“Të lumtë Marcel”, me këto fjalë ish-ministrja ultranacionaliste e socialdemokratëve rumunë (PSD), Olguța Vasilescu, përgëzoi kryetarin e partisë së saj Marcel Ciolacu pas negociatave për koalicion me liberal-konservatorët e PNL: “Edhe të vdekurit ia hoqe paratë nga gjoksi”, tha ajo, duke aluduar për një zakon të vjetër ortodoks rumun, që supozon se vendosja e monedhave dhe kartëmonedhave në gjoks, do ta ndihmojë të vdekurin në kalimin në jetën e përtejme. Në koalicionin e ri, që drejtohet nga kryeministri Nicolae Ciucă i PNL, peshën e fjalës do ta ketë në fakt PSD.
Shpresë për stabilitet
Në deklaratën zyrtare të aktorëve kryesorë në Bukuresht thuhet se koalicioni i madh, i miratuar nga parlamenti me 25.11. 2021, do të sjellë stabilitet në vendin e tronditur nga pandemia, çmimet e energjisë dhe kriza e vazhdueshme politike. Por shanset për stabilitet janë të pakta.
Kryeministri Nicolae Ciucă i PNL
Partitë e koalicionit të krijuar në Rumani ishin deri dje armiq të betuar. Sipas kritikëve i vetmi emërues i përbashkët në këtë “koalicion amoral” është nacionalizmi dhe babëzia. Pas kompromisit me PSD ish-komuniste, që vazhdimisht akuzohet për korrupsion dhe qëndrim antievropian, rreth 20 deputetë, mes tyre edhe ish-kryetari i saj dhe kryeministri Ludovic Orban, e braktisën partinë PNL.
Përveç liberal-konservatorëve edhe presidenti Klaus Iohannis kritikohet si përkrahës i këtij koalicioni të ri, Mbështetësit e tij të mëparshëm i kujtojnë atij premtimin e përsëritur dhe tashmë të shkelur, për të mos bashkëpunuar kurrë me komunistët nacionalistë të PSD-së. Para dy vjetësh, kur mori mandatin e tij të dytë pas fitores në zgjedhje, Ioannis pati thënë: “Rumania do të jetë një shtet normal, vetëm nëse PSD dërgohet në opozitë.”
Kjo nuk ka për të ndodhur, pasi Iohannis e çoi PNL “e tij” në koalicionin e madh me PSD, me kryeministër një ish-gjeneral nga rrethi i miqve të tij. Me këtë ai bëri një kthesë rrënjësore. Për më tepër marrëveshja e koalicionit parashikon, që një politikan i PSD-së të marrë postin e kryeministrit pas një viti e gjysmë.
Marcel Ciolacu dhe përfaqësues të socialdemokratëve rumunë (PSD)
Edhe shoqëria civile e një vendi të tradhtuar vazhdimisht nga qeveritë postkomuniste është shumë e zemëruar. 26 OJQ të njohura publikuan një deklaratë, të firmosur nga personalitete të shumta, që u faturon pushtetarëve “tradhtinë më të pacipë që nga viti 1990”. Deklarata bën fjalë për protesta në rrugë, nëse do të kalohen “vijat e kuqe” për “fatin evropian të Rumanisë”. Kreu i shtetit dhe koalicionistët e rinj akuzohen për cinizëm dhe “restaurim” të rrethanave antidemokratike.
Iohannis si personi përgjegjësi për largimin nga reformat
Shumë ankohen për një lulëzim të qëllimshëm të klaneve të korruptuara, nacionaliste dhe të lidhura me Moskën, që sunduan Rumaninë që nga viti 1945 apo e kontrolluan atë në prapaskenë, pushteti i të cilëve u duk sikur u frenua, apo u thye pas zgjedhjeve të fundit.
A do të kishte qenë i shmangshëm ky ndryshim kursi dhe transformim i presidentit nga idol i kombit në gogol? Po, mendojnë kritikët. Pas prishjes së koalicionit të qendrës së djathtë, partia reformuese USR do të ishte e gatshme për një përpjekje të dytë për të hyrë në koalicion me PNL, pavarësisht pakënaqësive të mëparshme. Por as PNL dhe as presidenti Iohannis nuk deshën t`ia dinin.
Politologu Ioan Stanomir nga Universiteti i Bukureshtit është i bindur se e kupton synimin e këtyre manovrave: “Aleanca e re-e vjetër e dy partive PSD dhe PNL është vepër e Klaus Iohannis. Ai është edhe përfituesi kryesor i saj”, thotë Stanomir për DW. Një nga synimet kryesore strategjike të presidentit është sigurimi i një mandati të qetë dhe pa shqetësime, thotë politologu. Për liberalët ky është një përqafim i helmët i presidentit, që do ta dobësojë dhe minojë besueshmërinë e partisë.
Por edhe kredibiliteti i vendit është në rrezik. Sipas vëzhguesve të pavarur nuk mund të përjashtohet, që BE përveç situatës në Poloni dhe Hungari, të duhet të ndjekë me sy shqiponje edhe shfaqjen e një fëmije tjetër problematik, të pakontrollueshëm në horizontin e demokracive joliberale evropiane.
Ministria e Punëve të Jashtme e Kroacisë ka reaguar zyrtarisht lidhur me aktgjykimin ndaj ish-krerëve të UÇK-së në Hagë, duke e cilësuar atë si një vendim jo përfundimtar të shkallës së parë dhe duke refuzuar të paragjykojë epilogun e mëtutjeshëm të procedurës.
Përmes këtij reagimi, MPJ-ja kroate nëvizoi se ky aktgjykim nuk e ndryshon kontekstin historik të ngjarjeve, ku Kosova dhe popullsia e saj ishin viktima të represionit dhe krimeve të rënda të regjimit të Sllobodan Millosheviqit.
Diplomacia kroate përfundoi se përgjegjësia individuale e personave të caktuar nuk mund të përdoret aspak si bazë për relativizimin e krimeve serbe, e as për vënien në pikëpyetje të lirisë dhe pavarësisë së Kosovës.
Emisari presidencial i Trumpit, Richard Grenell, ka reaguar pas vendimit të Gjykatës Speciale. Grenell ka thënë se kryeministri Albin Kurti duhet të veprojë shpejt për ta zhbërë Gjykatën Speciale dhe sipas tij, deputetët e Kuvendit të Kosovës duhet ta ndihmojnë në këtë.
“Dënimi i shpallur nga Gjykata e Hagës ndaj Hashim Thaçit, për një luftë të zhvilluar 25 vjet më parë, është i turpshëm.
Askush nuk është i sigurt nga këto gjykata ndërkombëtare, ku elitat akademike marrin vendime politike. Këta tre gjyqtarë dhe prokurori amerikan janë të gjithë të majtë ekstremë. Ata qartazi nuk i dëgjuan këshilltarët e Bill Clintonit, të cilët e bënë të qartë se Thaçi nuk e drejtonte luftën.
Gjyqtari zviceran Guénaël Mettraux ishte në të vërtetë udhëheqësi, duke injoruar çështjet ligjore dhe duke zgjedhur në vend të tyre politikën e Jack Smithit.
Të gjitha këto gjykata duhet të financohen më menjëherë. Departamenti i Drejtësisë i SHBA-së dhe Prokurori i Përgjithshëm Todd Blanche duhet të veprojnë shpejt. Amerikanët po paguajnë për këto ndjekje penale politike dhe kjo duhet të ndalet.
Edhe Albin Kurti duhet të veprojë shpejt për ta shpërbërë këtë Gjykatë të huaj. Anëtarët e Parlamentit duhet të punojnë me Kurtin për ta bërë këtë të mundur. Kosovës nuk i duhet një gjykatë në Holandë”, ka shkruar Grenell.
Shtetet e Bashkuara thanë se e respektojnë aktgjykimin e Dhomave të Specializuara ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit dhe u bënë thirrje të gjitha palëve që ta pranojnë vendimin e gjykatës.
“Ne e respektojmë aktgjykimin e sotëm të Dhomave të Specializuara të Kosovës”, tha një zëdhënës i Departamentit amerikan të Shtetit për Radion Evropa e Lirë.
Departamenti i Shtetit tha se SHBA-ja mbështet drejtësinë për të gjitha viktimat dhe familjet e tyre dhe ritheksoi mbështetjen për llogaridhënien, procesin e rregullt ligjor dhe sundimin e ligjit.
Uashingtoni bëri thirrje, gjithashtu, për shmangien e retorikës nxitëse pas shpalljes së aktgjykimit.
“U bëjmë thirrje të gjitha palëve që ta respektojnë vendimin e gjykatës, të shmangin retorikën nxitëse dhe të vazhdojnë të punojnë drejt një të ardhmeje paqësore dhe demokratike”, tha zëdhënësi i Departamentit të Shtetit.
Gjykata Speciale në Hagë i shpalli katër ish-krerët e Ushtrisë Çlirimitare të Kosovës fajtorë për katër akuza për krime lufte, ndërsa i liroi nga akuzat për krime kundër njerëzimit.
Hashim Thaçi dhe Jakup Krasniqi u dënuan me nga 25 vjet burgim, ndërsa Kadri Veseli me 18 dhe Rexhep Selimi me 13.
Aktgjykimi është i shkallës së parë dhe avokatët mbrojtës kanë paralajmëruar se do ta apelojnë atë. /REL/
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, e ka cilësuar si një “padrejtësi të papranueshme” dhe “ndëshkim të dëmshëm” vendimin e Dhomave të Specializuara për shpalljen fajtorë të katër ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës: Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit.
Në një adresim për qytetarët, kreu i qeverisë theksoi se ky aktgjykimi nuk përfaqëson vullnetin e popullit dhe shprehu besimin se ai do të korrigjohet në shkallën e apelit.
“Aktgjykimi mund të jetë shqiptuar formalisht në emër të popullit të Kosovës, por kjo formulë e zbrazët nuk duhet ngatërruar me vullnetin e popullit. Ky aktgjykim patjetër duhet ndryshuar dhe korrigjuar në shkallën e apelit dhe atë sa më parë”, deklaroi Kurti.
Pavarësisht dënimit, Kurti vuri në dukje se procesi gjyqësor rrëzoi pretendimin më të rëndë që rëndonte mbi UÇK-në, duke vërtetuar se nuk ka pasur një sulm të gjerë apo sistematik ndaj popullsisë civile.
Ai po ashtu ngriti shqetësime për njëanshmëri etnike në procesin gjyqësor, duke kritiukuar faktin se aparati shtetëror serb që kreu krimet mbeti i pagjykuar:
“Kur në bankën e të akuzuarve gjenden vetëm pjesëtarët e një etnie, ndërsa aparati shtetëror që kreu masakra, dëbime dhe krime gjenocidale mbetet jashtë juridiksionit, krijohet në mënyrë të pashmangshme pamja e një drejtësie njëetnike”.
Kryeministri nënvizoi se pastërtia e luftës çlirimtare mbetet e paprekur dhe se gjykimi i veprimeve individuale nuk e zbeh kauzën historike të Kosovës.
“Sot u gjykuan akuza dhe veprime të caktuara; nuk u gjykua dhe nuk mund të dënohet arsyeja pse lindi UÇK-ja e as të njolloset ajo. Sepse kur atdheu nuk duroi më gjakatarë, ai thirri çlirimtarë”, u shpreh ai.
Kreu i ekzekutivit rikonfirmoi se shteti i Kosovës do të vazhdojë t’u ofrojë mbështetje të plotë e institucionale katër ish-drejtuesve gjatë procedurave vijuese ligjore në shkallën e apelit.