Lajmet

Përballja e Mjeshtërve: TKK nën kurorën e Ditës Botërore të Teatrit

Në 27 Mars, Dita Botërore e Teatrit ngriti kurorën e saj për të shënuar një festë të rëndësishme të artit teatror.

Published

on

Nën këmbët e diellit, Dita Botërore e Teatrit, 27 marsi

Teatri, një pasqyrë e rëndësishme e kulturës dhe artit, ka qenë gjithmonë një flluskë emocionesh dhe njohurish. Nga ditët e lashta të Greqisë deri në ditët moderne, ka kapur imagjinatën tonë dhe na ka mbushur me emocione të ndryshme. Në 27 Mars, Dita Botërore e Teatrit ngriti kurorën e saj për të shënuar një festë të rëndësishme të artit teatror. Ky festim u ngrit në këmbë pas propozimit të Presidentit Arvi Kivimaa në kongresin e nëntë botëror të ITI-së në Vjenë. Entuziazmi për këtë iniciativë u shtri në mënyrë të shpejtë, duke marrë mbështetje nga shumë qendra skandinave të ITI-së.

Në vitin 1962, kjo ditë u festua për herë të parë në mënyrë globale, duke bashkuar profesionistë të teatrit, organizata dhe dashamirë të artit teatror nga të gjitha anët e globit. Qysh atëherë, kjo ditë ka qenë një rast për të përuruar ngjarje të ndryshme, duke përfshirë mesazhin ndërkombëtar të Ditës Botërore të Teatrit, i cili shpesh paraqitet nga një figurë e njohur e botës së artit, për të reflektuar mbi rëndësinë e artit teatror dhe për të promovuar një kulturë paqeje në botën tonë të sotme.

Për një mënyrë tjetër për të kuptuar rëndësinë e kësaj dite, mendoni se në vitin 1962, poeti dhe dramaturgu francez Jean Cocteau shkroi mesazhin e parë ndërkombëtar të Ditës Botërore të Teatrit, duke sjellë frymën dhe vizionin e tij për botën e artit teatror. Kjo është një ditë që përcakton bashkëpunimin dhe festimin e një trashëgimie të jashtëzakonshme të kulturës dhe artit teatror në të gjithë botën.

Mjeshtëria në skenë: Çmimet teatrale në Ditën Botërore të Teatrit

Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit organizuan një ceremoni për ndarjen e çmimeve në fushën e teatrit, duke shënuar Ditën Botërore të Teatrit me një festë të mrekullueshme artistike. Ministri i Kulturës, Hajrulla Çeku, në një fjalim falënderoi komunitetin teatror për kontributin e tyre të pamohueshëm në promovimin dhe zhvillimin e artit të teatrit në Kosovë. Duke i cilësuar ata si mjeshtër të mrekullueshëm që e bëjnë të mundur teatrin, ai shprehu nderimin dhe respektin e tij për punën e tyre të palodhshme dhe talentin e tyre të rrallë.

Çmimet u ndanë në disa kategori, duke nderuar shfaqjet më të mira, regjinë më të mirë dhe aktorët më të mirë. Shfaqja “1984” me regjisor Igor Mendjisky nga Teatri Kombëtar i Kosovës u nderua me çmimin për shfaqjen më të mirë, ndërsa regjisori Fadil Hysa u nderua me çmimin për regjinë më të mirë për prodhimin “Faust”. Çmimi për aktorin më të mirë iu dha Ardian Morinës, për talentin dhe interpretimin e tij të jashtëzakonshëm në vitin 2023.

Megjithatë, moment emocionues i ceremonisë ishte ndarja e çmimit kryesor, çmimit për vepër jetësore. Ky çmim i lartë u nda për aktorin Muharrem Qena, një figurë e nderuar në skenën teatrale të Kosovës. Në një atmosferë plot me respekt dhe emocion, familjarët e Qenës e kujtuan punën e tij të palodhur dhe kontributin e tij të madh në artin teatral. Ndërsa Igballe Qena, përfaqësuese e familjes së Muharrem Qenës, shprehën falënderimin dhe respektin e tyre, duke e përshkruar aktorin si një person që e përmbushte jetën me pasionin dhe punën e tij në teatër.

Ndriçimi i rrëfimit: Historia e Teatrit Kombëtar të Kosovës

Një kapitull i rëndësishëm i historisë kulturore të Kosovës, Teatri Kombëtar shkëlqeu si një qendër e shquar e artit teatror që nga momenti i themelimit të tij në vitin 1945. Fillimi i tij u shënua me hijeshinë e Prizrenit, si Teatri Popullor Krahinor, një flluskë arti që ngriti flamurin e dramës me shfaqjen e parë “Flamuri dhe nana”, një fragment nga romani “Nëna” e Maksim Gorkit, dramatizuar nga Tajar Hatipi dhe i drejtuar nga Pavle Vugrinaci, një ngjarje që bëri të qartë se një rrugë e re e artit po hapej.

Në vitin 1949, teatri ngriti kokën e tij me promovimin zyrtar në Prishtinë, duke prezantuar “Personin e dyshimtë” të Branisllav Nushiqit, nën drejtimin e Dobrica Radenkoviqit, një hap i madh drejt njohjes së gjerë të artit të tyre në skenën e vendit. Ansamblin e Teatrit e përforcoi një grup artistësh nga e gjithë Kosova, si Shani Pallaska, Shaban Domi, Abdurrahman Shala, Meribane Shala, Muharrem Qena dhe të tjerë, duke sjellë për një kohë të gjatë energji dhe pasion në skenën e tyre. Përmes shfaqjeve të tyre, ata mbajtën gjallë pasionin për dramën shqiptare dhe u bënë të njohur për performancat e tyre të mrekullueshme në skenën e teatrit. Në vitet 1951-1965 u realizuan 76 premiera, duke shënuar sukses me drama të dramaturgjive jugosllave dhe botërore.

Dekadat e suksesshme të viteve 1970-1980 ishin periudha e artit më të lartë për Teatrin Kombëtar. Me inskenime të tilla si “Erveheja” e Ahmet Qirezit, “Makbethi” i Shekspirit, “Gjenerali i ushtrisë së vdekur” sipas romanit të Ismail Kadaresë, dhe shfaqje të tjera që e thelluan profilin e Teatrit Kombëtar të Kosovës arritën të kapin thelbin e identitetit të tyre artistik dhe frymëzuan brezat e ardhshëm me një larmi të ngjarjeve të artit.

Nëpërmjet mbi 400 premierave dhe mbi 10.000 reprizave, Teatri Kombëtar arriti të kapte imagjinatën dhe zemrat e më shumë se 3.300.000 spektatorëve deri në vitin 1989. Çdo reprizë ishte një udhëtim në një botë të re, ku drama dhe emocionet jetonin skenën e tij. Repertori i këtij teatri ishte një mozaik i ndërtuar mbi tekstet më të verifikuara të dramaturgjisë kombëtare, botërore dhe ish-jugosllave. Secila prej tyre ishte një shfaqje e paharrueshme, një ngjarje që nuk harrohej lehtësisht nga ata që kishin fatin të përjetonin magjinë e artit teatror në sallën e Teatrit Kombëtar.

Në vitin 1990, era e frikës dhe e represionit ngriti qartësisht sipërfaqen e saj në Teatrin Kombëtar të Kosovës. Regjimi serb, nën hijen e kontrollit totalitar, e ktheu këtë institucion kulturor në një arenë të mbushur me frikë dhe cenzurë. Artistët shqiptarë u përballën me dëbime të dhunshme, ndërsa dritat e tyre kreative u zverdhën në hijen e diktaturës. Megjithatë, asnjë ligj apo diktat nuk mundi të ndalonte shpirtin rezistent të artit. Në një sistem shkollor universitar paralel, nëpërmjet rezistencës së pazëvendësueshme, shumë artistë arritën të rrisnin kuadrot e tyre në shtëpitë – shkolla, duke e bërë këtë rrugë të rezistencës një arenë për krijimtarinë e tyre të lirë. Pas vuajtjeve të gjata dhe përballjeve të vështira, erdhi drita e shpresës në vitin 1999, pas mbarimit të luftës në Kosovë. Teatri Kombëtar i Kosovës u lind zyrtarisht, i pagëzuar me një emër të ri, një emër që përfaqësonte shpresën dhe rininë: “Teatri Kombëtar i Kosovës”.

Në vitet e pas luftës, ky teatër u kthye në zemrën e artit teatror në Kosovë. Me një qëllim të qartë dhe një detyrë të lartë morale, Teatri Kombëtar i Kosovës u shndërrua në institucionin suprem të lëmisë së artit teatror në vend. Nëpërmjet shfaqjeve të shumta, ai shpërfaqi zërin dhe zemrën e një kombi, duke iu drejtuar botës me mesazhe të forta dhe universale.

Në dekadën e re, Teatri Kombëtar i Kosovës mori një drejtim të ri me inskenime të reja dhe një ansambël të ri të aktorëve. Në këtë epokë të artit teatror, një brez i ri aktorësh me talent individual dhe krijues po shfaqej në skenën e Teatrit Kombëtar të Kosovës. Duke filluar me aktorin e ri Lirak Çelaj dhe duke vazhduar me drejtorë të tillë si Teki Drevishi, Arian Krasniqi dhe Agim Sopi, Teatri Kombëtar u ngjit në nivele të reja të kreativitetit dhe talentit.

Në dekadën e parë të pasluftës, Teatri Kombëtar shkëlqeu me inskenime të ndryshme, duke filluar nga klasikët si “Hamleti” i Shekspirit, nën drejtimin e Dejvid Gothardit dhe Fatos Berishës, dhe duke vazhduar me shfaqje të inovative si “Fluturimi mbi folenë e qyqes” në regjinë e Ilir Bokshit. Ndër shfaqjet e tjera që mbajtën publikun në pritje ishin “Shfaqja e fundit” nën regjinë e autorit Fadil Hysaj, dhe “Pallati i ëndrrave” i Ismail Kadaresë, me drejtimin e Altin Bashës.

Megjithëse u përballën me sfida të mëdha, si mungesa e një ansambli rezident, regjisorë të rinj si Fatos Berisha, Iliriana Arifi dhe Kushtrim Koliqi dhe shumë të tjerë morën udhëheqjen e tyre për të sjellë shfaqje të reja dhe të freskëta në skenën teatrore. Megjithatë, mungesa e stabilitetit artistik bëri që shumica e shfaqjeve të jetojnë në skenë vetëm një sezon teatror, duke shkaktuar dëme të ndjeshme në repertorin e Teatrit Kombëtar të Kosovës. Por, nën këtë qasje të vazhdueshme të talentit dhe inovacionit, teatri vazhdoi të sjellë mrekulli dhe frymëzim në skenën teatrore të Kosovës. Teatri Kombëtar i Kosovës në vitin 2023 i solli publikut 5 premiera, mbi 200 repriza dhe 3 bashkëprodhime me teatrot vendore e ndërkombëtare./UBTNews/

Dionesa Ebibi

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 4 shtator 1993-1998

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

4 shtator 1995

Kumtesë e KMDLNJ lidhur me gjendjen e të drejtave të njeriut në Kosovë

Krahas kolonizimit të Kosovës me serbë nga Kraina e Kroacisë, regjimi serb i Beogradit, po vazhdon përpjekjet që përmes dhunës, të krijojë gjendje të padurueshme dhe të paperspektivë për popullin shqiptar dhe të provokojë konflikte, të cilat mund të kenë pasoja të paparashikueshme, thuhet në fillim të kumtesës së KMDLNJ-së për gjendjen aktuale në Kosovë.

Përveç disa qindra rasteve individuale dhe kolektive të ushtrimit të dhunës në komunat e Podujevës, Vushtrrisë, Prishtinës, Gllogocit, Kaçanikut, Gjilanit, Mitrovicës, Skënderajt, Ferizajt etj., që shënojnë një rritje të dukshme të dhunës, policia dhe ushtria serbe janë duke bërë provokime të hapëta, si me rastin e vrasjes mizore të Ymer Devish Agushit (22 vjeçar) baba i një fëmije, nga Gërçina e Gjakovës, më 26 gusht.

Në kumtesë më tutje thuhet se me arrestimin dhe keqtrajtimin e dhjetëra qyetarëve të pafajshëm shqiptarë të fshatrave Radavc, Jabllanicë e Madhe, Jabllanicë e Vogël dhe Novosellë, gjoja në kërkim të kriminelëve pas gjetjes së një kufome të masakruar në Bjeshkën e Zhlepit të Pejës; e mësimdhënësve dhe qytetarëve në lokalet e shkollës “Zenel Hajdini” në Prishtinë; të veprimtarëve për të drejtat e njeriut dhe atyre politikë; shqetësimin dhe keqtrajtimin e dasmorëve në Ferizaj; përzënien e shqitparëve nga Kosova, si në rastin e Gani Bajraktarit nga Ferizaj, më 9 gusht; mohimin e dokumenteve personale qytetarëve shqiptarë në komunën e Obiliqit dhe komunat tjëera të Kosovës; hapjen e proceseve të reja gjyqëesore dhe dëenimin e aktivistëve politikë dhe të atyre për të drejtat e njeriut si dhe të qytetarëve të pafajshëm shqiptarë; uzurpimin me dhunë të shtëpive të qytetarëve shqiptarë nga kolonët serbë nga Kraina me lejen e policisë dhe të organeve shtetërore serbe; nxjerrjen para gjyqit të Ganimet Podvoricës, i cili akuzohet për vepër terroriste; lajmet e shpifura mbi vrasjen e policëve në komuna të ndryshme të Kosovës dhe keqtrajtimi masiv i qytetarëve shqitparë; akuzat e pabaza ndaj shqitparëve për vrasjen e ushtarëve serbë në kufirin shqiptaro-serb e kështu me radhë, synohet mbjellja e psikozës së frikës dhe jetës së padurueshme për shqiptarët në Kosovë, me qëllim të ikjes së tyre nga Kosova”.

Në tendosjen e situatës jashtëzakonisht të acaruar në Kosovë, armata serbe luan një rol gjithnjë e më të ndjeshëm, thuhet më tutje në kumtesë.

“Më 22 gusht 1995 rreth orës 17:00 në Ferizaj, në lagjen “Prizreni”, nga kazerma e qytetit, ushtarët serbë me trombllonë mbi 50 herë gjuajtën në shtëpitë e qytetarëve shqiptarë, të cilat gjenden në afërsi të kazermës.

Shtëpitë e qytetarëve shqiptarë gjenden në afërsi të kazermës. Nga trombllonët e ushtrisë serbe, u dëmtuan shtëpitë e Faik Rizanit, Rifat Bekteshit, Isa Halimit, Ismet, Shefki e Ilmi Ukzajmit etj.

Policët që bënë shikimin e vendit dhe mblodhën mbi 20 trombllone më tepër ishin të shqetësuar pse predhat nuk e kishin goditur fotografinë e kryetarit të Republikës së Kosovës, Dr. Ibrahim Rugova, të vendosura në muret e shtëpive të qytetarëve, se sa për rrezikun që u kërcënohej qytetarëve. Për të qenë ironia edhe më e madhe, policët u propozojnë të dëmtuarëve që herave të tjera, në rastet e ngjashme, që duhet të priten në të ardhmen, të lajmërojnë organet ushtarake të kazermës.

Këshilli pëer Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut, që nga themelimi vazhdimisht ka tërhequr dhe vemendjen e opinionit për shkeljet e rënda të të drejtave individuale dhe kolektive të njeriut në Kosovë, me theks të posaçëm në brutalitetin dhe vrazhdësinë e sjelljeve të organeve policore, ushtarake dhe të organeve tjera shtetërore serbe në Kosovë.

Duke pasur parasysh seriozitetin e situatës së tillë, KMDLNJ edhe kësaj radhe apelon te të gjitha organizatat simotra në botë dhe Komiteti Ndërkomëtar, të ndërmarrin atë ç’ është e mundur për t’i dhënë fund dhunës dhe veprimeve provokative të policisë, ushtrisë dhe organeve shtetërore serbe në Kosovë, në mënyrë që të parandalohet konflikti i mundshëm, që do të sillte tragjedi të reja në Ballkan.

 

4 shtator 1997

Të shtëna enigmatike në stacionin e policisë në Kërpimeh të Podujevës

Mbrëmë, rreth orës 23. 45 minuta, në afërsi të stacionit të policisë në Kërpimeh të Podujevës, u dëgjuan të shtëna armësh. Në njoftimin e Komisionit për Informim të Degës së LDK-së në Podujevë thuhet se të shtënat zgjatën rreth një orë, ndërsa gjatë kësaj kohe u dëgjua edhe një detonim.

Gjurmët e të shtënave vërehen edhe në shtëpitë përreth këtij stacioni.

Nga Podujeva njoftohet se për në Kërpimeh kanë shkuar forca të shtuara të policisë, me vetura dhe me autoblindë. Gjendja në këtë lokalitet është e rëndë, ndërsa policia e vendosur në katër punkte po kontollon të gjitha veturat dhe kalimtarët. Lëvizje të shtuara të policisë vërehen sot edhe në Podujevë.

Tash për tash nuk ka njoftime më të hollësishme për këtë situatë të pasqaruar as për epilogun e saj.

 

4 shtator 1998

Prizren: Para stacionit të policisë serbe u sollën mbi 30 shqiptarë të arrestuar

Prishtinë, 4 shtator (QIK)

Sot në orën 10:30, para stacionit të policisë serbe në Prizren, policia serbe solli me autobus mbi 30 shqiptarë të arrestuar, të cilët nga policët serbë detyroheshin që t’i ngritnin tre gishta lartë, njofton KI i Degës së LDK-së në Prizren.

I njëjti burim konfirmon se policia serbe ka arrestuar edhe disa civilë të tjerë shqiptarë.

 

Në Lubizhdë vdiq një foshnje 6 muajshe

Në Lubizhdë të Malishevës gjatë ditëve të fundit janë vendosur shumë banorë të ikur nga fshatrat e sulmuara, Sferka, Llapçeva, Panorci etj.

Njoftohet se, për shkak të kushteve të rënda të jetës, në këtë fshat sot në mëngjes vdiq foshnja gjashtëmuajshe Besart Tafaj nga Carraleva.

 

Klinë: Granatime të fshatrave – 8 mijë banorë pa kulm mbi kokë

Edhe sot që nga orët e hershme të mëngjesit e deri në mesditë, forcat serbe kanë vazhduar së granatuari me armë të rënda artilerike fshatrat Gremnik, Çupevë e Lartë, Çupevë e Ulët, Volljak, Sferkë e fshatra të tjera, bën të ditur KI i Degës së LDK-së në Klinë.

Në këto fshatra deri tash janë plaçkitur e djegur qindra shtëpi shqiptare, ndërsa rreth 8 mijë banorë shqiptarë kanë mbetur pa kulm mbi kokë. Banorët e këtushëm janë vendosur në malet rreth Panorcit e Llapçevës, ku gjenden edhe mijëra të zhvendosur të tjerë shqiptarë pa ushqime, ilaçe e gjësende të tjera më elementare për jetë.

Njoftohet gjithashtu se gjatë ofensivës së fundit të forcave serbe në fshatrat e Klinës, në fshatin Çabiq patën mbetur tri plaka dhe Halime Gashi (53), e sëmurë e cila vdiq para dy ditësh.

Bëhet e ditur se e ndjera Halime Gashi ishte e palëvizshme dhe e sëmurë nga kanceri, ndërsa ajo është varrosur në oborrin e shtëpisë së saj nga tri plakat tjera shqiptare që mbetën në këtë fshat.

 

Continue Reading

Lajmet

Shqipëria ndalon importin e mishit nga Brazili, rriten shqetësimet për shtrenjtim të çmimeve

Published

on

By

Shqipëria ka ndaluar zyrtarisht importin e mishit nga Brazili, në zbatim të një direktive të kërkuar nga Bashkimi Europian. Ky vendim prek drejtpërdrejt tregun vendas, ku shteti latin mbulonte një të tretën e furnizimit të përgjithshëm me mish.

Sipas të dhënave zyrtare, përgjatë periudhës janar-korrik të këtij viti, nga 28 mijë tonë mish të importuar në Shqipëri, rreth 9.200 tonë (apo 33%) kishin origjinë braziliane. Prania e mishit brazilian në tregun shqiptar ka shënuar rritje të vazhdueshme ndër vite, nga 16% që ishte në vitin 2021 në 29% gjatë vitit 2025.

Me mbylljen e kësaj rruge tregtare, importuesit vendas detyrohen të gjejnë tregje të reja furnizimi. Ekspertët paralajmërojno se kalimi në alternativa më të shtrenjta mund të krijojë presion për rritjen e çmimeve të mishit për konsumatorin përfundimtar. /E.A/

 

Continue Reading

Lajmet

Dorëzohet aktakuza për krimet e luftës në Prekaz

Published

on

By

Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës ka njoftuar se sot do të mbajë një konferencë për media lidhur me dorëzimin e aktakuzës për krimet e luftës të kryera në lagjen e Jasharajve, në Prekaz të Skenderajt.

Sipas njoftimit zyrtar, konferenca do të zhvillohet në ambientet e Prokurorisë Speciale (kati VI), me fillim nga ora 13:30.

Gjatë këtij takimi me gazetarë, prokurorët e çështjes pritet të shpalosin detaje rreth përmbajtjes së aktakuzës dhe personave të akuzuar për masakrën dhe krimet e kryera në këtë ngjarje historike. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Britani: Dënohet familja shqiptare që drejtonte rrjetin e kokainës në Mançester

Published

on

By

Gjykata “Manchester Crown Court” në Britaninë e Madhe ka dënuar me burgim anëtarët e një grupi të organizuar kriminal që merrej me shpërndarjen e kokainës. Në krye të rrjetit ndodhej 44-vjeçari Rezart Balesi, i cili u dënua me 7 vite e 6 muaj burg, ndërsa në burg përfunduan edhe djali i tij 22-vjeçar, Joshua Balesi (4 vite burg) dhe vëllai Refail Balesi (5 vite e 3 muaj burg).

Sipas hetimit të kryer nga njësia rajonale kundër krimit të organizuar (NWROCU), grupi përdorte një lokal në zonën e Bury-t si bazë operative, ndërsa porositë e drogës merreshin përmes aplikacionit WhatsApp dhe u shpërndaheshin klientëve nga korrierë të besuar. Hetimet treguan se rrjeti, i cili funksiononte nga maji i vitit 2024 deri në mars të vitit 2026, gjeneronte deri në 9,000 paund në një natë të vetme.

Gjatë dhënies së vendimit, gjykatësja e çështjes kritikoi ashpër kryetarin e grupit, Rezart Balesi, për futjen e djalit të tij në rrugën e krimit që në moshën 18-vjeçare.

Përveç anëtarëve të familjes Balesi, gjykata dënoi edhe pesë persona të tjerë të përfshirë në këtë rrjet kriminal: Fatos Vrenezi (53 vjeç) – u dënua me 4 vite burg, Imanuel Lumaj (30 vjeç) – u dënua me 3 vite e 9 muaj burg, Fjoraldo Lukaj (31 vjeç) – u dënua me 3 vite e 6 muaj burg dhe përballet me dëbim nga Britania, Lorenzo Canovi (48 vjeç) – u dënua me 37 muaj burg, Antonino Precaj (33 vjeç) – u dënua me 27 muaj burg për përfshirje në kultivim kanabisi.

Continue Reading

Të kërkuara