet më të mira, regjinë më të mirë dhe aktorët më të mirë. Shfaqja “1984” me regjisor Igor Mendjisky nga Teatri Kombëtar i Kosovës u nderua me çmimin për shfaqjen më të mirë, ndërsa regjisori Fadil Hysa u nderua me çmimin për regjinë më të mirë për prodhimin “Faust”. Çmimi për aktorin më të mirë iu dha Ardian Morinës, për talentin dhe interpretimin e tij të jashtëzakonshëm në vitin 2023.
Megjithatë, moment emocionues i ceremonisë ishte ndarja e çmimit kryesor, çmimit për vepër jetësore. Ky çmim i lartë u nda për aktorin Muharrem Qena, një figurë e nderuar në skenën teatrale të Kosovës. Në një atmosferë plot me respekt dhe emocion, familjarët e Qenës e kujtuan punën e tij të palodhur dhe kontributin e tij të madh në artin teatral. Ndërsa Igballe Qena, përfaqësuese e familjes së Muharrem Qenës, shprehën falënderimin dhe respektin e tyre, duke e përshkruar aktorin si një person që e përmbushte jetën me pasionin dhe punën e tij në teatër.

Ndriçimi i rrëfimit: Historia e Teatrit Kombëtar të Kosovës
Një kapitull i rëndësishëm i historisë kulturore të Kosovës, Teatri Kombëtar shkëlqeu si një qendër e shquar e artit teatror që nga momenti i themelimit të tij në vitin 1945. Fillimi i tij u shënua me hijeshinë e Prizrenit, si Teatri Popullor Krahinor, një flluskë arti që ngriti flamurin e dramës me shfaqjen e parë “Flamuri dhe nana”, një fragment nga romani “Nëna” e Maksim Gorkit, dramatizuar nga Tajar Hatipi dhe i drejtuar nga Pavle Vugrinaci, një ngjarje që bëri të qartë se një rrugë e re e artit po hapej.
Në vitin 1949, teatri ngriti kokën e tij me promovimin zyrtar në Prishtinë, duke prezantuar “Personin e dyshimtë” të Branisllav Nushiqit, nën drejtimin e Dobrica Radenkoviqit, një hap i madh drejt njohjes së gjerë të artit të tyre në skenën e vendit. Ansamblin e Teatrit e përforcoi një grup artistësh nga e gjithë Kosova, si Shani Pallaska, Shaban Domi, Abdurrahman Shala, Meribane Shala, Muharrem Qena dhe të tjerë, duke sjellë për një kohë të gjatë energji dhe pasion në skenën e tyre. Përmes shfaqjeve të tyre, ata mbajtën gjallë pasionin për dramën shqiptare dhe u bënë të njohur për performancat e tyre të mrekullueshme në skenën e teatrit. Në vitet 1951-1965 u realizuan 76 premiera, duke shënuar sukses me drama të dramaturgjive jugosllave dhe botërore.
Dekadat e suksesshme të viteve 1970-1980 ishin periudha e artit më të lartë për Teatrin Kombëtar. Me inskenime të tilla si “Erveheja” e Ahmet Qirezit, “Makbethi” i Shekspirit, “Gjenerali i ushtrisë së vdekur” sipas romanit të Ismail Kadaresë, dhe shfaqje të tjera që e thelluan profilin e Teatrit Kombëtar të Kosovës arritën të kapin thelbin e identitetit të tyre artistik dhe frymëzuan brezat e ardhshëm me një larmi të ngjarjeve të artit.
Nëpërmjet mbi 400 premierave dhe mbi 10.000 reprizave, Teatri Kombëtar arriti të kapte imagjinatën dhe zemrat e më shumë se 3.300.000 spektatorëve deri në vitin 1989. Çdo reprizë ishte një udhëtim në një botë të re, ku drama dhe emocionet jetonin skenën e tij. Repertori i këtij teatri ishte një mozaik i ndërtuar mbi tekstet më të verifikuara të dramaturgjisë kombëtare, botërore dhe ish-jugosllave. Secila prej tyre ishte një shfaqje e paharrueshme, një ngjarje që nuk harrohej lehtësisht nga ata që kishin fatin të përjetonin magjinë e artit teatror në sallën e Teatrit Kombëtar.
Në vitin 1990, era e frikës dhe e represionit ngriti qartësisht sipërfaqen e saj në Teatrin Kombëtar të Kosovës. Regjimi serb, nën hijen e kontrollit totalitar, e ktheu këtë institucion kulturor në një arenë të mbushur me frikë dhe cenzurë. Artistët shqiptarë u përballën me dëbime të dhunshme, ndërsa dritat e tyre kreative u zverdhën në hijen e diktaturës. Megjithatë, asnjë ligj apo diktat nuk mundi të ndalonte shpirtin rezistent të artit. Në një sistem shkollor universitar paralel, nëpërmjet rezistencës së pazëvendësueshme, shumë artistë arritën të rrisnin kuadrot e tyre në shtëpitë – shkolla, duke e bërë këtë rrugë të rezistencës një arenë për krijimtarinë e tyre të lirë. Pas vuajtjeve të gjata dhe përballjeve të vështira, erdhi drita e shpresës në vitin 1999, pas mbarimit të luftës në Kosovë. Teatri Kombëtar i Kosovës u lind zyrtarisht, i pagëzuar me një emër të ri, një emër që përfaqësonte shpresën dhe rininë: “Teatri Kombëtar i Kosovës”.
Në vitet e pas luftës, ky teatër u kthye në zemrën e artit teatror në Kosovë. Me një qëllim të qartë dhe një detyrë të lartë morale, Teatri Kombëtar i Kosovës u shndërrua në institucionin suprem të lëmisë së artit teatror në vend. Nëpërmjet shfaqjeve të shumta, ai shpërfaqi zërin dhe zemrën e një kombi, duke iu drejtuar botës me mesazhe të forta dhe universale.
Në dekadën e re, Teatri Kombëtar i Kosovës mori një drejtim të ri me inskenime të reja dhe një ansambël të ri të aktorëve. Në këtë epokë të artit teatror, një brez i ri aktorësh me talent individual dhe krijues po shfaqej në skenën e Teatrit Kombëtar të Kosovës. Duke filluar me aktorin e ri Lirak Çelaj dhe duke vazhduar me drejtorë të tillë si Teki Drevishi, Arian Krasniqi dhe Agim Sopi, Teatri Kombëtar u ngjit në nivele të reja të kreativitetit dhe talentit.
Në dekadën e parë të pasluftës, Teatri Kombëtar shkëlqeu me inskenime të ndryshme, duke filluar nga klasikët si “Hamleti” i Shekspirit, nën drejtimin e Dejvid Gothardit dhe Fatos Berishës, dhe duke vazhduar me shfaqje të inovative si “Fluturimi mbi folenë e qyqes” në regjinë e Ilir Bokshit. Ndër shfaqjet e tjera që mbajtën publikun në pritje ishin “Shfaqja e fundit” nën regjinë e autorit Fadil Hysaj, dhe “Pallati i ëndrrave” i Ismail Kadaresë, me drejtimin e Altin Bashës.
Megjithëse u përballën me sfida të mëdha, si mungesa e një ansambli rezident, regjisorë të rinj si Fatos Berisha, Iliriana Arifi dhe Kushtrim Koliqi dhe shumë të tjerë morën udhëheqjen e tyre për të sjellë shfaqje të reja dhe të freskëta në skenën teatrore. Megjithatë, mungesa e stabilitetit artistik bëri që shumica e shfaqjeve të jetojnë në skenë vetëm një sezon teatror, duke shkaktuar dëme të ndjeshme në repertorin e Teatrit Kombëtar të Kosovës. Por, nën këtë qasje të vazhdueshme të talentit dhe inovacionit, teatri vazhdoi të sjellë mrekulli dhe frymëzim në skenën teatrore të Kosovës. Teatri Kombëtar i Kosovës në vitin 2023 i solli publikut 5 premiera, mbi 200 repriza dhe 3 bashkëprodhime me teatrot vendore e ndërkombëtare./UBTNews/
Dionesa Ebibi
Rajoni
Edmond Hajrizi emërohet Zëvendëspresident i Organizatës Evropiane për Cilësi
Published
4 hours agoon
March 21, 2026By
UBTNews
Lideri i Kosovës në edukim, inovacion dhe menaxhim të cilësisë përfaqëson vendin në nivel evropian.
Edmond Hajrizi, themelues dhe president i Quality Kosovo, si dhe vizionari pas UBT Smart City dhe rektori i UBT-së, është emëruar Zëvendëspresident i Organizatës Evropiane për Cilësi (EOQ).
Hajrizi është një figurë e njohur në Kosovë dhe në Evropë në fushën e akademisë dhe biznesit, i dalluar për lidershipin dhe inovacionin e tij. Ai është anëtar i Akademisë Evropiane të Shkencave dhe profesor universiteti. Gjithashtu, është vlerësuar me çmime të shumta, si “Lider Universitar i Vitit” dhe “Profesori Sipërmarrës i Vitit”. Po ashtu, ka fituar çmimin prestigjioz “European Quality Leader of the Year”.
Vitin e kaluar ka marrë edhe një çmim nga presidenti i Austrisë për kontributin e tij.
Në rolin e tij të ri në EOQ, Hajrizi do të kontribuojë në formësimin e strategjive evropiane për menaxhimin e cilësisë, praktikat e qëndrueshme të organizatave dhe inovacionin, duke forcuar pozitën e Kosovës në hartën profesionale evropiane.
“Jam thellësisht i nderuar që shërbej si Zëvendëspresident i Organizatës Evropiane për Cilësi. Ky rol më lejon të sjell ekspertizën e Kosovës në skenën evropiane dhe të promovoj ekselencën, inovacionin dhe cilësinë në organizata në të gjithë Evropën”, u shpreh Hajrizi.
Organizata Evropiane për Cilësi është një platformë kryesore për profesionistë dhe institucione, e dedikuar për avancimin e menaxhimit të cilësisë, inovacionit dhe përmirësimit të vazhdueshëm në të gjithë Evropën.
Vendi
DITARI: Çfarë lajmesh kemi lexuar në çdo 21 mars, në vitet nëntëdhjetë
Published
12 hours agoon
March 21, 2026By
UBTNews
21 mars 1994
Lajmet kryesore:
Kryetari Rugova priti diplomatë gjermanë;
Kinkel kërkon nga bashkësia ndërkombëtare që të shuhen vatrat e krizës në tërë ish-Jugosllavinë;
Në Frankfurt u mbajt mbledhje me përfaqësuesit e komisioneve për Fondin e Qeverisë së Republikës së Kosovës;
Në Bruksel u mbajt tubim protestues për Republikën e Kosovës shtet i pavarur dhe neutral;
Tubim protestues i shqiptarëve në Kopenhagë;
Mbledhje informative për Kosovën në Komisariatin e përgjithshëm për Refugjatë në Bruksel;
Pushteti maqedonas përpiqet që shqiptarët t’i cilësojë si element destabilizues;
Në Mitrovicë policia serbe plaçkiti SHH “Nënë Tereza”;
I riu Emrush Mulaku u dërgua në burgun e Nishit;
Represioni i policisë serbe në Kosovë;
Policia maqedonase ia plaçkiti Zymer Arifit 1.000 DEM;
Kërkohet Muhamet Buzhala;
Tugjman: SHBA dhe Evropa angazhohen për kthimin e Krainës nën kontrollin e Kroacisë ;
Demokratët e Serbisë janë për suprimimin e krahinave;
Maqedonia furnizohet me naftë përmes portit Burgas;
Shaip Beqiri u dënua me 60 ditë burg.
Në Fushë-Kosovë – vetura e policisë serbe mbyti një nxënëse
Parmbrëmë, rreth orës 19, afër stacionit hekurudhor në Fushë-Kosovë, një veturë e policisë serbe shkeli Fahrie Halil Ismailin (1975), nxënëse e shkollës së mesme “Hivzi Sylejmani” në Fushë-Kosovë, e cila nga plagët e marra vdiq në vend, njofton “Bujku” i sotëm.
Në këtë fatkeqësi u lëndua rëndë edhe shoqja e saj Sahadete Gani Krasniqi, po ashtu nxënëse e shkollës së mesme “Hivzi Sylejmani” në Fushë-Kosovë.
Pas aksidentit, shkaktuesit e fatkeqësisë nuk ndërmorën asgjë, por fatkeqet i la në vendin e aksidentit pa u ofruar ndihmë.
21 mars 1995
Lajmet kryesore:
Kryetari Rugova priti të Ngarkuarën me Punë në Ambasadën e Norvegjisë në Beograd;
Pritet pjesëmarrje masive në tubimet e protestës në Evropë më 25 mars;
Ministrja suedeze kërkon angazhim më të madh për Kosovën;
Komisioni pranoi revokimin dhe emërimin e disa deputetëve të Kuvendit të Republikës së Kosovës;
Policia serbe ndërhyri në selinë e Degës së LDK-së në Prizren;
Dhuna e përditshme në Kosovë;
Lipjani rreth dy orë u mbajt i bllokuar nga ana e policisë;
Rreth 200 policë financiarë po plaçkisin në Prizren;
Thirrje të shumta për rekrutim në komunën e Lipjanit;
Një i ri u dërgua në Burgun Ushtarak në Nish;
Policia ndërhyri në SHM ” Muharrem Bekteshi” në Vushtrri;
Dr. Bukoshi: Të bashkuar duhet t’i imponohemi botës;
Në S.Gallen u mbajt një seminar me mësimdhënësit e shkollave shqipe ;
PVD në Preshevë përkrah vendimin e Komisionit Qendror për Solidaritet të LDK-së;
Malisheva tri ditë pa gazetën “Bujku”;
Njoftohet për një grevë të arsimtarëve serbë në Kosovë;
Ndërmarrja “Luks” e Mitrovicës buzë falimentimit;
Xhevat Makolli dhe Ymer Rama – fituan titullin sen sei 5 dan;
Vazhdojnë punimet në ndërtimin e kishës serbe në Prishtinë;
Kërkohet Nexhat Hajredinaj.
21 mars 1997
Lajmet kryesore:
Konferencë për gazetarë e kryetarit të Republikës së Kosovës, dr. Ibrahim Rugova;
Kuvendi Popullor i Shqipërisë nuk miratoi dy projektligje të Qeverisë;
Arbnori: Parlamenti nuk njeh dhunën e kurrkujt;
PD kundër komiteteve që tentojnë zëvendësimin e pushtetit lokal;
SHBA-të po studiojnë një përgjigje ndërkombëtare për Shqipërinë;
Van Mierlo: BE drejt ndërhyrjes së kufizuar në Shqipëri;
Kinkel: Ne nuk do ta braktisim popullin shqiptar;
Demirel: Turqia njeh vetëm institucionet legale të Shqipërisë;
Gjendja në Shqipëri dhe samiti i Helsinkit SHBA-Rusi;
OSBE fuqizon ndërmjetësinë e Vranickit në krizën në Shqipëri;
Italia përgatit kthimin e refugjatëve shqiptarë;
Një delegacion i Organizatës Botërore të Ushqimit në Shqipëri;
Shirak: “Të gjitha shtetet evropiane kanë të drejtë inkuadrimi në NATO”;
Këshilli i Evropës kërkon që të marrë pjesë në një mision tripalësh në Shqipëri;
Ministri shqiptar i Mbrojtjes priti Atasheun ushtarak të Federatës ruse;
Situatë e qetë në Shkodër;
Lezhë: Dy të rinjë humbën jetën nga një shpërthim;
Organet lokale të Kukësit analizuan gjendjen në rreth ;
“Osservatore Romano”: Evropa ende e paqartë ndaj Shqipërisë;
Nikollas Hill e Majkëll Mekllellen biseduan me kryetarin e FISH-it;
Forca të ushtrisë serbe në Astrazub të Malishevës;
Drejtori i shkollës u urdhërua të paraqitet në polici;
U morën në pyetje dy veprimtarë në Istog;
Lëndë eksplozive para selisë së firmës “Emona” në Vushtrri;
Dhuna e përditshme në Kosovë;
SHBA mbështesin strukturën e tashme të Maqedonisë ;
Parlamenti i Maqedonisë debatoi për “skemat piramidale”;
Në Kumanovë grumbullohen ndihma solidare për Shqipërinë;
Sportistët e Prishtinës bëjnë apel për mbështetjen e forcave progresive;
Dy mashtrues u prezentuan si gazetarë të QIK-ut;
Kërkohet pronari i valigjes me stoli ari;
Një shqiptar u burgos në Itali nën dyshimin se ka organizuar ikjen e njerëzve;
lajme
Ndërto një karrierë me ndikim në Shëndetin Publik me mbështetjen e UBT-së
Published
13 hours agoon
March 21, 2026By
UBTNews
Në një kohë kur nevojat për shërbime shëndetësore cilësore po rriten dhe sfidat e reja kërkojnë zgjidhje inovative, UBT prezanton programin Bachelor – Shëndeti Publik dhe Shkenca Mjekësore si një përgjigje direkte ndaj kërkesave të tregut të punës.
Ky program trevjeçar me është projektuar për të formuar profesionistë të aftë që do të ndikojnë në përmirësimin e sistemit shëndetësor në Kosovë dhe rajon. Si një mbështetje e veçantë për të gjithë ata që vendosin të nisin këtë rrugëtim akademik, UBT ofron këtë vit një mundësi të shkëlqyer financiare: bursë prej 20% zbritje në pagesën e studimeve për të tri vitet e studimit. Ky hap synon të inkurajojë të rinjtë që të bëhen pjesë e një fushë jetike për mirëqenien e përgjithshme qytetare.
Studentët e këtij drejtimi do të përfitojnë nga përvoja e gjatë e UBT-së në shkencat mjekësore, duke pasur në dispozicion një infrastrukturë të pakrahasueshme që përfshin kampusin modern, Poliklinikën Universitare me mbi 20 njësi specialistike dhe Spitalin Universitar UNITED-UBT.
Gjatë studimeve, fokusi do të jetë te ndërlidhja e teorisë shkencore me teknologjitë më të reja mjekësore, si telemjekësia dhe analiza e të dhënave shëndetësore. Ky profil studimi ndihmon në zhvillimin e mendimit kritik dhe aftësive për të marrë vendime të shpejta në situata komplekse, duke garantuar një përgatitje të lartë etike dhe profesionale për t’u përballur me sfida si sëmundjet kronike apo menaxhimi i krizave shëndetësore.
Diplomimi në këtë program hap dritare të shumta punësimi në institucione publike dhe ndërkombëtare, duke filluar nga Qendrat e Shëndetit Publik, Ministria e Shëndetësisë dhe Agjencia e Ushqimit dhe Veterinarisë, e deri te organizatat globale si OBSH, UNICEF apo UNDP.
Të diplomuarit do të jenë të gatshëm të kontribuojnë në hartimin e politikave shëndetësore dhe në zbatimin e projekteve që synojnë parandalimin e sëmundjeve në komunitet.
Përveç hyrjes së menjëhershme në tregun e punës, ky drejtim shërben edhe si një urë lidhëse për studime të mëtutjeshme Master në fusha si Menaxhimi Shëndetësor, Biokimia Klinike apo Shkencat Paramjekësore, si brenda ashtu edhe jashtë vendit.
Vendi
Podcasti me Musa Sabedini: Sfida e mediave përballë perceptimit negativ publik
Published
1 day agoon
March 20, 2026By
ubtnews
Pjesa e dytë e podcastit me gazetarin, profesorin dhe publicistin Musa Sabedini, ku vazhdon diskutimi mbi sfidat reale të gazetarisë hulumtuese dhe rolin e mediave në shoqërinë bashkëkohore.
Në këtë episod, biseda thellohet në çështje si kërcënimet ndaj gazetarëve, mungesa e unitetit në media, raporti me institucionet dhe perceptimi i publikut ndaj gazetarisë. Përmes përvojës së tij shumëvjeçare, profesori Sabedini ndan këshilla konkrete për gazetarët e rinj dhe rrëfen realitetin e profesionit në terren.
Podcasti i plotë:
Driton Hyseni: Të fokusohemi te gazetaria hulumtuese dhe të bërit e gazetarisë sot. Të rinjtë i shohim se po përdorin edhe mekanizma të tjerë, ndoshta më relaksuese dhe më të lehtë, për shembull si inteligjenca artificiale, diçka që ka ardhur me kohën dhe është më e lehtë për të bërë gazetari. Sa ka qenë e vështirë në kohën kur e keni bërë ju?
Prof. Musa Sabedini: Dallimi ka qenë shumë i madh, si nata me ditën, por aty është ideja se kjo inteligjencë artificiale ka shumë dobësi dhe mangësi, por ka edhe anë pozitive. Për shembull, në kohën time kur kam punuar, ke pasur kohë me bërë temën nga dy ditë deri në dhjetë ditë, sepse tema hulumtuese, tema e mirë, nuk bëhet për një orë.
Nuk të ka penguar askush, pengesa e vetme kanë qenë njerëzit që i ke takuar, mandej kanë gjetur lidhje dhe të kanë kërcënuar, të kanë shantazhuar, por te unë e kanë pasur problem.
Por pjesa e rrjeteve sociale i ka dhënë dimension tjetër gazetarisë, dhe jo vetëm asaj hulumtuese.
Vërejtja ime kryesore është që po i shoh portalet dhe gazetarët, dhe e keqja më e madhe e këtyre është që po bien rob të Facebook-ut dhe rrjeteve tjera.
Nëse një temë e mirë hulumtuese e ke publikuar në portal, nuk ka nevojë ta vendosësh në Facebook personal dhe të merresh me temën. Kjo për mua është neveritëse, e ul totalisht vlerën që e ka gazetaria hulumtuese.
Kjo ndodh sepse njerëzit duan të bëhen faktor për like dhe klikime, por kjo e ul shumë nivelin e gazetarit.
Njoh gazetarë që për diçka të vogël e vendosin në rrjetin e tyre Facebook dhe lexuesi nuk e di, pastaj edhe kërcënimet e kanë një rend dhe rregull.
Kur kërcënon pala, urdhëro dhe paraqite në polici, është prokuroria edhe gjykata. Unë nuk i lodh lexuesit dhe familjen pa nevojë.
Driton Hyseni: Kërcënimet, si duhet t’i përballojmë kërcënimet? Ndoshta gazetarët e rinj, me një përvojë shumë të vogël në gazetarinë hulumtuese, hyjnë në këtë treg dhe kanë frikë ndaj kërcënimeve, dhe ndoshta tërhiqen e nuk merren më me këtë industri. Si të përballohet kërcënimi?
Prof. Musa Sabedini: E keqja më e madhe do të ishte nëse ata tërhiqen, pra tërheqje kjo punë nuk ka. Esenca kryesore këtu është që çdo gazetar hulumtues, në përgjithësi, duhet të ketë durim. Pra arma ime kryesore ka qenë durimi.
Unë kam duruar shumë. Më kanë kërcënuar njerëzit dymbëdhjetë herë brenda ditës dhe më thoshin: “ora 12:10 kam me ardhë me të vra në zyrë”. Unë isha i qetë dhe i thosha: “le shtyje për 12:30”. Pra i kam marrë me sportivitet. Nuk do të thotë që kjo nuk ka ndikuar në shëndetin tim, të merremi vesh.
Por nëse do të merresha më seriozisht me njerëz kriminelë, duhet ta lësh gazetarinë. Unë kam fituar në raport me ata. Ata kanë humbur.
Unë kam rreth dymbëdhjetë raste që i kam futur në burg. Janë arrestuar, e kanë mbajtur dënimin ose më kanë kërkuar falje dhe e kanë parë që kanë gabuar, sepse nuk mund të shpikësh diçka kur unë kisha tema hulumtuese të mira. Dhe njerëzit që janë të pakënaqur gjejnë lloj-lloj alibish.
Kurrë mos harro, është një porosi e imja: kur shkruan për korrupsion, ryshfet, për krim të organizuar, mos prit që ai ka me të dhënë lule. Ata janë të revoltuar dhe janë njerëz të ndjeshëm. Kini kujdes, mos u dilni përballë. Ditën e parë të botimit të teksteve, gjithmonë gazetarët duhet të kenë kujdes, duhet të ruhen, të mos dalin në vende publike nëse të fyejnë ose të kërcënojnë.
Tash është bërë problem Facebook-u për t’u menaxhuar, por edhe në Facebook kurrë mos u shtyni me ta, kurrë mos u ktheni përgjigje. Le të fyejnë, le të shajnë. Ti, me maturi, me urtësi, me dinjitet duhet ta kalosh këtë problem.
Përndryshe, edhe e shkatërron veten, edhe mbetesh pa e realizuar temën hulumtuese.
Driton Hyseni: Tash, nëse e marrim parasysh, një gazetar hulumtues mund të ketë edhe pasoja individuale. Ndoshta kërcënimet mund të jenë individuale. A mendoni që këtu mund të ketë rol edhe redaksia, ndoshta tërësia e mediave ku punon gazetari? A duhet ta mbrojë, a ka mekanizma mbrojtës?
Prof. Musa Sabedini: Ka mekanizma mbrojtës. Në çdo prokurori është një prokuror që merret veç me gazetarë, por kjo është e pamjaftueshme. Elementi më kryesor për mua është uniteti mes gazetarëve.
Kërcënohet një gazetar, të gjithë gazetarët duhet ta shohin si kërcënim. Është Këshilli i Mediave të Shkruara, është Komisioni i Pavarur për Media që reagojnë nëse është një gazetar profesionist. Kjo është e mirë kur reagojnë, por ka shumë raste që fare nuk reagojnë, pra nuk ka unitet.
Ti kërcënohesh, ai çohet e gjen një portal dhe shkruan kundër teje, e kështu me radhë.
Media dhe as gazetari nuk duhet ta kenë prokurorin si çelës.
Unë kurrë nuk kam dëshirë ta çoj palën në gjykatë. Gjykatën e shoh si mjetin e fundit dhe kurrë nuk kam frikë pse më kërcënon dikush.
Por kur më padit në Këshill ose bën një ankesë në Këshillin e Mediave të Shkruara, atëherë kam nevojë të ndihem keq, kur e di që nuk të kanë paditur lehtë. Edhe pse edhe kjo është çështje diskutabile.
Por është shumë me rëndësi që gazetarët të kenë bashkëpunim mes veti, të jenë unifikues, të jenë solidarë. Kjo neve na shpëton, na jep motiv, na jep frymë të re, na jep energji dhe ne fitojmë. Pra humbin gjithmonë ata që konsiderojnë se e kanë shtetin afër vetes.
Driton Hyseni: A shihni sot që gazetarët kanë unitet mes veti?
Prof. Musa Sabedini: Jo, siç thashë, nuk ka absolutisht. Mund të ketë deri diku, por nuk është siç kam unë dëshirë. Jo të gjitha portalet janë në Këshill, Këshilli është i kufizuar.
Këshilli mund të reagojë, është mirë dhe po them që në çdo rast, nuk ka lidhje, mund të jetë në Han të Elezit ai djali gazetar i ri, ne duhet ta mbrojmë.
Në redaksi, përpara kur kam punuar online, ka qenë Faton Osmani, ai kolegu që vdiq dhe më ka thirrur në Gjilan i pari. Tha: “Unë vij në Gjilan për ty.”
Fatonin e kam pasur redaktor, ai ka qenë për mua si me ma dhënë krejt Gjilanin, sepse ishte një motiv shumë i madh kur më tha redaktori: “Unë vij për ty.” Tha që ti s’ke nevojë të shtyhesh me njerëz e të kërcënohesh.
Edhe kjo është me rëndësi, domethënë redaksia me të mbrojtur, por edhe institucionet, edhe policia duhet të reagojnë, edhe policia duhet të reagojë me kohë, sepse ndonjëherë vonohet.
Driton Hyseni: Po ndalem te kjo pjesë, meqë thamë që mungon uniteti i gazetarëve. A ka faj ndoshta gazetari? A duhet gazetari të fajësojë institucionet publike ose institucionet tjera nëse ato nuk japin fakte ose qasje në dokumente gazetarëve? A duhet t’i fajësojë institucionet gazetari?
Prof. Musa Sabedini: Patjetër, gazetari ka gjithmonë të drejtë, vetëm duhet ta ndjekë në rrugë ligjore. Mos harroni, kjo më shumë është punë teknike, çështja e email-eve.
Unë e kam provuar vetë, u kam shkruar tri deri në katër ministrive email-e, kurrë një përgjigje nuk kam marrë. Pastaj kam filluar me telefona, as telefonat nuk i hapin, sepse nuk ta njohin gazetarin, ikin.
Është me rëndësi që gazetari të jetë insistues, të mos dorëzohet, gjithmonë insistues, sidomos për tema hulumtuese.
Ne e thamë që kemi problem me qeveri, kemi problem me kryetarë komunash, me ministra, kemi problem me njerëz në sistemin e drejtësisë, njerëz që janë të korruptuar.
Ata kanë njerëz, kanë një garniturë aq të thellë sa që ti as ide nuk ke. Është problem me hyrë në mesin e kësaj strukture.
Por gazetari i mirë, gazetari që ka intuitë dhe shije profesionale, ai kurrë nuk dështon. Siç thashë më herët, beso në atë që ke hulumtuar, që e ke verifikuar.
Pra bëj material, grumbullo material, verifiko, verifiko, verifiko, që kur të shkosh të telefonosh, ti të flasësh me fakte, jo të thuash “kam dëgjuar”. Nuk ka nga gazetari “kam dëgjuar”, ajo vdes. Ajo është jo serioze.
Në gazetarinë hulumtuese mjafton t’i thuash: në filan datë ke vjedhur, kjo faturë është rritur, kjo e ka çmimin dhe kaq e ke dëmtuar buxhetin.
Driton Hyseni: Cili mendoni që është opinioni publik ndaj gazetarëve hulumtues, por edhe gazetarëve në përgjithësi?
Prof. Musa Sabedini: Kjo është pyetja ndoshta më e mirë, sepse lidhet me etikë. Fatkeqësisht, shoqëria në Kosovë nuk i do gazetarët, nuk po them e gjithë shoqëria, por i shohin mediat si armiq, i shohin gazetarët si rivalë.
Gazetarët nuk janë rivalë, mediat as të qeverisë, as të institucioneve, as të njerëzve të fushave të ndryshme. Gazetarët janë partnerë të mirë, por gazetaria hulumtuese dallon, nuk e njeh këtë orientim, e anashkalon, është në vete.
Por në përgjithësi, mediat kanë filluar… është ky pushtet i tanishëm që ka instaluar një gjuhë të urrejtjes të rrezikshme në raport me gazetarët. Nuk po them gjithmonë, sepse edhe gazetarët kanë të drejtë, ndonjëherë edhe e teprojnë.
Për shembull, i kam parë mediat si vrapojnë pas Albin Kurtit. Po pse po vrapon, nuk ka nevojë. Ai nuk po thotë asgjë. Injoroje, mos ia vendos mikrofonin përpara. Kjo është për mua gazetari i mirë.
Nuk është gazetari ajo që pret tri orë me mikrofon një kryeministër. Nuk ka rëndësi kush është. Ai të injoron, pse po shkon? Tregoje veten.
Gazetari duhet të ketë ego të shëndoshë, të ketë kredibilitet, ndershmëri, integritet në punë, që kur del një kryeministër, të frikësohet para teje.
Jo 15 gazetarë që ai i bën pesë pare, nuk ju jep përgjigje, ikën dhe e kryen punën e vet, ndërsa ti del keq.
Driton Hyseni: A po mendoni që kanë më tepër përgjegjësi institucionet ndaj këtij opinioni publik?
Prof. Musa Sabedini: Jo, institucionet janë përgjegjëse. Gazetarët kanë raste kur e teprojnë, por institucionet kanë më shumë përgjegjësi. Institucionet duhet ta ndërtojnë një raport të shëndoshë komunikimi.
Driton Hyseni: Sepse, me thënë drejt, po shohim që dalin edhe persona që ndoshta nuk janë gazetarë të mirëfilltë, por më tepër krijojnë show ose mekanizma të tjerë për të tërhequr vëmendjen e publikut.
Sidomos në rrjetet sociale shohim figura të reja që dalin dhe japin opinionin e tyre për tema të caktuara.
Prof. Musa Sabedini: Ato shumë rrallë i përcjell. Këta që dalin me mikrofon, edhe unë i urrej. Ato raste janë të tepruara, por nuk kanë lidhje me gazetarinë, janë pjesë e showbiz-it.
Ne po flasim për institucione. Një zëdhënës i qeverisë, ose zëvendësi i komunës, ose një drejtor duhet të krijojë raporte të shëndosha me media.
Kohëve të fundit, mediat po shihen si armiqësore dhe kjo ndikon edhe në publik. Kot thua unë jam portal serioz institucional kur publiku thotë: ti je portal i krimit, sepse dikush lart e ka thënë.
Kjo nuk më pëlqen. Institucionet duhet të kuptojnë që demokratizimi i tyre në raport me media duhet të jetë parimor. Gazetari është partner i mirë nëse di ta shfrytëzosh, media është partnere e shkëlqyeshme nëse di ta shfrytëzosh.
Pra nuk ka media që del e mirë, thuhet se të gjitha janë të korruptuara, të gjitha janë të Serbisë. Kjo është e tmerrshme, standard shumë i ulët dhe i pavërtetë.
Unë thashë në fillim, mund të ketë media dhe gazetarë që paguhen në forma të ndryshme, por nuk janë shumicë.
Shumica e mediave në Kosovë janë profesionale, janë gazetarë të vjetër, që e dinë çfarë është gazetaria. Ata sulmojnë, por kjo është puna e gazetarit hulumtues.
Driton Hyseni: A mendoni që kjo ka ndodhur ndër vite?
Prof. Musa Sabedini: Jo, ka pasur edhe më herët, por shumë më pak. Për shembull në kohën e Thaçit, Ramushit dhe Isës ka pasur fërkime, por jo në këtë mënyrë masive.
Tani mediat shpesh paragjykohen menjëherë. Nëse nuk shkon fare, ata automatikisht të etiketojnë: je i këtij klani apo atij klani.
Nuk është media e asnjë klani. Unë nuk kam klan, kam portal, jam gazetar profesional, 35 vite i kam bërë, i kam shërbyer qytetarëve dhe interesit publik.
Unë nuk punoj për para në portal, të tjerët mund të punojnë, por unë jo.
Nuk mund të jetoj pa këtë profesion. E kam dashur gjithmonë dhe prapë e dua, pavarësisht disa problemeve shëndetësore, të cilat i kam tejkaluar.
Driton Hyseni: E kemi edhe një pyetje të fundit, që lidhet me profesionin tuaj si profesor. Sa interes kanë të rinjtë për të studiuar gazetari dhe sa janë të aftë studentët t’i përballojnë këto sfida?
Prof. Musa Sabedini: Studentët sot kanë mundësinë ta përzgjedhin këtë profesion, këtë profil ose këtë fushë të medias dhe komunikimit.
UBT-ja ka një ekip të jashtëzakonshëm profesorësh. Unë kam bërë 15 vite aty dhe ka studentë të jashtëzakonshëm.
Çdo student në UBT nuk mbetet pa punë. Ai që është në Media dhe Komunikim bëhet gazetar. Ka studentë të mi që kanë portale, janë gazetarë të mirë, studiues dhe ekspertë të mirë.
Ata po vazhdojnë dhe madje po na kalojnë edhe neve, që tregon fuqinë dhe përvojën që kemi ndërtuar.
Unë do t’i sugjeroja të rinjve ta zgjedhin këtë drejtim, jo vetëm në UBT, por kudo, sepse është një profesion fisnik.
Është profesion që të mban gjithmonë aktiv. Autoriteti krijohet me punë, ndikimi krijohet me angazhim, me djersë.
Nuk ka më mirë se një gazetar të jetë i përpiktë dhe të edukohet mirë.
E kam thënë edhe në promovimin e librit: gjithmonë i pyes studentët në orën e parë çfarë duan – televizion, moderim, media të shkruara apo sport.
Por shumë rrallë dikush thotë gazetari hulumtuese, sepse është e vështirë dhe sfiduese, por jo e papërballueshme.
Një gazetar, pa bërë të paktën pesë ose gjashtë vite aktive, nuk mund të arrijë këtu.
Nuk janë të gjithë Messi. Dikush arrin më shpejt, dikush më ngadalë.
Por është shumë me rëndësi që të rinjtë të mos largohen nga ky profesion, sepse ka vlera të jashtëzakonshme.
Të jesh gazetar është punë e madhe. Je i pavarur, krijon vetë audiencë, hulumton vetë.
Ky profesion kërkon angazhim, nuk është për rehati.
Këshilla ime është: duajeni gazetarinë, të gjitha zhanret e saj.
UBT ka kuadër të jashtëzakonshëm dhe besoj që nuk gabon askush nëse zgjedh Media dhe Komunikim.
Driton Hyseni: Faleminderit shumë profesor. Po e përfundojmë këtë podcast me këto këshilla, duke shpresuar që do të trajtojmë tema të tjera në episodet e ardhshme.
Prof. Musa Sabedini: Faleminderit, Driton. Dua të të jap një falënderim, sepse për ty kam pasur gjithmonë qasje pozitive. Ke qenë student i zoti dhe e ke dashur këtë profesion, dhe po e shoh që e bën me shpirt.
Edmond Hajrizi emërohet Zëvendëspresident i Organizatës Evropiane për Cilësi
Intervistë 100-vjeçare në Forbes: Si i parashikoi Tomas Edison panelet diellore dhe trenat elektrikë
DITARI: Çfarë lajmesh kemi lexuar në çdo 21 mars, në vitet nëntëdhjetë
Ndërto një karrierë me ndikim në Shëndetin Publik me mbështetjen e UBT-së
Podcasti me Musa Sabedini: Sfida e mediave përballë perceptimit negativ publik
Popullsia e 15 vendeve të botës (1980-2050)
DITARI: Çfarë lajmesh kemi lexuar në çdo 20 mars, në vitet nëntëdhjetë
REL:Kush përfiton nga heqja e masave të BE-së ndaj Kosovës?
Sllovakia shpall listën kundër Kosovës: Skriniar e Lobotka në dyshim
Të kërkuara
-
Lajmet3 months agoProfesorët e UBT-së publikojnë studim shkencor në revistën prestigjioze ndërkombëtare të indeksuar në Scopus (Q1)
-
Lajmet1 month agoUBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
-
Lajmet2 months agoStudentët e UBT-së në vizitë studimore në Presidencën e Republikës së Kosovës
-
Lajmet2 months agoProfesori i UBT-së, Kujtim Thaçi publikon artikull shkencor në revistën prestigjioze Frontiers in Immunology
