Ishte mesnata e 30 qershorit të vitit të kaluar, kur doli lajmi se Pekini kishte shpallur një ligj të sigurisë kombëtare në Hong Kong, i cili kishte hyrë në fuqi menjëherë.
Projekt-ligji u hartua tërësisht në takime me dyer të mbyllura në Pekin, në të cilat as udhëheqësja e Hong Kongut, Carrie Lam, nuk ishte pjesë. Menjëherë, njerëzit shprehën alarmin se ligji i formuluar mund të përdoret për të shtypur çdo lloj mospajtimi.
Një vit më vonë, ndërsa disa e kanë mirëpritur ligjin për rivendosjen e stabilitetit pas dhunës dhe trazirave të vitit 2019, të tjerët mendojnë se frika e tyre e vitit të kaluar është konfirmuar.
Disa gazeta janë mbyllur, protestat publike duket se janë ndaluar dhe të gjithë figurat kryesore pro-demokracisë, përfshirë aktivistë dhe politikanë, ose janë burgosur ose janë detyruar të internohen.
Dhjetëra mijëra qytetarë po emigrojnë në vendet demokratike si Mbretëria e Bashkuar, Kanada dhe Australi, të cilat kanë ofruar strehë të sigurt nga ligji. Në vetëm një vit, qyteti është transformuar, duke lënë shumë banorë të shtangur dhe të pikëlluar.
Duke u përballur me presionin nga Kina, Hong Kongu ishte përpjekur të bënte një ligj të sigurisë kombëtare më herët në 2003. Ata u tërhoqën pasi qindra mijëra njerëz dolën në rrugë, duke thënë se një ligj i tillë do t’i jepte qeverisë fuqitë për të shtypur disidencën që ekziston në Kinën kontinentale.
Frika e ndërhyrjes kineze ndaj lirive të qytetit çoi në protesta masive në 2019, këtë herë të shkaktuar nga një projekt-ligj që do të lejonte ekstradimin në Kinë. Legjislatura e qytetit u sulmua, një kampus universitar u mbajt nën rrethim për ditë me radhë, një burri u vu në zjarr dhe një tjetër u qëllua dhe u plagos rëndë nga policia.
117 persona janë arrestuar dhe 64 janë akuzuar sipas ligjit të sigurisë kombëtare. Ndërsa një vit më parë, qindra dolën për të protestuar, duke u përplasur me policinë që gjuajti me gaz lotsjellës dhe plumba gome. Policia bëri arrestimet e tyre të para sipas ligjit të sigurisë kombëtare atë ditë – dhe nuk janë ndalur që prej asaj kohe.
Në muajin e parë të ligjit, shkollat u urdhëruan të hiqnin librat shkollorë që mund të shkelnin ligjin; aktivistët studentorë u arrestuan për postime në rrjetet sociale; dhe kandidatëve pro-demokracisë iu ndalua qëndrimi në zgjedhjet legjislative për arsye të sigurisë kombëtare.
Ndërsa përvjetori një vjeçar i ligjit po afrohej – së bashku me historikun e rëndësishëm të 100 viteve të Partisë Komuniste Kineze në 1 korrik – kishte një figurë të mbetur nga lëvizja pro-demokracisë akoma e lirë: Apple Daily Gazete.
Në 17 qershor, 500 oficerë policie bastisën redaksinë e saj për herë të dytë, duke kapur materialet e gazetarëve dhe duke arrestuar redaktorët e gazetës. Më pas atyre iu ngrinë pasuritë e ndërmarrjes. Tani gazeta njoftoi se do të mbyllet dhe do të ndërpresë edhe operacionet dixhitale.
Tashmë, efektet trokitëse janë të prekshme; Stand News, një tjetër dalje pro-demokracisë, njoftoi menjëherë pas mbylljes së Apple Daily se shumica e drejtorëve të bordit të saj kishin dhënë dorëheqjen dhe se do të hiqte opsionet nga faqja e saj e internetit nëse shkrimtarët nuk japin pëlqimin e tyre për t’i lënë ato në internet.
Përmes të gjithave, ndërsa autoritetet kanë arrestuar gazetarë dhe aktivistë, ligjvënës të opozitës të ulur dhe arrestuar ata që ende guxojnë të protestojnë, ata kanë këmbëngulur që ligji i sigurisë nuk zvogëlon asnjë liri civile ose shoqërore.
Ligji pranon që të drejtat e njeriut duhet të “respektohen dhe mbrohen por të gjitha këto të drejta nuk janë absolute”, tha Carrie Lam, udhëheqësja e qytetit.
Një vit më vonë, Hong Kongu duket shumë ndryshe nga qyteti i egër, rebel i protestës që kishte qenë për dekada. Që nga dorëzimi i qytetit, ai ka pasur një histori të protestave masive, nganjëherë shtrihen në qindra mijëra pjesëmarrës – dhe në 2019, duke arritur në dy milion.
Ndërsa Hong Kongu vihet gjithnjë e më shumë nën sundimin kinez, shumë banorë lokalë po kërkojnë jashtë shtetit – dhjetëra mijëra pritet të zhvendosen në Britani. Australia dhe Kanada gjithashtu kanë njoftuar zgjidhje për qytetarët e Hong Kongut për të fituar qëndrim të përhershëm.
Shumë janë larguar tashmë, duke përmendur frikën për të ardhmen e Hong Kongut dhe dëshirën që fëmijët e tyre të rriten në një shoqëri të lirë dhe demokratike.
Më 6 janar 2021, të paktën 53 ish-ligjvënës dhe aktivistë të opozitës u arrestuan për “përmbysjen e pushtetit shtetëror”.
Të mërkurën e kaluar, njerëzit pritën pas stendave të lajmeve nga mesnata për të blerë numrin e fundit të Apple Daily para mbylljes. Kur gazetarët dolën për të falënderuar mbështetësit e tyre dhe për të shpërndarë kopjet falas, ata u pritën me brohoritje dhe duartrokitje. “Faleminderit, Hong Kongers”, bërtiti grupi i gazetarëve, para se të bënte një përkulje të thellë dhe të përshëndeste.
Njerëzit falendëruan Apple Daily duke e përshëndetur me frazën kantoneze e cila ishte përdorur gjatë gjithë protestave që nënkupton: vazhdoni, punoni shumë dhe mbi të gjitha, këmbëngulni!
Në podcastin “Inside Politics with Anisa I”, i ftuar ishte profesori i shkencave politike në UBT, Blerim Canaj, i cili foli për gjendjen e demokracisë në Kosovë dhe në rajon, duke ngritur dilema mbi mënyrën se si ajo funksionon në praktikë.
Canaj tha se nëse demokracia shihet nga këndvështrimi historik që nga Greqia antike, atëherë shqetësimet e filozofëve si Platoni dhe Aristoteli mund të jenë ende relevante edhe sot. Sipas tij, shpesh krijohet përshtypja se sot jetojmë në një demokraci formale.
“Kam përshtypjen se ne sot jetojmë në një demokraci formale. Kemi zgjedhje, dhe në Kosovë ato madje janë për t’u lavdëruar krahas rajonit, por demokracia nuk nënkupton vetëm votimin,” u shpreh ai.
Sipas Canajt, demokracia nuk kufizohet vetëm te votimi, por përfshin edhe funksionimin e shoqërisë civile dhe mediave. Ai theksoi se në realitetin ballkanik, rol të madh shpesh luan edhe fuqia financiare dhe mënyra se si ajo ndikon në proceset politike.
Në Ballkan shpesh rol të madh luan kush i ka paratë. Fatkeqësisht, në periudhën e zgjedhjeve shpesh shohim sulme ndaj mediave dhe përdorim të buxhetit të shtetit, gjë që e dëmton zgjedhjen e lirë dhe të barabartë,” tha ai.
Ai shtoi se në shumë raste kjo krijon avantazh për ata që kanë më shumë burime financiare dhe e deformon garën demokratike.
Duke folur për fenomenin e “liderëve të fortë”, profesori Canaj u shpreh se në shoqërinë tonë ende nuk mbizotërojnë partitë programore, por kulti i liderit. Sipas tij, kjo ka ndikuar që vëmendja të largohet nga programet politike dhe të fokusohet te individi.
“Nuk fokusohemi te programet politike, por te kulti i liderit. Dhe nga kjo shpesh prodhohen edhe deputetë që nuk janë të përgatitur sa duhet,” u shpreh ai.
Ai theksoi se kjo qasje ka sjellë edhe largimin e njerëzve profesionalë nga politika, pasi shpesh përballja me kandidatë më pak të përgatitur krijon frustrim. Sipas tij, kjo ka ndikuar në forcimin e kultit të liderit dhe në krijimin e një dinamike ku lideri shihet si figurë qendrore, pothuajse “si baba”, ndërsa mbështetësit ndihen pjesë e një strukture familjare politike.
Në pjesën për mediat, Canaj tha se ato kanë rol thelbësor në funksionimin e demokracisë dhe në informimin e qytetarëve. Ai i konsideroi mediat si një lloj “qeverie në vete”, për shkak të ndikimit që kanë në shoqëri dhe në politikë.
“Po të mos ishin mediat, njerëzit nuk do t’i dinin të mirat dhe të këqijat e një vendi. Unë mediat i shoh si një qeveri në vete,” u shpreh ai.
Sipas tij, një shoqëri që i sulmon mediat rrezikon të rrëshqasë drejt tendencave autokratike, ndërsa theksoi se pa media të lira dhe funksionale nuk mund të flitet për demokraci të mirëfilltë, pavarësisht sfidave dhe problemeve që mund të ekzistojnë brenda vetë mediave.
Rumania ka shpallur “persona non grata” konsullin e përgjithshëm rus në vend, pas incidentit të fundit me një dron që ra në një zonë të banuar pranë kufirit me Ukrainën.
Vendimi i autoriteteve rumune vjen si reagim ndaj shkeljes së përsëritur të hapësirës ajrore dhe rritjes së tensioneve në rajon, duke e konsideruar ngjarjen si një cenim serioz të sigurisë kombëtare.
Sipas autoriteteve, masa diplomatike është ndërmarrë në shenjë proteste ndaj incidentit që ka shkaktuar shqetësim të madh në Rumani dhe te aleatët e NATO-s.
Ngjarja ka përshkallëzuar më tej marrëdhëniet mes Bukureshtit dhe Moskës, ndërsa vendet aleate kanë shprehur mbështetje për vendimin e Rumanisë./Reuters/
Fakulteti i Menaxhimit të Patundshmërive dhe Infrastrukturës në UBT vazhdon të sjellë ekspertë ndërkombëtarë që u ofrojnë studentëve njohuri dhe përvoja nga praktikat më të avancuara globale.
Në këtë kuadër, studentët patën mundësinë të ndjekin një ligjëratë të veçantë nga Assoc. Prof. Dr. Anders Johan Almas nga Western Norway University of Applied Sciences (HVL), e organizuar në kuadër të lëndës “Arkitektura e Qëndrueshme”, të udhëhequr nga Prof. Dr. Visar Hoxha.
Gjatë ligjëratës me temën “Building Envelopes and Climate Adaptation”, Dr. Almas trajtoi rëndësinë e projektimit të mbështjellësve të ndërtesave dhe rolin e tyre në rritjen e efikasitetit energjetik, qëndrueshmërisë dhe rezistencës ndaj kushteve klimatike në ndryshim. Përmes shembujve konkretë dhe praktikave të aplikuara në vende të ndryshme, studentët u njohën me qasjet moderne që po transformojnë industrinë globale të ndërtimit.
Me më shumë se 20 vite përvojë në industri, kërkim shkencor dhe akademi, Dr. Almas ka kontribuar në fusha të ndryshme si menaxhimi i ndërtesave, projektimi, konsulenca, ndërtimi dhe hulumtimi shkencor. Përvoja e tij përfshin institucione dhe kompani prestigjioze si NTNU, SINTEF, Multiconsult, Veidekke, Vestlandsforsking dhe HVL, duke sjellë një perspektivë të gjerë mbi zhvillimet më të fundit në ndërtimin e qëndrueshëm.
Për studentët e Fakultetit të Menaxhimit të Patundshmërive dhe Infrastrukturës, kjo ligjëratë përfaqësoi një mundësi të vlefshme për të kuptuar nga afër sfidat reale të sektorit dhe mënyrën se si njohuritë akademike zbatohen në praktikë. Diskutimet e zhvilluara gjatë aktivitetit i ndihmuan studentët të krijojnë një pasqyrë më të qartë mbi rolin e profesionistëve të ardhshëm në projektimin dhe menaxhimin e ndërtesave të qëndrueshme.
Në kuadër të angazhimit të vazhdueshëm të Fakultetit Juridik në UBT për të kombinuar mësimin teorik me përvojën praktike, studentët e lëndës “Procedura Civile e Avancuar”, të udhëhequr nga Prof. Egzona Osmanaj, realizuan një vizitë studimore në Gjykatën Komerciale të Kosovës.
Gjatë vizitës, studentët u pritën nga Kryetari i Gjykatës Komerciale, Mahir Tutuli, i cili i njoftoi me organizimin, kompetencat dhe funksionimin e kësaj gjykate, si dhe me rëndësinë e saj në trajtimin e çështjeve që lidhen me biznesin, investimet dhe marrëdhëniet tregtare.
Një nga momentet më të rëndësishme të vizitës ishte mundësia që studentët të ndjekin nga afër një seancë gjyqësore, duke vëzhguar në praktikë zbatimin e procedurave civile dhe mënyrën e zhvillimit të proceseve gjyqësore. Kjo përvojë u mundësoi atyre të lidhin njohuritë teorike të fituara në auditor me realitetin e sistemit gjyqësor dhe praktikën profesionale.
Vizitat studimore të këtij lloji përbëjnë një pjesë të rëndësishme të metodologjisë së mësimdhënies në Fakultetin Juridik të UBT-së, duke u ofruar studentëve mundësi të drejtpërdrejta për të njohur institucionet e drejtësisë, proceset ligjore dhe sfidat e profesionit juridik.