Lajmet

Ngacmimi i “ariut” të plagosur: Ç’do të ndodhë kur Suedia dhe Finlanda të anëtarësohen në NATO?

Suedia dhe Finlanda, që të dyja shumë të alarmuara nga sulmi rus në Ukrainë, janë gati të kërkojnë anëtarësimin në NATO.

Published

on

Nga Ivor Roberts

“The New European”

Në fillim të Luftës së Ftohtë, diplomati i shquar amerikan George Kennan analizoi shumë saktë motivet dhe perspektivën politike që kishin sovjetikët. Kennan tha se ato ishin një kombinim i ideologjisë komuniste, pasigurisë tradicionale ruse, dhe i ekspansionizmit carist.

Vladimir Putin e ka trashëguar plotësisht atë mendësi dhe qasje. Besimi i tij ideologjik se shpërbërja e Bashkimit Sovjetik ishte katastrofa më e madhe gjeopolitike e shekullit të kaluar, paranoja e tij ndaj kërcënimit që përbën Perëndimi për Russkit Mir (koncepti i “Botës Ruse”, që është shndërruar në bazën e një kryqëzate kundër kulturës liberale të Perëndimit),dhe dëshira për ta shtrirë Rusinë afër shumicës së kufijve të dikurshëm të Evropës Perëndimore me Bashkimin Sovjetik, ilustrojnë se si Putin është një pasardhës i vërtetë i ideologëve sovjetikë si Stalini dhe Brezhnev.

Paranoja rritet nga besimi i tij se Perëndimi e shkeli premtimin e bërë dikur, për të mos e zgjeruar NATO-n në lindje. Sipas Rusisë, në vitin 1990 Sekretari amerikan i Shtetit, JamesBaker i dha garanci Mikhail Gorbachev se nuk do të kishte zgjerim të NATO-s përtej kufirit lindor të Gjermanisë, me kushtin që Rusia të pranonte ribashkimin e Gjermanisë.

Por sipas versionit amerikan të asaj bisede, Baker e pyeti Gorbachev se mos ndoshta donte tëlejonte një Gjermani të bashkuar, me kushtin që NATO-s të mos zgjerohej as edhe një centimetër. Po sipas versionit amerikan, lideri sovjetik u përgjigj se ai do të preferonte një Gjermani të pavarur të bashkuar jashtë NATO-s.

Nëse Baker do ta kishte dhënë një garanci të tillë, ai do të ishte përballur me parimin themeltar të NATO-s, që është mbajtja e derës hapur për anëtarët e rinj. Kur ajo që ata mendonin se dëgjuan rezultoi të ishte e gabuar, Putin dhe njerëzit e tij pretenduan se ishin gënjyer 2 herë nga SHBA-ja, pikërisht në kohën  kur ata prisnin të ishin partnerë të barabartë në një rend të ri të sigurisë evropiane.

Sipas narratives ruse, zgjerimi i NATO-s, i udhëhequr nga George Bush (I Vjetri) dhe BillClinton, e dobësoi demokracinë e brishtë e të sapolindur të Rusisë, pikërisht në momentin kur ajo kishte më shumë nevojë për mbështetje. Kjo e nxiti Kennan të paralajmëronte se zgjerimi i NATO-s, do të ishte gabimi më fatal i politikës amerikane gjatë gjithë periudhës së pasLuftës së Ftohtë.

Mjerisht, në vend se Yeltsin të pasohej në detyrë nga një “Volodymyr Zelensky” rus, nga hiri i Bashkimit Sovjetik doli aparatçiku më i lig që kishte trajnuar ndonjëherë KGB-ja. Pra udhëheqësi më i keq i mundshëm që mund të ngjitej në krye në Rusi në ato rrethana.

Putini e ka parë me zemërim zgjerimin e NATO-s nga 16 vende në vitin 1991, në 30 vende sot. Rusia ka sot me NATO-n ka një kufi të drejtpërdrejtë prej 1215 km. Por, nga këndvështrimi i një Putin paranojak, situata do të përkeqësohet më tej.

Suedia dhe Finlanda, që të dyja shumë të alarmuara nga sulmi rus në Ukrainë, janë gati të kërkojnë anëtarësimin në NATO, teksa që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore preferuan një qasje neutrale. Nëse do të ndodhë kjo, NATO do të kishte në gjirin e saj 32 vende, dhe kufiri i Rusisë me NATO-n do të dyfishohej në 2.555 km.

Si Finlanda ashtu edhe Suedia, kanë ndjekur prej kohësh dhe për arsye të forta historike,politikën e mos-angazhimit në ndonjë aleancë ushtarake. Finlanda luftoi kundër një pushtimisovjetik në Luftën e Dimrit të viteve 1939-1940, dhe humbi rreth 10 për qind të territorit të saj.

Suedia e ruajti neutralitetin e vetme midis vendeve nordike gjatë Luftës së Dytë Botërore, nëdallim nga Danimarka dhe Norvegjia, pasi Hitleri e konsideronte territorin suedez si jo tënevojshëm për synimet e tij ushtarake. Pas luftës, Suedia iu bashkua qasjes së Finlandës,duke refuzuar t’i bashkohej NATO-s sikurse bënë Norvegjia dhe Danimarka.

Por me shpërbërjen e Bashkimit Sovjetik, Suedia dhe Finlanda e ndjenë se duhej të braktisnin neutraliteti politik, ndaj aplikuan dhe u anëtarësuan në BE në vitin 1995. Ndonëse që nga fundi i Luftës së Ftohtë, Suedia dhe Finlanda kishin zhvilluar një bashkëpunim ushtarak tëngushtë me NATO-n, nuk e panë të nevojshme të ndryshonin statusin e tyre ushtarak, në atë të anëtarit të NATO-s.

Por sulmi i Rusisë ndaj Ukrainës, e ka ndryshuar me vendosmëri opinionit publik në Suedi dhe Finlandë. Muajin e kaluar, mbështetja ndaj anëtarësimit arriti në 57 për qind në Suedi dhe 70 për qind në Finlandë. Partitë në të gjithë spektrin politik e mbrojnë tani anëtarësimin në NATO, dhe partitë qeverisëse socialdemokrate në të dyja vendet, janë gati ta parashtrojnë kërkesën në një referendum popullor.

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Jens Stoltenberg, ka deklaruar se do të ketë një përgjigje pozitive dhe të shpejtë ndaj çdo kërkese të tillë, e cila mund të paraqitet në kohë për t’u shqyrtuar që në samitin e NATO-s, i cili do bahet në qershor në Madrid. Gjithsesi vendimi duhet të ratifikohet nga parlamentet e 30 anëtarëve aktualë të NATO-s.

Ndaj duket e pamundur që të dyja vendet të pranohen zyrtarisht dhe të gëzojnë mbrojtjen ngaNeni V (sulmi ndaj njërit është sulm ndaj të gjithëve) përpara vitit 2023. Ndërkohë, anëtarët e NATO-s do të duhet të përgatiten për të ofruar një parandalim të përkohshëm të besueshëm kundër një agresioni të mundshëm rus.

Rusia ka kërcënuar tashmë se do të vendosë armë bërthamore në enklavën e saj të Kaliningradit midis Lituanisë dhe Polonisë (edhe pse sipas Lituanisë, rusët kanë tashmë atje armë bërthamore). Por për të shmangur çdo justifikim për provokimet ose ndërhyrjet ruse, të dyja vendet ndoshta do të refuzojnë të vendosin sisteme raketore apo armë bërthamore në territorin e tyre.

Ndërsa rruga e Suedisë dhe Finlandës drejt anëtarësimit në NATO, duket të jetë relativisht e lehtë, edhe pse jo aq e shpejtë sa do të dëshironin disa, dy ish-republikat sovjetike, Moldavia dhe Gjeorgjia, që i prishur marrëdhëniet me Moskën, kanë pak shanse për të hyrë në aleancë.

Moldavia, ashtu si Ukraina, ka një rajon të shkëputur, Transnistrian, i banuar në shumicë ngarusisht-folësit, dhe që ndodhet që nga viti 1992 nën kontrollin e separatistëve të mbështetur nga rreth 1500 trupa ruse. Nga ana tjetër, neutraliteti i Moldavisë është i përfshirë në kushtetutën e saj.

Për më tepër niveli i lartë i korrupsionit dhe i çorganizimit të saj shtetëror, do të ngrinte pengesa të mëdha. Në vend të kësaj, ekziston rreziku që ajo të tërhiqet në luftën e Ukrainës. Për shpërthimet e fundit në rajon, Moska ka akuzuar Kievin, duke krijuar potencialisht një pretekst për ndërhyrje nga Rusia për të mbrojtur rusisht–folësit në Transnistria.

E njëjta skemë e Putinit që e kemi parë në Donbas. Në vitin 2008, NATO tha se Gjeorgjia mund të bëhej anëtare në të ardhmen, me kushtin që të vazhdonte përpjekjet për reforma.Edhe anëtarësimi i mundshëm i Ukrainës në NATO, do të mbetet pezull në pritje të rezultatit të luftës aktuale.

Presidenti Volodymyr Zelensky, ka pasur një qasje me pragmatike. Ai është tërhequr nga hyrja në NATO, por ka paraqitur një kërkesë zyrtare për anëtarësimin e vendit në BE. Shumë vende të BE-së e kanë kërkuar që Ukrainës t’i jepet statusi i vendit kandidatit, por të tjerët kanë përdorur një ton më të kujdesshëm.

Presidenti francez, Emmanuel Macron, është shprehur se nisja e procedurave të anëtarësimit me një vend në luftë janë të pamundura. Edhe kryeministri holandez, Mark Rutte, ka thënë se nuk mund të ketë një “procedurë të përshpejtuar”. Shtetet e tjera anëtare janë të shqetësuara për korrupsionin dhe gjendjen e ekonomisë ukrainase.

Pra, duke pasur parasysh nevojën për unanimitet, përgjigja edhe një “po”, por jo tani. Sigurisht, ndërsa anëtarësimi i Ukrainës në klubet perëndimore mbetet pezull, Zelensky ka probleme më urgjente me të cilat duhet të merret.

Marrë me shkurtime

Shënim: Ivor Roberts, diplomat britanik në pension.

Vendi

Rasti i Arlinda Zekajt: Komisioni Hetimor interviston sot kryetarin e Pejës dhe zyrtarët e QPS-së

Published

on

By

Komisioni Hetimor Parlamentar lidhur me veprimet dhe mosveprimet institucionale për vrasjen e Arlinda Zekajt, si dhe trajtimin e dhunës ndaj fëmijëve dhe grave në familje, pritet të intervistojë sot pesë dëshmitarë, në mesin e të cilëve edhe kryetarin e Komunës së Pejës, Gazmend Muhaxheri.

Sipas agjendës, mbledhja e Komisionit nis në orën 08:30, ndërsa intervistimi i dëshmitarëve pritet të fillojë nga ora 09:30. Përveç kryetarit Muhaxheri, para anëtarëve të Komisionit do të dëshmojnë edhe katër zyrtarë të Qendrës për Punë Sociale (QPS) në Pejë: drejtuesja Shpresa Lukaj, udhëheqësi Durim Kelmendi, menaxherja e rastit Toska Gega dhe zyrtari Shpat Morina.

Ky komision hetimor kryesohet nga Burim Ramadani (AAK) dhe ka zëvendëskryesues Adnan Rrustemin (LVV). Pjesë e përbërjes janë deputetët Armend Baloku, Arijeta Rexhepi, Osman Musliu dhe Adelinë Tërshani nga LVV-ja; Besa Kabashi-Ramaj dhe Eman Rrahmani nga PDK-ja; Doarsa Kica-Xhelili nga LDK-ja; si dhe Jovana Radosavljeviq dhe Emilija Rexhepi nga radhët e komuniteteve.

Këto intervistime vijnë tre ditë pasi Ministria për Punë, Familje dhe Vlerat e Luftës Çlirimtare njoftoi se një inspektim i jashtëzakonshëm në QPS-në e Pejës ka konstatuar shkelje të shumta në trajtimin e rastit të së ndjerës Arlinda Zekaj. Raporti i inspektimit evidentoi mosrespektim të afatit gjyqësor, neglizhencë në detyrë, mosveprim sipas detyrës zyrtare dhe mungesë të mbikëqyrjes profesionale.

Si pasojë e këtyre gjetjeve, Divizioni i Inspektimit i ka rekomanduar kryetarit të Pejës ndërmarrjen e masave disiplinore ndaj menaxheres së rastit (T. G.) dhe udhëheqësit të Shërbimeve Sociale (D. K.), si dhe rritjen urgjente të kapaciteteve të stafit profesional në këtë qendër. /E.A/

 

Continue Reading

Lajmet

Përfundon takimi dypalësh Xi–Putin në Kinë, Trump niset drejt Shenzhenit për samitin historik trepalësh

Published

on

By

Presidenti kinez Xi Jinping dhe homologu i tij rus Vladimir Putin kanë përmbyllur bisedimet e tyre dypalëshe në qytetin kinez Shenzhen, në kuadër të samitit të Bashkëpunimit Ekonomik Azi-Paqësor (APEC), raporton BBC. Takimi zgjati më shumë se dy orë, ndërsa ndërkohë presidenti amerikan Donald Trump është nisur me Air Force One nga Manila e Filipineve drejt Kinës, në prag të takimit të paprecedentë trepalësh mes tre liderëve botërorë.

Gjatë takimit të tyre të 50-të personal, Xi dhe Putin vlerësuan lidhjet e ngushta dypalëshe dhe rritjen e shkëmbimeve tregtare e teknologjike. Sipas agjencisë shtetërore ruse TASS, në fokus të bisedimeve ishin perspektivat e bashkëpunimit të mëtejshëm ekonomik, furnizimet energjetike — përfshirë projektin e gazsjellësit përmes Mongolisë — si dhe lufta në Ukrainë dhe koordinimi i qasjeve përballë Shteteve të Bashkuara. Lideri kinez deklaroi se marrëdhëniet Rusi–Kinë sjellin stabilitet në një botë kaotike, ndërsa Putin theksoi angazhimin e përbashkët për ndërtimin e një rendi botëror multipolar.

Paralelisht me takimin në Shenzhen, presidenti amerikan Donald Trump përmbylli vizitën e tij në Filipine, ku zhvilloi bisedime me presidentin Ferdinand Marcos Jr. dhe njoftoi finalizimin e një marrëveshjeje të madhe tregtare mes Uashingtonit dhe Manilës, ndonëse pa dhënë detaje konkrete. Fluturimi i tij nga Manila drejt Shenzhenit pritet të zgjasë rreth dy orë.

Takimi trepalësh mes Donald Trumpit, Xi Jinpingut dhe Vladimir Putinit, i parashikuar të mbahet të enjten në margjinat e samitit të APEC-ut, po cilësohet si një moment i paprecedentë diplomatik. Analistët e BBC-së vlerësojnë se ndonëse vështirë të priten kthesa të mëdha konkrete në çështje të ndjeshme si kontrolli i armëve bërthamore apo tarifat tregtare, ky takim po shihet nga mediat ruse si një fitore diplomatike për Putinin, i cili ulet në tryezë me liderët e dy fuqiive më të mëdha botërore pa bërë lëshime për luftën në Ukrainë.

Përveç diplomacisë së nivelit të lartë, Kina po e shfrytëzon samitin e APEC-ut në qendrën teknologjike të Shenzhenit për të demonstruar epërsinë e saj në inteligjencën artificiale fizike, me robotë humanoidë që patrullojnë ambientet dhe mirëpresin delegacionet ndërkombëtare. Ndërkohë, sa i përket spekulimeve për një takim të mundshëm me liderin e Koresë së Veriut, Kim Jong Un, burimet diplomatike vlerësojnë se gjasat që ai të shfaqet në këtë samit janë shumë të vogla, në mungesë të koordinimit paraprak nga Pheniani. /E.A/

 

Continue Reading

lajme

Rama fton investitorët japonezë në projektin e hekurudhës Durrës–Prishtinë: Ka rëndësi strategjike edhe për NATO-n

Published

on

By

Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, ka pritur në një takim një përfaqësi të gjerë të sipërmarrjes japoneze, me të cilët ka diskutuar mundësitë e bashkëpunimit ekonomik dhe investimet strategjike, me fokus të veçantë te projekti i hekurudhës Durrës–Prishtinë, raporton RTSH.

Gjatë takimit, Rama bëri të ditur se Shqipëria dhe Kosova janë të gatshme të mirëpresin përfshirjen e partnerëve japonezë në këtë projekt infrastrukturor, duke theksuar se kjo linjë hekurudhore, e cila përmes Nishit lidhet me rrjetin e Evropës Qendrore, ka rëndësi të dyfishtë: ekonomike dhe të sigurisë.

“Së bashku me kryeministrin e Kosovës kemi biseduar më shumë se një herë se sa mirë do të ishte ta përfshinim Japoninë në projektin e hekurudhës së re nga Durrësi në Prishtinë, e cila më pas kalon nëpër Nish dhe lidhet me Evropën Qendrore. Kjo hekurudhë ka gjithashtu rëndësi shumë të madhe për NATO-n, për shkak të Portit të ri në Durrës, i cili do të ketë edhe një degë të dedikuar 100 për qind për veprimtaritë ushtarake dhe ato të Aleancës. Ky mund të jetë një investim shumë interesant”, deklaroi Rama.

Kryeministri shqiptar i ftoi përfaqësuesit e biznesit japonez që ta shqyrtojnë këtë projekt strategjik, duke rikonfirmuar gatishmërinë e plotë të qeverive të Shqipërisë dhe Kosovës për të bashkëpunuar me çdo partner nga Japonia drejt realizimit të tij. /E.A/

 

Continue Reading

Lajmet

Kosova mposhtet thellë në Dublin nga Irlanda, e mbyll grupin në vendin e tretë dhe mbetet në Ligën B

Published

on

By

Përfaqësuesja e Kosovës në futboll e ka mbyllur edicionin e pestë të Ligës së Kombeve me një humbje të rëndë 3:0 në udhëtim ndaj Irlandës, në takimin e zhvilluar të martën mbrëma në Dublin.

Pikë kthese e ndeshjes rezultoi të jetë minuta e 26-të, kur mbrojtësi Kreshnik Hajrizi u ndëshkua me karton të kuq pasi ndali topin me dorë në vijën e portës. Nga pika e bardhë, Troy Parrott shënoi për 1:0 në minutën e 28-të. Ndonëse Kosova e nisi më mirë takimin përmes rasteve të Lindon Emërllahut dhe Vedat Muriqit, ky 11-metërsh dhe largimi i Hajrizit ndryshuan plotësisht rrjedhën e lojës.

Në pjesën e dytë, irlandezët thelluan epërsinë përmes një tjetër penalltie të realizuar përsëri nga Parrott në minutën e 50-të (pas një ndërhyrjeje të portierit Aro Muriq), ndërsa rezultatin përfundimtar 3:0 e vulosi Jack Moylan në minutën e 75-të me një goditje të saktë me kokë.

Me këtë humbje, Kosova e mbyll Grupin B3 në vendin e tretë me gjashtë pikë, duke siguruar megjithatë mbetjen në Ligën B për edicionin e ardhshëm. Austria e fitoi grupin me 12 pikë pas barazimit 1:1 me Izraelin, ndërsa Irlanda u rendit e dyta me tetë pikë, duke siguruar plejofin për Ligën A dhe një vend në vazon e dytë për shortin e kualifikimeve të “Euro 2028”. Izraeli përfundoi i fundit me katër pikë.

Për shkak të këtij renditjeje, Kosova do të pozicionohet në vazon e tretë për shortin e kualifikimeve të Kampionatit Evropian, i cili do të tërhiqet më 6 dhjetor. Përkundër mungesave dhe disfatës së thellë në ndeshjen e fundit ku u aplikua sistemi 5-3-2, “Dardanët” arritën objektivin kryesor të ruajtjes së statusit në Ligën B. /E.A/

 

Continue Reading

Të kërkuara