Lajmet

Ngacmimi i “ariut” të plagosur: Ç’do të ndodhë kur Suedia dhe Finlanda të anëtarësohen në NATO?

Suedia dhe Finlanda, që të dyja shumë të alarmuara nga sulmi rus në Ukrainë, janë gati të kërkojnë anëtarësimin në NATO.

Published

on

Nga Ivor Roberts

“The New European”

Në fillim të Luftës së Ftohtë, diplomati i shquar amerikan George Kennan analizoi shumë saktë motivet dhe perspektivën politike që kishin sovjetikët. Kennan tha se ato ishin një kombinim i ideologjisë komuniste, pasigurisë tradicionale ruse, dhe i ekspansionizmit carist.

Vladimir Putin e ka trashëguar plotësisht atë mendësi dhe qasje. Besimi i tij ideologjik se shpërbërja e Bashkimit Sovjetik ishte katastrofa më e madhe gjeopolitike e shekullit të kaluar, paranoja e tij ndaj kërcënimit që përbën Perëndimi për Russkit Mir (koncepti i “Botës Ruse”, që është shndërruar në bazën e një kryqëzate kundër kulturës liberale të Perëndimit),dhe dëshira për ta shtrirë Rusinë afër shumicës së kufijve të dikurshëm të Evropës Perëndimore me Bashkimin Sovjetik, ilustrojnë se si Putin është një pasardhës i vërtetë i ideologëve sovjetikë si Stalini dhe Brezhnev.

Paranoja rritet nga besimi i tij se Perëndimi e shkeli premtimin e bërë dikur, për të mos e zgjeruar NATO-n në lindje. Sipas Rusisë, në vitin 1990 Sekretari amerikan i Shtetit, JamesBaker i dha garanci Mikhail Gorbachev se nuk do të kishte zgjerim të NATO-s përtej kufirit lindor të Gjermanisë, me kushtin që Rusia të pranonte ribashkimin e Gjermanisë.

Por sipas versionit amerikan të asaj bisede, Baker e pyeti Gorbachev se mos ndoshta donte tëlejonte një Gjermani të bashkuar, me kushtin që NATO-s të mos zgjerohej as edhe një centimetër. Po sipas versionit amerikan, lideri sovjetik u përgjigj se ai do të preferonte një Gjermani të pavarur të bashkuar jashtë NATO-s.

Nëse Baker do ta kishte dhënë një garanci të tillë, ai do të ishte përballur me parimin themeltar të NATO-s, që është mbajtja e derës hapur për anëtarët e rinj. Kur ajo që ata mendonin se dëgjuan rezultoi të ishte e gabuar, Putin dhe njerëzit e tij pretenduan se ishin gënjyer 2 herë nga SHBA-ja, pikërisht në kohën  kur ata prisnin të ishin partnerë të barabartë në një rend të ri të sigurisë evropiane.

Sipas narratives ruse, zgjerimi i NATO-s, i udhëhequr nga George Bush (I Vjetri) dhe BillClinton, e dobësoi demokracinë e brishtë e të sapolindur të Rusisë, pikërisht në momentin kur ajo kishte më shumë nevojë për mbështetje. Kjo e nxiti Kennan të paralajmëronte se zgjerimi i NATO-s, do të ishte gabimi më fatal i politikës amerikane gjatë gjithë periudhës së pasLuftës së Ftohtë.

Mjerisht, në vend se Yeltsin të pasohej në detyrë nga një “Volodymyr Zelensky” rus, nga hiri i Bashkimit Sovjetik doli aparatçiku më i lig që kishte trajnuar ndonjëherë KGB-ja. Pra udhëheqësi më i keq i mundshëm që mund të ngjitej në krye në Rusi në ato rrethana.

Putini e ka parë me zemërim zgjerimin e NATO-s nga 16 vende në vitin 1991, në 30 vende sot. Rusia ka sot me NATO-n ka një kufi të drejtpërdrejtë prej 1215 km. Por, nga këndvështrimi i një Putin paranojak, situata do të përkeqësohet më tej.

Suedia dhe Finlanda, që të dyja shumë të alarmuara nga sulmi rus në Ukrainë, janë gati të kërkojnë anëtarësimin në NATO, teksa që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore preferuan një qasje neutrale. Nëse do të ndodhë kjo, NATO do të kishte në gjirin e saj 32 vende, dhe kufiri i Rusisë me NATO-n do të dyfishohej në 2.555 km.

Si Finlanda ashtu edhe Suedia, kanë ndjekur prej kohësh dhe për arsye të forta historike,politikën e mos-angazhimit në ndonjë aleancë ushtarake. Finlanda luftoi kundër një pushtimisovjetik në Luftën e Dimrit të viteve 1939-1940, dhe humbi rreth 10 për qind të territorit të saj.

Suedia e ruajti neutralitetin e vetme midis vendeve nordike gjatë Luftës së Dytë Botërore, nëdallim nga Danimarka dhe Norvegjia, pasi Hitleri e konsideronte territorin suedez si jo tënevojshëm për synimet e tij ushtarake. Pas luftës, Suedia iu bashkua qasjes së Finlandës,duke refuzuar t’i bashkohej NATO-s sikurse bënë Norvegjia dhe Danimarka.

Por me shpërbërjen e Bashkimit Sovjetik, Suedia dhe Finlanda e ndjenë se duhej të braktisnin neutraliteti politik, ndaj aplikuan dhe u anëtarësuan në BE në vitin 1995. Ndonëse që nga fundi i Luftës së Ftohtë, Suedia dhe Finlanda kishin zhvilluar një bashkëpunim ushtarak tëngushtë me NATO-n, nuk e panë të nevojshme të ndryshonin statusin e tyre ushtarak, në atë të anëtarit të NATO-s.

Por sulmi i Rusisë ndaj Ukrainës, e ka ndryshuar me vendosmëri opinionit publik në Suedi dhe Finlandë. Muajin e kaluar, mbështetja ndaj anëtarësimit arriti në 57 për qind në Suedi dhe 70 për qind në Finlandë. Partitë në të gjithë spektrin politik e mbrojnë tani anëtarësimin në NATO, dhe partitë qeverisëse socialdemokrate në të dyja vendet, janë gati ta parashtrojnë kërkesën në një referendum popullor.

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Jens Stoltenberg, ka deklaruar se do të ketë një përgjigje pozitive dhe të shpejtë ndaj çdo kërkese të tillë, e cila mund të paraqitet në kohë për t’u shqyrtuar që në samitin e NATO-s, i cili do bahet në qershor në Madrid. Gjithsesi vendimi duhet të ratifikohet nga parlamentet e 30 anëtarëve aktualë të NATO-s.

Ndaj duket e pamundur që të dyja vendet të pranohen zyrtarisht dhe të gëzojnë mbrojtjen ngaNeni V (sulmi ndaj njërit është sulm ndaj të gjithëve) përpara vitit 2023. Ndërkohë, anëtarët e NATO-s do të duhet të përgatiten për të ofruar një parandalim të përkohshëm të besueshëm kundër një agresioni të mundshëm rus.

Rusia ka kërcënuar tashmë se do të vendosë armë bërthamore në enklavën e saj të Kaliningradit midis Lituanisë dhe Polonisë (edhe pse sipas Lituanisë, rusët kanë tashmë atje armë bërthamore). Por për të shmangur çdo justifikim për provokimet ose ndërhyrjet ruse, të dyja vendet ndoshta do të refuzojnë të vendosin sisteme raketore apo armë bërthamore në territorin e tyre.

Ndërsa rruga e Suedisë dhe Finlandës drejt anëtarësimit në NATO, duket të jetë relativisht e lehtë, edhe pse jo aq e shpejtë sa do të dëshironin disa, dy ish-republikat sovjetike, Moldavia dhe Gjeorgjia, që i prishur marrëdhëniet me Moskën, kanë pak shanse për të hyrë në aleancë.

Moldavia, ashtu si Ukraina, ka një rajon të shkëputur, Transnistrian, i banuar në shumicë ngarusisht-folësit, dhe që ndodhet që nga viti 1992 nën kontrollin e separatistëve të mbështetur nga rreth 1500 trupa ruse. Nga ana tjetër, neutraliteti i Moldavisë është i përfshirë në kushtetutën e saj.

Për më tepër niveli i lartë i korrupsionit dhe i çorganizimit të saj shtetëror, do të ngrinte pengesa të mëdha. Në vend të kësaj, ekziston rreziku që ajo të tërhiqet në luftën e Ukrainës. Për shpërthimet e fundit në rajon, Moska ka akuzuar Kievin, duke krijuar potencialisht një pretekst për ndërhyrje nga Rusia për të mbrojtur rusisht–folësit në Transnistria.

E njëjta skemë e Putinit që e kemi parë në Donbas. Në vitin 2008, NATO tha se Gjeorgjia mund të bëhej anëtare në të ardhmen, me kushtin që të vazhdonte përpjekjet për reforma.Edhe anëtarësimi i mundshëm i Ukrainës në NATO, do të mbetet pezull në pritje të rezultatit të luftës aktuale.

Presidenti Volodymyr Zelensky, ka pasur një qasje me pragmatike. Ai është tërhequr nga hyrja në NATO, por ka paraqitur një kërkesë zyrtare për anëtarësimin e vendit në BE. Shumë vende të BE-së e kanë kërkuar që Ukrainës t’i jepet statusi i vendit kandidatit, por të tjerët kanë përdorur një ton më të kujdesshëm.

Presidenti francez, Emmanuel Macron, është shprehur se nisja e procedurave të anëtarësimit me një vend në luftë janë të pamundura. Edhe kryeministri holandez, Mark Rutte, ka thënë se nuk mund të ketë një “procedurë të përshpejtuar”. Shtetet e tjera anëtare janë të shqetësuara për korrupsionin dhe gjendjen e ekonomisë ukrainase.

Pra, duke pasur parasysh nevojën për unanimitet, përgjigja edhe një “po”, por jo tani. Sigurisht, ndërsa anëtarësimi i Ukrainës në klubet perëndimore mbetet pezull, Zelensky ka probleme më urgjente me të cilat duhet të merret.

Marrë me shkurtime

Shënim: Ivor Roberts, diplomat britanik në pension.

Lajmet

Të paktën 165 të vdekur e qindra të zhdukur nga shembja e akullnajës në Nepal dhe Tibet

Published

on

By

Të paktën 162 persona u vranë në Nepal dhe tre të tjerë në Tibet pasi vërshimet masive në një zonë kufitare mes Nepalit dhe Kinës përmbytën komunitetet të mërkurën, raportuan mediat shtetërore të Kinës, duke paralajmëruar se deri në 1,000 persona mbeten ende të zhdukur në Nepal dhe Tibet nga kjo katastrofë.

Rrëshqitjet e dheut në Tibet lanë tre të vdekur dhe 558 të zhdukur; rreth 260 nga 558 të zhdukurit në Tibet ishin të huaj, ndërsa dy banorë fshati u shpëtuan, raportuan të enjten në mëngjes agjencia shtetërore kineze e lajmeve Xinhua dhe transmetuesi CCTV.

Pamjet nga dronët në Nepal treguan rrugë të shkatërruara dhe ndërtesa të varrosura nga ujërat e furishme me ngjyrë çimentoje të lagur.

“Kur arrita në pazarin Dhunge, brenda gjysmë ore erdhi përmbytja dhe e dëmtoi të gjithë tregun. Njerëzit po bëheshin gati për të shkuar në punë atëherë,” tha një banor tibetian, Shoyam Rajbhandari. “Se sa njerëz janë të zhdukur apo të vdekur, nuk e dimë.”

Shtetas të huaj mes të zhdukurve

Ministrja e Jashtme e Australisë, Penny Wong, u tha gazetarëve të enjten se të paktën 34 australianë që ndodheshin në pelegrinazhe dhe ture ecjeje (hiking) rezultojnë të zhdukur.

“Kuptojmë se këta australianë ishin pjesë e grupeve të ndara të pelegrinazhit dhe tureve,” u tha Wong gazetarëve në Adelaide të Australisë.

Qeveria e Nepalit ende nuk kishte kërkuar ndihmë, por Australia po koordinonte një përgjigje humanitare me Nepalin, Kombet e Bashkuara, Kryqin e Kuq dhe organizata të tjera, tha ajo.

55 malajzianë në Katmandu tani janë të paatreachëm për shkak të vonesave serioze në infrastrukturë, sipas Ministrisë së Jashtme të Malajzisë, e cila rriti numrin e të zhdukurve të enjten. Ajo deklaroi se po bashkëpunon ngushtë me autoritetet për të përcaktuar sigurinë dhe vendndodhjen e viktimave malajziane, por se nuk ka ende ndonjë konfirmim zyrtar për praninë e tyre.

Herët të mërkurën, Shërbimi Gjeologjik i SHBA-së (USGS) raportoi një tërmet me madhësi 4.4 rreth 66 kilometra në veri të Katmandusë, afër kufirit.

USGS më vonë e përditësoi analizën e tij duke sqaruar se ngjarja sizmike që kishte matur ishte faktikisht një shkëputje/shembje akullnaje me madhësi 5.2, e cila dërgoi mbetje që rrodhën teposhtë me një ndikim katastrofik mbi komunitetet.

Ai tha se ky përfundim u bazua në të dhënat nga stacionet sizmike pranë, valët sizmike me periudhë të gjatë dhe imazhet satelitore, dhe se nuk kishte ndodhur asnjë tërmet. /BBC/

Continue Reading

Lajmet

Negociatat LVV-LDK: Kurti dhe Abdixhiku diskutojnë emrat e parë për president

Published

on

By

Takimi i pestë radhazi i zhvilluar mbrëm mes kryetarit të Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, dhe atij të Lidhjes Demokratike të Kosovës, Lumir Abdixhiku, ka përfunduar pa një epilog final, por me një hap të rëndësishëm përpara drejt zgjidhjes së nyjës politike. Për herë të parë, dy liderët kanë hedhur në tavolinë emra të përveçëm për postin e presidentit të ri konsensual.

Megjithatë, asnjëri prej tyre nuk ka pranuar të zbulojë emrat e propozuar, meqë janë dakorduar që të ruajnë konfidencialitetin e plotë deri në arritjen e një marrëveshjeje përfundimtare, e cila do t’i hapte rrugë konstituimit të Kuvendit dhe formimit të Qeverisë së re.

Pas takimit, kreu i LVV-së, Albin Kurti, e ka vlerësuar bisedën si mjaft serioze dhe ka shpjeguar dinamikën e re të negociatave.

“Diskutimi ishte i hapur, serioz, i sinqertë. Do të vazhdojmë bisedimet për shkak se është rritur mirëbesimi dhe është hera e parë që kemi biseduar me dhe për emra të përveçëm. Tash negocimi është shumë i vështirë sepse duhet të diskutohet hollësisht dhe gjerësisht… Por lista zvogëlohet kur është e qartë se nuk mund të ketë dakordim për emër të përveçëm”, ka thënë Kurti.

Ai po ashtu sqaroi se personat e propozuar nuk janë pyetur paraprakisht.

“Paraprakisht duhet të dakordohemi ne, andaj në këtë fazë nuk mund të flasim konkretisht për emra të përveçëm që sot për herë të parë jemi duke i trajtuar si emra për president të mundshëm”, shtoi ai.

Sa i përket vonesave në konstituimin e Kuvendit, Kurti ka hedhur poshtë pretendimet për shkelje të Kushtetutës.

“Kushdo që konsideron se ka pasur shkelje kushtetuese, mund t’i drejtohet Gjykatës Kushtetuese. Deputetët e kanë dhënë betimin, ata janë deputetë të Republikës së Kosovës ndonëse s’ka Kuvend të konstituuar… Neve na duhet marrëveshja politike, nuk besoj se po e shkelim Kushtetutën”, u shpreh Kurti, duke rikujtuar se edhe vitin e kaluar procesi kishte marrë më shumë se gjashtë muaj kohë.

Nga ana tjetër, kryetari i LDK-së, Lumir Abdixhiku, konfirmoi se propozimet e bëra përkojnë me kornizën e diskutuar deri më tani.

“Në tërësinë e emrave të prezantuar mund të thëm se të gjithë emrat, dikush më shumë e dikush më pak, janë në vijë me parimet e dakorduara deri më tani dhe në këtë drejtim le të thëmi se ky është një hap përpara. Nuk mund të diskutoj për emra konkretë në këtë fazë, por do të takohemi sërish për të finalizuar dhe për të përzgjedhur presidentin e ardhshëm”, deklaroi Abdixhiku.

Kreu i LDK-së nëvizoi se prania e partisë së tij në këto negociata është konstruktive, por bëri me dije se LDK-ja mbetet me pozicion të pavarur.

“LDK-ja është garanci institucionale. LDK-ja as nuk e konstituon Kuvendin vetvetiu, as nuk e thërret seancën e Kuvendit. Për LDK-në jemi në paqartësi të thella kushtetuese, gjënë e vetme që mund ta bëjë është që të jetë e arsyeshme për zgjedhjen e presidentit. Por nëse dikush ende beson se LDK-ja është vagon i ndonjë partie tjetër, kohët kanë ndryshuar shumë”, nëvizoi ai.

Përderisa LVV dhe LDK kanë zhvilluar takime disa herë , dy partitë e tjera opozitare, PDK dhe AAK, vazhdojnë të refuzojnë përfshirjen në këtë proces. Të dyja këto subjekte insistojnë vetëm në konstituimin e menjëhershëm të Kuvendit, një opsion ky që sipas LVV-së rrezikon të ripërsërisë skenarin e paszgjedhjeve të dhjetorit 2025, ku mungesa e marrëveshjes për presidentin bllokoi funksionimin e plotë të institucioneve.

Palët pritet të takohen sërish në ditët në vijim për të ngushtuar listën e kandidatëve dhe për të tentuar arritjen e marrëveshjes finale. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Moti sot në Kosovë: Diell dhe temperatura deri në 34 gradë

Published

on

By

Moti sot në Kosovë do të jetë kryesisht me diell dhe vranësira të lehta, të cilat do të mbeten më të fokusuara rreth zonave malore.

Sipas Institutit Hidrometeorologjik të Kosovës, temperaturat minimale do të lëvizin nga 11 deri në 16 gradë celsius, ndërsa ato maksimale do të arrijnë nga 29 deri në 34 gradë celsius.

Era do të fryjë nga drejtimi i veriperëndimit me një shpejtësi të lehtë prej 1 deri në 4 metra për sekondë. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

OVL-UÇK reagon pas aktakuzës ndaj Fatmir Shehollit: Të hetohen rrjetet e mundshme të spiunazhit

Published

on

By

Organizata e Veteranëve të Luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (OVL-UÇK) ka reaguar publikisht lidhur me aktakuzën ndaj Fatmir Shehollit, i cili dyshohet për spiunazh në favor të Serbisë. OVL-UÇK ka kërkuar që ky rast të mos trajtohet thjesht si një përgjegjësi individuale, por si një çështje e rëndësishme e sigurisë kombëtare.

Përmes një komunikate për medie, organizata theksoi se duke respektuar prezumimin e pafajësisë, institucionet e sigurisë dhe të drejtësisë duhet të gjurmojnë çdo kontakt, lidhje financiare apo komunikim të mundshëm për të parë nëse ekzistojnë rrjete më të gjera të bashkëpunimit me shërbimin BIA të Serbisë.

“Akuzat për spiunazh dhe shantazh, përfshirë bashkëpunimin e supozuar me BIA-n e Serbisë, i detyrojnë institucionet të gjurmojnë çdo kontakt, ndërmjetës, burim, komunikim, lidhje financiare dhe marrës të materialeve të ndjeshme. Nëse provat zbulojnë rrjete më të gjera, ato duhen shpërbërë pa hezitim,” thuhet në reagimin e OVL-UÇK-së.

Gjithashtu, nga OVL-UÇK kanë kërkuar që organet kompetente të verifikojnë nëse shërbimet inteligjente serbe kanë grumbulluar apo përcjellë materiale që lidhen me luftën e UÇK-së me qëllim të manipulimit apo shfrytëzimit të tyre në procese politike e gjyqësore.“Beteja për mbrojtjen e të vërtetës së UÇK-së nuk përfundoi më 12 qershor 1999. Ajo vazhdon kundër luftës hibride, propagandës dhe shtrembërimit të qëllimshëm të historisë mbi të cilën ngrihet ky shtet. Kosova ka të drejtë të dijë kush punoi kundër saj, përmes cilave kanale dhe në interes të kujt,” përmbyll reagimin kjo organizatë. /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara